Xem mã nguồn của Joan Birman

{{Infobox scientist
| name = Joan Birman
| birth_name = Joan Sylvia Lyttle
| birth_date = {{Ngày sinh và tuổi|1927|5|30}}
| birth_place = [[Thành phố New York]], [[New York (tiểu bang)|New York]], Hoa Kỳ
| other_names = Joan Sylvia Lyttle Birman
| nationality = Hoa Kỳ
| fields = [[Toán học]]
| workplaces = [[Trường đại học Barnard]] ([[Đại học Columbia]])
| education = B.A. (1948)<br>Ph.D. (1968)
| alma_mater = [[Trường đại học Barnard]]<br>[[Viện Khoa học Toán học Courant]] ([[Đại học New York]])
| doctoral_advisor = [[Wilhelm Magnus]]
| doctoral_students = {{plainlist|
* [[Tara E. Brendle]]
* [[Efstratia Kalfagianni]]
* [[Józef H. Przytycki]]
}}
| known_for = [[Lý thuyết bện]]<br>[[Lý thuyết nút thắt]]
| awards = [[Giải Chauvenet]]
| spouse = [[Joseph L. Birman]]
}}
'''Joan Sylvia Lyttle Birman''' (sinh ngày 30 tháng 5 năm 1927) là một [[nhà toán học]] người Mỹ chuyên ngành [[tô pô thấp chiều]]. Bà đã có đóng góp trong việc nghiên cứu [[Lý thuyết nút thắt|nút thắt]], [[đa tạp 3 chiều]], [[nhóm lớp ánh xạ của bề mặt]], [[lý thuyết nhóm hình học]], [[hình học kết cấu]] và [[hệ thống động lực]]. Từ năm 1973 đến nay, bà giữ chức Giáo sư nghiên cứu Emerita tại [[Trường đại học Barnard]] thuộc [[Đại học Columbia]].

== Đầu đời và giáo dục ==
Bà sinh ngày 30 tháng 5 năm 1927 tại [[Thành phố New York]]<ref name=LRiddleBio>Larry Riddle. "[https://www.agnesscott.edu/lriddle/women/birman.htm Joan S. Birman]", ''Biographies of Women Mathematicians'', tại [[Trường đại học Agnes Scott]]</ref> với tên khai sinh Joan Sylvia Lyttle, cha mẹ là George và Lillian Lyttle, cả hai đều là người gốc [[Người Do Thái|Do Thái]].<ref name=StAndrewsBio>{{Chú thích web|url=http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Biographies/Birman.html|title=Birman biography|website=www-history.mcs.st-andrews.ac.uk|access-date =ngày 6 tháng 3 năm 2020}}</ref> Cha đến từ Nga nhưng lớn lên ở [[Liverpool]], Anh, mẹ sinh ra ở [[New York (tiểu bang)|New York]] và ông bà ngoại là người nhập cư Nga-Ba Lan. Ở tuổi 17, George di cư vào Hoa Kỳ và trở thành một nhà sản xuất thời trang thành đạt. Ông quý trọng những cơ hội từ việc kinh doanh nhưng muốn các con gái mình tập trung vào việc học.

Sau giáo dục phổ thông, Birman theo học tại Trường đại học Swarthmore, một học viện [[đồng giáo dục]] ở [[Swarthmore, Pennsylvania|Swarthmore]], [[Pennsylvania]], chuyên ngành toán học. Tuy nhiên, bà không thích ở [[Ký túc xá sinh viên|ký túc xá]] nên đã chuyển đến một trường nữ sinh thuộc Đại học Columbia mang tên Trường đại học Barnard để có thể sống ở nhà.<ref name=StAndrewsBio/>

Birman nhận bằng B.A. ngành toán học từ Trường đại học Barnard năm 1948 và bằng M.A. ngành vật lý học từ Đại học Columbia năm 1950. Sau khi làm trong ngành được 10 năm từ 1950 đến 1960, bà bắt đầu viết luận án [[Doctor of Philosophy|Ph.D]] ngành toán học tại [[Viện Khoa học Toán học Courant]] ([[Đại học New York]]) dưới sự giám sát của [[Wilhelm Magnus]] và tốt nghiệp vào năm 1968. Luận án của bà có tiêu đề ''Braid groups and their relationship to mapping class groups'' <small>(tạm dịch:</small> ''Nhóm bện và mối liên hệ giữa chúng với nhóm lớp ánh xạ'').<ref name="MGP">{{MathGenealogy|id=24360|title=Joan Sylvia Lyttle Birman}}</ref>

== Sự nghiệp ==
Chức vụ đầu tiên của bà là tại [[Viện Công nghệ Stevens]] (1968 – 1973). Năm 1969, bà giới thiệu về dãy chính xác Birman trong "On Braid Groups", đây là một trong những công cụ quan trọng nhất trong việc nghiên cứu các bện và bề mặt.<ref>{{Chú thích tạp chí|author=Margalit, Dan|title=The Mathematics of Joan Birman|journal= AMS Notices |volume=66|issue=3|year=2019|url=https://www.ams.org/journals/notices/201903/rnoti-p341.pdf}}</ref> Trong thời gian này, bà cũng xuất bản một chuyên khảo mang tên ''Braids, links, and mapping class groups'' dựa trên một khóa tốt nghiệp bà đã dạy tại [[Đại học Princeton]] trên vai trò là giáo sư thỉnh giảng từ năm 1971 đến 1972. Quyển sách được xem là cách giảng giải lý thuyết nện dễ hiểu đầu tiên, giới thiệu lý thuyết hiện đại với lĩnh vực và chứa chứng minh đầy đủ đầu tiên của định lý Markov.<ref>{{Chú thích tạp chí|author=Margalit, Dan|title=The Mathematics of Joan Birman|journal= AMS Notices |volume=66|issue=3|year=2019|url=https://www.ams.org/journals/notices/201903/rnoti-p341.pdf}}</ref>

Năm 1973, bà trở thàng giảng viên Trường đại học Barnard. Năm 1987, bà được [[Hiệp hội Toán học Phụ nữ]] bình chọn làm [[Giảng viên Noether]]; giải thưởng này vinh danh những phụ nữ có đóng góp nền móng và bền vững cho [[khoa học toán học]].<ref>{{Chú thích web|title=Noether Lectures|url=https://sites.google.com/site/awmmath/programs/noether-lectures|website=Association for Women in Mathematics|publisher=Association for Women in Mathematics|access-date =ngày 6 tháng 3 năm 2020}}</ref> Bà được mời làm giáo sư thính giảng tại [[Viện Nghiên cứu Cao cấp Princeton]] vào mùa hè năm 1988.<ref>[http://www.ias.edu/people/cos/ Institute for Advanced Study: A Community of Scholars]</ref> Bà cũng từng là [[Thành viên Sloan|Thành viên Hiệp hội Sloan]] (1974 – 1976) và [[Thành viên Guggenheim|Thành viên Hiệp hội Guggenheim]] (1994 – 1995). Năm 1990, bà quyên góp tiền để sáng lập [[Giải Toán học Ruth Lyttle Satter]], đặt tên theo chị gái của bà là nhà khoa học sinh học [[Ruth Lyttle Satter]] (qua đời năm 1989).<ref>{{Chú thích sách|title=Complexities: Women in Mathematics|title-link=Complexities: Women in Mathematics|publisher=Princeton University Press|year=2005|isbn=0-691-11462-5|editor1=Case, Bettye|editor1-link=Bettye Anne Case|page=[https://archive.org/details/complexitieswome0000unse/page/97 97]|editor2=Leggett, Anne|editor2-link=Anne M. Leggett}}</ref> Năm 1996, bà đoạt [[Giải Chauvenet]]..<ref>{{Chú thích tạp chí|author=Birman, Joan|title=New Points of View in Knot Theory|journal=Bull. Amer. Math. Soc. (N.S.)|volume=28|issue=2|year=1993|pages=253–287|url=http://www.maa.org/programs/maa-awards/writing-awards/new-points-of-view-in-knot-theory|doi=10.1090/s0273-0979-1993-00389-6|arxiv=math/9304209}}</ref> Năm 2005, bà được trao Giải thưởng Thị trưởng Thành phố New York cho Nghiên cứu Khoa học và Công nghệ Xuất sắc nhất.<ref name=LRiddleBio/>

Bà đã hướng dẫn luận án tiến sĩ cho 21 sinh viên và có tổng cộng 54 học giả là hậu duệ.<ref name="MGP" />

Năm 2017, bà thành lập Tình bằng hữu Joan và Joseph Birman cho các Học giả Nữ giới tại [[Hội Toán học Hoa Kỳ]] để giúp đỡ những phụ nữ trong sự nghiệp nghiên cứu toán học.<ref>{{Chú thích web|url=http://www.ams.org/programs/ams-fellowships/Birman-fellow|title=American Mathematical Society - The Joan and Joseph Birman Fellowship for Women Scholars|publisher=Hội Toán học Hoa Kỳ|access-date =ngày 6 tháng 3 năm 2020}}</ref>

== Công trình ==
Công trình khoa học của Birman gồm 77 xuất bản phẩm nghiên cứu và 16 bài bình phẩm. Bà là tác giả của chuyên khảo nghiên cứu ''Braids, Links, and Mapping Class Groups''.

== Công nhận ==
Năm 2012, bà là thành viên của Hội Toán học Hoa Kỳ.<ref>{{Chú thích web|url=http://www.ams.org/profession/fellows-list|tựa đề=List of Fellows of the American Mathematical Society|nhà xuất bản=Hội Toán học Hoa Kỳ|ngày truy cập=ngày 6 tháng 3 năm 2020|archive-date=2018-08-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20180825194636/http://www.ams.org/profession/fellows-list|url-status=dead}}</ref> Hiệp hội Toán học Phụ nữ đã liệt kê bà trong danh sách thành viên năm 2020 vì "nghiên cứu đột phá của bà đã liên kết những lĩnh vực trái ngược và những bài bình phẩm xứng đáng đoạt giải; vì không ngừng ủng hộ phụ nữ trong toán học trên cương vị một nhà giáo tích cực và mẫu gương về nghiên cứu và tài trợ cho nhiều giải thưởng khác nhau cho phụ nữ".<ref>{{Chú thích web|url=https://awm-math.org/awards/awm-fellows/2020-awm-fellows/|title=2020 Class of AWM Fellows|publisher=Hiệp hội Toán học Phụ nữ|access-date =ngày 6 tháng 3 năm 2020}}</ref>

== Đời tư ==
Bà có ba người con. Chồng sau của bà, [[Joseph L. Birman|Joseph Birman]], là một [[nhà vật lý]] và một ủng hộ tiên khởi cho [[nhân quyền]] của các nhà khoa học.<ref>{{Chú thích web|url=https://www.aps.org/publications/apsnews/updates/josephbirman.cfm|title=Joseph L. Birman (1927-2016)|website=www.aps.org|access-date =ngày 6 tháng 3 năm 2020}}</ref>

== Tác phẩm tiêu biểu ==
* {{Chú thích tạp chí|last1=Birman|first1=Joan S.|last2=Hilden|first2=Hugh M.|date=1973|title=On Isotopies of Homeomorphisms of Riemann Surfaces|url=https://archive.org/details/sim_annals-of-mathematics_1973-05_97_3/page/424|journal=Annals of Mathematics|volume=97|issue=3|pages=424–439|doi=10.2307/1970830|jstor=1970830}}
* {{Chú thích tạp chí|last=|first=|date=1975|title=Heegaard splittings of branched coverings of 𝑆³|url=https://www.ams.org/journals/tran/1975-213-00/S0002-9947-1975-0380765-8/|journal=Transactions of the AMS|volume=213|pages=315–352|via=}}
* {{Chú thích tạp chí|last1=Birman|first1=Joan S.|last2=Lubotzky|first2=Alex|last3=McCarthy|first3=John|date=1983|title=Abelian and solvable subgroups of the mapping class groups|url=https://archive.org/details/sim_duke-mathematical-journal_1983-12_50_4/page/1107|journal=Duke Mathematical Journal|volume=50|issue=4|pages=1107–1120|doi=10.1215/S0012-7094-83-05046-9}}
* {{Chú thích tạp chí|last1=Birman|first1=Joan S.|last2=Williams|first2=R.F.|date=1983|title=Knotted periodic orbits in dynamical systems—I: Lorenz's equation|url=https://archive.org/details/sim_topology_1983_22/page/47|journal=Topology|volume=22|pages=47–82|doi=10.1016/0040-9383(83)90045-9}}
* {{Chú thích tạp chí|last1=Birman|first1=Joan S.|date=1985|title=On the Jones polynomial of closed 3-braids|url=https://archive.org/details/sim_inventiones-mathematicae_1985-08_81_2/page/287|journal=Inventiones Mathematicae|volume=81|issue=2|pages=287–294|doi=10.1007/BF01389053}}
* {{Chú thích tạp chí|last1=Birman|first1=Joan S.|last2=Wenzl|first2=Hans|date=1989|title=Braids, link polynomials and a new algebra|journal=Transactions of the AMS|volume=313|pages=249–273|doi=10.1090/S0002-9947-1989-0992598-X}}
* {{Chú thích tạp chí|last1=Birman|first1=Joan S.|last2=Menasco|first2=William W.|date=1990|title=Studying links via closed braids IV: composite links and split links|journal=Inventiones Mathematicae|volume=102|pages=115–139|arxiv=math/0407403|doi=10.1007/BF01233423}}
* {{Chú thích tạp chí|last1=Birman|first1=Joan S.|last2=Lin|first2=Xiao-Song|date=1993|title=Knot polynomials and Vassiliev's invariants|url=https://archive.org/details/sim_inventiones-mathematicae_1993-01_111_1/page/n226|journal=Inventiones Mathematicae|volume=111|pages=225–270|doi=10.1007/BF01231287}}
* {{Chú thích tạp chí|last1=Birman|first1=Joan|last2=Ko|first2=Ki Hyoung|last3=Lee|first3=Sang Jin|date=1998|title=A New Approach to the Word and Conjugacy Problems in the Braid Groups|journal=Advances in Mathematics|volume=139|issue=2|pages=322–353|arxiv=math/9712211|doi=10.1006/aima.1998.1761}}
* {{Chú thích tạp chí|last1=Birman|first1=Joan S.|last2=Wrinkle|first2=Nancy C.|date=2000|title=On Transversally Simple Knots|journal=Journal of Differential Geometry|volume=55|issue=2|pages=325–354|arxiv=math/9910170|doi=10.4310/jdg/1090340880}}
* {{Chú thích tạp chí|last1=Birman|first1=Joan S.|last2=Ko|first2=Ki Hyoung|last3=Lee|first3=Sang Jin|date=2001|title=The Infimum, Supremum, and Geodesic Length of a Braid Conjugacy Class|journal=Advances in Mathematics|volume=164|pages=41–56|arxiv=math/0003125|doi=10.1006/aima.2001.2010}}
* {{Chú thích tạp chí|last1=Birman|first1=Joan|last2=Margalit|first2=Dan|last3=Menasco|first3=William|date=2016|title=Efficient geodesics and an effective algorithm for distance in the complex of curves|journal=Mathematische Annalen|volume=366|issue=3–4|pages=1253–1279|arxiv=1408.4133|doi=10.1007/s00208-015-1357-y}}
* {{Chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=thv7L4AQ3J4C|title=Braids, links and mapping class groups|publisher=Princeton U. Press|year=1975|isbn=978-0691081496|series=Annals of Mathematical Studies}}<ref>{{Chú thích tạp chí|author=Magnus, W.|authorlink=Wilhelm Magnus|year=1976|title=Review: ''Braids, links and mapping class groups'' by Joan S. Birman|url=http://www.ams.org/journals/bull/1976-82-01/S0002-9904-1976-13937-7/S0002-9904-1976-13937-7.pdf|journal=Bull. Amer. Math. Soc.|volume=82|pages=42–45|doi=10.1090/s0002-9904-1976-13937-7}}</ref>

== Chú thích ==
{{tham khảo|30em}}

== Thư mục ==
* Allyn Jackson và Lisa Traynor, "[http://www.ams.org/notices/200701/fea-birman.pdf Interview with Joan Birman]", ''[[AMS Notices]]'', Tháng 1 năm 2007, Chương 54, Số 1
* {{Chú thích tạp chí|date = ngày 28 tháng 3 năm 2016 |title=Honorary Members 2015|url=http://blms.oxfordjournals.org/content/early/2016/03/28/blms.bdw014|journal=Bulletin of the London Mathematical Society|volume=48|issue=3|pages=548–556|doi=10.1112/blms/bdw014|issn=0024-6093}}

== Liên kết ngoài ==
* [http://www.math.columbia.edu/~jb/ Trang chủ của Joan Birman tại Đại học Columbia]
* {{MacTutor Biography|id=Birman}}

{{Người đoạt Giải Chauvenet}}
{{Kiểm soát tính nhất quán}}

{{DEFAULTSORT:Birman, Joan}}
[[Thể loại:Sinh năm 1927]]
[[Thể loại:Nhân vật còn sống]]
[[Thể loại:Người Mỹ gốc Do Thái]]
[[Thể loại:Nhà toán học Mỹ]]
[[Thể loại:Nhà toán học nữ]]
[[Thể loại:Nhà tô pô học]]
[[Thể loại:Cựu sinh viên Đại học Columbia]]
[[Thể loại:Cựu sinh viên Đại học New York]]
[[Thể loại:Thành viên Học viện Mỹ thuật và Khoa học Mỹ]]
[[Thể loại:Người đoạt giải thưởng mỹ thuật]]
[[Thể loại:Người đoạt giải thưởng khoa học và công nghệ]]
[[Thể loại:Nhà khoa học nữ thế kỷ 20]]
[[Thể loại:Nhà khoa học nữ thế kỷ 21]]
[[Thể loại:Nhà toán học Mỹ thế kỷ 20]]