Xem mã nguồn của Không gian màu Oklab

{{Infobox technology standard
| title             = Oklab và Oklch
| image             = Colour gradient comparison of HSV and okLCH.png
| caption           = Độ sáng tri giác bất thường trong một dốc màu (gradient) được tạo ra từ một giá trị ''value'' không đổi trong không gian [[Không gian màu HSB|HSV]], với màu vàng sáng và màu xanh dương tối, so với dốc màu được tạo ra bởi độ sáng không đổi trong Oklch.
| status            = Bản khảo khuyến nghị
| first_published   = {{Start date|2020|12|23|df=y}}<ref name="ottoson-intro"/>
| version           = 
| version_date      = {{Start date|2024|2|13|df=y}}<ref name="w3c-level4"/>
| preview           = 
| preview_date      = {{Start date|2024|2|29|df=y}}<ref name="w3c-level5"/>
| organization      = W3C
| committee         = [[CSS Working Group]]
| series            = [[Màu CSS]]
| predecessor       = [[Không gian màu CIELAB]]
| successor         = 
| domain            = [[Mô hình màu]]
| license           = [[Phạm vi công cộng]]
| website           = {{URL|www.w3.org/TR/css-color-4/|www.w3.org}}
}}

'''Không gian màu Oklab''' là một [[Mô hình miêu tả màu|không gian màu đồng nhất]] dành cho [[Color management|màu sắc không phụ thuộc vào thiết bị]]. Không gian màu này được thiết kế để cải thiện tính đồng nhất về tri giác, dự đoán [[sắc độ]] (hue) và [[độ sáng]], [[Gradient màu|pha trộn màu sắc]] và [[Khả năng sử dụng|khả năng tiện dụng]] trong khi vẫn đảm bảo [[Tính ổn định số học|tính ổn định về số học]] và [[Độ phức tạp lập trình|dễ lập trình]].<ref name="ottoson-intro">{{Chú thích web|url=https://bottosson.github.io/posts/oklab/|tiêu đề=A perceptual color space for image processing|tác giả=Ottosson|tên=Björn|ngày=23 Dec 2020|website=GitHub Pages|ngày truy cập=24 July 2024}}</ref> Không gian màu này được Björn Ottosson công bố vào tháng 12 năm 2020. Oklab và phiên bản [[Hệ toạ độ trụ|hình trụ]] của nó là '''Oklch''' đã được đưa vào bản thảo mô đun màu CSS cấp 4 và cấp 5 dành cho [[màu web]] không phụ thuộc thiết bị kể từ tháng 12 năm 2021.<ref name="w3c-level4">{{cite techreport|title=CSS Color Module Level 4|url=https://www.w3.org/TR/css-color-4/|institution=W3C|type=Candidate recommendation draft|access-date=24 July 2024}}</ref><ref name="w3c-level5">{{cite techreport|title=CSS Color Module Level 5|url=https://www.w3.org/TR/css-color-5/|institution=W3C|type=Working draft|access-date=25 July 2024}}</ref> Không gian màu này bắt đầu được hỗ trợ trên các phiên bản gần đây của [[Trình duyệt web|các trình duyệt web]] phổ biến<ref>{{Chú thích web|url=https://caniuse.com/mdn-css_types_color_oklab|tiêu đề=Oklab color model|website=Can I Use|ngày truy cập=24 July 2024}}</ref> và cho phép chỉ định rõ ràng những màu thuộc hệ màu P3 [[Không gian màu RGB gam màu rộng|gam màu rộng]].<ref name="evilmartians">{{Chú thích web|url=https://evilmartians.com/chronicles/oklch-in-css-why-quit-rgb-hsl|tiêu đề=OKLCH in CSS: why we moved from RGB and HSL|tác giả=Sitnik|tên=Andrey|tác giả 2=Turner|tên 2=Travis|ngày=25 January 2023|website=Evil Martians|ngày truy cập=24 July 2024}}</ref>

Mô hình của Oklab được điều chỉnh bằng các dữ liệu miêu tả màu sắc cải tiến, bao gồm dữ liệu CAM16 đối với độ sáng và độ kết tủa màu (chroma), dữ liệu IPT cho sắc độ. Sự điều chỉnh mới này đã giải quyết được một số vấn đề, chẳng hạn như sự biến đổi sắc độ và độ sáng dị thường đối với các màu xanh lam trong [[không gian màu CIELAB]], cũng như đơn giản hoá việc tạo ra các [[lược đồ màu]], bảng màu và [[Gradient màu|màu chuyển sắc]] mượt mà hơn.<ref name="ottoson-intro" /><ref name="evilmartians" /><ref name="levien-critique">{{Chú thích web|url=https://raphlinus.github.io/color/2021/01/18/oklab-critique.html|tiêu đề=An interactive review of Oklab|tác giả=Levien|tên=Raph|ngày=18 January 2021|nhà xuất bản=GitHub Pages|ngày truy cập=24 July 2024}}</ref>

Theo Ottosson,<ref name="ottoson-intro" /> anh đã chọn tên ''Oklab'' vì mô hình màu này thực hiện công việc đủ tốt (OK) và hệ màu này dựa trên ba tọa độ không gian màu là ''L'', ''a'' và ''b''.

== Tọa độ ==
[[Tập tin:Oklch_colourwheel_(L=0.7,_C=0.2).png|phải|nhỏ| Bánh xe màu sắc Oklch]]
Không gian màu Oklab sử dụng cùng một cấu trúc không gian như không gian màu CIELAB, biểu diễn màu sắc bằng ba thành phần sau:

* ''L'' là độ sáng tri giác (perceptual lightness), nằm trong khoảng từ 0 (đen tuyền) đến 1 (trắng tham chiếu, nếu là vô sắc), thường được biểu thị dưới dạng [[phần trăm]]
* ''a'' và ''b'' là hai kênh đối lập nhau của bốn [[sắc độ độc đáo]] là đỏ, vàng, lục và lam. Dù các thành phần này không giới hạn khoảng giá trị, nhưng trên thực tế thì giá trị dao động từ −0,5 đến +0,5; trong [[CSS]] thì giá trị nằm trong khoảng ±100%, tương ứng với ±0,4 cho cả hai thành phần<ref name="w3c-level4" />
** ''a'' từ màu lục (âm) đến màu đỏ (dương)
** ''b'' từ màu lam (âm) đến màu vàng (dương)

Giống như trong [[Không gian màu CIELAB|CIELCh]], hệ màu Oklch biểu diễn màu sắc bằng cách sử dụng ba thành phần sau:

* ''L'' là độ sáng tri giác
* ''C'' là [[độ kết tủa màu]], đại diện cho cường độ sắc màu, với giá trị nhỏ nhất là 0 (vô sắc) và không có giá trị lớn nhất, nhưng trong thực tế không vượt quá +0,5; CSS coi +0,4 là 100%<ref name="w3c-level4" />
* ''h'' là góc của sắc độ trong một [[bánh xe màu sắc]], thường được đánh dấu bằng đơn vị độ kèm theo phần thập phân.
[[File:Oklab_vs_oklch.png|liên_kết=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Oklab_vs_oklch.png|giữa|nhỏ|So sách không gian màu Oklab với Oklch. Các xô màu ở đây nằm trong gam màu [[Rec. 2020]] (một gam màu RGB rộng).]]

=== Màu vô sắc ===
[[Xám|Màu xám]] trung tính, màu đen tuyền và màu trắng tham chiếu là vô sắc, tức là <math>C = 0</math>, <math>a = 0</math>, <math>b = 0</math> và ''h'' [[Không xác định (toán học)|không xác định]] .Việc gán bất kỳ giá trị thực nào vào thành phần sắc độ của các màu này đều không ảnh hưởng đến việc chuyển đổi giữa các không gian màu.<ref name="w3c-level4" />

=== Chênh lệch màu sắc ===
Sự [[Sự chênh lệnh màu sắc|chệnh lệnh màu sắc]] tri giác trong Oklab được tính bằng [[khoảng cách Euclid]] giữa các thành phần tọa độ {{Nowrap|(''L'', ''a'', ''b'')}}.<ref name="w3c-level4" /><ref>{{Chú thích web|url=https://www.w3.org/Graphics/Color/Workshop/slides/talk/lilley|tiêu đề=Better than Lab? Gamut reduction CIE Lab & OKLab|tác giả=Lilley|tên=Chris|ngày=July 2021|nhà xuất bản=W3C|ngày truy cập=24 July 2024}}</ref>

== Chuyển đổi giữa các không gian màu ==

=== Chuyển đổi qua lại với Oklch ===
Giống như trong hệ màu CIELCh, các tọa độ ''a'' và ''b'' thuộc [[Hệ tọa độ Descartes|hệ toạ độ Descartes]] được chuyển thành các toạ độ ''C'' và ''h'' thuộc [[hệ tọa độ cực]] theo công thức sau:

<math>
\begin{align}
C &= \sqrt{a^2 + b^2} \\
h &= \operatorname{arctan2}(b, a)
\end{align}
</math>

Và các tọa độ cực được chuyển ngược lại sang hệ tọa độ Descartes như sau:

<math>
\begin{align}
a &= C \cos(h) \\
b &= C \sin(h)
\end{align}
</math>

=== Chuyển đổi từ CIE XYZ ===
Việc chuyển từ không gian màu CIE XYZ với [[Nguồn sáng D65|Nguồn sáng Tiêu chuẩn D65]] (Illuminant D65) sang Oklab bao gồm các bước sau:<ref name="ottoson-intro" />

# Áp dụng [[Biến đổi tuyến tính|ánh xạ tuyến tính]] M1 với giá trị cụ thể ở phần dưới đây:{{Efn|Lưu ý rằng các toạ độ này không liên quan gì đến [[không gian màu LMS]] .}} <br /><math>\begin{bmatrix} l \\ m \\ s \end{bmatrix} = \mathbf M_1 \begin{bmatrix} X \\ Y \\ Z \end{bmatrix}</math>
# Áp dụng [[căn bậc ba]], là phép biến đổi [[Hệ thống phi tuyến|phi tuyến tính]]: <br /><math>\begin{bmatrix} l' \\ m' \\ s' \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} l^{1/3} \\ m^{1/3} \\ s^{1/3} \end{bmatrix}</math>
# Chuyển sang hệ Oklab bằng một ánh xạ tuyến tính M2: <br /><math>\begin{bmatrix} L \\ a \\ b \end{bmatrix} = \mathbf M_2 \begin{bmatrix} l' \\ m' \\ s' \end{bmatrix}</math>

Trong đó:

<math>
\begin{align}
\mathbf M_1 &= \begin{bmatrix}
0.8189330101 & \phantom{-}0.3618667424 & -0.1288597137 \\
0.0329845436 & \phantom{-}0.9293118715 & \phantom{-}0.0361456387 \\
0.0482003018 & \phantom{-}0.2643662691 & \phantom{-}0.6338517070
\end{bmatrix} \\
\mathbf M_2 &= \begin{bmatrix}
0.2104542553 & \phantom{-}0.7936177850 & -0.0040720468 \\
1.9779984951 & -2.4285922050 & \phantom{-}0.4505937099 \\
0.0259040371 & \phantom{-}0.7827717662 & -0.8086757660
\end{bmatrix}
\end{align}
</math>

=== Chuyển đổi từ hệ sRGB ===
[[File:Linear,_sRGB,_OKLAB.gif|liên_kết=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Linear,_sRGB,_OKLAB.gif|nhỏ|Minh hoạ sự ánh xạ các giá trị màu tuyến tính sang các vị trí trong không gian màu tri giác]]
Để chuyển đổi từ hệ màu sRGB sang Oklab, trước tiên cần phải chuyển đổi từ hệ màu sRGB sang hệ màu CIE XYZ với Nguồn sáng Tiêu chuẩn D65. Vì bước cuối cùng của quá trình chuyển đổi này là ánh xạ tuyến tính từ hệ RGB tuyến tính sang hệ CIE XYZ, cho nên bản [[cài đặt tham khảo]] sẽ [[Hàm hợp|gộp]] hai phép ánh xạ tuyến tính tương ứng thành một ma trận để [[nhân ma trận]] trực tiếp:<ref name="ottoson-intro" />

: <math>
\begin{bmatrix} l \\ m \\ s \end{bmatrix} =
\begin{bmatrix}
0.4122214708 & 0.5363325363 & 0.0514459929 \\
0.2119034982 & 0.6806995451 & 0.1073969566 \\
0.0883024619 & 0.2817188376 & 0.6299787005
\end{bmatrix}
\begin{bmatrix} R_\text{linear} \\ G_\text{linear} \\ B_\text{linear} \end{bmatrix}
</math>

=== Chuyển đổi sang CIE XYZ và sRGB ===
Việc chuyển đổi sang CIE XYZ và sRGB chỉ đơn giản là áp dụng [[Hàm ngược|các hàm ngược]] tương ứng theo thứ tự ngược lại:<ref name="ottoson-intro" />

<math>
\begin{align}
\begin{bmatrix} l' \\ m' \\ s' \end{bmatrix} &= \mathbf M_2^{-1} \begin{bmatrix} L \\ a \\ b \end{bmatrix} \\
\begin{bmatrix} l \\ m \\ s \end{bmatrix} &= \begin{bmatrix} \left(l'\right)^3 \\ \left(m'\right)^3 \\ \left(s'\right)^3 \end{bmatrix} \\
\begin{bmatrix} X \\ Y \\ Z \end{bmatrix} &= \mathbf M_1^{-1} \begin{bmatrix} l \\ m \\ s \end{bmatrix}
\end{align}
</math>

== Ghi chú ==
{{Tham khảo|group=lower-alpha}}
== Tham khảo ==
{{Tham khảo}}{{Không gian màu}}

[[Thể loại:Giới thiệu năm 2020]]
[[Thể loại:Không gian màu]]