Xem mã nguồn của Khúc Thừa Dụ

{{Khóa-nửa-vô hạn|small=yes}}
{{Thông tin nhân vật hoàng gia
| tên = Khúc Tiên Chủ
| tên gốc = 曲先主
| tước vị = 
| hình = 
| ghi chú hình = 
| chức vị = [[Tĩnh Hải quân]] [[Tiết độ sứ]]
| tại vị = [[905]] - [[907]]
| kiểu tại vị = Trị vì
| tiền nhiệm = [[Độc Cô Tổn]]
| kế nhiệm = [[Khúc Hạo|Khúc Trung Chủ]]
| kiểu tên đầy đủ = Tên húy
| tên đầy đủ = Khúc Thừa Dụ (曲承裕)
| vợ = 
| thông tin con cái = ẩn
| con cái = [[Khúc Hạo]]<br>Khúc Thị Ngọc
| cha = 
| mẹ = 
| sinh = 830
| nơi sinh = Hồng Châu, [[An Nam]] (nay là [[Hải Dương (tỉnh)|Hải Dương]], [[Việt Nam]])
| mất = {{ngày mất và tuổi |907|7|23|830}}
| nơi mất = [[Đại La]], [[Tĩnh Hải quân]]
| tôn hiệu = [[Tiên Chủ]] (先主)
}}

'''Khúc Thừa Dụ''' ([[830]] – [[907]]) được suy tôn là '''Khúc Tiên Chủ''', là [[tiết độ sứ]] người bản địa đầu tiên của [[Tĩnh Hải quân]], đồng thời là người đặt cơ sở cho nền độc lập của [[người Việt (định hướng)|dân tộc Việt]] sau hơn 1.000 năm Trung Quốc xâm lược

==Nguồn gốc==
Khúc Thừa Dụ quê ở [[Hồng châu|Hồng Châu]] (thuộc địa hạt Bàng Giang, Ninh Giang cũ ở [[Hải Dương (tỉnh)|Hải Dương]]), mấy đời là hào tộc mạnh, tính khoan hòa, hay thương người, cho nên có nhiều người kính phục.<ref name="Tân Việt 1968">Việt Nam sử lược, Nhà Xuất bản Tân Việt, 1968, tr. 70, 71.</ref>

==Sự nghiệp==
Nước Việt thời bấy giờ bị chính quyền [[nhà Đường]] Trung Quốc đô hộ, năm Kỷ Mão (679) vua [[Đường Cao Tông]] nhà Đường chia đất [[Giao Châu]] ra làm 12 châu, 59 huyện và đặt [[An Nam đô hộ phủ]]. Năm 866, vua [[Đường Ý Tông]] thăng [[An Nam đô hộ phủ]] lên thành [[Tĩnh Hải quân]]. Năm Đinh Mão (907), nhà Đường mất ngôi, nhà Hậu Lương, Hậu Đường, Hậu Tấn, Hậu Hán, Hậu Chu tranh nhau làm vua. Mỗi nhà được mấy năm, gồm tất cả là 52 năm, gọi là đời Ngũ Quý hay là [[Ngũ Đại Thập Quốc|Ngũ Đại]].<ref name="Tân Việt 1968"/>

Trước khi nhà Đường sắp mất ngôi độ mấy năm, thì bên Trung Quốc loạn, giặc cướp nổi lên khắp cả mọi nơi. Uy quyền nhà vua không ra đến bên ngoài, thế lực ai mạnh thì người ấy xưng đế, xưng vương. Tại Tĩnh Hải Quân, Khúc Thừa Dụ là một người hào phú được nhiều người kính phục. Năm 905, [[Tĩnh Hải quân]] [[Tiết độ sứ]] [[Độc Cô Tổn]] bị triệu về nhà Đường (đời vua [[Đường Ai Đế]]) để trị tội, đất [[Tĩnh Hải quân]] vô chủ. Khúc Thừa Dụ thừa dịp dẫn quân đánh chiếm thủ phủ [[Đại La]] của [[Tĩnh Hải quân]].

Năm Bính Dần (906) đời vua [[Đường Ai Đế]], nhân khi trong châu có loạn, dân chúng đã cử Khúc Thừa Dụ làm [[Tiết độ sứ]] để cai trị [[Tĩnh Hải quân]]. ''Việt sử thông giám cương mục'' (Tiền biên, quyển 5) viết:

:''"Họ Khúc là một họ lớn lâu đời ở Hồng Châu. Khúc Thừa Dụ tính khoan hòa, hay thương người, được dân chúng suy tôn. Gặp thời buổi loạn lạc, nhân danh là hào trưởng một xứ, Thừa Dụ tự xưng là [[Tiết độ sứ]]..."''

Nhà Đường lúc bấy giờ suy nhược, thế không ngăn cấm được, nên thuận cho ông làm Tĩnh Hải quân Tiết độ sứ.

Khúc Thừa Dụ dựng đô ở [[Đại La|La Thành]], làm cho dân yên, nước trị. Ông khéo léo dùng danh nghĩa "xin mệnh nhà Đường" buộc triều đình nhà Đường phải công nhận chính quyền của ông. Ngày [[7 tháng 2]] năm [[906]], vua [[Đường Ai Đế]] phong thêm cho [[Tĩnh Hải quân]] Tiết độ sứ Khúc Thừa Dụ tước "Đồng bình chương sự". Sau đó, Khúc Thừa Dụ tự lấy quyền mình, phong cho con là [[Khúc Hạo]] chức vụ "Tĩnh Hải hành quân tư mã quyền tri lưu hậu", tức là chức vụ chỉ huy quân đội và sẽ kế vị quyền Tiết độ sứ.

Năm sau nhà Đường mất ngôi (907), nhà Hậu Lương lên thay. Vua [[Hậu Lương Thái Tổ]] phong cho [[Lưu Ẩn]] làm Nam Bình Vương, kiêm chức [[Tiết độ sứ]] Quảng Châu và [[Tĩnh Hải quân]], có ý để lấy lại Giao Châu.<ref name="Tân Việt 1968"/>

Ngày [[23 tháng 7]] năm [[907]], Khúc Thừa Dụ mất, Khúc Hạo lên kế vị.<ref name="Tân Việt 1968"/> Dù ông không xưng vương xưng đế, nhưng sử gia Lê Tung viết trong sách ''Việt giám Thông khảo tổng luận'' gọi Khúc Thừa Dụ là ''Khúc Tiên chúa''.<ref>Đại Việt sử ký toàn thư, Nhà Xuất bản Khoa học xã hội, 1998, tập 1, tr. 121.</ref>

== Thờ phụng ==
Ngày 11 tháng 9 năm 2009, đền thờ Anh hùng dân tộc Khúc Thừa Dụ đã được khánh thành tại [[Hải Dương (tỉnh)|Hải Dương]].<ref>{{Chú thích web|url=https://tuyengiao.vn/thanglonghanoi/den-tho-khuc-thua-du-12803|tựa đề=Đền thờ Khúc Thừa Dụ|tác giả=Ninh Tuân|họ=|tên=|ngày=2009-09-11|website=Tạp chí Tuyên Giáo|url-status=dead|ngày truy cập=2021-10-26|archive-date=2021-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20211026071805/https://tuyengiao.vn/thanglonghanoi/den-tho-khuc-thua-du-12803}}</ref>

==Tham khảo==
*[[Đại Việt sử ký toàn thư|''Đại Việt Sử ký Toàn thư'']] Nhà Xuất bản Khoa học xã hội, 1998, tập 1.
*''[[Khâm định Việt sử Thông giám cương mục]]''
*''Việt Nam sử lược'', Nhà Xuất bản Tân Việt, 1968.
*''Lịch triều hiến chương loại chí'', Nhà Xuất bản Giáo dục, 2006.
*''An Nam chí lược'', Viện Đại học Huế, Ủy ban Phiên dịch Sử liệu Việt Nam, 1961, bản điện tử.

==Xem thêm==
*[[Thời kỳ tự chủ Việt Nam|Tự chủ]]
*[[Họ Khúc (lịch sử Việt Nam)|Họ Khúc]]
*[[Khúc Hạo]]
*[[Bắc thuộc]]
*[[Tiết độ sứ]]

==Chú thích==
{{Tham khảo}}

{{Đầu hộp}}
{{Thứ tự kế vị|trước = ''[[Độc Cô Tổn]]'' (chưa nhận chức)
|chức vụ = [[Tĩnh Hải quân]] [[Tiết độ sứ]]
|sau = [[Khúc Hạo]] (thực tế)<br>''[[Lưu Ẩn]]'' (danh nghĩa)|năm = [[905]] - [[907]]}}
{{Cuối hộp}}
{{Họ Khúc}}
{{Tĩnh Hải quân Tiết độ sứ}}
{{Thời gian sống|830|907}}

[[Thể loại:Tĩnh Hải quân Tiết độ sứ]]
[[Thể loại:Lịch sử Việt Nam thời Tự chủ]]
[[Thể loại:Họ Khúc]]
[[Thể loại:Người Hải Dương]]
[[Thể loại:Khởi nghĩa Việt Nam thời Bắc thuộc lần 3]]