Xem mã nguồn của Khế

{{Bảng phân loại
| image = [[Tập tin:Vietnam-0472 - Star Fruit (3354315635).jpg|300px]]
| image_width = 300px
| image_caption = Cây khế với quả khế chín
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật hai lá mầm thật sự|Eudicots]]
| ordo = [[Bộ Chua me đất|Oxalidales]]
| familia = [[Họ Chua me đất|Oxalidaceae]]
| genus = ''[[Chi Khế|Averrhoa]]''
| species = '''''A. carambola'''''
| binomial = ''Averrhoa carambola''
| binomial_authority = [[Carl von Linné|L.]]
| name = Khế
| range_map_alt = 
|image2=Starfruit.JPG|image2_caption=Chùm khế xanh}}
'''Khế''' là quả của cây ''[[Averrhoa carambola]]'' thuộc [[Họ Chua me đất]], có nguồn gốc từ [[Sri Lanka]] và được biết đến rộng rãi tại [[Đông Nam Á]]. Khế là một loại cây rất dễ dàng phát triển mạnh ở vùng môi trường nhiệt đới. Năng suất của cây khế rất cao, thường rơi vào khoảng 9-10 vụ thu hoạch mỗi năm. Cây khế cũng được trồng tại [[Ghana]], [[Brasil]] và [[Guyana]]. Tại [[Hoa Kỳ]] nó được trồng với quy mô thương mại tại miền nam [[Florida]] và [[Hawaii]].

== Miêu tả ==
{{nutritional value | name= Khế (carambola)
| kJ=128
| water=91.4 g
| protein=1.04 g
| fat=0.33 g
| carbs=6.73 g
| fiber=2.8 g
| sugars=3.98 g
| calcium_mg=3
| iron_mg=0.08
| magnesium_mg=10
| phosphorus_mg=12
| potassium_mg=133
| sodium_mg=2
| zinc_mg=0.12
| manganese_mg=0.037
| vitC_mg=34.4
| thiamin_mg=0.014
| riboflavin_mg=0.016
| niacin_mg=0.367
| pantothenic_mg=0.391
| vitB6_mg=0.017
| folate_ug=12
| choline_mg=7.6
| lutein_ug=66
| vitE_mg=0.15
| source_usda = 1
| note=[http://ndb.nal.usda.gov/ndb/search/list?qlookup=09060&format=Full Nguồn từ USDA]
}}
Cây khế có [[lá kép]] dài khoảng 4&nbsp;cm. [[Hoa]] khế màu hồng tím, xuất hiện tại [[nách lá]], hoặc tại đầu cành. Cây khế có nhiều cành, cao đến khoảng 4 m. Khác với nhiều cây [[nhiệt đới]] khác, cây khế không cần nhiều nắng. Quả màu vàng hoặc xanh, có 5 múi, có trường hợp cho ra 6 múi (cho nên lát cắt ngang của quả có hình ngôi sao). Quả khế giòn, có vị chua ngọt, hao hao giống vị của quả lê dứa. Các hạt nhỏ, màu nâu. Có hai giống là khế chua và khế ngọt. Khế chua thường có múi nhỏ, còn khế ngọt thường có múi to và mọng hơn. Quả khi còn non có màu xanh, khi chín ngả sang màu vàng. Sở dĩ cái tên khế (star fruit) ra đời bởi khi cắt ngang, hình dạng miếng khế trông giống một ngôi sao (star) (Xem bảng bên dưới).
{| class="wikitable sortable mw-collapsible"
|+
!Loại khế
!Khế chua
!Khế ngọt
!Múi
|-
|Vị
|Chua
|Chua ngọt
|5 múi hoặc 6 múi
|-
|Độ giòn
| colspan="3" |Giòn
|}

== Công dụng ==
Ở [[Ấn Độ]], quả khế được ăn để cầm máu và giảm trĩ, nước ép dùng làm thuốc hạ sốt. Ở [[Brasil]], người ta dùng khế làm thuốc lợi tiểu trong trường hợp tiểu ít. Nước sắc cành lá mang quả trị lở [[ngứa]] do sơn ăn (nếu để nhựa mủ của cây sơn-''Rhus verniciflua'' dính da sẽ gây lở loét da). Hột khế giã nát sắc uống có tính lợi sữa, điều kinh, giải độc. Bột hột khế khô có tính an thần nhẹ.

Giá trị dinh dưỡng của khế không cao (100 g khế chỉ cho 35,7 calo). Vị chua của khế là do các axít hữu cơ, có từ [tel:800–1250 800–1250]&nbsp;mg/100 g khế, trong đó từ 300–500&nbsp;mg [[axit oxalic]], 300–430&nbsp;mg [[axit tartric]], 140–220&nbsp;mg [[axit succinic]], 100–130&nbsp;mg [[axit citric]]. Khế ít chua chứa 4–70&nbsp;mg axit oxalic.

Ngoài ra, khế cũng chứa một lượng nhỏ các khoáng chất quan trọng như magnesi, phosphor, kali, sắt và kẽm.

Ngay cả vỏ quả cũng cung cấp 3g [[chất xơ]], giúp thúc đẩy tiêu hóa khỏe mạnh và ngăn chặn sự hấp thu cholesterol lipoprotein (LDL) gây hại trong ruột của bạn.

Các [[vitamin C]] trong quả khế có tác dụng như một chất chống oxy hóa tự nhiên mạnh mẽ, cung cấp 34.4&nbsp;mg, tương đương 57% lượng vitamin C cần thiết cho cơ thể trong một ngày, giúp hỗ trợ hệ thống miễn dịch chống lại các gốc tự do gây viêm tế bào.

Hơn nữa, nó còn có nhiều chất flavonoid chống oxy hóa như epicatechin, acid gallic và quercetin.

== Hình ảnh ==
<gallery>
File:Carambola Starfruit.jpg
Vietnam-0472 - Star Fruit (3354315635).jpg
File:SANTOS FLORA BRASILEIRA CARAMBOLAS 2.jpg
Tập tin:Starfruit Kirakira.JPG|Khế xanh
File:Star Fruits.jpg|Một số trái khế
Tập tin:Lá và hoa khế.jpg|Lá và hoa khế ở Việt Nam
File:Carambola 1z .jpg|Cây khế trước khi tỉa
File:Carambola 2z .jpg|Cây khế sau khi tỉa
File:Averrhoa carambola (33648065).jpg|Hoa khế
</gallery>

== Xem thêm ==
{{commonscat|Averrhoa carambola}}
* [[Khế tàu]] (''Averrhoa bilimbi'')

==Chú thích==
{{Tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
* {{wikispecies nội dòng}}
* {{Quả}}
{{Trái cây Việt Nam}}
{{Kiểm soát tính nhất quán}}

[[Thể loại:Chi Khế|C]]
[[Thể loại:Thực vật Ấn Độ]]
[[Thể loại:Thực vật Indonesia]]
[[Thể loại:Thực vật Malaysia]]
[[Thể loại:Thực vật Philippines]]
[[Thể loại:Nông nghiệp nhiệt đới]]
[[Thể loại:Thực vật Nepal]]
[[Thể loại:Thực vật Florida]]
[[Thể loại:Trái cây nhiệt đới]]
[[Thể loại:Thực vật Malesia]]