Xem mã nguồn của Kiều Thu Hoạch

{{Thông tin nhân vật
| honorific_prefix = [[Giáo sư]], nhà nghiên cứu văn hóa dân gian
| tên = Kiều Thu Hoạch
| honorific_suffix = <div style="background-color:#D3D3D3; padding:4px;">
'''Thông tin cá nhân'''</div>
| alt = 
| tên gốc = 
| native_name_lang = 
| tên khai sinh = 
| ngày sinh = {{năm sinh và tuổi|1934}}
| an táng = 
| đảng = {{CSVN}}
| tưởng niệm = 
| nơi cư trú = [[Hà Nội]]
| dân tộc = 
| quốc tịch = {{VIE}}
| công việc = [[giảng dạy]], [[nghiên cứu]]
| năm hoạt động = 
| tổ chức = 
| đại diện = 
| nổi tiếng = 
| loại = 
| chức vị = 
| nhiệm kỳ = 
| tiền nhiệm = 
| kế nhiệm = 
| đảng phái = {{CSVN}}
| phong trào = 
| con cái = 
| bố = 
| mẹ = 
| người thân = 
| work_institutions = [[Đại học Tổng hợp Hà Nội]]
| module = {{Infobox
 | child = yes
 | title = 
 | decat = yes 
| label1=Học hàm
| data1= [[Giáo sư]]
 }}
| module3 = <div style="background-color:#D3D3D3;padding:4px;">
'''Giải thưởng'''</div>
'''[[Giải thưởng Nhà nước]] 2012''' <br> Khoa học Công nghệ
| nơi sinh = [[Hà Nội]]
| cư trú = [[Hà Nội]]
| giải thưởng = 
| học vị = [[Tiến sĩ]]
| module2 = {{Infobox
  | child  = yes
  | title  = <div style="background-color:#D3D3D3; padding:4px;">
'''Sự nghiệp khoa học'''</div>
  | decat  = yes
| label1 = Lĩnh vực
| data1  = [[văn hóa dân gian]]
| label3 = Giải thưởng khoa học
| data3 = [[#Giải thưởng khoa học|Danh sách]]
| label4 = Công trình<br>nổi bật
| data4  =  {{hlist| ''Văn học dân gian người Việt, góc nhìn và thể loại| Truyện Nôm – Lịch sử phát triển và thi pháp thể loại''}}
| label5 = Nơi công tác
| data5  = [[Viện Nghiên cứu Văn hóa]]
}}
}}

'''Kiều Thu Hoạch''' (sinh năm 1934) là nhà nghiên cứu văn hóa dân gian [[Việt Nam]], được tặng [[Giải thưởng Nhà nước (Việt Nam)|Giải thưởng Nhà nước]] về Khoa học Công nghệ (lĩnh vực Khoa học Xã hội) năm 2012. Ông có bằng [[Tiến sĩ]], được phong học hàm [[Giáo sư (Việt Nam)|Giáo sư]].

== Tiểu sử ==
 
Kiều Thu Hoạch sinh năm 1934, quê tại Thị xã Sơn Tây, Hà Nội.

Ông là Trưởng phòng Nôm – Ban Hán Nôm (tiền thân của [[Viện Nghiên cứu Hán Nôm]] hiện nay) từ năm 1970 đến 1979; Ủy viên Hội đồng khoa học Ban Hán Nôm (1973 – 1979); Quyền Tổng biên tập Tạp chí Văn hóa dân gian (1991 – 1993); Tổng biên tập Tạp chí Văn hóa dân gian (1994 – 1999); Chủ tịch Hội đồng khoa học Viện Nghiên cứu Văn hóa dân gian (nay là Viện Nghiên cứu văn hóa, Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam) từ năm 1992 đến 1999; Ủy viên Hội đồng khoa học Trung tâm Khoa học xã hội và Nhân văn (1997 – 2001).<ref name=":0">{{Chú thích web |title=GS. TS. Kiều Thu Hoạch |url=http://ica.org.vn/chuyen-gia/kieu-thu-hoach/ |access-date=2025-09-29 |website=Viện Nhân học Văn hóa}}</ref><ref name=":1">{{Chú thích web |last=Trần Văn Mỹ |date=21-2-21 |title=Người miệt mài với văn nghệ dân gian |url=https://nhipsonghanoi.hanoimoi.vn/nguoi-miet-mai-voi-van-nghe-dan-gian-627183.html |access-date=2025-09-29 |website=Hà Nội mới}}</ref>

Ông nghỉ hưu vào tháng 12 năm 1999.

Từ năm 2018 đến nay, ông làm Chủ tịch Hội đồng Khoa học Viện Nhân học Văn hóa.

== Sự nghiệp ==

Kiều Thu Hoạch thông thạo chữ Hán và chữ Nôm, được xem là chuyên gia hàng đầu về chữ Nôm hiện nay.<ref name=":3" /> Ông có những đóng góp xuất sắc trong lĩnh vực nghiên cứu văn học, văn hóa dân gian.

Ông là tác giả của cuốn “''Góp phần nghiên cứu lịch sử, văn hóa Việt Nam''”, với phương pháp nghiên cứu liên ngành, nhiều tư liệu, cứ liệu tin cậy, góp phần quan trọng trong việc khám phá, tìm hiểu văn hóa, bản sắc Việt của ông cha ta.<ref name=":1" />

Kiều Thu Hoạch là người nghiên cứu sâu về thơ [[Hồ Xuân Hương]]. Năm 2007, ông xuất bản cuốn ''Thơ Nôm Hồ Xuân Hương,'' in 82 bài thơ, trong đó ở cuối mỗi bài thơ, tác giả đều có “Khảo dị” và “Chú thích” kỹ lưỡng với đầy đủ cứ liệu khoa học đáng tin cậy. Điều này góp phần vào quá trình nghiên cứu lịch sử văn bản, cung cấp cho độc giả những tư liệu cần thiết để soi sáng nội dung tác phẩm. Đến năm 2022, nhân kỷ niệm 250 năm sinh và 200 năm mất của [[Bà chúa thơ Nôm|Bà Chúa thơ Nôm]], cuốn sách ''Thơ Nôm Hồ Xuân Hương'' được tái bản, dày 311 trang, có tranh bìa của họa sĩ Lê Lam, với nhiều bổ sung.<ref name=":3">{{Chú thích web |date=22-9-6 |title=Những phát hiện mới về thơ Nôm Hồ Xuân Hương |url=https://baoquangninh.vn/nhung-phat-hien-moi-ve-tho-nom-ho-xuan-huong-3203254.html |access-date=2025-09-29 |website=Báo Quảng Ninh}}</ref>

Tới nay ông đã có hơn 30 công trình nghiên cứu, rất nhiều trong số đó đạt nhiều giải thưởng của Hội Văn nghệ dân gian; Ủy ban toàn quốc Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật; Giải thưởng Sách quốc gia lần thứ nhất. Nhà phê bình Đỗ Lai Thúy nhận định Giáo sư Kiều Thu Hoạch là một học giả trẻ mãi không già...<ref name=":2">{{Chú thích web |last=Phạm Minh Quân |date=22-9-2 |title=Thơ Nôm Hồ Xuân Hương: Một bảo chứng cho sự bền bỉ |url=https://nguoidothi.net.vn/tho-nom-ho-xuan-huong-mot-bao-chung-cho-su-ben-bi-36317.html |access-date=2025-10-02 |website=Tạp chí Người đô thị}}</ref>

Năm 2012 ông được tặng [[Giải thưởng Nhà nước (Việt Nam)|Giải thưởng Nhà nước]] về Khoa học Công nghệ (lĩnh vực Khoa học Xã hội) cho cụm công trình Nghiên cứu văn học dân gian người Việt, bao gồm các công trình: ''Văn học dân gian người Việt, góc nhìn và thể loại; Truyện Nôm – Lịch sử phát triển và thi pháp thể loại''.''<ref name="hcmnn9610">{{Chú thích web |last=Đặng Ngọc Bảo |title=Giải thưởng Hồ Chí Minh và Giải thưởng Hà Nội về khoa học công nghệ (1996 - 2010) |url=http://tchdkh.org.vn/files/12-giai-thuong.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20130309051750/http://tchdkh.org.vn/files/12-giai-thuong.pdf |archive-date=2013-03-09 |access-date=2025-09-02 |website=Tạp chí hoạt động khoa học}}</ref>''

Ở độ tuổi gần 90, ông vẫn là người có khối óc mẫn tiệp và tâm huyết bền bỉ. Ông vẫn cần mẫn viết đều đặn trung bình một đến hai năm ông lại xuất bản một công trình mới, và nhận hướng dẫn nghiên cứu sinh trong điều kiện thời gian và sức khỏe cho phép.<ref name=":2" />

== Công trình chính ==

* ''Giai thoại văn học Việt Nam'', 1965.
* ''Xứ Đoài'' , 2000.
* ''Tổng tập văn học dân gian người Việt'', Tập 11, 2004.
* ''Tinh tuyển văn học dân gian Việt Nam'', 2004.
* ''Văn học dân gian người Việt – Góc nhìn thể loại'', 2006
* ''Truyện Nôm, lịch sử phát triển và thi pháp thể loại'', 2007
* ''Thơ Nôm Hồ Xuân Hương'' (khảo cứu văn bản, phiên âm, chú giải), 2008.
* ''Văn hóa dân gian người Việt – Góc nhìn so sánh'', 2014.
* ''Những phạm trù nghệ thuật dân gian người Việt thời trung đại'', 2016.
* ''Lịch sử văn hóa Việt Nam thời kỳ thiên niên kỷ đầu công nguyên'', 2016.
* ''Thơ Nôm Nguyễn Trãi và Nguyễn Bỉnh Khiêm'', 2021.
* ''Thơ Nôm Hồ Xuân Hương'' (tái bản có sửa chữa và bổ sung), 2022.

=== Chủ biên, đồng tác giả, đồng dịch giả ===

* ''Hoàng Lê nhất thống chí'' (dịch, viết Lời giới thiệu, chú giải, 1964). Sau đó, được rà soát lời dịch, bổ sung chú thích vào năm 2015.
* ''Điển cố văn học'' (đồng soạn giả), 1980.
* ''Văn hóa dân gian – những lĩnh vực nghiên cứu'' (đồng tác giả), 1989.
* ''Thơ đi sứ'' (Ban biên soạn và đồng dịch giả), 1993.
* ''Tổng tập văn học Việt Nam'', các tập 11B, 14A, 14B (đồng soạn giả và dịch giả), 1993-1994.
* ''Tổng tập tiểu thuyết chữ Hán'', các tập 2, 3, 6 (đồng dịch giả, soạn giả), 1997.
* ''Kho tàng lễ hội cổ truyền Việt Nam'' (đồng tác giả), 2000.
* ''Cao Bá Quát toàn tập'' (Ban hiệu đính), 2004.

Nguồn:<ref name=":0" />

== Vinh danh ==

* Giải thưởng Nhà nước về Khoa học Công nghệ năm 2012

=== Giải thưởng khoa học ===
*Giải thưởng Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam – Giải thưởng Ủy ban toàn quốc Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật năm 2011 với công trình ''Lịch sử văn hóa Việt Nam thời kỳ thiên niên kỷ đầu công nguyên'' (khi bản thảo chuẩn bị xuất bản, được xuất bản vào 2016).
*Giải thưởng Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam 2014 với công trình ''Văn hóa dân gian người Việt – Góc nhìn so sánh.''
* Giải thưởng Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam 2016 với công trình ''Những phạm trù nghệ thuật dân gian người Việt thời trung đại.''
* Giải A, hạng mục Sách hay, Giải thưởng Sách quốc gia lần thứ nhất (2018) với công trình ''Góp phần nghiên cứu lịch sử, văn hóa Việt Nam.''
Nguồn:<ref name=":0" /><ref>{{Chú thích web |last=Hải Châu |date=11-12-27 |title=Trao giải thưởng Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam năm 2011 |url=https://cand.com.vn/van-hoa/Trao-giai-thuong-Hoi-Van-nghe-Dan-gian-Viet-Nam-nam-2011-i193108/ |access-date=2025-09-29 |website=Công an nhân dân}}</ref>

== Tham khảo ==
{{tham khảo|2}}

==Xem thêm==
* [[Giải thưởng Nhà nước]]
{{Người được trao Giải thưởng Nhà nước về Khoa học xã hội}}

[[Thể loại:Sinh năm 1934]]
[[Thể loại:Nhân vật còn sống]]
[[Thể loại:Người Hà Nội]]
[[Thể loại:Giáo sư]]
[[Thể loại:Tiến sĩ]]
[[Thể loại:Nhà nghiên cứu văn hóa Việt Nam]]
[[Thể loại:Người được trao tặng Giải thưởng Nhà nước (Việt Nam)]]