Xem mã nguồn của Lãnh thổ New Guinea

{{Infobox country
| conventional_long_name = Lãnh thổ New Guinea<ref>New Guinea Act, 1920 to 1945; Papua and New Guinea Act, 1949 (as to its official and commonly used name being Territory of New Guinea and not Trust Territory of New Guinea</ref>
| common_name            = New Guinea
| status                 = {{nowrap|[[Lãnh thổ ủy trị Hội Quốc Liên]]<br/>thuộc [[Úc]]}} <small>(1920–1946)</small><br/>{{nowrap|[[Lãnh thổ Ủy thác Liên Hợp Quốc]]<br/>thuộc [[Úc]]}} <small>(1946–1975)</small>
| government_type        = [[Lãnh thổ ủy trị Hội Quốc Liên|Lãnh thổ ủy trị]], sau này là [[Lãnh thổ Ủy thác Liên Hợp Quốc|lãnh thổ ủy thác]] thuộc [[Úc]]
| empire                 = Úc
| p1                     = New Guinea thuộc Đức
| flag_p1                = Reichskolonialflagge.svg
| s1                     = Lãnh thổ Papua và New Guinea  {{!}}'''1949:'''<br/>Lãnh thổ Papua và New Guinea
| flag_s1                = Flag of Australia.svg
| image_flag             = Flag of the Territory of New Guinea.svg
| flag                   = Quốc kỳ Papua New Guinea
| image_coat             = Badge of the Territory of New Guinea.svg
| symbol_type            = [[Quốc huy Papua New Guinea|Quốc huy]]
| image_map              = LocationTerritoryNewGuinea.png
| image_map_caption      = 
| capital                = [[Rabaul]] (1914–1937)<br/> [[Lae]] (1937–1942)<br/>[[Wau, Papua New Guinea|Wau]] (1942)
| common_languages       = {{nowrap|[[Tiếng Anh]] <small>(chính thức)</small><br/>[[Ngữ hệ Nam Đảo|Tiếng Nam Đảo]]<br/>[[Ngữ hệ Papua|Tiếng Papua]]<br/>[[Tok Pisin|Tiếng Tok Pisin]]}}<br/>[[Unserdeutsch|Tiếng Unserdeutsch]]
| title_leader           = [[Quân chủ Úc|Quân chủ]]
| leader1                = [[George V]]
| title_representative   = [[Administrator of New Guinea|Administrator]]
| representative1        = [[William Holmes (Australian general)|William Holmes]] (đầu tiên)
| title_deputy           = 
| deputy1                = 
| legislature            = [[Hội đồng Lập pháp Lãnh thổ Papua và New Guinea|Hội đồng Lập pháp]]<br/>[[Hạ viện Papua và New Guinea|Hạ viện]]
| era                    = Giai đoạn giữa hai cuộc chiến tranh
| event_start            = {{nowrap|[[Hòa ước Versailles]]}}
| year_start             = 28 tháng 6 năm 1919
| event_end              = [[Lãnh thổ Papua và New Guinea|Hợp nhất với Papua]]
| year_end               = 16 tháng 9 năm 1975<ref>As to the Territory of New Guinea having continued to have a legal existence as a distinct territory, separate and distinct from the Territory of Papua, note the following Recital to the Papua New Guinea Independence Act, 1975 "WHEREAS the Papua and New Guinea Act 1949 provided for the administration of the Territory of Papua and the Territory of New Guinea by Australia in an administrative union, by the name of the Territory of Papua and New Guinea, whilst maintaining the identity and status of the Territory of New Guinea as a Trust Territory and the identity and status of the Territory of Papua as a Possession of the Crown".</ref>
| currency               = [[Bảng Úc]]
| year_leader1           = 1914–1936
| year_representative2   = 1934–1942
| representative2        = [[Walter McNicoll]] (cuối cùng)<ref>McNicoll là người quản trị cuối cùng điều hành một chính quyền riêng biệt với Papua</ref>
| year_representative1   = 1914–1915
| year_leader2           = 1952–1975
| leader2                = [[Elizabeth II]]
| GDP_PPP_year           = 
| today                  = 
| HDI_year               = 
| HDI                    = 
| GDP_PPP                = 
| area_rank              = 
| area_km2               = 
| demonym                = 
| life_span              = 1914–1975
| capital_exile          = [[Port Moresby]]
| s2                     = Papua New Guinea  {{!}}'''1975:'''<br/>Papua New Guinea
| flag_s2                = Flag of Papua New Guinea.svg
}}
'''Lãnh thổ New Guinea''' (tiếng Anh: Territory of New Guinea) là một [[Lãnh thổ Ủy thác Liên Hợp Quốc|lãnh thổ ủy thác Liên Hợp Quốc]] do [[Úc]] quản lý trên đảo [[New Guinea]] từ năm 1914 đến năm 1975. Năm 1949, lãnh thổ này cùng với [[Lãnh thổ Papua]] được thành lập trong một liên minh hành chính với tên gọi [[Lãnh thổ Papua và New Guinea]]. Năm 1971, liên minh hành chính này được đổi tên thành [[Papua New Guinea]]. Mặc dù là một phần của liên minh hành chính, Lãnh thổ New Guinea luôn giữ địa vị pháp lý và bản sắc riêng biệt cho đến khi Nhà nước Độc lập Papua New Guinea ra đời.

Lãnh thổ ủy trị ban đầu của Úc, có tên '''Các lãnh thổ ủy trị của Đức ở Thái Bình Dương nằm ở phía Nam Xích đạo trừ Samoa thuộc Đức và Nauru''' (''Mandate for the German Possessions in the Pacific Ocean situated South of the Equator other than German Samoa and Nauru''), dựa trên [[New Guinea thuộc Đức]] cũ. Lãnh thổ này đã bị các lực lượng Úc chiếm đóng trong [[Chiến tranh thế giới thứ nhất]].

Hầu hết Lãnh thổ New Guinea bị [[Đế quốc Nhật Bản|Nhật Bản]] chiếm đóng trong [[Chiến tranh thế giới thứ hai]], từ năm 1942 đến năm 1945. Trong thời gian này, [[Rabaul]], thuộc đảo [[New Britain]], trở thành một căn cứ lớn của Nhật Bản (xem [[Chiến dịch New Guinea]]). Sau Thế chiến II, các lãnh thổ của Papua và New Guinea được hợp nhất thành một liên minh hành chính theo Đạo luật Hành chính Lâm thời Papua New Guinea (1945–46).

== Bối cảnh ==
[[Tập tin:League of Nations mandate Pacific.png|trái|nhỏ|220px|Các lãnh thổ ủy trị ở Thái Bình Dương:<br/>1. [[Lãnh thổ Ủy trị Nam Dương]]<br/>2. '''Lãnh thổ New Guinea'''<br/>3. [[Lịch sử Nauru#Từ Chiến tranh thế giới thứ nhất đến Chiến tranh thế giới thứ hai|Lãnh thổ Ủy trị Nauru]]<br/>4. [[Lãnh thổ Ủy thác Samoa]]]]
Năm 1884, Đức chính thức chiếm đóng phần tư đông bắc đảo New Guinea và đặt tên là [[New Guinea thuộc Đức]].<ref name="state1">{{chú thích web|url=https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/2797.htm|title=Papua New Guinea|date=2012-12-12|publisher=State.gov|access-date=2013-06-24}}</ref> Cùng năm đó, chính phủ Anh tuyên bố bảo hộ đối với khu vực phía đông nam của New Guinea. Vùng này được đặt tên là [[Lãnh thổ Papua|New Guinea thuộc Anh]], và bị Anh sáp nhập hoàn toàn vào ngày 4 tháng 9 năm 1888. Lãnh thổ này được chuyển giao cho [[Úc|Thịnh vượng chung Úc]] mới được [[Liên bang hóa Úc|liên bang hóa]] vào ngày 18 tháng 3 năm 1902, và New Guinea thuộc Anh đổi tên thành [[Lãnh thổ Papua]], do chính quyền Úc quản lý từ năm 1906.<ref name="state1" /><ref>''Commonwealth and Colonial Law'' by [[Kenneth Roberts-Wray]], London, Stevens, 1966. p. 132 where it is noted that "On 18 March 1902 Letters Patent [S.R.O & S.I. Rev. II, 1096] made for the purposes of section 122 of the Australian Constitution, placed the territory under the Commonwealth of Australia"</ref>

== Thống nhất hành chính với Papua ==
Sau chiến tranh, chính quyền dân sự của Papua và New Guinea được khôi phục, và theo Đạo luật Hành chính Lâm thời Papua New Guinea 1945–46, Papua và New Guinea được hợp nhất thành một liên minh hành chính mới.<ref name="state1" /><ref>[https://www.legislation.gov.au/Details/C1945A00020 Papua-New Guinea Provisional Administration Act 1945]</ref> [[Đạo luật Papua và New Guinea 1949]] thống nhất Lãnh thổ Papua và Lãnh thổ New Guinea thành [[Lãnh thổ Papua và New Guinea]]. Tuy nhiên, vì mục đích giữ nguyên [[luật quốc tịch Úc]], hai vùng lãnh thổ vẫn duy trì một sự riêng biệt. Đạo luật quy định về Hội đồng Lập pháp (được thành lập năm 1951), cơ quan tư pháp, dịch vụ công và hệ thống chính quyền địa phương.<ref name="state1" />

Dưới thời Bộ trưởng phụ trách Lãnh thổ hải ngoại Úc [[Andrew Peacock]], vùng lãnh thổ này đã thông qua chế độ tự trị vào năm 1972. Ngày 15 tháng 9 năm 1975, trong nhiệm kỳ [[chính phủ Whitlam]] ở Úc, Vùng lãnh thổ này trở thành quốc gia độc lập [[Papua New Guinea]].<ref>[http://news.ninemsn.com.au/article.aspx?id=145641] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071204010222/http://news.ninemsn.com.au/article.aspx?id=145641|date=4 December 2007}}</ref><ref>{{chú thích web|url=http://primeministers.naa.gov.au/primeministers/whitlam/in-office.aspx|title=In office – Gough Whitlam – Australia's PMs – Australia's Prime Ministers|publisher=Primeministers.naa.gov.au|access-date=2013-06-24}}</ref>

==Tham khảo==
{{tham khảo|30em}}

{{Lãnh thổ của Đế quốc Anh}}
{{Lãnh thổ ủy trị Hội Quốc Liên}}{{Authority control}}

[[Thể loại:Lãnh thổ New Guinea|*]]
[[Thể loại:Cựu thuộc địa ở châu Đại Dương]]
[[Thể loại:Lịch sử Papua New Guinea]]
[[Thể loại:Lãnh thổ ủy trị Hội Quốc Liên|New Guinea]]
[[Thể loại:Lãnh thổ Ủy thác Liên Hợp Quốc]]
[[Thể loại:Quốc gia và vùng lãnh thổ khởi đầu năm 1919]]
[[Thể loại:Chấm dứt năm 1975]]
[[Thể loại:Quan hệ ngoại giao của Úc]]
[[Thể loại:Lãnh thổ hải ngoại Úc]]
[[Thể loại:Quan hệ Úc–Papua New Guinea]]
[[Thể loại:Khởi đầu năm 1919 ở châu Đại Dương]]