Xem mã nguồn của Leopold Wilhelm của Áo

{{short description|Đại công tước và chỉ huy quân sự người Áo}}
{{Infobox military person
| name = Leopold Wilhelm của Áo
| honorific_prefix = [[Đại công tước]]
| image = Archduke Leopold Wilhelm of Austria by Pieter Thijs.jpg
| caption = Đại công tước Leopold Wilhelm của Áo, bởi [[Pieter Thijs]]
| birth_date = 5 tháng 1 năm 1614
| death_date = 20 tháng 11 năm 1662 (tuổi 48)
| placeofburial_lab = 
| placeofburial = 
| birth_place = [[Wiener Neustadt]]
| death_place = [[Viên]]
| placeofburial_coordinates = <!-- {{coord|LAT|LONG|display=inline,title}} -->
| nickname = 
| allegiance = {{flagcountry|Đế quốc La Mã Thần thánh}}
| branch = 
| serviceyears = 1640-1656
| rank = 
| unit = 
| commands = [[Danh sách các thống đốc Nê-đéc-lan Habsburg|Thống đốc Hà Lan thuộc Tây Ban Nha]] 1647-1656
| battles = '''[[Chiến tranh Ba Mươi Năm]]'''<br/> [[Trận Breitenfeld (1642)|Trận Breitenfeld thứ hai]] <br/> '''[[Chiến tranh Pháp-Tây Ban Nha (1635–1659)]]'''<br/> [[Cuộc vây hãm Gravelines|Gravelines]] [[Trận Lens|Lens]]
| awards = 
| relations = [[Ferdinand III của Thánh chế La Mã|Hoàng đế Ferdinand III]] (anh trai) <br /> [[Leopold I của Thánh chế La Mã|Leopold I]] (cháu trai)
| laterwork = '''[[Giám mục vương quyền]]''' <br/> [[Giáo phận Công giáo La Mã Halberstadt]] <br /> [[Giáo phận Công giáo La Mã Passau]] <br /> [[Tổng giáo phận Wrocław]] <br /> [[Giáo phận Công giáo La Mã Olomouc]] <br /> [[Giáo phận vương quyền Strasbourg]] <br/> '''[[Đại thủ lĩnh Dòng Hiệp sĩ Teuton]]''' (1641–1662)
}}
'''Đại công tước Leopold Wilhelm của Áo''' (5 tháng 1 năm 1614 – 20 tháng 11 năm 1662), em trai của Hoàng đế [[Ferdinand III của Thánh chế La Mã|Ferdinand III]], là một quân nhân, nhà quản lý và người bảo trợ nghệ thuật người Áo.

Ông nắm giữ một số chức vụ chỉ huy quân sự, nhưng không mấy thành công, và từng là Thống đốc của [[Nê-đéc-lan thuộc Tây Ban Nha|Hà Lan thuộc Tây Ban Nha]], trước khi trở về Viên vào năm 1656. Mặc dù được đề cử làm [[Hoàng đế La Mã Thần thánh]] sau cái chết của Ferdinand năm 1657, ông đã nhường ngôi cho cháu trai mình là [[Leopold I của Thánh chế La Mã|Leopold I]].

Sở thích chính của ông là nghệ thuật, và ông đã bảo trợ các nghệ sĩ bao gồm [[David Teniers Trẻ]], [[Frans Snyders]], [[Peter Snayers]], [[Daniel Seghers]], [[Peter Franchoys]], [[Frans Wouters]], [[Jan van den Hoecke]] và [[Pieter Thijs]]. Bộ sưu tập tranh [[Trường phái hội họa Venice|Venice]] và [[Hội họa thời kỳ Hoàng kim của Hà Lan|Hà Lan]] thế kỷ 17 của ông hiện đang được lưu giữ tại [[Bảo tàng Lịch sử Nghệ thuật Viên|Bảo tàng Lịch sử Nghệ thuật ở Vienna]].

== Cuộc đời ==
[[Tập tin:Archduke Leopold Wilhelm of Austria by David Teniers d. J. - 1650s.jpg|trái|nhỏ|Đại công tước Leopold Wilhelm của Áo, khoảng những năm 1650, do [[David Teniers Trẻ]] vẽ.]]
Sinh ra tại [[Wiener Neustadt]] vào ngày 5 tháng 1 năm 1614, ông là con út trong số bảy người con của Hoàng đế [[Ferdinand II của Thánh chế La Mã|Ferdinand II]] (1578–1637) và người vợ đầu tiên, [[Maria Anna xứ Bayern (sinh 1574)|Maria Anna xứ Bavaria]] (1574–1616). Anh trai của ông trở thành Hoàng đế [[Ferdinand III của Thánh chế La Mã|Ferdinand III]] (1608–1657).

== Sự nghiệp ==
Là con trai út, Leopold được giáo dục để trở thành linh mục. Tuy nhiên, ông chưa bao giờ được thụ phong linh mục. Bất chấp những cải cách của Công đồng Trent nhằm làm suy yếu cơ sở cho những tuyên bố bất chính của người Tin lành, Leopold đã tích lũy được nhiều tước hiệu giáo sĩ khác nhau. Năm 1626, ở tuổi 12, ông trở thành giám mục của [[Strasbourg]] và [[Passau]], kế vị chú của mình là Đại công tước [[Leopold V của Ngoại Áo|Leopold V]].<ref name="Mutschlechner">{{cite web |last1=Mutschlechner |first1=Martin |title=Archduke Leopold Wilhelm: a Baroque prince of the Church par excellence |url=https://www.habsburger.net/en/chapter/archduke-leopold-wilhelm-baroque-prince-church-par-excellence |website=Habsburger.net |access-date=9 April 2026}}</ref> 

Mặc dù tước hiệu này có thể được hiểu là một chức vụ nhàn hạ truyền thống dành cho một quý tộc là con út trong số các anh chị em của mình, ông cũng giữ tước hiệu giám mục [[Halberstadt]] từ năm 1627 và tổng giám mục [[Magdeburg]] từ năm 1629. Hai tước hiệu sau này có thể được hiểu rõ nhất là liên quan đến tham vọng của cha ông, Hoàng đế Ferdinand II, nhằm tái Công giáo hóa các khu vực Tin lành này, nơi cơ sở hạ tầng Công giáo phần lớn đã biến mất. Nỗ lực này đã không thành công, vì Magdeburg đã bị thế tục hóa vào năm 1635 và được trao cho công tước xứ Sachsen, trong khi Halberstadt được chuyển giao cho Brandenburg và không còn thuộc quyền sở hữu của Công giáo vào năm 1648.<ref name="Mutschlechner"/> 

Trong trường hợp của Magdeburg, tước hiệu này hoàn toàn không đi kèm với quyền lực nào. Điều này tương tự như giáo phận [[Olomouc]], nằm trong [[Bá quốc Moravia]] và do đó thuộc về Chế độ quân chủ Habsburg. Tuy nhiên, Leopold đã nhận được danh hiệu giám mục Olmütz, cùng với một khoản tiền trợ cấp hậu hĩnh, vào năm 1637 và giám mục Breslau vào năm 1555, chủ yếu là vì những lợi ích về tiền bạc mà danh hiệu này mang lại. Ông trở thành [[Đại thủ lĩnh Dòng Hiệp sĩ Teuton|Đại thủ lĩnh của Dòng Hiệp sĩ Teuton]] vào năm 1641.<ref name="Mutschlechner"/> 

Trong suốt cuộc đời mình, các nhà cai trị [[Vương tộc Habsburg|Habsburg]] của [[Tây Ban Nha Habsburg|Tây Ban Nha]] và [[Đế quốc La Mã Thần thánh]] đã phải đối mặt với [[Chiến tranh Tám Năm|Cuộc nổi dậy của Hà Lan]] từ năm 1568 đến năm 1648, Chiến tranh Ba mươi năm từ năm 1618 đến năm 1648 và các cuộc xung đột khác, bao gồm cả [[Chiến tranh Pháp – Tây Ban Nha (1635–1659)|Chiến tranh Pháp-Tây Ban Nha (1635–1659)]]. Mặc dù miễn cưỡng, Ferdinand đã bổ nhiệm ông làm tổng tư lệnh quân đội Đế quốc vào năm 1639, phần lớn là do thiếu cấp dưới đáng tin cậy; ông đã từ chức sau một thất bại thảm hại tại [[Cuộc vây hãm Breitenfeld|Trận Breitenfeld thứ hai]] vào năm 1642, một trận chiến được tiến hành trái với lời khuyên của các tướng lĩnh của ông.

Ông được bổ nhiệm lại sau một thất bại khác của Đế quốc tại [[Trận Jankau]] năm 1645, sau đó trở thành Thống đốc Hà Lan thuộc Tây Ban Nha vào năm 1647. Trong vai trò đó, ông đã thua [[Trận Lens]] trước [[Louis II xứ Condé|Condé]] và sau đó ông đã giúp đàm phán chấm dứt chiến tranh trong [[Hòa ước Westfalen|Hoà ước Westfalen]] năm 1648; Chiến tranh Pháp-Tây Ban Nha tiếp tục, buộc ông phải ở lại [[Bruxelles|Brussels]] cho đến năm 1656.<ref>{{cite web |last1=Mutschlechner |first1=Martin |title=Leopold Wilhelm: the prince of the Church in armour|url=https://www.habsburger.net/en/chapter/leopold-wilhelm-prince-church-armour|website=Habsburger.net |access-date=27 January 2020}}</ref>

== Bộ sưu tập nghệ thuật ==
Khi ở Brussels, ông đã thuê [[David Teniers Trẻ]] làm người trông coi bộ sưu tập của mình, chi những khoản tiền khổng lồ cho các tác phẩm của [[Frans Snyders]], [[Peter Snayers]], [[Daniel Seghers]], [[Peter Franchoys]], [[Frans Wouters]], [[Jan van den Hoecke]], [[Pieter Thijs]], [[Jan van de Venne]] và những người khác. Ông cũng mua một số tác phẩm của các bậc thầy người Ý, được mua từ việc bán các bộ sưu tập thuộc sở hữu của [[Bartolomeo della Nave]] và [[Charles I của Anh|Charles I]]. Những tác phẩm quý giá nhất của ông được khắc trong cuốn sách ''[[Theatrum Pictorium]]'', thường được gọi là "catalogue nghệ thuật" đầu tiên.

Khi lăng mộ của [[Childeric I]], một vị vua đầu tiên của [[Vương triều Meroving|triều đại Merovingian]], được phát hiện vào năm 1653 bởi một người thợ xây đang sửa chữa nhà thờ Saint-Brice ở [[Tournai]], chính Leopold Wilhelm là người đã cho công bố phát hiện này bằng tiếng Latinh. Khi trở về Vienna vào năm 1656, bộ sưu tập của ông được chuyển đến Cung điện [[Hofburg]], nơi [[Jan Anton van der Baren]], một linh mục và nghệ sĩ người Flemish, làm giám đốc. Bộ sưu tập được để lại cho cháu trai của ông là Leopold I, và hiện là một phần của bộ sưu tập của [[Bảo tàng Lịch sử Nghệ thuật Viên|Bảo tàng Lịch sử Nghệ thuật ở Vienna]].

Ông đóng vai trò tích cực trong chính trị triều đình và thân thiết với mẹ kế của mình, [[Eleonora Gonzaga (sinh 1598)|Eleonora của Mantua]] (1598-1655), người cùng chia sẻ sở thích của ông về nghệ thuật Ý và là một người ủng hộ nổi bật của [[Phong trào Phản Cải cách|Phong trào Phản cải cách]] Công giáo. Mặc dù được đề cử làm ứng cử viên thay thế Ferdinand làm Hoàng đế La Mã Thần thánh vào năm 1657, ông đã đảm bảo cháu trai của mình là [[Leopold I của Thánh chế La Mã|Leopold I]] được [[Cuộc bầu cử hoàng đế 1658|bầu chọn]] khi ông tròn 18 tuổi vào tháng 7 năm 1658.{{sfn|González Cuerva, Tercero Casado|2017|p=164}}
<gallery widths="200px" heights="200px">
File:Archduke Leopold Wilhelm of Austria.jpg|BTượng bán thân của Đại công tước Leopold Wilhelm của Áo, do [[Francois Dieussart]] thực hiện (1656). [[Bảo tàng Lịch sử Nghệ thuật Viên]].
File:David Teniers the Younger - Archduke Leopold William in his Gallery at Brussels - Google Art Project.jpg|''[[Gallery of Archduke Leopold Wilhelm in Brussels (Vienna)|''[[Đại công tước Leopold Wilhelm trong phòng triển của ông ở Brussels (Viên)|Đại công tước Leopold Wilhelm trong phòng triển của ông ở Brussels]]'', do [[David Teniers Trẻ]] vẽ, khoảng năm 1650.
File:David Teniers - Gallery of the Archduke Leopold Willem in Brussels KMSKB.jpg|Phòng Trẻ của Đại công tước Leopold Wilhelm ở Brussels; do David Teniers Trẻ vẽ, năm 1651.
</gallery>

== Tổ tiên ==
{{ahnentafel
|collapsed=yes |align=center
|boxstyle_1=background-color: #fcc;
|boxstyle_2=background-color: #fb9;
|boxstyle_3=background-color: #ffc;
|boxstyle_4=background-color: #bfc;
|boxstyle_5=background-color: #9fe;
|1= 1. '''Đại công tước Leopold Wilhelm của Áo'''
|2= 2. [[Ferdinand II của Thánh chế La Mã]]
|3= 3. [[Maria Anna xứ Bayern (sinh 1574)]] (≠ 5)
|4= 4. [[Karl II, Đại công tước của Áo]]<ref name="NDB-Ferdinand II">{{NDB|5|83|85|Ferdinand II.|Eder, Karl|118532510}}</ref>
|5= 5. [[Maria Anna xứ Bayern (sinh 1551)]]<ref name="NDB-Ferdinand II"/> (≠ 3)
|6= 6. [[Wilhelm V, Công tước xứ Bayern]]<ref name="BLKO-Maria Anna von Bayern">{{BLKO|wstitle=Habsburg, Maria Anna von Bayern|volume=7 |page=23}}</ref>
|7= 7. [[Renata xứ Lorraine]]<ref name="BLKO-Maria Anna von Bayern"/>
|8= 8. [[Ferdinand I của Thánh chế La Mã]]<ref name="BLKO-Karl II">{{BLKO|wstitle=Habsburg, Karl II. von Steiermark|volume=6 |page=352}}</ref> (= 22, 26)
|9= 9. [[Anna of Bohemia and Hungary]]<ref name="BLKO-Karl II"/> (= 23, 27)
|10= 10. [[Albert V, Duke of Bavaria]]<ref name="BLKO-Maria von Bayern">{{BLKO|wstitle=Habsburg, Maria von Bayern |volume=7 |page=20}}</ref> (= 12)
|11= 11. [[Archduchess Anna of Austria|Anna of Austria]]<ref name="BLKO-Maria von Bayern"/> (= 13)
|12= 12. [[Albrecht V, Công tước xứ Bayern]]<ref name="ADB-Wilhelm V">{{cite ADB|42|717|723|Wilhelm V. (Herzog von Bayern)|Sigmund Ritter von Riezler|ADB:Wilhelm V. (Herzog von Bayern)}}</ref> (= 10)
|13= 13. [[Archduchess Anna of Austria|Anna of Austria]]<ref name="ADB-Wilhelm V"/> (= 11)
|14= 14. [[Francis I, Duke of Lorraine]]<ref name="Cartwright1913">{{Cite book |url=https://archive.org/details/christinaofdenma00adyj |title=Christina of Denmark, Duchess of Milan and Lorraine, 1522-1590 |last=Cartwright |first=Julia Mary |publisher=E. P. Dutton |year=1913 |location=New York |pages=[https://archive.org/details/christinaofdenma00adyj/page/536 536]–539}}</ref>
|15= 15. [[Christina of Denmark]]<ref name="Cartwright1913"/>
|16= 16. [[Philipp Đẹp trai]]<ref>{{Britannica|204416|Ferdinand I, Holy Roman Emperor}}</ref><ref name="Britannia-Charles V">{{Britannica|107009|Charles V, Holy Roman Emperor}}</ref>
|17= 17. [[Juana I của Castilla]]<ref name="Britannia-Charles V"/>
|18= 18. [[Vladislas II of Bohemia and Hungary]]<ref name="NDB-Anna Jagjello">{{NDB|1|299||Anna Jagjello|Obermayer-Marnach, Eva|133664473}}</ref>
|19= 19. [[Anna of Foix-Candale]]<ref name="NDB-Anna Jagjello"/>
|20= 20. [[William IV, Duke of Bavaria]]<ref name="NDB-Albrecht V">{{NDB|1|158|160|Albrecht V.|Goetz, Walter|118647571}}</ref> (= 24)
|21= 21. [[Marie of Baden-Sponheim]]<ref name="NDB-Albrecht V"/> (= 25)
|22= 22. [[Ferdinand I, Holy Roman Emperor]]<ref name="BLKO-Anna von Oesterreich">{{BLKO|wstitle=Habsburg, Anna von Oesterreich (1528–1587) |volume=6 |page=151}}</ref> (= 8, 26)
|23= 23. [[Anna of Bohemia and Hungary]]<ref name="BLKO-Anna von Oesterreich"/> (= 9, 27)
|24= 24. [[Wilhelm IV xứ Bayern]] (= 20)
|25= 25. [[Marie of Baden-Sponheim]] (= 21)
|26= 26. [[Ferdinand I, Holy Roman Emperor]] (= 8, 22)
|27= 27. [[Anna of Bohemia and Hungary]] (= 9, 23)
|28= 28. [[Antoine, Duke of Lorraine]]<ref name="Cartwright1913"/>
|29= 29. [[Renée of Bourbon]]-Montpensier<ref name="Cartwright1913"/>
|30= 30. [[Christian II của Đan Mạch]]<ref name="Cartwright1913"/>
|31= 31. [[Isabel của Áo và Castilla]]<ref name="Cartwright1913"/>
}}

== Tham khảo ==
{{Reflist}}

== Nguồn ==
* {{cite book |last1=González Cuerva |first1=Rubén |last2=Tercero Casado |first2=Luis |editor-last1=Caesar |editor-first1=Mathieu |chapter=The Imperial Court during the Thirty Years War |title=Factional Struggles: Divided Elites in European Cities & Courts (1400-1750) |date=2017 |publisher=BRILL |isbn=978-9004344150 |ref={{sfnRef|González Cuerva, Tercero Casado|2017}}  }}
* {{cite book |first=Renate |last=Schreiber |title="Ein Galeria nach meinem Humor": Erzherzog Leopold Wilhelm |location=Vienna |publisher=Kunsthistorisches Museum |year=2004 |isbn=3854970854 }}
* {{cite book | author=Liedtke, Walter A. | title=Flemish paintings in the Metropolitan Museum of Art | location=New York | publisher=The Metropolitan Museum of Art | year=1984 | isbn=0870993569 | url=https://archive.org/details/flemishpaintings0000metr | url-access=registration }} (See index, v. 1, for more information on Leopold Wilhelm's patronage)

== Liên kết ngoài==
* {{cite web |last1=Mutschlechner |first1=Martin |title=Archduke Leopold Wilhelm: a Baroque prince of the Church par excellence |url=https://www.habsburger.net/en/chapter/archduke-leopold-wilhelm-baroque-prince-church-par-excellence |website=Habsburger.net |access-date=27 January 2020}}
* {{cite web |last1=Mutschlechner |first1=Martin |title=Leopold Wilhelm: the prince of the Church in armour|url=https://www.habsburger.net/en/chapter/leopold-wilhelm-prince-church-armour|website=Habsburger.net |access-date=27 January 2020}}

[[Thể loại:Sinh năm 1614]]
[[Thể loại:Mất năm 1662]]
[[Thể loại:Hoàng tử Áo]]
[[Thể loại:Giáo phận vương quyền Strasbourg]]