Xem mã nguồn của Mát tễ dài

{{Bảng phân loại
| status = 
| status_system = 
| status_ref = 
| image = 
| image_caption = 
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật hai lá mầm thật sự|Eudicots]]
| unranked_ordo = [[Nhánh hoa Hồng|Rosids]]
| ordo = [[Bộ Đậu|Fabales]]
| familia = [[Họ Đậu|Fabaceae]]
| subfamilia = [[Phân họ Đậu|Faboideae]]
| tribus = [[Wisterieae]]
| genus = ''[[Padbruggea]]''
| species = '''''P. filipes'''''
| binomial = ''Padbruggea filipes''
| binomial_authority = ([[Stephen Troyte Dunn|Dunn]]) [[William Grant Craib|Craib]], 1928<ref name=Craib28>William Grant Craib, 1928. Florae Siamensis enumeratio: a list of the plants known from Siam, with records of their occurrence 1(3) Conaraceae to Leguminosae: 397.</ref>
| synonyms=
* ''Adinobotrys filipes'' <small>Dunn, 1911</small><ref name=Dunn11>Stephen Troyte Dunn, 1911. [https://www.jstor.org/stable/4119487 ''Adinobotrys'' and ''Padbruggea'']. ''Bulletin of Miscellaneous Information (Royal Botanic Gardens, Kew)'' 4: 193-198, xem trang 195.</ref>
* ''Afgekia filipes'' <small>(Dunn) R.Geesink, 1984</small><ref name=Gee84>Robert Geesink, 1984. Scala Millettiearum. A survey of the genera of the Millettieae (Legum.-Pap.) with methodological considerations: ''Callerya''. E. J. Brill / Nhà in Đại học Leiden (Leiden Botanical Series, vol. 8, viii + 131 pp., 5 plates, 18 tables, 5 figs.). Xem trang 77.</ref>
* ''Whitfordiodendron filipes'' <small>(Dunn) Dunn, 1912</small>
* ''Afgekia filipes'' var. ''tomentosa'' <small>(Z.Wei) Y.F.Deng & H.N.Qin, 2005</small>
* ''Padbruggea filipes'' var. ''tomentosa'' <small>(Z.Wei) J.Compton, Sirich. & Schrire, 2019</small>
* ''Whitfordiodendron filipes'' var. ''tomentosum'' <small>Z.Wei, 1989</small>
}}
'''Mát tễ dài'''<ref>[http://cucphuongtourism.com.vn/download/danh_muc_thuc_vat.pdf Danh lục thực vật Cúc Phương: Mục từ 1017: ''Afgekia filipes'' (Dunn) R. Geesink - Mát tễ dài.]</ref> (danh pháp khoa học: '''''Padbruggea filipes''''') là một loài [[thực vật có hoa]] trong [[họ Đậu]]. Loài này được [[Stephen Troyte Dunn]] mô tả khoa học đầu tiên năm 1911 dưới danh pháp ''Adinobotrys filipes''.<ref name=Dunn11/> Năm 1928, [[William Grant Craib]] chuyển nó sang chi ''[[Padbruggea]]''.<ref name=Craib28/> Năm 1984, Robert Geesink chuyển nó sang chi ''[[Afgekia]]'' với danh pháp ''Afgekia filipes''.<ref name=Gee84/> Năm 2019, Compton ''et al.'' phục hồi lại chi ''[[Padbruggea]]'' và chuyển nó trở lại chi này.<ref name=Compton19>James A. Compton, Brian D. Schrire, Kálmán Könyves, Félix Forest, Panagiota Malakasi, Sawai Mattapha & Yotsawate Sirichamorn, 2019. [https://phytokeys.pensoft.net/article/34877/element/4/4120// The ''Callerya'' Group redefined and Tribe Wisterieae (Fabaceae) emended based on morphology and data from nuclear and chloroplast DNA sequences]. ''PhytoKeys'' 125: 1-112, {{doi|10.3897/phytokeys.125.34877}}.</ref>

Tên gọi trong tiếng Trung là 猪腰豆 (trư yêu đậu), nghĩa đen là đậu eo lợn.<ref name=eflora/>

==Mô tả==
Cây bụi, leo bám. Vỏ cây màu vàng, nứt dọc. Thân tới 20 m, thon búp măng, có lông lụa và lông cứng màu đỏ tươi khi non, trở thành nhẵn nhụi khi già. Lá kèm hình tam giác hẹp, ~6&nbsp;mm. Lá (13-)17- hoặc 19-lá chét; trục cuống lá 25–35&nbsp;cm, gồm cả cuống lá 5–8&nbsp;cm; lá kèm con hình chỉ, có phấn xám; cuống con 3–4&nbsp;mm; phiến lá chét thuôn dài, 6-10 × 2-3,5&nbsp;cm, dạng giấy hay da, hai mặt có lông tơ trắng bạc nhưng sau nhẵn nhụi hoặc mặt xa trục rậm lông cứng màu nâu sáng và mặt gần trục thô nhám, gân thứ cấp 7-9 ở mỗi bên gân giữa, đáy thuôn tròn và bất đối xứng. Chùy hoa mọc ở thân, thô nhám với vảy hoặc lá bắc rụng; lá bắc ~2&nbsp;cm, dạng màng, lông lụa. Cuống hoa ~2&nbsp;cm. Hoa ~2,5&nbsp;cm. Đài hoa hình chén, với các thể dạng lông, cặp răng gần trục hợp sinh. Tràng hoa màu tím hoa cà, mặt xa trục có lông tơ nhỏ. Quả đậu hình con suốt, ~17 × 9&nbsp;cm, có lông nhung, không nứt, treo lâu dài trên thân cây. Hạt 1 mỗi quả, màu nâu sẫm, hình thận, ~8 × 4,5&nbsp;cm, nhẵn, bóng; rốn hạt 3,5–4&nbsp;cm. Ra hoa tháng 7-8, tạo quả tháng 9-11.<ref name=eflora>[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=242301502 ''Afgekia filipes''] trong ''Flora of China''. Tra cứu ngày 18 tháng 10 năm 2022.</ref>

==Phân bố==
Các bụi cây thưa, bìa rừng lá rộng thường xanh; cao độ 200-1.300 m. Có tại [[Lào]], [[Myanmar]], [[Thái Lan]], [[Trung Quốc]] (Quảng Tây, nam Vân Nam) và [[Việt Nam]].<ref name=eflora/>

==Hình ảnh==
<gallery>
Tập tin:Whitfordiodendron filipes seeds - Kunming Botanical Garden - DSC03228.JPG
</gallery>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}
 
== Liên kết ngoài ==
*{{commonscat-inline|Padbruggea filipes}}
*{{Wikispecies-inline|Padbruggea filipes}}
{{taxonbar|from=Q108386191|from2=Q15524587|from3=Q95989236}}

[[Thể loại:Padbruggea|F]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1911]]
[[Thể loại:Thực vật Lào]]
[[Thể loại:Thực vật Myanmar]]
[[Thể loại:Thực vật Thái Lan]]
[[Thể loại:Thực vật Trung Quốc]]
[[Thể loại:Thực vật Việt Nam]]


{{Wisterieae-stub}}