Xem mã nguồn của Marie Louise của Orléans

{{Thông tin nhân vật hoàng gia
| tên = Marie Louise của Orléans
| tên gốc = Marie Louise d'Orléans
| hình = Marie-Louise d'Orléans, reine d'Espagne.jpg
| ghi chú hình = Marie Louise của Orléans, họa phẩm của Louis Ferdinand Elle el Viejo
| chức vị = [[Danh sách phối ngẫu nước Tây Ban Nha|Vương hậu nước Tây Ban Nha]]
| tại vị = 19 tháng 11 năm 1679 – 12 tháng 2 năm 1689 <br>
({{Số năm theo năm và ngày|1679|11|19|1689|02|12}})
| tiền nhiệm = [[Maria Anna của Áo, Vương hậu Tây Ban Nha|Maria Anna của Áo]]
| kế nhiệm = [[Maria Anna xứ Neuburg]]
| phối ngẫu = {{marriage|[[Carlos II của Tây Ban Nha]]|1679}} {{Vương miện}}
| tên đầy đủ = [[Tiếng Pháp]]: Marie Louise d'Orléans <br>
[[Tiếng Tây Ban Nha]]: María Luisa de Orleans y Inglaterra
| kiểu hoàng tộc = Vương tộc
| hoàng tộc = [[Vương tộc Orléans|Nhà Orléans]]
| cha = [[Philippe I xứ Orléans]]
| mẹ = [[Henrietta của Anh| Henrietta Anne của Anh]]
| sinh = {{Ngày sinh|1662|03|26|df=y}}
| nơi sinh = [[Palais-Royal]], [[Paris]], [[Vương quốc Pháp]]
| mất = {{Ngày mất và tuổi|1689|02|12|1662|04|26|df=y}}
| nơi mất = [[Alcázar của Madrid]], [[Madrid]], [[Tây Ban Nha]]
| nơi an táng = [[El Escorial]]
| tôn giáo = [[Giáo hội Công giáo|Công giáo La Mã]]
}}

'''Marie Louise của Orléans''' ([[tiếng Pháp]]: ''Marie-Louise d'Orléans''; [[tiếng Tây Ban Nha]]: ''María Luisa de Orleans''; 26 tháng 3 năm 1662 &#x2013; 12 tháng 2 năm 1689) là một [[Fils de France|''petite-fille de France'']] (''Cháu gái nước Pháp'' hay ''Vương tôn nữ nước Pháp'') và là con gái của Công tước [[Philippe I xứ Orléans|Philippe I của Orléans]] và Vương nữ [[Henrietta của Anh|Henrietta Anne của Anh]]. Marie Louise là [[Danh sách phối ngẫu nước Tây Ban Nha|Vương hậu Tây Ban Nha]] với tư cách là vợ của [[Carlos II của Tây Ban Nha]] ngày 19 tháng 11 năm 1679 cho đến khi bà qua đời vào năm 1689, được cho là do [[viêm ruột thừa]].

== Thời thơ ấu ==
[[Tập tin:Miniature_of_Marie_Louise_d'Orléans,_future_Queen_of_Spain_by_Jean_Petitot_le_vieux_(1607-1691).jpg|trái|nhỏ| Chân dung bằng [[men thủy tinh]] cỡ nhỏ của Jean Petitot, khoảng năm 1678]]
[[Tập tin:Marie_Louise_d'Orléans_by_Mignard_wearing_the_Fleur-de-lis_(showing_her_dignity_as_a_Grand_daughter_of_France)_and_the_Spanish_crown.jpg|trái|nhỏ| Chân dung Marie Louise mặc váy hoa bách hợp để biểu thị mối quan hệ của Marie với Pháp và đội vương miện Tây Ban Nha để biểu thị đất nước mới của mình.]]
Marie Louise của Orléans sinh ra tại [[Palais-Royal]] ở [[Paris]], con đầu lòng của Vương tử [[Philippe I xứ Orléans|Philippe của Pháp, Công tước xứ Orléans]] và Vương nữ [[Henrietta của Anh|Henrietta Anne của Anh]]. {{Sfn|Barker|1989|p=210}} Với tư cách là một ''[[Fils de France|Vương tôn nữ Pháp]],'' Marie Louise được hưởng kính xưng ''[[Kính ngữ vương thất|Royal Highness]],'' mặc dù, theo thông lệ tại triều đình [[cung điện Versailles]], Marie thường được gọi là ''Mademoiselle d'Orléans'' (Đức nữ xứ Orléans).

Quyến rũ, xinh đẹp và duyên dáng, Marie Louise chính là người con cưng của cha và đã có một tuổi thơ hạnh phúc. Marie Louise dành phần lớn thời gian sống ở [[Palais-Royal|Cung điện Vương thất]] và [[Lâu đài Saint-Cloud]] cách Paris vài km về phía tây. Marie Louise cũng dành nhiều thời gian cho cả bà nội [[Ana của Tây Ban Nha]], người rất yêu quý cháu gái và để lại phần lớn tài sản cho Marie Louise khi Ana qua đời năm 1666; và bà ngoại [[Henriette Marie của Pháp]] sống ở [[Colombes]].

[[Henrietta của Anh|Henrietta Anne]], mẹ của Marie Louise qua đời năm 1670. Năm sau đó, cha của Marie tái hôn với [[Elisabeth Charlotte xứ Pfalz]]. Marie Louise có mối quan hệ tốt đẹp với mẹ kế và thường trao đổi thư từ một cách tình cảm với Elisabeth Charlotte.

== Vương hậu Tây Ban Nha ==
[[Tập tin:Detail_of_Auto_de_fe_1680.jpg|nhỏ| Marie Louise, Carlos II của Tây Ban Nha và mẹ của Carlos II là [[Maria Anna của Áo, Vương hậu Tây Ban Nha|Maria Anna của Áo]], cùng nhau tham dự một ''nghi thức sám hối'' từ ban công ở Plaza Mayor của Madrid vào ngày 30 tháng 6 năm 1680. Chi tiết từ ''Auto de fe'' (1683), họa bởi Francisco Rizi. [[Bảo tàng Prado]], [[Madrid]].]]
[[Tập tin:María Luisa de Orleans, reina de España.jpg|nhỏ|Marie Louise của Orléans, Vương hậu Tây Ban Nha. Họa phẩm bởi [[José García Hidalgo]], khoảng năm 1679|trái]]Tháng 7 năm 1679, {{Sfn|Barker|1989|p=211}} Marie Louise được cha là [[Philippe I xứ Orléans|Philippe]], và bác là Quốc vương [[Louis XIV của Pháp]] thông báo hôn ước của Marie với [[Carlos II của Tây Ban Nha]]. {{Sfn|Hume|1906|p=419}} Đau khổ vì mối hôn sự này, Marie dành phần lớn thời gian để khóc vì đã đem lòng yêu người anh họ [[Louis của Pháp, Đại Trữ quân|Louis]], bấy giờ là [[Dauphin nước Pháp|Trữ quân nước Pháp]]. {{Sfn|Barker|1989|p=211}} Hôn lễ ủy nhiệm diễn ra tại [[Lâu đài Fontainebleau|Cung điện Fontainebleau]] vào ngày 30 tháng 8 năm 1679, đứng thay cho chú rể là em họ xa là [[Louis-Armand I xứ Conti]]. {{Sfn|Sternberg|2014|p=177}} Cho đến giữa tháng 9, có một loạt các sự kiện trang trọng được tổ chức để vinh danh Tân vương hậu của Tây Ban Nha. Trước khi đến Tây Ban Nha, Marie Louise đã đến tu viện [[Val-de-Grâce]], nơi lưu giữ trái tim của mẹ Marie là [[Henrietta của Anh]]. Sau này, Marie Louise không bao giờ trở lại Pháp.

Ngày 19 tháng 11 năm 1679, Marie Louise chính thức kết hôn với [[Carlos II của Tây Ban Nha]] ở [[Quintanapalla]], gần [[Burgos, Tây Ban Nha]], {{Sfn|Hume|1905|p=301}} chính thức bắt đầu chuỗi ngày cô độc tại triều đình Tây Ban Nha của Marie. Carlos II hết mực yêu hương Marie Louise cho đến tận cuối đời nhưng {{Sfn|Hume|1906|p=415}} nhưng những lễ nghi của Triều đình Tây Ban Nha như cấm chạm vào Vương hậu và những nỗ lực sinh con không thành công đã khiến Marie Louise sầu khổ. Người bạn đồng hành thường xuyên nhất của Vương hậu chính là đại sứ Pháp Marie Gigault de Bellefonds, Hầu tước xứ Villars.<ref>{{Chú thích tập san học thuật |last=Borgognoni |first=Ezequiel |date = ngày 24 tháng 6 năm 2020 |title=Marie Gigault de Bellefonds, Ambassadress of France. Gender, Power and Diplomacy at the Court of Charles Ii of Spain, 1679-1681 |url=https://revistas.uam.es/librosdelacorte/article/view/12431 |journal=Librosdelacorte.es |language=en |issue=20 |pages=7–30 |doi=10.15366/ldc2020.12.20.001 |issn=1989-6425 |doi-access=free}}</ref>

Chung sống với nhau mười năm không có con, Marie Louise đã tâm sự với đại sứ Pháp rằng:[[Tập tin:Marie_Louise_of_Orléans,_Queen_of_Spain,_lying_in_state_(1689),_by_Sebastián_Muñoz.JPG|nhỏ|Vương hậu Marie Louise của Tây Ban Nha, yên giấc trong Alcazar của Madrid (1689), tranh sơn dầu của Sebastián Muñoz.]]<blockquote>{{Quote|text=...she was really not a virgin any longer, but that as far as she could figure things, she believed she would never have children.}}{{Pull quote|chữ=''... đức bà đã không còn là trinh nữ từ lâu, nhưng theo những gì ngài hậu có thể mường tượng, ngài tin rằng mình sẽ không bao giờ có con.''}}
</blockquote>Trong những năm cuối đời, Marie Louise trở nên thừa cân. Vương hậu được cho là thích đồ uống có vị ngọt từ chanh và quế, vốn cần 32 pound đường để pha chế. {{Sfn|Campbell|2017|p=108}} Sau khi cưỡi ngựa vào ngày 11 tháng 2 năm 1689, Marie cảm thấy đau dữ dội ở bụng khiến Vương hậu phải nằm nghỉ suốt buổi tối. Sau khi các bác sĩ phát hiện ra rằng tình trạng của ngài hậu đã trở nên nguy kịch, các cha giải tội đã được gọi đến để cứu phần hồn của Marie.



Trong lúc hấp hối trên giường bệnh, Marie Louise đã nói với chồng những lời sau:<blockquote>{{Quote|text=Many women may be with His Majesty, but none will love him more as I do <ref>G. Maura y Gamazo, Vida y Reinado... op. cit., p. 342</ref>}}{{Pull quote|chữ=''Sẽ có nhiều người phụ nữ ở bên Bệ hạ, nhưng không ai trong số họ yêu chàng nhiều hơn ta.''}}</blockquote>Marie Louise qua đời vào đêm hôm sau.

== Gia phả ==
{{Ahnentafel top|Gia phả của Marie Louise của Orléans|width=100%}}
<center>
{{ahnentafel-compact5
|style=font-size: 90%; line-height: 110%;
|border=1
|boxstyle=padding-top: 0; padding-bottom: 0;
|boxstyle_1=background-color: #0FF;
|boxstyle_2=background-color: #FCC;
|boxstyle_3=background-color: #ffc;
|boxstyle_4=background-color: #bfc;
|boxstyle_5=background-color: #9fe;
|1= 1. '''{{Màu sắc|Blue|Marie-Louise của Orléans}}'''
|2= 2. [[Philippe I xứ Orléans]]
|3= 3. [[Henrietta của Anh]]
|4= 4. [[Louis XIII của Pháp]]
|5= 5. [[Ana của Tây Ban Nha]]
|6= 6. [[Charles I của Anh]]
|7= 7. [[Henriette Marie của Pháp]]
|8= 8. [[Henri IV của Pháp]] (= 14)
|9= 9. [[Maria de' Medici]] (= 15)
|10= 10. [[Felipe III của Tây Ban Nha]]
|11= 11. [[Margarete của Áo, Vương hậu Tây Ban Nha|Margarete của Áo]] 
|12= 12. [[James I của Anh]]
|13= 13. [[Anna của Đan Mạch]] 
|14= 14. [[Henri IV của Pháp]] (= 8)
|15= 15. [[Maria de' Medici]] (= 9)
|16= 16. [[Antoine của Bourbon]] (= 28)
|17= 17. [[Juana III của Navarra]] (= 29)
|18= 18. [[Francesco I de' Medici]] (= 30)
|19= 19. [[Johanna của Áo]] (= 31)
|20= 20. [[Felipe II của Tây Ban Nha]]
|21= 21. [[Anna của Áo]]
|22= 22. [[Karl II của Nội Áo]]
|23= 23. [[Maria Anna xứ Bayern (1551–1608)|Maria Anna xứ Bayern]]
|24= 24. [[Henry Stuart, Công tước xứ Albany|Henry Stuart]]
|25= 25. [[Mary I của Scotland]]
|26= 26. [[Frederik II của Đan Mạch]]
|27= 27. [[Sophie xứ Mecklenburg-Güstrow]]
|28= 28. [[Antoine của Navarra]] (= 16)
|29= 29. [[Juana III của Navarra]] (= 17)
|30= 30. [[Francesco I de' Medici]] (= 18)
|31= 31. [[Johanna của Áo]] (= 19)}} 
<center>
{{ahnentafel bottom}}

== Chú thích ==
{{tham khảo}}

== Nguồn tài liệu ==

* {{Chú thích sách|url=https://archive.org/details/brothertosunking00nanc|title=Brother to the Sun King, Philippe, Duke of Orléans|last=Barker|first=Nancy Nichols|publisher=Johns Hopkins University Press|year=1989|isbn=9780801837913|url-access=registration}}
* {{Chú thích sách|title=At the First Table: Food and Social Identity in Early Modern Spain|last=Campbell|first=Jodi|publisher=University of Nebraska Press|year=2017}}
* {{Chú thích sách|url=https://archive.org/details/spainitsgreatne00armsgoog|title=Spain: Its Greatness and Decay (1479–1788)|last=Hume|first=Martin Andrew Sharp|publisher=Cambridge at the University Press|year=1905}}
* {{Chú thích sách|url=https://archive.org/details/queensofoldspain00humerich|title=Queens of Old Spain|last=Hume|first=Martin Andrew Sharp|publisher=McClure, Philips & Company|year=1906}}
* Lurgo, Elisabetta (2021). ''Marie-Louise d'Orléans. La Princesse oubliée, nièce de Louis XIV.'' Paris, Perrin.
* {{Chú thích sách|title=Status Interaction During the Reign of Louis XIV|url=https://archive.org/details/statusinteractio0000ster|last=Sternberg|first=Giora|publisher=Oxford University Press|year=2014}}
{{S-start}}
{{S-hou|[[Vương tộc Orléans]]|26 tháng 3|năm 17662|12 tháng 2|năm 1689|[[Vương tộc Bourbon]]}}
{{S-roy|es}}
{{succession box|before=[[Maria Anna của Áo, Vương hậu Tây Ban Nha|Maria Anna của Áo]]|title=[[Danh sách phối ngẫu nước Tây Ban Nha|Vương hậu nước Tây Ban Nha]]|years=19 tháng 11 năm 1679 – 12 tháng 2 năm 17689|after=[[Maria Anna xứ Neuburg]]}}
{{S-end}}
{{Vương nữ Pháp}}
{{Vương tộc Bourbon}}
{{Phối ngẫu Tây Ban Nha}}
{{Kiểm soát tính nhất quán}}

[[Thể loại:Vương nữ Pháp (Bourbon)]]
[[Thể loại:Vương nữ Pháp]]
[[Thể loại:Vương tộc Orléans]]
[[Thể loại:Vương tộc Bourbon (Pháp)]]
[[Thể loại:Phối ngẫu Vương thất Tây Ban Nha]]
[[Thể loại:Phối ngẫu Vương thất Sicilia]]
[[Thể loại:Phối ngẫu Vương thất Napoli]]
[[Thể loại:Vương tộc Habsburg]]
[[Thể loại:Người Pháp thế kỷ 16]]
[[Thể loại:Sinh năm 1662]]
[[Thể loại:Mất năm 1689]]
[[Thể loại:Bài viết có văn bản tiếng Pháp]]
[[Thể loại:Bài viết có văn bản tiếng Tây Ban Nha]]