Xem mã nguồn của NATO

{{Thông tin tổ chức
| name = Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương
| native_name = {{lang|fr|Organisation du traité de l'Atlantique Nord}}
| native_name_lang = fr
| logo = NATO OTAN landscape logo.svg
| logo_size = 175px
| logo_caption = Biểu trưng
| image = NATO flag.svg{{!}}border
| image_size = 150px
| caption = [[Cờ NATO|Cờ]]
| map = {{Switcher | [[File:NATO (Orthographic Projection).svg|upright=1.25|frameless]]  | Bản đồ thế giới | [[File:NATO (Locator Map).svg|upright=1.25|frameless]] | Bản đồ châu Âu}}
| map_size = 250px
| map_caption = Các nước thành viên NATO (xanh đậm)
| abbreviation = {{hlist|NATO|OTAN}}
| formation = {{Start date and age|1949|4|4|df=y|p=y}}
| type = [[Liên minh quân sự]]
| headquarters = [[Thành phố Bruxelles|Bruxelles]], Bỉ
| expenses = '''Tổng cộng''': {{USD|1.588 nghìn tỷ|link=yes}}<br />
'''Ngoại trừ Hoa Kỳ''': {{USD|608 tỷ|link=yes}}<ref>{{cite web|url= https://www.nato.int/content/dam/nato/webready/documents/finance/def-exp-2025-en.pdf |title=Defence Expenditure of NATO Countries (2014–2025)|publisher=NATO}}</ref>
| expenses_year = ước tính 2025
| num_members = {{Collapsible list|titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal;
 |title = [[Các quốc gia thành viên của NATO|32 nước thành viên]]
 |{{flag|Albania}}
 |{{flag|Bỉ}}
 |{{flag|Bulgaria}}
 |{{flag|Canada}}
 |{{flag|Croatia}}
 |{{nowrap|{{flag|Séc}}}}
 |{{flag|Đan Mạch}}
 |{{flag|Estonia}}
 |{{flag|Phần Lan}}
 |{{flag|Pháp}}
 |{{flag|Đức}}
 |{{flag|Hy Lạp}}
 |{{flag|Hungary}}
 |{{flag|Iceland}}
 |{{flag|Ý}}
 |{{flag|Latvia}}
 |{{flag|Litva}}
 |{{flag|Luxembourg}}
 |{{flag|Montenegro}}
 |{{flag|Hà Lan}}
 |{{nowrap|{{flag|Bắc Macedonia}}}}
 |{{flag|Na Uy}}
 |{{flag|Ba Lan}}
 |{{flag|Bồ Đào Nha}}
 |{{flag|Romania}}
 |{{flag|Slovakia}}
 |{{flag|Slovenia}}
 |{{flag|Tây Ban Nha}}
 |{{flag|Thụy Điển}}
 |{{flag|Thổ Nhĩ Kỳ}}
 |{{nowrap|{{flag|Vương quốc Anh}}}}
 |{{nowrap|{{flag|Hoa Kỳ}}}}
 }}
| languages = {{hlist|[[Tiếng Anh]]|[[Tiếng Pháp]]<ref>{{Cite web |date=17 September 1949 |title=Final Communiqué |url=https://www.nato.int/docu/comm/49-95/c490917a.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20061206002220/http://www.nato.int/docu/comm/49-95/c490917a.htm |archive-date=6 December 2006 |access-date=2 March 2024 |publisher=NATO |quote=English and French shall be the official languages for the entire North Atlantic Treaty Organization.}}</ref><ref>{{Cite web |date=4 April 1949 |title=The North Atlantic Treaty |url=https://www.nato.int/cps/en/natohq/official_texts_17120.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110914102953/http://www.nato.int/cps/en/natolive/official_texts_17120.htm |archive-date=14 September 2011 |access-date=2 March 2024 |publisher=NATO |language=en |quote=This Treaty, of which the English and French texts are equally authentic&nbsp;...}}</ref>}}
| leader_title = [[Tổng Thư ký NATO|Tổng Thư ký]]
| leader_name = [[Mark Rutte]]<ref>{{Cite web |title=Mark Rutte takes office as NATO Secretary General |url=https://www.nato.int/cps/en/natohq/news_229142.htm?selectedLocale=en |access-date=2024-10-01 |publisher=NATO |language=en}}</ref>
| leader_title2 = [[Chủ tịch Ủy ban Quân sự NATO]]
| leader_name2 = [[Giuseppe Cavo Dragone]]
| leader_title3 = [[Tư lệnh Tối cao Lực lượng đồng minh châu Âu]]
| leader_name3 = [[Alexus Grynkewich]]
| leader_title4 = [[Allied Command Transformation#Supreme Allied Commander Transformation|Tư lệnh Tối cao Lực lượng đồng minh Chuyển đổi]]
| leader_name4 = [[Pierre Vandier]]
| website = {{URL|https://www.nato.int/|nato.int}}
| footnotes = {{center|'''Bài ca:''' "[[The NATO Hymn]]" }}{{center|'''Khẩu hiệu:''' "[[Animus in consulendo liber]]" }}
}}
'''Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương''' ('''NATO'''){{Efn|{{IPAc-en|ˈ|n|eɪ|t|oʊ}}, {{respell|NAY|toh}}. Cũng được gọi là "Liên minh Bắc Đại Tây Dương". {{langx|fr|Organisation du traité de l'Atlantique Nord}} (OTAN).}} là một [[liên minh quân sự]] gồm 32 nước thành viên (trong đó ba mươi nước nằm ở [[Châu Âu]] và hai nước nằm ở [[Bắc Mỹ]]), được thành lập vào năm 1949 theo [[Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương]]. NATO là một hệ thống [[an ninh tập thể]] và [[Chiến lược răn đe|răn đe]]. theo đó các thành viên độc lập của nó đồng ý bảo vệ lẫn nhau khỏi sự tấn công của bất kỳ quốc gia bên ngoài nào. Điều này được ghi trong Điều 5 của hiệp ước, trong đó nêu rõ rằng một cuộc tấn công vũ trang chống lại lãnh thổ của một thành viên sẽ được coi là một cuộc tấn công chống lại tất cả các thành viên.

Trong [[Chiến tranh Lạnh]], mục đích chính của NATO là răn đe và chống lại [[Khối Warszawa]] gồm [[Liên Xô]] và [[Quốc gia vệ tinh|các nước vệ tinh]] của Liên Xô. Sau khi [[Liên Xô giải thể]], NATO thích nghi với tình hình mới. NATO thực hiện cuộc can thiệp quân sự đầu tiên trong Chiến tranh Bosnia với [[Nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc|sự cho phép của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc]] để thực thi vùng cấm bay và [[Chiến dịch Deliberate Force|bảo vệ]] các khu vực an toàn của Liên Hợp Quốc. Năm 1999, NATO can thiệp vào [[Chiến tranh Kosovo]] để [[NATO ném bom Nam Tư|ném bom Nam Tư]] với mục tiêu tuyên bố là chấm dứt bạo lực và các hành động đàn áp của chính phủ [[Slobodan Milošević|Milošević]]. Sau [[sự kiện 11 tháng 9]], Hoa Kỳ lần đầu tiên kích hoạt Điều 5, khiến NATO tham gia vào [[Chiến tranh Afghanistan (2001–2021)|Chiến tranh Afghanistan]] như là một phần của [[ISAF|Lực lượng Hỗ trợ An ninh Quốc tế]] (ISAF). Năm 2011, NATO can thiệp vào [[Can thiệp quân sự vào Libya 2011|Nội chiến Libya]] với [[Nghị quyết 1973 của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc|sự cho phép của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc]] để thực thi vùng cấm bay và bảo vệ dân thường. NATO cũng tham gia huấn luyện quân đội Iraq và chống cướp biển.

Sau Chiến tranh Lạnh, NATO [[Sự mở rộng của NATO|kết nạp 16 nước thành viên mới]] ở châu Âu. NATO công nhận [[Bosna và Hercegovina]], [[Ukraina]] và [[Gruzia]] là những nước có tiềm năng gia nhập NATO. NATO từng có [[Quan hệ NATO–Nga|quan hệ hợp tác với Nga]], nhưng trở nên đối đầu trong nhiệm kỳ tổng thống thứ hai của [[Vladimir Vladimirovich Putin|Vladimir Putin]]. Putin coi sự mở rộng của NATO là một mối đe dọa và phản đối [[Quan hệ NATO–Ukraina|Ukraina gia nhập]] NATO. Sau khi [[Liên bang Nga sáp nhập Krym|Nga sáp nhập Krym]] vào năm 2014, NATO đình chỉ hợp tác với Nga và triển khai lực lượng cảnh giới ở phía đông. Sau khi [[Nga xâm lược Ukraina|Nga xâm lược Ukraina vào năm 2022]], NATO tăng cường sườn phía đông và tiến hành [[Nhóm Liên lạc Quốc phòng Ukraina|viện trợ quân sự cho Ukraina]], sau đó kết nạp [[Phần Lan]] và [[Thụy Điển]]. Kể từ cuộc xâm lược, Nga bị cáo buộc tiến hành một cuộc xung đột hỗn hợp chống lại NATO. Từ năm 2025, NATO đang trải qua cuộc khủng hoảng nội bộ do Hoa Kỳ yêu cầu sáp nhập [[Canada]] và lãnh thổ của [[Vương quốc Đan Mạch|Đan Mạch]].

Các nước thành viên NATO đóng góp vào an ninh tập thể theo hai cách: chi ngân sách quốc phòng và đóng tiền vào ngân sách NATO. Mỗi nước thành viên cam kết chi ít nhất 5% [[tổng sản phẩm nội địa]] cho ngân sách quốc phòng.<ref>{{Chú thích web |title=Defence expenditures and NATO's 5% commitment |url=https://www.nato.int/cps/en/natohq/topics_49198.htm |access-date=2025-08-07 |website=NATO |language=en}}</ref> Năm 2026, ngân sách NATO là khoảng 5 tỷ euro.<ref>{{Chú thích web |title=Funding NATO |url=https://www.nato.int/en/what-we-do/introduction-to-nato/funding-nato |access-date=22 April 2026 |website=NATO}}</ref> Tính đến năm 2026, Hoa Kỳ có ngân sách quốc phòng cao nhất, [[Na Uy]] có ngân sách quốc phòng bình quân đầu người cao nhất, [[Ba Lan]] và [[các nước Baltic]] có tỷ lệ ngân sách quốc phòng theo GDP cao nhất.<ref>{{Chú thích web |title=NATO defense spending tracker |url=https://www.atlanticcouncil.org/commentary/trackers-and-data-visualizations/nato-defense-spending-tracker/ |access-date=22 April 2026 |website=[[Atlantic Council]]}}</ref> Tổng ngân sách quốc phòng của các nước thành viên NATO chiếm hơn một nửa [[Danh sách quốc gia theo ngân sách quốc phòng|tổng chi tiêu quân sự toàn cầu]]. Quân đội của các nước thành viên NATO gồm khoảng 3,5 triệu quân nhân và nhân viên. Trụ sở chính của NATO ở [[Bruxelles]], Bỉ, trong khi trụ sở quân sự của NATO gần [[Mons]], Bỉ.

== Lịch sử ==

=== Thế kỷ 20 ===
Năm 1941, Hoa Kỳ và Vương quốc Anh ký [[Hiến chương Đại Tây Dương]], vạch ra một khuôn khổ hợp tác quốc tế mới sau [[Chiến tranh thế giới thứ hai]].<ref>{{Chú thích web |date=10 June 2021 |title=Biden, Johnson sign new Atlantic Charter on trade, defense amid Covid recovery |url=https://www.nbcnews.com/politics/white-house/biden-johnson-sign-new-atlantic-charter-trade-defense-amid-covid-n1270282 |access-date=10 June 2021 |website=NBC News |language=en}}</ref> Ngày 4 tháng 3 năm 1947, Pháp và Vương quốc Anh ký [[Hiệp ước Dunkirk]], cam kết bảo vệ lẫn nhau nếu bị Đức tấn công. Tháng 3 năm 1948, [[Hiệp ước Bruxelles]] được ký kết, thành lập Tổ chức Hiệp ước Bruxelles, thường được gọi là Liên minh phương Tây, gồm Pháp, Vương quốc Anh và các nước [[Benelux]].<ref>{{Chú thích web |date=December 2009 |title=The origins of WEU: Western Union |url=https://www.cvce.eu/en/collections/unit-content/-/unit/d5906df5-4f83-4603-85f7-0cabc24b9fe1/051bd03c-4887-4f53-82eb-0f12e59f8dbd |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180621020009/https://www.cvce.eu/en/collections/unit-content/-/unit/d5906df5-4f83-4603-85f7-0cabc24b9fe1/051bd03c-4887-4f53-82eb-0f12e59f8dbd |archive-date=21 June 2018 |access-date=23 July 2018 |website=University of Luxembourg}}</ref> Đồng thời, Hoa Kỳ bắt đầu các cuộc đàm phán về việc thành lập một liên minh quân sự lớn hơn, có thể bao gồm Bắc Mỹ. Từ năm 1947, Hoa Kỳ theo [[Thuyết Truman|Học thuyết Truman]] trong chính sách đối ngoại, chủ trương thúc đẩy sự đoàn kết quốc tế chống lại các hành động của phe cộng sản, chẳng hạn như [[Đảo chính Tiệp Khắc năm 1948|cuộc đảo chính Tiệp Khắc năm 1948]]. Ngày 4 tháng 4 năm 1949, các nước thành viên Liên minh phương Tây, Hoa Kỳ, Canada, Bồ Đào Nha, Ý, Na Uy, Đan Mạch và Iceland ký [[Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương]].<ref name="history">{{Chú thích web |title=A short history of NATO |url=http://nato.int/cps/en/natohq/declassified_139339.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170326231233/http://nato.int/cps/en/natohq/declassified_139339.htm |archive-date=26 March 2017 |access-date=26 March 2017 |publisher=NATO}}</ref> Nhà ngoại giao người Canada [[Lester B. Pearson]] là một người soạn thảo chính của hiệp ước.<ref>{{Chú thích web |title=Canada and NATO – 1949 |url=https://www.nato.int/cps/en/natohq/declassified_161511.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408074851/https://www.nato.int/cps/en/natohq/declassified_161511.htm |archive-date=8 April 2022 |access-date=14 April 2022}}</ref><ref>{{Chú thích sách |last=Findley |first=Paul |url=https://books.google.com/books?id=8LgDutkaOU0C&dq=%22author+of+the+north+atlantic+treaty%22&pg=PA293 |title=Speaking Out: A Congressman's Lifelong Fight Against Bigotry, Famine, and War |publisher=Chicago Review Press, Incorporated |year=2011 |isbn=9781569768914 |access-date=24 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404032047/https://books.google.com/books?id=8LgDutkaOU0C&dq=%22author+of+the+north+atlantic+treaty%22&pg=PA293 |archive-date=4 April 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{Chú thích sách |url=https://books.google.com/books?id=nktsAAAAIAAJ&q=%22founder+of+the+north+atlantic+treaty%22 |title=The McGraw-Hill Encyclopedia of World Biography: An International Reference Work |publisher=McGraw-Hill |year=1973 |isbn=9780070796331 |access-date=24 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404085605/https://books.google.com/books?id=nktsAAAAIAAJ&q=%22founder+of+the+north+atlantic+treaty%22 |archive-date=4 April 2023 |url-status=live}}</ref>
[[File:Bundesarchiv_B_145_Bild-098967,_Aufnahme_der_Bundesrepublik_in_die_NATO.jpg|liên_kết=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Bundesarchiv_B_145_Bild-098967,_Aufnahme_der_Bundesrepublik_in_die_NATO.jpg|thế=A long rectangular room with multiple rows of seated individuals on each side, and flags hanging at the far end.|trái|nhỏ|[[Tây Đức]] gia nhập NATO vào năm 1955, dẫn đến việc thành lập [[Khối Warszawa]] trong [[Chiến tranh Lạnh]].]]
Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương phần lớn không được thi hành cho đến khi [[Chiến tranh Triều Tiên]] nổ ra. Năm 1951, NATO thành lập Bộ Tư lệnh Tối cao Lực lượng Đồng minh châu Âu, phỏng theo cấu trúc và kế hoạch quân sự của Liên minh phương Tây,<ref name="pace">{{Chú thích web |last=Ismay |first=Hastings |author-link=Hastings Ismay, 1st Baron Ismay |date=4 September 2001 |title=NATO the first five years 1949–1954 |url=http://archives.nato.int/nato-first-5-years-1949-1954-by-lord-ismay-secretary-general-of-north-atlantic-treaty-organization;isad |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170315234941/http://archives.nato.int/nato-first-5-years-1949-1954-by-lord-ismay-secretary-general-of-north-atlantic-treaty-organization%3Bisad |archive-date=15 March 2017 |access-date=10 April 2012 |publisher=NATO |df=dmy-all}}</ref> bao gồm các thỏa thuận về tiêu chuẩn hóa thiết bị và các thỏa thuận về việc đóng quân của lực lượng quân sự nước ngoài tại các nước châu Âu. Năm 1952, NATO thành lập chức vụ [[Tổng Thư ký NATO|tổng thư ký NATO]] như là người đứng đầu dân sự, tiến hành Tập trận Mainbrace, [[Diễn tập quân sự|cuộc tập trận hàng hải]] lớn đầu tiên, và kết nạp [[Hy Lạp]] với [[Thổ Nhĩ Kỳ]].<ref>{{Chú thích tập san học thuật |last=Baldwin |first=Hanson |date=28 September 1952 |title=Navies Meet the Test in Operation Mainbrace |url=https://www.nytimes.com/1952/09/28/archives/navies-meet-the-test-in-operation-mainbrace-important-role-in.html |url-status=live |journal=New York Times |page=E7 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171010140743/http://www.nytimes.com/1952/09/28/archives/navies-meet-the-test-in-operation-mainbrace-important-role-in.html |archive-date=10 October 2017 |access-date=10 April 2012}}</ref><ref>{{Chú thích tạp chí |date=24 March 1952 |title=NATO: The Man with the Oilcan |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,816183,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120108012303/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,816183,00.html |archive-date=8 January 2012 |access-date=17 January 2012 |magazine=[[Time (magazine)|Time]]}}</ref> Sau Hội nghị Luân Đôn và Paris, [[Tây Đức]] được phép tái vũ trang và gia nhập NATO vào tháng 5 năm 1955, dẫn đến việc thành lập [[Khối Warszawa]].<ref>{{Chú thích báo |last=Glass |first=Andrew |date=14 May 2014 |title=Soviet Union establishes Warsaw Pact, May 14, 1955 |url=https://www.politico.com/story/2014/05/this-day-in-politics-106640 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220924060153/https://www.politico.com/story/2014/05/this-day-in-politics-106640 |archive-date=24 September 2022 |access-date=10 June 2022 |work=Politico}}</ref>

Căng thẳng trong Chiến tranh Lạnh đạt đỉnh điểm khi [[Bức tường Berlin]] được xây dựng vào năm 1961. Vào thời điểm đó, Quân đội Hoa Kỳ có 400.000 binh sĩ đóng quân ở châu Âu.<ref>{{Chú thích web |last=Olmsted |first=Dan |date=September 2020 |title=Should the United States Keep Troops in Germany? |url=https://www.nationalww2museum.org/war/articles/should-united-states-keep-troops-germany |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210125212146/https://www.nationalww2museum.org/war/articles/should-united-states-keep-troops-germany |archive-date=25 January 2021 |access-date=22 February 2021 |website=National WW2 Museum}}</ref> Có những mối lo ngại về sức mạnh của mối quan hệ giữa các nước châu Âu và Hoa Kỳ, cùng với những lo ngại về độ tin cậy của hệ thống phòng thủ NATO trong trường hợp Liên Xô xâm lược. Những mối lo ngại này khiến Pháp xây dựng lực lượng răn đe hạt nhân độc lập và rút khỏi cấu trúc quân sự của NATO vào năm 1966.{{Sfn|van der Eyden|2003|pp=104–106}}<ref name="WP-France">{{Chú thích báo |last=Cody |first=Edward |date=12 March 2009 |title=After 43 Years, France to Rejoin NATO as Full Member |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/03/11/AR2009031100547.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171026171515/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/03/11/AR2009031100547.html |archive-date=26 October 2017 |access-date=19 December 2011 |work=[[The Washington Post]]}}</ref> Năm 1982, Tây Ban Nha gia nhập NATO sau khi dân chủ hóa.<ref>{{Chú thích web |title=Spain and NATO |url=http://countrystudies.us/spain/88.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210415105730/http://countrystudies.us/spain/88.htm |archive-date=15 April 2021 |access-date=10 April 2021 |website=Country Studies US |publisher=Source: U.S. Library of Congress}}</ref>
[[File:Berlin_Wall_at_NATO_Headquarters.jpg|liên_kết=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Berlin_Wall_at_NATO_Headquarters.jpg|thế=Two tall concrete sections of a wall in a grass lawn in front of a curved building with blue-glass windows.|phải|nhỏ|[[Bức tường Berlin sụp đổ]] vào năm 1989, đánh dấu một bước ngoặt trong vai trò của NATO ở châu Âu. Một phần của bức tường được trưng bày bên ngoài [[:en:NATO_headquarters|trụ sở NATO]].]]
NATO đánh giá lại mục đích, bản chất, nhiệm vụ và trọng tâm tại châu Âu sau các [[Cách mạng 1989|cuộc Cách mạng năm 1989]] ở châu Âu. Tháng 10 năm 1990, [[Cộng hòa Dân chủ Đức|Cộng hòa Dân Chủ Đức]] [[Tái thống nhất nước Đức|sáp nhập vào Tây Đức]] và NATO. Tháng 11 năm 1990, NATO ký Hiệp ước Lực lượng Vũ trang thông thường ở châu Âu với Liên Xô, đồng ý cắt giảm lực lượng quân sự tại châu Âu. Hiệp ước được duy trì sau khi [[Khối Warszawa]] sụp đổ vào tháng 2 năm 1991 và [[Liên Xô giải thể]] vào tháng 12 năm 1991.<ref>{{Chú thích báo |last=Harding |first=Luke |date=14 July 2007 |title=Kremlin tears up arms pact with Nato |url=https://www.theguardian.com/world/2007/jul/15/russia.nato |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130831182652/http://www.theguardian.com/world/2007/jul/15/russia.nato |archive-date=31 August 2013 |access-date=1 May 2012 |work=The Observer}}</ref> NATO bắt đầu việc giảm chi tiêu và trang thiết bị quân sự ở châu Âu. Hiệp ước cho phép các bên loại bỏ 52.000 các loại vũ khí thông thường trong 16 năm tiếp theo<ref>{{Chú thích web |last=Kimball |first=Daryl |date=August 2017 |title=The Conventional Armed Forces in Europe (CFE) Treaty and the Adapted CFE Treaty at a Glance |url=https://www.armscontrol.org/factsheet/cfe |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210224222245/https://www.armscontrol.org/factsheet/cfe |archive-date=24 February 2021 |access-date=22 February 2021 |website=Arms Control Association}}</ref> và tạo điều kiện cho các nước thành viên NATO ở châu Âu giảm chi tiêu quân sự 28% từ năm 1990 đến năm 2015.<ref>{{Chú thích báo |last=Techau |first=Jan |date=2 September 2015 |title=The Politics of 2 Percent: NATO and the Security Vacuum in Europe |url=https://carnegieeurope.eu/2015/09/02/politics-of-2-percent-nato-and-security-vacuum-in-europe-pub-61139 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180923231851/http://carnegieeurope.eu/2015/09/02/politics-of-2-percent-nato-and-security-vacuum-in-europe-pub-61139 |archive-date=23 September 2018 |access-date=22 February 2021 |work=Carnegie Europe}}</ref> Năm 1990, một số lãnh đạo phương Tây cam kết miệng với [[Mikhail Sergeyevich Gorbachyov|Mikhail Gorbachyov]] rằng NATO sẽ không mở rộng thêm về phía đông, theo các bản ghi nhớ về các cuộc trò chuyện.<ref>{{Chú thích sách |last=Eichler |first=Jan |title=NATO's Expansion After the Cold War: Geopolitics and Impacts for International Security |date=2021 |publisher=Springer Nature |isbn=9783030666415 |pages=34, 35}}</ref><ref>{{Chú thích web |date=12 December 2017 |title=Declassified documents show security assurances against NATO expansion to Soviet leaders from Baker, Bush, Genscher, Kohl, Gates, Mitterrand, Thatcher, Hurd, Major, and Woerner |url=https://nsarchive.gwu.edu/briefing-book/russia-programs/2017-12-12/nato-expansion-what-gorbachev-heard-western-leaders-early |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191223011430/https://nsarchive.gwu.edu/briefing-book/russia-programs/2017-12-12/nato-expansion-what-gorbachev-heard-western-leaders-early |archive-date=23 December 2019 |access-date=3 March 2022 |website= |publisher=National Security Archive}}</ref><ref>{{Chú thích báo |last=Wiegrefe |first=Klaus |date=18 February 2022 |title=Neuer Aktenfund von 1991 stützt russischen Vorwurf |url=https://www.spiegel.de/ausland/nato-osterweiterung-aktenfund-stuetzt-russische-version-a-1613d467-bd72-4f02-8e16-2cd6d3285295 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220303104526/https://www.spiegel.de/ausland/nato-osterweiterung-aktenfund-stuetzt-russische-version-a-1613d467-bd72-4f02-8e16-2cd6d3285295 |archive-date=3 March 2022 |access-date=3 March 2022 |publisher=[[Der Spiegel]]}}</ref><ref>{{Chú thích báo |last=Baker |first=Peter |date=9 January 2022 |title=In Ukraine Conflict, Putin Relies on a Promise That Ultimately Wasn't |url=https://www.nytimes.com/2022/01/09/us/politics/russia-ukraine-james-baker.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220301223355/https://www.nytimes.com/2022/01/09/us/politics/russia-ukraine-james-baker.html |archive-date=1 March 2022 |access-date=3 March 2022 |work=[[The New York Times]]}}</ref> Trong một cuộc phỏng vấn sau đó, Gorbachyov khẳng định rằng các cuộc đàm phán không đề cập đến việc NATO mở rộng mà tập trung về việc NATO đóng quân tại lãnh thổ của Cộng hòa Dân chủ Đức cũ.<ref name="i752">{{Chú thích web |last=Kórshunov |first=Maxim |date=2014-10-16 |title=Mikhail Gorbachev: I am against all walls |url=https://www.rbth.com/international/2014/10/16/mikhail_gorbachev_i_am_against_all_walls_40673.html |access-date=2026-04-24 |website=Russia Beyond}}</ref>

Vào thập niên năm 1990, NATO mở rộng phạm vi hoạt động sang lĩnh vực chính trị và nhân đạo mà trước đây không phải là mối quan tâm của NATO.<ref name="rfe">{{Chú thích báo |date=6 February 2019 |title=NATO Announces Special 70th Anniversary Summit In London In December |url=https://www.rferl.org/a/nato-announces-special-summit-in-london-in-december/29754567.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190406165903/https://www.rferl.org/a/nato-announces-special-summit-in-london-in-december/29754567.html |archive-date=6 April 2019 |access-date=6 April 2019 |work=Radio Free Europe/Radio Liberty}}</ref> Khi [[Nam Tư tan rã]], NATO tiến hành các cuộc can thiệp quân sự đầu tiên ở Bosna và Hercegovina và [[NATO ném bom Nam Tư|ném bom Nam Tư vào năm 1999.]]<ref>{{Chú thích web |last=Jing Ke |date=2008 |title=Did the US Media Reflect the Reality of the Kosovo War in an Objective Manner? A Case Study of The Washington Post and The Washington Times |url=https://web.uri.edu/iaics/files/16-Jing-Ke.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190323093720/https://web.uri.edu/iaics/files/16-Jing-Ke.pdf |archive-date=23 March 2019 |website=University of Rhode Island}}</ref>

Về mặt chính trị, NATO nỗ lực cải thiện mối quan hệ với các nước [[Trung và Đông Âu]] từng thuộc Khối phía Đông. NATO thiết lập các diễn đàn ngoại giao về hợp tác khu vực với các nước láng giềng, bao gồm sáng kiến Đối tác vì Hòa bình và Đối thoại Địa Trung Hải vào năm 1994, Hội đồng Đối tác châu Âu - Đại Tây Dương vào năm 1997 và [[Quan hệ NATO–Nga|Hội đồng Chung Thường trực NATO-Nga]] vào năm 1998. Tại hội nghị thượng đỉnh Washington năm 1999, NATO kết nạp [[Hungary]], [[Ba Lan]] và [[Séc]], đồng thời thiết lập cơ chế "[[Sự mở rộng của NATO|Kế hoạch Hành động Thành viên]]" để xem xét kết nạp nước thành viên mới.<ref>{{Chú thích web |title=Relations with the Republic of North Macedonia (Archived) |url=https://www.nato.int/cps/en/natohq/topics_48830.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150310022112/https://www.nato.int/cps/en/natohq/topics_48830.htm |archive-date=10 March 2015 |access-date=16 February 2022 |website=NATO |language=en}}</ref>

=== Thế kỷ 21 ===
[[File:NATO_meeting_in_Washington_-_2024.jpg|liên_kết=https://en.wikipedia.org/wiki/File:NATO_meeting_in_Washington_-_2024.jpg|trái|nhỏ|[[:en:2024_Washington_summit|Hội nghị thượng đỉnh NATO lần thứ 75]] tại Washington D.C., 2024]]
Sau [[sự kiện 11 tháng 9]], [[wikisource:North Atlantic Treaty#Article_5|Điều 5 Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương]] được kích hoạt lần đầu tiên,<ref>{{Chú thích web |date=3 October 2001 |title=Invocation of Article 5 confirmed |url=http://www.nato.int/docu/update/2001/1001/e1002a.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121230143558/http://www.nato.int/docu/update/2001/1001/e1002a.htm |archive-date=30 December 2012 |access-date=29 January 2013 |publisher=North Atlantic Treaty Organization}}</ref> theo đó NATO triển khai [[ISAF|Lực lượng Hỗ trợ An ninh Quốc tế]] đến [[Afghanistan]]. Kể từ đó, NATO thực hiện những hoạt động khác, bao gồm huấn luyện quân đội Iraq và chống cướp biển.<ref>{{Chú thích web |title=Counter-piracy operations |url=http://www.nato.int/cps/en/natolive/topics_48815.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110526115212/http://www.nato.int/cps/en/natolive/topics_48815.htm |archive-date=26 May 2011 |access-date=27 May 2011 |website=North Atlantic Treaty Organization}}</ref>

Sau khi [[Nicolas Sarkozy]] trúng cử tổng thống Pháp vào năm 2007, Pháp thay đổi mạnh mẽ lập trường quân sự. Ngày 4 tháng 4 năm 2009, Pháp trở lại tư cách thành viên đầy đủ, bao gồm việc tái gia nhập Cấu trúc Chỉ huy Quân sự NATO, những vẫn duy trì lực lượng răn đe hạt nhân độc lập.<ref name="WP-France">{{Chú thích báo |last=Cody |first=Edward |date=12 March 2009 |title=After 43 Years, France to Rejoin NATO as Full Member |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/03/11/AR2009031100547.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171026171515/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/03/11/AR2009031100547.html |archive-date=26 October 2017 |access-date=19 December 2011 |work=[[The Washington Post]]}}</ref><ref name="guardian-france">{{Chú thích báo |last=Stratton |first=Allegra |date=17 June 2008 |title=Sarkozy military plan unveiled |url=https://www.theguardian.com/world/2008/jun/17/france.military |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307184804/http://www.theguardian.com/world/2008/jun/17/france.military |archive-date=7 March 2016 |access-date=17 December 2016 |work=The Guardian |location=UK}}</ref><ref name="DPC">{{Chú thích web |date=11 November 2014 |title=Defence Planning Committee (DPC) (Archived) |url=http://www.nato.int/cps/en/natohq/topics_49201.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222165648/http://www.nato.int/cps/en/natohq/topics_49201.htm |archive-date=22 December 2015 |access-date=13 August 2016 |publisher=NATO}}</ref>
[[File:Nato_awacs.jpg|liên_kết=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Nato_awacs.jpg|nhỏ|[[Boeing E-3 Sentry|E-3A]] của NATO và [[F-16 Fighting Falcon|F-16]] của [[Không quân Hoa Kỳ]] trong một cuộc diễn tập quân sự của NATO]]
Tất cả các nước thành viên NATO đều lên án [[Liên bang Nga sáp nhập Krym|Nga sáp nhập Krym]] vào năm 2014<ref>{{Chú thích báo |date=4 March 2014 |title=Statement by the North Atlantic Council following meeting under article 4 of the Washington Treaty |url=http://www.nato.int/cps/en/natolive/news_107716.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140310182356/http://www.nato.int/cps/en/natolive/news_107716.htm |archive-date=10 March 2014 |access-date=2 April 2014 |work=NATO Newsroom}}</ref> và kích hoạt [[Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương|Điều 4]] để tham vấn giữa các nước thành viên NATO. Những lần kích hoạt Điều 4 trước đó bao gồm [[Chiến tranh Iraq]] và [[Nội chiến Syria]].<ref>{{Chú thích web |date=24 February 2022 |title=The consultation process and Article 4 |url=https://www.nato.int/cps/en/natolive/topics_49187.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220402192427/https://www.nato.int/cps/en/natolive/topics_49187.htm |archive-date=2 April 2022 |access-date=3 April 2022 |website=NATO}}</ref> Tại hội nghị thượng đỉnh Wales năm 2014, các nước thành viên NATO chính thức cam kết chi ít nhất 2% [[Tổng sản phẩm nội địa|GDP]] cho ngân sách quốc phòng trước năm 2024, trước đây chỉ là một hướng dẫn không chính thức.<ref>{{Chú thích web |last=Techau |first=Jan |date=2 September 2015 |title=The Politics of 2 Percent: NATO and the Security Vacuum in Europe |url=http://carnegieeurope.eu/2015/09/02/politics-of-2-percent-nato-and-security-vacuum-in-europe-pub-61139 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180712221337/https://carnegieeurope.eu/2015/09/02/politics-of-2-percent-nato-and-security-vacuum-in-europe-pub-61139 |archive-date=12 July 2018 |access-date=11 July 2018 |publisher=[[Carnegie Europe]] |quote=A month before [the alliance's summit in Riga in 2006], Victoria Nuland, then the U.S. ambassador to NATO, called the 2 percent metric the "unofficial floor" on defence spending in NATO. But never had all governments of NATO's 28 nations officially embraced it at the highest possible political level – a summit declaration.}}</ref>
[[File:FLEET-20240311-XE0146-010.jpg|liên_kết=https://en.wikipedia.org/wiki/File:FLEET-20240311-XE0146-010.jpg|nhỏ|[[Steadfast Defender 24]] là cuộc tập trận lớn nhất của NATO kể từ [https://en.wikipedia.org/wiki/Cold_War_(1985%E2%80%931991)][[Chiến tranh Lạnh (1985–1991)|sau Chiến tranh Lạnh]].]]
Tại hội nghị thượng đỉnh Warszawa năm 2016, NATO nhất trí thành lập Lực lượng Hiện diện Tiền tuyến Tăng cường NATO, triển khai bốn nhóm tác chiến đa quốc gia quy mô tiểu đoàn tại Estonia, Latvia, Litva và Ba Lan.<ref name="EFP">{{Chú thích web |date=28 March 2022 |title=NATO's military presence in the east of the Alliance |url=https://www.nato.int/cps/en/natohq/topics_136388.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331223713/https://www.nato.int/cps/en/natohq/topics_136388.htm |archive-date=31 March 2022 |access-date=3 April 2022 |website=NATO}}</ref> Trước và sau khi [[Nga xâm lược Ukraina]], một số nước NATO gửi quân bộ, tàu chiến và máy bay chiến đấu để tăng cường sườn phía đông của NATO, và nhiều nước lại kích hoạt Điều 4.<ref>{{Chú thích báo |last=McLeary |first=Paul |last2=Toosi |first2=Nahal |date=11 February 2022 |title=U.S. sending 3,000 more troops to Poland amid fresh Ukraine invasion warnings |url=https://www.politico.com/news/2022/02/11/us-sending-3000-more-troops-to-poland-00008357 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220222062321/https://www.politico.com/news/2022/02/11/us-sending-3000-more-troops-to-poland-00008357 |archive-date=22 February 2022 |access-date=3 April 2022 |work=Politico}}</ref><ref>{{Chú thích báo |date=21 January 2022 |title=Spain sends warships to Black Sea, considers sending warplanes |url=https://www.reuters.com/world/spain-sends-warships-black-sea-considers-sending-warplanes-2022-01-20/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220122113343/https://www.reuters.com/world/spain-sends-warships-black-sea-considers-sending-warplanes-2022-01-20/ |archive-date=22 January 2022 |access-date=3 April 2022 |work=Reuters}}</ref><ref>{{Chú thích báo |date=9 February 2022 |title=Spain will send four fighter jets and 130 troops to Bulgaria |url=https://www.reuters.com/world/europe/spain-will-send-four-fighter-jets-130-troops-bulgaria-2022-02-09/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214180335/https://www.reuters.com/world/europe/spain-will-send-four-fighter-jets-130-troops-bulgaria-2022-02-09/ |archive-date=14 February 2022 |access-date=3 April 2022 |work=Reuters}}</ref> Tháng 3 năm 2022, NATO tổ chức hội nghị thượng đỉnh bất thường tại Bruxelles, có sự tham gia của các lãnh đạo [[G7]] và Liên minh châu Âu.<ref>{{Chú thích báo |date=25 March 2022 |title=NATO, G7, EU leaders display unity, avoid confrontation with Russia |url=https://www.dw.com/en/nato-g7-eu-leaders-display-unity-avoid-confrontation-with-russia/a-61259981 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220403082458/https://www.dw.com/en/nato-g7-eu-leaders-display-unity-avoid-confrontation-with-russia/a-61259981 |archive-date=3 April 2022 |access-date=3 April 2022 |work=Deutsche Welle}}</ref> Các nước thành viên NATO nhất trí bổ sung bốn nhóm tác chiến tại Bulgaria, Hungary, Romania và Slovakia<ref name="EFP" /> và lần đầu tiên triển khai các đơn vị của Lực lượng Phản ứng NATO.<ref>{{Chú thích báo |last=Gonzalez |first=Oriana |date=26 February 2022 |title=NATO Response Force deploys for first time |url=https://www.axios.com/nato-kremlin-russian-invasion-ukraine-0872be5e-b5e0-486b-b356-2985370e5148.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220320114915/https://www.axios.com/nato-kremlin-russian-invasion-ukraine-0872be5e-b5e0-486b-b356-2985370e5148.html |archive-date=20 March 2022 |access-date=3 April 2022 |work=Axios}}</ref>

Tính đến tháng 6 năm 2022, NATO triển khai 40.000 binh sĩ dọc theo sườn phía đông dài {{Convert|2500|km|mi}} để răn đe Nga. Hơn một nửa số binh sĩ được triển khai ở Bulgaria, Romania, Hungary, Slovakia và Ba Lan. Năm nước này tập hợp một lực lượng ngoài NATO đáng kể gồm 259.000 binh sĩ. Nhằm tăng cường Không quân Bulgaria, Tây Ban Nha gửi máy bay [[Eurofighter Typhoon]], Hà Lan gửi tám máy bay [[Lockheed Martin F-35 Lightning II|F-35]], và Pháp, Hoa Kỳ cam kết gửi các máy bay tấn công bổ sung.<ref name="birn14.6">{{Chú thích báo |date=14 June 2022 |title=NATO BOOSTS FORCES IN EAST TO DETER RUSSIAN MENACE |url=https://balkaninsight.com/2022/06/14/nato-boosts-forces-in-east-to-deter-russian-menace/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220615152556/https://balkaninsight.com/2022/06/14/nato-boosts-forces-in-east-to-deter-russian-menace/ |archive-date=15 June 2022 |access-date=15 June 2022 |work=BIRN |publisher=Balkan Insight |agency=Balkan Investigative Reporting Network}}</ref> Năm 2025, Đức bố trí một lữ đoàn thiết giáp ở Litva.<ref>{{Chú thích báo |title=Germany is building a big scary army |url=https://www.economist.com/europe/2025/06/04/germany-is-building-a-big-scary-army |access-date=2025-06-08 |work=The Economist |issn=0013-0613}}</ref>

Kể từ khi [[Donald Trump]] [[Bầu cử tổng thống Hoa Kỳ 2024|tái đắc cử tổng thống]] vào năm 2024, NATO đối mặt với tình trạng chia rẽ nội bộ chưa từng có giữa Hoa Kỳ và đa số các nước thành viên NATO khác. Hoa Kỳ liên tục đe dọa sáp nhập [[Canada]] và chiếm Greenland từ [[Vương quốc Đan Mạch|Đan Mạch]], trong khi quan hệ Hoa Kỳ - Liên minh châu Âu và quan hệ Canada - Hoa Kỳ xấu đi.<ref>{{Chú thích web |last=Satta |first=Marianna |date=2026-01-18 |title=The Greenland Fracture: Strategic Divergence and the De-coherence of the North Atlantic Alliance |url=https://atlasinstitute.org/the-greenland-fracture-strategic-divergence-and-the-de-coherence-of-the-north-atlantic-alliance/ |access-date=2026-02-27 |website=Atlas Institute for International Affairs}}</ref><ref>{{Chú thích web |date=2026-02-17 |title=When Allies Become Threats: What U.S. Pressure on Greenland Reveals about NATO’s Fragility and Canada’s Arctic Vulnerability |url=https://natoassociation.ca/when-allies-become-threats-what-u-s-pressure-on-greenland-reveals-about-natos-fragility-and-canadas-arctic-vulnerability/ |access-date=2026-02-27 |website=NAOC |language=en-CA}}</ref> Tháng 3 năm 2026, Trump chỉ trích các nước thành viên NATO là hèn nhát vì từ chối hỗ trợ mở lại Eo biển Hormuz trong [[Chiến tranh Iran 2026]] và mô tả NATO là một "bạch hổ giấy", không thể thiếu Hoa Kỳ.<ref name="guardian-20260320">{{Chú thích báo |last=Mason |first=Rowena |last2=Stewart |first2=Heather |last3=Topham |first3=Gwyn |last4=Elgot |first4=Jessica |date=20 March 2026 |title=UK ministers begin contingency planning amid economic fears over Iran war |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/20/uk-ministers-begin-contingency-planning-amid-fears-for-economic-effects-of-iran-war |access-date=20 March 2026 |work=The Guardian}}</ref><ref name="reuters-20260320">{{Chú thích báo |last=Chiacu |first=Doina |date=20 March 2026 |title=Trump calls NATO cowards over lack of support in Iran war |url=https://www.reuters.com/world/trump-calls-nato-cowards-over-lack-support-iran-war-2026-03-20/ |url-access=limited |access-date=20 March 2026 |publisher=Reuters}}</ref><ref>{{Chú thích web |date=6 April 2026 |title=Trump Slams NATO as ‘Paper Tiger’ |url=https://www.wsj.com/livecoverage/iran-war-latest-news-updates-2026/card/trump-slams-nato-as-paper-tiger--oY7LET6LAEd5iTseP9pg |website=The Wall Street Journal}}</ref>

== Hoạt động quân sự ==

=== Hoạt động đầu tiên ===
NATO không tiến hành bất kỳ hoạt động quân sự nào trong Chiến tranh Lạnh. Sau Chiến tranh Lạnh, NATO tiến hành Chiến dịch Anchor Guard vào năm 1990 và Ace Guard vào năm 1991 sau khi [[Iraq xâm lược Kuwait]]. NATO cử máy bay cảnh báo sớm đến giám sát khu vực đông nam Thổ Nhĩ Kỳ và sau đó triển khai một lực lượng phản ứng nhanh đến khu vực này.<ref name="NATO Operations">{{Chú thích web |year=2009 |title=NATO's Operations 1949–Present |url=http://www.aco.nato.int/resources/21/NATO%20Operations,%201949-Present.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130301231459/http://www.aco.nato.int/resources/21/NATO%20Operations,%201949-Present.pdf |archive-date=1 March 2013 |access-date=3 March 2013 |publisher=NATO}}</ref>

=== Can thiệp vào Bosnia và Herzegovina ===
[[File:F-16_deliberate_force.JPG|liên_kết=https://en.wikipedia.org/wiki/File:F-16_deliberate_force.JPG|thế=A fighter jet with AV marked on its tail takes off from a mountain runway.|phải|nhỏ|Một máy bay Không quân Hoa Kỳ hạ cánh trong [[Chiến dịch Deliberate Force]] sau [[thảm sát Srebrenica]]]]
[[Chiến tranh Bosnia]] nổ ra vào năm 1992 do [[Nam Tư tan rã]]. Ngày 9 tháng 10 năm 1992, Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc thông qua Nghị quyết 816, cho phép NATO thực thi [[Vùng cấm bay quân sự|vùng cấm bay]] đã được tuyên bố trước đó dưới sự chỉ đạo của Lực lượng Bảo vệ Liên Hợp Quốc trên khu vực trung tâm Bosnia và Herzegovina. NATO bắt đầu thực thi vùng cấm bay vào ngày 12 tháng 4 năm 1993 với Chiến dịch Deny Flight. Từ tháng 6 năm 1993 đến tháng 10 năm 1996, NATO tiến hành Chiến dịch Sharp Guard, cấm vận vũ khí trên biển [[Serbia và Montenegro|Cộng hòa Liên bang Nam Tư]], đồng thời thi hành các lệnh trừng phạt kinh tế. Ngày 28 tháng 2 năm 1994, NATO bắn hạ bốn máy bay của người Serbia Bosnia vi phạm vùng cấm bay, hành động thời chiến đầu tiên của NATO.{{Sfn|Zenko|2010|pp=133–134}}

Ngày 10 và 11 tháng 4 năm 1994, Lực lượng Bảo vệ Liên Hợp Quốc yêu cầu không kích để bảo vệ khu vực an toàn Goražde. NATO chỉ đạo hai máy bay [[F-16 Fighting Falcon|F-16]] của Hoa Kỳ ném bom một tiền đồn chỉ huy quân sự của người Serbia Bosnia gần Goražde.{{Sfn|Zenko|2010|p=134}} Để trả đũa, người Serbia bắt giữ 150 nhân viên Liên Hợp Quốc làm con tin vào ngày 14 tháng 4.<ref>{{Chú thích |title=NATO Handbook: Evolution of the Conflict |url=http://www.nato.int/docu/handbook/2001/hb050102.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20011107101023/http://www.nato.int/docu/handbook/2001/hb050102.htm |archive-date=7 November 2001 |publisher=NATO}}</ref><ref>UN Document [https://www.un.org/Docs/journal/asp/ws.asp?m=A/54/549 A/54/549], Report of the Secretary-General pursuant to General Assembly resolution 53/35: The fall of Srebrenica, un.org, {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090912110426/http://www.un.org/Docs/journal/asp/ws.asp?m=A%2F54%2F549|date=12 September 2009}}, accessed 25 April 2015.</ref> Ngày 16 tháng 4, lực lượng Serbia bắn rơi một máy bay [[British Aerospace Sea Harrier|Sea Harrier]] của Anh tại Goražde.{{Sfn|Bethlehem|Weller|1997|p=liiv}}

Sau vụ [[thảm sát Srebrenica]], NATO tiến hành [[Chiến dịch Deliberate Force]] vào tháng 8 năm 1995, ném bom Quân đội Cộng hòa Srpska trong hai tuần.<ref name="zenko137">{{Harvard citation no brackets|Zenko|2010}}</ref> Các cuộc không kích tiếp theo của NATO giúp chấm dứt [[Chiến tranh Nam Tư]], dẫn đến [[Hòa ước Dayton|Hiệp ước Dayton]] vào tháng 11 năm 1995.<ref name="zenko137" /> Theo hiệp ước, NATO triển khai Lực lượng Thực thi, một lực lượng gìn giữ hòa bình gồm gần 60.000 binh sĩ NATO, do Liên Hợp Quốc ủy nhiệm, với mật danh Chiến dịch Joint Endeavor. Lực lượng của những nước ngoài NATO tham gia Lực lượng Thực thi. Từ tháng 12 năm 1996 đến tháng 12 năm 2004, Lực lượng Ổn định tại Bosna và Hercegovina kế thừa Lực lượng Thực thi, ban đầu gồm 32.000 binh sĩ. Lực lượng Liên minh châu Âu sau đó tiếp quản các hoạt động gìn giữ hòa bình từ Lực lượng Ổn định.{{Sfn|Clausson|2006|pp=94–97}} Phỏng theo các nước thành viên, NATO bắt đầu trao tặng Huân chương NATO cho các chiến dịch tại Nam Tư.<ref>{{Chú thích báo |last=Tice |first=Jim |date=22 February 2009 |title=Thousands more now eligible for NATO Medal |url=http://www.armytimes.com/news/2009/02/army_natomedal_022209w/ |url-status=dead |access-date=11 April 2012 |work=[[Army Times]]}}</ref>

=== Can thiệp vào Kosovo ===
[[File:German_KFOR_troops_patrol_southern_Kosovo,_summer_1999.jpg|liên_kết=https://en.wikipedia.org/wiki/File:German_KFOR_troops_patrol_southern_Kosovo,_summer_1999.jpg|thế=Three trucks of soldiers idle on a country road in front of trees and red-roofed houses. The rear truck has KFOR painted on is back.|phải|nhỏ|Binh sĩ Đức thuộc [[Lực lượng Kosovo]] đi tuần tra tại miền nam Kosovo vào năm 1999]]
[[File:MSU_Mitrovica_Manbox_-_Ibar_Bridge_summer_2019.jpg|liên_kết=https://en.wikipedia.org/wiki/File:MSU_Mitrovica_Manbox_-_Ibar_Bridge_summer_2019.jpg|phải|nhỏ|Đơn vị [[Hiến quân Cộng hòa Ý]] thuộc [[:en:Kosovo_Force|Lực lượng Kosovo]] trước [[:en:New_Bridge,_Mitrovica|Cầu Ibar]] tại [[:en:Mitrovica,_Kosovo|Mitrovica, Kosovo]], năm 2019]]
Ngày 23 tháng 9 năm 1998, [[Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc]] thông qua Nghị quyết 1199, yêu cầu ngừng bắn ngay lập tức ở [[Kosovo]] nhằm ngăn chặn lực lượng Serbia của [[Slobodan Milošević]] đàn áp [[Quân đội Giải phóng Kosovo]] và dân thường người Albania.<ref>{{Chú thích báo |last=Crossette |first=Barbara |date=24 September 1998 |title=Security Council tells Serbs to stop Kosovo offensive |url=https://www.nytimes.com/1998/09/24/world/security-council-tells-serbs-to-stop-kosovo-offensive.html |access-date=5 April 2025 |work=The New York Times}}</ref>

Sau khi các cuộc đàm phán do Đặc phái viên Hoa Kỳ [[Richard C. Holbrooke|Richard Holbrooke]] dẫn dắt đổ vỡ vào ngày 23 tháng 3 năm 1999, ông chuyển vấn đề này cho NATO.<ref>{{Chú thích báo |date=24 March 1999 |title=Nato to strike Yugoslavia |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/302265.stm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150926010110/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/302265.stm |archive-date=26 September 2015 |access-date=25 September 2015 |work=BBC News}}</ref> Ngày 24 tháng 3 năm 1999, NATO tiến hành Chiến dịch Allied Force, ném bom quân đội [[Serbia và Montenegro|Cộng hòa Liên bang Nam Tư]] trong 78 ngày.<ref>{{Chú thích báo |last=Thorpe |first=Nick |date=24 March 2004 |title=UN Kosovo mission walks a tightrope |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/3565799.stm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120726190617/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/3565799.stm |archive-date=26 July 2012 |access-date=11 April 2012 |work=BBC News}}</ref> NATO cũng triển khai Lực lượng Cơ động châu Âu đến Albania để cung cấp viện trợ nhân đạo cho những người tị nạn từ Kosovo.<ref>{{Chú thích web |date=19 December 2005 |title=The Kosovo refugee crisis |url=https://www.unhcr.org/africa/sites/afr/files/legacy-pdf/3ba0bbeb4.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230723203620/https://www.unhcr.org/africa/sites/afr/files/legacy-pdf/3ba0bbeb4.pdf |archive-date=23 July 2023 |access-date=23 July 2023 |website=United Nations High Commissioner for Refugees}}</ref>

Chiến dịch ném bom bị chỉ trích vì gây thương vong cho dân thường, bao gồm vụ [[Hoa Kỳ ném bom Đại sứ quán Trung Quốc tại Beograd|ném bom đại sứ quán Trung Quốc tại Belgrade]] và tính hợp pháp. Hoa Kỳ, Anh và hầu hết các nước NATO khác cho rằng NATO không cần sự cho phép của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc để tiến hành các cuộc tấn công, chẳng hạn như chiến dịch tại Serbia vào năm 1999, trong khi Pháp cho rằng NATO cần sự chấp thuận của Liên Hợp Quốc.<ref>{{Chú thích báo |date=24 April 1999 |title=NATO reaffirms power to take action without UN approval |url=http://www.cnn.com/WORLD/europe/9904/24/nato.un/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150128045422/http://www.cnn.com/WORLD/europe/9904/24/nato.un/ |archive-date=28 January 2015 |access-date=4 September 2013 |work=[[CNN]]}}</ref> Tại hội nghị thượng đỉnh Washington vào tháng 4 năm 1999, NATO thông qua Khái niệm Chiến lược Liên minh, nhấn mạnh việc ngăn ngừa xung đột và quản lý khủng hoảng trong bối cảnh hậu Chiến tranh Lạnh.<ref name="nato.int">{{Chú thích web |title=Allied Command Atlantic |url=http://www.nato.int/docu/handbook/2001/hb120704.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20080813225955/http://www.nato.int/docu/handbook/2001/hb120704.htm <!--Added by H3llBot--> |archive-date=13 August 2008 |access-date=3 September 2008 |website=NATO Handbook |publisher=NATO}}</ref>

Ngày 3 tháng 6 năm 1999, Milošević chấp nhận Hiệp định Kumanovo, chấm dứt [[Chiến tranh Kosovo]]. Ngày 11 tháng 6, Milošević chấp nhận Nghị quyết 1244 của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, theo đó NATO thành lập Lực lượng Kosovo như một lực lượng gìn giữ hòa bình. Những nhiệm vụ của Lực lượng Kosov bao gồm bảo vệ các phái bộ nhân đạo và ngăn chặn bạo lực.<ref>{{Chú thích web |date=28 August 2000 |title=Kosovo Report Card |url=http://www.crisisgroup.org/en/publication-type/media-releases/2000/kosovo-report-card.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120304114736/http://www.crisisgroup.org/en/publication-type/media-releases/2000/kosovo-report-card.aspx |archive-date=4 March 2012 |access-date=11 April 2012 |website=[[International Crisis Group]] |df=dmy-all}}</ref> Tháng 8 năm 2001, NATO tiến hành Chiến dịch Essential Harvest nhằm giải giáp các lực lượng dân quân người Albania ở Macedonia.<ref>{{Chú thích báo |last=Helm |first=Toby |date=27 September 2001 |title=Macedonia mission a success, says Nato |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/macedonia/1357773/Macedonia-mission-a-success-says-Nato.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120905212636/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/macedonia/1357773/Macedonia-mission-a-success-says-Nato.html |archive-date=5 September 2012 |access-date=11 April 2012 |work=The Daily Telegraph}}</ref> {{Tính đến|2023}}, khoảng 4.500 binh sĩ Lực lượng Kosovo thuộc 27 nước tiếp tục hoạt động trong khu vực.<ref>{{Chú thích web |date=10 July 2023 |title=NATO's role in Kosovo |url=https://www.nato.int/cps/en/natohq/topics_48818.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230626155525/https://www.nato.int/cps/en/natohq/topics_48818.htm |archive-date=26 June 2023 |access-date=23 July 2023 |publisher=NATO}}</ref>

=== Chiến tranh Afghanistan ===
Sau [[sự kiện 11 tháng 9]], Hoa Kỳ lần đầu tiên kích hoạt [[Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương|Điều 5]] Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương.<ref>{{Chú thích tập san học thuật |last=Münch |first=Philipp |year=2021 |title=Creating common sense: Getting NATO to Afghanistan |journal=Journal of Transatlantic Studies |volume=19 |issue=2 |pages=138–166 |doi=10.1057/s42738-021-00067-0 |issn=1479-4012 |doi-access=free}}</ref> Ngày 4 tháng 10 năm 2001, NATO xác nhận yêu cầu của Hoa Kỳ.<ref>{{Chú thích web |date=2 October 2001 |title=NATO Update: Invocation of Article 5 confirmed |url=http://www.nato.int/docu/update/2001/1001/e1002a.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100825031521/http://www.nato.int/docu/update/2001/1001/e1002a.htm |archive-date=25 August 2010 |access-date=22 August 2010 |publisher=NATO}}</ref> NATO tiến hành tám hành động chính thức, bao gồm [[Chiến dịch Eagle Assist]]. Ngày 4 tháng 10 năm 2001, NATO bắt đầu Chiến dịch Active Endeavour, một chiến dịch hải quân ở Địa Trung Hải nhằm ngăn chặn những phần tử khủng bố, vũ khí hủy diệt hàng loạt di chuyển và tăng cường an ninh hàng hải.<ref name="NATO Operations">{{Chú thích web |year=2009 |title=NATO's Operations 1949–Present |url=http://www.aco.nato.int/resources/21/NATO%20Operations,%201949-Present.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130301231459/http://www.aco.nato.int/resources/21/NATO%20Operations,%201949-Present.pdf |archive-date=1 March 2013 |access-date=3 March 2013 |publisher=NATO}}</ref>

Ngày 16 tháng 4 năm 2003, NATO nhất trí đồng ý tiếp quản [[ISAF|Lực lượng Hỗ trợ An ninh Quốc tế]] (ISAF) theo yêu cầu của Đức và Hà Lan, hai nước dẫn đầu Lực lượng vào thời điểm ký kết thỏa thuận. NATO chính thức tiếp quản Lực lượng vào ngày 11 tháng 8, lần đầu tiên NATO đảm nhận một nhiệm vụ bên ngoài khu vực Bắc Đại Tây Dương.<ref>{{Chú thích báo |date=11 August 2003 |title=NATO takes historic step into Afghanistan |url=https://www.aljazeera.com/news/2003/8/11/nato-takes-historic-step-into-afghanistan |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230723205859/https://www.aljazeera.com/news/2003/8/11/nato-takes-historic-step-into-afghanistan |archive-date=23 July 2023 |access-date=23 July 2023 |work=Al Jazeera |agency=Reuters}}</ref>
[[File:210321-D-BN624-1005_(51058690203).jpg|liên_kết=https://en.wikipedia.org/wiki/File:210321-D-BN624-1005_(51058690203).jpg|phải|nhỏ|Thượng tướng [[Austin S. Miller]] (phải) và [[Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ]] [[Lloyd Austin]] (trái). Miller trở thành tư lệnh lực lượng Hoa Kỳ và [[:en:Resolute_Support_Mission|NATO]] tại Afghanistan vào tháng 9 năm 2018 và giám sát việc [[Rút quân đội Hoa Kỳ khỏi Afghanistan (2020–2021)|rút quân đội]] cho đến tháng 7 năm 2021.]]
Ban đầu, ISAF được giao nhiệm vụ bảo vệ [[Kabul]] và các khu vực xung quanh khỏi [[Taliban]], [[al-Qaeda]] và các quân phiệt, để tạo điều kiện cho việc thành lập [[Nhà nước Hồi giáo chuyển tiếp Afghanistan|Nhà nước Hồi giáo Chuyển tiếp Afghanistan]] do [[Hamid Karzai]] đứng đầu. Tháng 10 năm 2003, Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc cho phép ISAF mở rộng phạm vi hoạt động trên cả nước.<ref>{{Chú thích web |title=UNSC Resolution 1510, October 13, 2003 |url=http://www.nato.int/isaf/topics/mandate/unscr/resolution_1510.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20101009021301/http://www.nato.int/isaf/topics/mandate/unscr/resolution_1510.pdf |archive-date=9 October 2010 |access-date=5 July 2010}}</ref>

Ngày 31 tháng 7 năm 2006, ISAF tiếp quản các hoạt động quân sự ở miền nam Afghanistan từ liên minh chống khủng bố do Hoa Kỳ dẫn đầu.<ref>{{Chú thích báo |last=Morales |first=Alex |date=5 October 2006 |title=NATO Takes Control of East Afghanistan From U.S.-Led Coalition |url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=a1qU01AKOHT8 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140724142511/https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=a1qU01AKOHT8 |archive-date=24 July 2014 |access-date=4 September 2013 |work=[[Bloomberg L.P.]]}}</ref> Do cường độ giao tranh ở miền nam, vào năm 2011, Pháp cho phép chuyển một phi đội [[Dassault Mirage 2000|Mirage 2000]] đến Kandahar để tăng cường ISAF.<ref>{{Chú thích web |title=La France et l'OTAN |url=http://www.lemonde.fr/cgi-bin/ACHATS/acheter.cgi?offre=ARCHIVES&type_item=ART_ARCH_30J&objet_id=1002456&clef=ARC-TRK-NC_01 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20071012175557/http://www.lemonde.fr/cgi-bin/ACHATS/acheter.cgi?offre=ARCHIVES&type_item=ART_ARCH_30J&objet_id=1002456&clef=ARC-TRK-NC_01 |archive-date=12 October 2007 |access-date=16 July 2011 |website=Le Monde |language=fr}}</ref> Tại hội nghị thượng đỉnh Chicago năm 2012, NATO thông qua một kế hoạch chấm dứt chiến tranh Afghanistan và rút quân trước tháng 12 năm 2014.<ref name="Reuters 20120521">{{Chú thích báo |date=21 May 2012 |title=NATO sets "irreversible" but risky course to end Afghan war |url=http://ca.reuters.com/article/topNews/idCABRE84J02C20120521?sp=true |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121022162349/http://ca.reuters.com/article/topNews/idCABRE84J02C20120521?sp=true |archive-date=22 October 2012 |access-date=22 May 2012 |work=Reuters |agency=Reuters}}</ref> Tháng 12 năm 2014, ISAF bị giải thể và được Phái bộ Resolute Support thay thế.<ref>{{Chú thích báo |last=Rasmussen |first=Sune Engel |date=28 December 2014 |title=Nato ends combat operations in Afghanistan |url=https://www.theguardian.com/world/2014/dec/28/nato-ends-afghanistan-combat-operations-after-13-years |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150102134349/http://www.theguardian.com/world/2014/dec/28/nato-ends-afghanistan-combat-operations-after-13-years |archive-date=2 January 2015 |access-date=24 October 2019 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref>

Ngày 14 tháng 4 năm 2021, Tổng Thư ký NATO [[Jens Stoltenberg]] cho biết NATO đồng ý bắt đầu [[Rút quân đội Hoa Kỳ khỏi Afghanistan (2020–2021)|rút quân khỏi Afghanistan]] vào ngày 1 tháng 5.<ref>{{Chú thích báo |date=14 April 2021 |title=NATO to Cut Forces in Afghanistan, Match US Withdrawal |url=https://www.voanews.com/a/usa_nato-cut-forces-afghanistan-match-us-withdrawal/6204555.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210415000426/https://www.voanews.com/usa/nato-cut-forces-afghanistan-match-us-withdrawal |archive-date=15 April 2021 |access-date=17 August 2021 |work=[[VOA News]]}}</ref> Ngay sau khi NATO bắt đầu rút quân, Taliban phát động một [[Cuộc tấn công của Taliban (2021)|cuộc tấn công]], nhanh chóng tiến công trong khi Lực lượng Vũ trang Afghanistan tan rã.<ref>{{Chú thích báo |last=Graham-Harrison |first=Emma |date=13 July 2021 |title=Afghanistan stunned by scale and speed of security forces' collapse |url=https://www.theguardian.com/world/2021/jul/13/afghanistan-stunned-by-scale-and-speed-of-security-forces-collapse |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210815063215/https://www.theguardian.com/world/2021/jul/13/afghanistan-stunned-by-scale-and-speed-of-security-forces-collapse |archive-date=15 August 2021 |access-date=17 August 2021 |work=The Guardian}}</ref> Đến ngày 15 tháng 8 năm 2021, Taliban kiểm soát phần lớn Afghanistan và bao vây [[Kabul]].<ref>{{Chú thích báo |date=16 August 2021 |title=Taliban surge in Afghanistan: EU and NATO in state of shock |url=https://www.dw.com/en/taliban-surge-in-afghanistan-eu-and-nato-in-state-of-shock/a-58881129 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817130423/https://www.dw.com/en/taliban-surge-in-afghanistan-eu-and-nato-in-state-of-shock/a-58881129 |archive-date=17 August 2021 |access-date=17 August 2021 |work=Deutsche Welle}}</ref> Một số nước thành viên NATO mô tả việc rút quân hỗn loạn khỏi Afghanistan và sự [[Kabul sụp đổ (2021)|sụp đổ của chính phủ Afghanistan]] là thảm họa lớn nhất trong lịch sử NATO.<ref>{{Chú thích báo |date=16 August 2021 |title=Afghanistan takeover sparks concern from NATO allies |url=https://www.dw.com/en/afghanistan-takeover-sparks-concern-from-nato-allies/a-58880292 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210819073025/https://www.dw.com/en/afghanistan-takeover-sparks-concern-from-nato-allies/a-58880292 |archive-date=19 August 2021 |access-date=19 August 2021 |work=Deutsche Welle}}</ref><ref>{{Chú thích báo |date=16 August 2021 |title=Migration fears complicate Europe's response to Afghanistan crisis |url=https://www.politico.eu/article/afghanistan-crisis-migration-europe-response/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210819092700/https://www.politico.eu/article/afghanistan-crisis-migration-europe-response/ |archive-date=19 August 2021 |access-date=19 August 2021 |work=Politico}}</ref>

=== Phái bộ huấn luyện Iraq ===
[[File:Armentani_and_Trujillo.jpg|liên_kết=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Armentani_and_Trujillo.jpg|nhỏ|Thiếu tướng Ý Giovanni Armentani (trái), Phó Tư lệnh phụ trách Phái bộ Huấn luyện của NATO, gặp một Lữ đoàn Cố vấn và Hỗ trợ Hoa Kỳ.]]

Tháng 8 năm 2004, NATO thành lập Phái bộ Huấn luyện NATO – Iraq (NTM-I), phối hợp với [[Lực lượng Đa quốc gia - Iraq]] nhằm hỗ trợ lực lượng an ninh Iraq. <ref>{{Chú thích web |title=Official Website |url=http://www.jfcnaples.nato.int/training_mission_iraq.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20111212165020/http://www.jfcnaples.nato.int/training_mission_iraq.aspx |archive-date=12 December 2011 |access-date=29 January 2013 |website=Jfcnaples.nato.int}}</ref> NTM-I được thành lập theo yêu cầu của Chính phủ Lâm thời Iraq căn cứ Nghị quyết 1546 của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc. Mục tiêu của NTM-I là hỗ trợ phát triển các cấu trúc và thể chế huấn luyện của lực lượng an ninh Iraq để xây dựng một năng lực hiệu quả và bền vững đáp ứng nhu cầu của Iraq. NTM-I nằm dưới sự kiểm soát chính trị của Hội đồng Bắc Đại Tây Dương. Phó Tư lệnh Cố vấn và Huấn luyện Lực lượng Hoa Kỳ - Iraq kiêm nhiệm chức vụ Tư lệnh NTM-I. NTM-I kết thúc hoạt động vào ngày 17 tháng 12 năm 2011.<ref>{{Chú thích báo |last=El Gamal |first=Rania |date=17 December 2011 |title=NATO closes up training mission in Iraq |url=https://www.reuters.com/article/us-iraq-withdrawal-nato-idUSTRE7BG0IK20111217 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20111218070636/http://www.reuters.com/article/2011/12/17/us-iraq-withdrawal-nato-idUSTRE7BG0IK20111217 |archive-date=18 December 2011 |access-date=17 January 2012 |work=Reuters}}</ref>

Thổ Nhĩ Kỳ lần đầu tiên yêu cầu tham vấn theo Điều 4 vào năm 2003 khi [[Chiến tranh Iraq]] bắt đầu. Năm 2012, Thổ Nhĩ Kỳ kích hoạt Điều 4 hai lần sau khi Lục quân Syria bắn rơi một máy bay trinh sát [[McDonnell Douglas F-4 Phantom II|F-4]] của Thổ Nhĩ Kỳ và sau khi Syria bắn một quả đạn cối vào Thổ Nhĩ Kỳ.<ref>{{Chú thích báo |last=Croft |first=Adrian |date=3 October 2012 |title=NATO demands halt to Syria aggression against Turkey |url=https://www.reuters.com/article/us-syria-crisis-alliance-idUSBRE8921F220121003 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121004011242/http://www.reuters.com/article/2012/10/03/us-syria-crisis-alliance-idUSBRE8921F220121003 |archive-date=4 October 2012 |access-date=3 October 2012 |work=[[Reuters]]}}</ref> Năm 2015, Thổ Nhĩ Kỳ lại kích hoạt Điều 4 sau những lời đe dọa của [[Nhà nước Hồi giáo Iraq và Levant]] đối với lãnh thổ của Thổ Nhĩ Kỳ.<ref>{{Chú thích báo |last=Ford |first=Dana |date=26 July 2015 |title=Turkey calls for rare NATO talks after attacks along Syrian border |url=http://www.cnn.com/2015/07/26/middleeast/turkey-nato-talks/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150727233434/http://www.cnn.com/2015/07/26/middleeast/turkey-nato-talks/index.html |archive-date=27 July 2015 |access-date=26 July 2015 |work=Cnn.com |publisher=CNN}}</ref>

=== Chống cướp biển tại Vịnh Aden ===
[[File:Gulf_of_Aden_-_disabled_pirate_boat.jpg|liên_kết=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Gulf_of_Aden_-_disabled_pirate_boat.jpg|thế=A tall plume of black smoke rises from the blue ocean waters next to a large grey battleship and a small black inflatable boat.|phải|nhỏ|{{USS|Farragut|DDG-99|6}} tiêu diệt một tàu cướp biển Somalia vào tháng 3 năm 2010]]

Năm 2008, [[Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc]] kêu gọi các nước thành viên bảo vệ các tàu thuộc [[Chiến dịch Allied Provider]] đang phân phối viện trợ như một phần của phái bộ [[Chương trình Lương thực Thế giới]] tại Somalia.<ref>{{Chú thích web |date=30 September 2014 |title=Operation Allied Provider |url=https://shape.nato.int/page13984631 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161114050617/https://shape.nato.int/page13984631 |archive-date=14 November 2016 |access-date=4 April 2024 |website= |publisher=[[Supreme Headquarters Allied Powers Europe]]}}</ref>

Ngày 17 tháng 8 năm 2009, NATO và những nước khác, bao gồm Nga, Trung Quốc và Hàn Quốc,<ref>{{Chú thích web |title=Operation Ocean Shield |url=http://www.manw.nato.int/page_operation_ocean_shield.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110513125123/http://www.manw.nato.int/page_operation_ocean_shield.aspx |archive-date=13 May 2011 |access-date=3 March 2011 |publisher=NATO}}</ref><ref>{{Chú thích web |date=October 2010 |title=2009 Operation Ocean Shield News Articles |url=http://www.manw.nato.int/page_news_archive_OOS_%202010.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110429152017/http://www.manw.nato.int/page_news_archive_OOS_%202010.aspx |archive-date=29 April 2011 |access-date=19 May 2011 |publisher=NATO}}</ref> tiến hành [[Chiến dịch Ocean Shield]] nhằm ngăn chặn và làm gián đoạn các cuộc tấn công của [[hải tặc Somalia]], bảo vệ tàu thuyền và tăng cường an ninh chung trong khu vực.<ref>{{Chú thích web |date=12 July 2016 |title=Operation Ocean Shield purpose |url=http://www.nato.int/cps/en/natohq/topics_48815.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160913104750/http://www.nato.int/cps/en/natohq/topics_48815.htm |archive-date=13 September 2016 |access-date=27 September 2016}}</ref> NATO triển khai tàu chiến để bảo vệ giao thông hàng hải ở [[Vịnh Aden]] và [[Ấn Độ Dương]], đồng thời tăng cường hải quân, lực lượng tuần duyên của các nước trong khu vực.<ref>{{Chú thích web |title=Counter-piracy operations (2008-2016) |url=https://www.nato.int/cps/en/natohq/topics_48815.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20240712003129/https://www.nato.int/cps/en/natohq/topics_48815.htm |archive-date=July 12, 2024 |access-date=August 8, 2024 |website=NATO}}</ref>

=== Can thiệp vào Libya ===
[[File:Palmaria_bengasi_1903_0612_b1.jpg|liên_kết=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Palmaria_bengasi_1903_0612_b1.jpg|thế=Pieces of a destroyed tank, notably the gun turret, lie on a sandy landscape.|nhỏ|[[Lựu pháo]] Palmaria của [[Lục quân Libya]] gần [[Benghazi]] bị [[Không quân Pháp]] phá hủy vào tháng 3 năm 2011]]

Trong [[Nội chiến Libya (2011)|Nội chiến Libya]], bạo lực giữa những người biểu tình và chính phủ Libya leo thang. Ngày 17 tháng 3 năm 2011, [[Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc]] thông qua [[Nghị quyết 1973 của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc|Nghị quyết 1973]], kêu gọi ngừng bắn và cho phép can thiệp quân sự để bảo vệ dân thường.<ref>{{Chú thích web |date=March 17, 2011 |title=Security Council Approves 'No-Fly Zone' over Libya, Authorizing 'All Necessary Measures' to Protect Civilians, by Vote of 10 in Favour with 5 Abstentions |url=https://press.un.org/en/2011/sc10200.doc.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240709220438/https://press.un.org/en/2011/sc10200.doc.htm |archive-date=July 9, 2024 |access-date=August 8, 2024 |website=United Nations Meetings Coverage and Press Releases}}</ref> Ngày 19 tháng 3, một liên minh do NATO dẫn đầu tiến hành [[Can thiệp quân sự vào Libya 2011|can thiệp quân sự vào Libya]], khởi đầu với [[Chiến dịch Harmattan]] của Không quân Pháp.<ref>{{Chú thích tập san học thuật |last=Anrig |first=Christian F. |date=2011 |title=Allied Air Power over Libya: A Preliminary Assessment |url=https://www.proquest.com/openview/abb1b09c31ecadb5805d35846d29d18f/1?pq-origsite=gscholar&cbl=26498 |journal=[[Air & Space Power Journal]] |volume=25 |issue=4 |pages=1}}</ref>

Ngày 20 tháng 3 năm 2011, NATO tiến hành [[Chiến dịch Unified Protector]] nhằm thực thi lệnh cấm vận vũ khí đối với Libya, triển khai các tàu chiến từ Nhóm Hàng hải Thường trực 1, Nhóm Rà phá thủy lôi Thường trực 1<ref name="NATOSecGen1">{{Chú thích web |date=22 March 2011 |title=Statement by the NATO Secretary General on Libya arms embargo |url=http://www.nato.int/cps/en/SID-E403D555-2A5EEC9A/natolive/news_71689.htm?mode=pressrelease |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110428121505/http://www.nato.int/cps/en/SID-E403D555-2A5EEC9A/natolive/news_71689.htm?mode=pressrelease |archive-date=28 April 2011 |access-date=25 March 2011 |publisher=NATO}}</ref> và những tàu, tàu ngầm khác của các nước thành viên NATO.<ref name="NATOPressBriefing1">{{Chú thích web |date=23 March 2011 |title=Press briefing by NATO Spokesperson Oana Lungescu, Brigadier General Pierre St-Amand, Canadian Air Force and General Massimo Panizzi, spokesperson of the Chairman of the Military Committee |url=http://www.nato.int/cps/en/SID-83A5384E-C37D94AC/natolive/opinions_71716.htm?selectedLocale=en |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110428121332/http://www.nato.int/cps/en/SID-83A5384E-C37D94AC/natolive/opinions_71716.htm?selectedLocale=en |archive-date=28 April 2011 |access-date=25 March 2011 |publisher=NATO}}</ref>

Ngày 24 tháng 3, NATO đồng ý tiếp quản quyền vùng cấm bay từ liên minh, nhưng lực lượng của liên minh vẫn giữ quyền chỉ huy các đơn vị mặt đất nhắm mục tiêu.<ref>{{Chú thích báo |date=25 March 2011 |title=NATO reaches deal to take over Libya operation; allied planes hit ground forces |url=https://articles.washingtonpost.com/2011-03-25/world/35208327_1_libya-operation-charles-bouchard-nato |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110430140122/http://www.washingtonpost.com/world/french-official-libya-campaign-will-likely-last-weeks/2011/03/25/AFNTJyVB_story.html |archive-date=30 April 2011 |work=Washington Post}}</ref><ref>{{Chú thích báo |date=24 March 2011 |title=NATO to police Libya no-fly zone |url=http://english.aljazeera.net/news/africa/2011/03/2011324221036894697.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110326033949/http://english.aljazeera.net/news/africa/2011/03/2011324221036894697.html |archive-date=26 March 2011 |access-date=25 March 2011 |work=English.aljazeera.net}}</ref> NATO bắt đầu chính thức thực thi nghị quyết của Liên Hợp Quốc vào ngày 27 tháng 3 năm 2011 với sự hỗ trợ từ Qatar và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất.<ref>{{Chú thích báo |last=O'Sullivan |first=Arieh |date=31 March 2011 |title=UAE and Qatar pack an Arab punch in Libya operation |url=https://www.jpost.com/MiddleEast/Article.aspx?id=214574 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121106134641/http://www.jpost.com/MiddleEast/Article.aspx?id=214574 |archive-date=6 November 2012 |access-date=29 January 2013 |work=Jerusalem Post |agency=se}}</ref> Đến tháng 6, NATO bắt đầu xuất hiện chia rẽ nội bộ khi chỉ có 8 trong số 28 nước thành viên tham gia vào các hoạt động chiến đấu.<ref>[http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2011/6/9/worldupdates/2011-06-09T025953Z_01_NOOTR_RTRMDNC_0_-575860-1&sec=Worldupdates "NATO strikes Tripoli, Gaddafi army close on Misrata"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110812030653/http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2011%2F6%2F9%2Fworldupdates%2F2011-06-09T025953Z_01_NOOTR_RTRMDNC_0_-575860-1&sec=Worldupdates|date=12 August 2011}}, Khaled al-Ramahi. </ref> Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ [[Robert Gates]] kêu gọi các nước như Ba Lan, Tây Ban Nha, Hà Lan, Thổ Nhĩ Kỳ và Đức đóng góp nhiều hơn, nhưng những nước này phản bác rằng NATO đang vượt quá nhiệm vụ tại Libya.<ref>{{Chú thích web |last=X |date=2011-06-09 |title=Gates calls for more NATO allies to join Libya air campaign |url=https://www.latimes.com/world/la-xpm-2011-jun-09-la-fg-libya-nato-20110609-story.html |access-date=2026-07-11 |website=Los Angeles Times |language=en-US}} </ref> Trong bài phát biểu chính sách cuối cùng tại Bruxelles vào ngày 10 tháng 6, Gates tiếp tục chỉ trích các nước thành viên, cho rằng hành động của họ có thể khiến NATO sụp đổ. Bộ Ngoại giao Đức phản bác rằng Đức đã có đóng góp đáng kể cho NATO và các hoạt động do NATO dẫn đầu và được Tổng thống Obama đánh giá cao.

Ngày 10 tháng 6, Na Uy tuyên bố sẽ bắt đầu giảm dần đóng góp và rút quân hoàn toàn trước ngày 1 tháng 8. Đầu tuần đó, có thông tin cho rằng máy bay chiến đấu của Đan Mạch sắp hết bom.<ref>{{Chú thích web |last=AFP |date=2011-06-10 |title=Danish planes running out of bombs |url=https://timesofmalta.com/article/Danish-planes-running-out-of-bombs.369868 |access-date=2026-07-11 |website=Times of Malta |language=en-gb}} </ref> Ngày 13 tháng 6, người đứng đầu [[Hải quân Hoàng gia Anh]] cho biết các hoạt động của Anh tại Libya là không bền vững.<ref>[https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/africaandindianocean/libya/8573849/Navy-chief-Britain-cannot-keep-up-its-role-in-Libya-air-war-due-to-cuts.html "Navy chief: Britain cannot keep up its role in Libya air war due to cuts"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180913110403/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/africaandindianocean/libya/8573849/Navy-chief-Britain-cannot-keep-up-its-role-in-Libya-air-war-due-to-cuts.html|date=13 September 2018}}, James Kirkup. </ref> Đến tháng 10 năm 2011, NATO đã thực hiện khoảng 9.500 phi vụ tấn công nhằm vào các mục tiêu ủng hộ Gaddafi.<ref>{{Chú thích báo |date=11 October 2011 |title=NATO: Ongoing resistance by pro-Gadhafi forces in Libya is 'surprising' |url=http://www.upi.com/Top_News/Special/2011/10/11/NATO-surprised-by-pro-Gadhafi-resistance/UPI-62851318359224/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131016020425/http://www.upi.com/Top_News/Special/2011/10/11/NATO-surprised-by-pro-Gadhafi-resistance/UPI-62851318359224/ |archive-date=16 October 2013 |access-date=29 January 2013 |work=The Washington Post |agency=[[United Press International|UPI]]}}</ref><ref>{{Chú thích báo |date=21 October 2011 |title=NATO strategy in Libya may not work elsewhere |url=https://www.usatoday.com/news/world/story/2011-10-21/Libya-NATO/50858104/1?csp=34news |access-date=22 October 2011 |work=USA Today}}</ref> Tháng 5 năm 2012, [[Tổ chức Theo dõi Nhân quyền]] công bố báo cáo xác định ít nhất 72 dân thường thiệt mạng trong chiến dịch.<ref>{{Chú thích báo |last=Tharoor |first=Ishaan |date=16 May 2012 |title=How Many Innocent Civilians Did NATO Kill in Libya? |url=https://world.time.com/2012/05/16/how-many-innocent-civilians-did-nato-kill-in-libya/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160401032328/http://world.time.com/2012/05/16/how-many-innocent-civilians-did-nato-kill-in-libya/ |archive-date=1 April 2016 |access-date=9 April 2016 |work=Time Magazine}}</ref>

Sau một cuộc đảo chính hụt vào tháng 10 năm 2013, Thủ tướng Libya [[Ali Zeidan]] yêu cầu NATO cung cấp cố vấn kỹ thuật và huấn luyện viên để hỗ trợ giải quyết các vấn đề an ninh. NATO thành lập một nhóm cố vấn nhỏ có trụ sở tại Bruxelles để giúp tăng cường lực lượng an ninh Libya.<ref>{{Chú thích báo |last=Croft |first=Adrian |title=NATO to advise Libya on strengthening security forces |url=https://www.reuters.com/article/us-libya-nato-idUSBRE99K0GX20131021 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150930090823/http://www.reuters.com/article/2013/10/21/us-libya-nato-idUSBRE99K0GX20131021 |archive-date=30 September 2015 |access-date=1 July 2017 |work=Reuters}}</ref>

=== Biên giới Thổ Nhĩ Kỳ ===
[[File:U-s-service-members-stand-by-a-patriot-missile-battery-in-gaziantep-turkey.jpg|liên_kết=https://en.wikipedia.org/wiki/File:U-s-service-members-stand-by-a-patriot-missile-battery-in-gaziantep-turkey.jpg|nhỏ|Cụm tên lửa Patriot của Hoa Kỳ và NATO tại Thổ Nhĩ Kỳ]]

Thổ Nhĩ Kỳ nhiều lần đe dọa kích hoạt [[Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương|Điều 5]] và triệu tập bốn trong số bảy cuộc tham vấn chính thức theo [[Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương|Điều 4]] do [[Ảnh hưởng của nội chiến Syria|ảnh hưởng]] của [[Nội chiến Syria]]. Tháng 4 năm 2012, Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ [[Recep Tayyip Erdoğan]] cân nhắc kích hoạt Điều 5 do đụng độ ở biên giới với Syria.<ref>{{Chú thích báo |title=PM: Turkey may invoke NATO’s Article 5 over Syrian border fire |url=http://www.todayszaman.com/diplomacy_pm-turkey-may-invoke-natos-article-5-over-syrian-border-fire_277185.html |archive-url=http://web.archive.org/web/20150626182142/http://www.todayszaman.com/diplomacy_pm-turkey-may-invoke-natos-article-5-over-syrian-border-fire_277185.html |archive-date=2015-06-26 |access-date=2026-07-11 |work=TodaysZaman |language=en-us}}</ref><ref>{{Chú thích báo |title=Observers say NATO’s fifth charter comes into play if clashes with Syria get worse |url=http://www.todayszaman.com/diplomacy_observers-say-natos-fifth-charter-comes-into-play-if-clashes-with-syria-get-worse_277187.html |archive-url=http://web.archive.org/web/20160305142527/http://www.todayszaman.com/diplomacy_observers-say-natos-fifth-charter-comes-into-play-if-clashes-with-syria-get-worse_277187.html |archive-date=2016-03-05 |access-date=2026-07-11 |work=TodaysZaman |language=en-us}}</ref>

Sau vụ Syria bắn hạ một máy bay quân sự Thổ Nhĩ Kỳ vào tháng 6 năm 2012 và [[Các cuộc xung đột tại Biên giới Syria - Thổ Nhĩ Kỳ trong cuộc nội chiến Syria|việc lực lượng Syria nã pháo vào các thành phố Thổ Nhĩ Kỳ]] vào tháng 10 năm 2012,<ref name="art4">{{Chú thích web |date=24 February 2022 |title=The consultation process and Article 4 |url=https://www.nato.int/cps/en/natolive/topics_49187.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220402192427/https://www.nato.int/cps/en/natolive/topics_49187.htm |archive-date=2 April 2022 |access-date=25 February 2022 |website=NATO}}</ref> Thổ Nhĩ Kỳ triệu tập hai cuộc tham vấn theo Điều 4. NATO tiến hành Chiến dịch Active Fence để bảo vệ phía nam Thổ Nhĩ Kỳ. Xung đột biên giới tiếp tục leo thang. Thổ Nhĩ Kỳ cáo buộc [[Nhà nước Hồi giáo Iraq và Levant]] thực hiện [[Vụ đánh bom Suruç 2015|vụ đánh bom Suruç năm 2015]]. Do những vấn đề an ninh khác ở biên giới phía nam,<ref name="dt26">[https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/turkey/11764178/Turkey-calls-for-Nato-meeting-to-discuss-Isil-and-PKK.html telegraph.co.uk: "Turkey calls for emergency Nato meeting to discuss Isil and PKK"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221016195051/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/turkey/11764178/Turkey-calls-for-Nato-meeting-to-discuss-Isil-and-PKK.html|date=16 October 2022}}, 26 July 2015</ref><ref name="cnn july 2015 article 4">{{Chú thích báo |last=Ford, Dana |date=27 July 2015 |title=Turkey calls for rare NATO talks after attacks along Syrian border |url=https://edition.cnn.com/2015/07/26/middleeast/turkey-nato-talks/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221016195052/http://edition.cnn.com/2015/07/26/middleeast/turkey-nato-talks/ |archive-date=16 October 2022 |access-date=27 July 2015 |publisher=CNN}}</ref><ref name="nyt27">{{Chú thích web |last=Barnard |first=Anne |last2=Gordon |first2=Michael R. |last3=Schmitt |first3=Eric |date=27 July 2015 |title=Turkey and U.S. Plan to Create Syria 'Safe Zone' Free of ISIS |url=https://www.nytimes.com/2015/07/28/world/middleeast/turkey-and-us-agree-on-plan-to-clear-isis-from-strip-of-northern-syria.html |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221016195051/https://www.nytimes.com/2015/07/28/world/middleeast/turkey-and-us-agree-on-plan-to-clear-isis-from-strip-of-northern-syria.html?_r=0 |archive-date=16 October 2022 |website=The New York Times}}</ref><ref>{{Chú thích web |date=28 July 2015 |title=Statement by the North Atlantic Council following meeting under Article 4 of the Washington Treaty |url=https://www.nato.int/cps/en/natohq/official_texts_121926.htm?selectedLocale=en |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220227190355/https://www.nato.int/cps/en/natohq/official_texts_121926.htm?selectedLocale=en |archive-date=27 February 2022 |access-date=27 February 2022 |website=NATO}}</ref> Thổ Nhĩ Kỳ triệu tập một hội nghị khẩn cấp NATO vào năm 2015. Cuộc tham vấn gần đây nhất diễn ra vào tháng 2 năm 2020 do các cuộc không kích lực lượng Thổ Nhĩ Kỳ tại Balyun<ref>{{Chú thích web |date=29 February 2020 |title=Greece 'vetoes NATO statement' on support for Turkey amid Syria escalation |url=https://www.tert.am/en/news/2020/02/29/idlib/3223514 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200303074219/https://www.tert.am/en/news/2020/02/29/idlib/3223514 |archive-date=3 March 2020 |access-date=1 March 2022 |quote=The Russian military later explained that the Syrian army targeted Hayat Tahrir al-Sham terrorists operating in the province, adding that Syrian government forces were not informed about the Turkish presence in the area.}}</ref> trong cuộc tấn công Tây Bắc Syria.<ref>{{Chú thích web |date=28 February 2020 |title=Russia denies involvement in airstrikes on Turkish troops in Idlib |url=https://www.dailysabah.com/politics/diplomacy/russia-denies-involvement-in-airstrikes-on-turkish-troops-in-idlib |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200228080529/https://www.dailysabah.com/politics/diplomacy/russia-denies-involvement-in-airstrikes-on-turkish-troops-in-idlib |archive-date=28 February 2020 |access-date=1 March 2022 |website=[[Daily Sabah]]}}</ref>

=== Sườn phía đông ===

Tháng 9 năm 2025, NATO tiến hành [[Chiến dịch Eastern Sentry]] để đáp trả sự xâm nhập của máy bay không người lái Nga vào Ba Lan. Chiến dịch này nhằm tăng cường sườn phía đông của NATO và ngăn chặn các vụ xâm nhập tiếp theo.

== Thành viên ==

32 nước thành viên NATO gồm có:

{{div col|colwidth=20em}}
* {{Flagcountry|Albania}}
* {{Flagcountry|Belgium}}
* {{Flagcountry|Bulgaria}}
* {{Flagcountry|Canada}}
* {{Flagcountry|Croatia}}
* {{Flagcountry|Czech Republic}}
* {{Flagcountry|Denmark}}
* {{Flagcountry|Estonia}}
* {{Flagcountry|Finland}}
* {{Flagcountry|France}}
* {{Flagcountry|Germany}}
* {{Flagcountry|Greece}}
* {{Flagcountry|Hungary}}
* {{Flagcountry|Iceland}}
* {{Flagcountry|Italy}}
* {{Flagcountry|Latvia}}
* {{Flagcountry|Lithuania}}
* {{Flagcountry|Luxembourg}}
* {{Flagcountry|Montenegro}}
* {{Flagcountry|Netherlands}}
* {{Flagcountry|North Macedonia}}
* {{Flagcountry|Norway}}
* {{Flagcountry|Poland}}
* {{Flagcountry|Portugal}}
* {{Flagcountry|Romania}}
* {{Flagcountry|Slovakia}}
* {{Flagcountry|Slovenia}}
* {{Flagcountry|Spain}}
* {{Flagcountry|Sweden}}
* {{Flagcountry|Turkey}}
* {{Flagcountry|United Kingdom}}
* {{Flagcountry|United States}}
{{div col end}}
{| class="skin-nightmode-reset-color" style="background:white; color: inherit; border:1px solid rgb(153, 153, 153); margin: 1em auto 1em auto; overflow:auto; overflow-x:auto; overflow-y:hidden;"
|- style="text-align:center;"
|[[File:NATO_partnerships.svg|liên_kết=https://en.wikipedia.org/wiki/File:NATO_partnerships.svg|thế=A world map with countries in blue, cyan, orange, yellow, purple, and green, based on their NATO affiliation.|960x960px]]
|- style="font-size:85%;"
|
{| class="wikitable collapsible collapsed skin-nightmode-reset-color" style="background:white; color:inherit; border:1px solid white;"
| style="border:0; width:2em;" |{{legend|#004990|outline=black}}
| style="border:0;" |'''[[Nước thành viên NATO]]'''&nbsp;
| style="border:0; width:2em;" |{{legend|#2a7fff|outline=black}}
| style="border:0;" |'''[[Kế hoạch Hành động Thành viên]]'''&nbsp;
| style="border:0; width:2em;" |{{legend|#88b7ff|outline=black}}
| style="border:0;" |'''Đối tác Cơ hội Tăng cường'''&nbsp;
| style="border:0; width:2em;" |{{legend|#ffd900|outline=black}}
| style="border:0;" |'''[[:en:Individual_Partnership_Action_Plan|Kế hoạch Hành động Đối tác]]'''&nbsp;
| style="border:0; width:2em;" |{{legend|#ff7826|outline=black}}
| style="border:0;" |'''[[Đối tác vì Hòa bình]]'''&nbsp;
| style="border:0; width:2em;" |{{legend|#d40000|outline=black}}
| style="border:0;" |'''[[Đối thoại Địa Trung Hải]]'''&nbsp;
| style="border:0; width:2em;" |{{legend|#cc00ff|outline=black}}
| style="border:0;" |'''[[Sáng kiến Hợp tác Istanbul]]'''&nbsp;
| style="border:0; width:2em;" |{{legend|#008000|outline=black}}
| style="border:0;" |'''[[Đối tác toàn cầu NATO|Đối tác Toàn cầu]]'''
! style="border:0; width:3.6em;" |
|- valign="top"
| colspan="2" style="border:0;" |{{plainlist|* [[Albania]]
* [[Bỉ]]
* [[Bulgaria]]
* [[Canada]]
* [[Croatia]]
* [[Séc]]
* [[Vương quốc Đan Mạch|Đan Mạch]]
* [[Estonia]]
* [[Phần Lan]]
* [[Pháp]]
* [[Đức]]
* [[Hy Lạp]]
* [[Hungary]]
* [[Iceland]]
* [[Ý]]
* [[Latvia]]
* [[Litva]]
* [[Luxembourg]]
* [[Montenegro]]
* [[Hà Lan]]
* [[Bắc Macedonia]]
* [[Na Uy]]
* [[Ba Lan]]
* [[Bồ Đào Nha]]
* [[Romania]]
* [[Slovakia]]
* [[Slovenia]]
* [[Tây Ban Nha]]
* [[Thụy Điển]]
* [[Thổ Nhĩ Kỳ]]
* [[Vương quốc Anh]]
* [[Hoa Kỳ]]}}
| colspan="2" style="border:0;" |{{plainlist|* [[Bosna và Hercegovina]]}}
| colspan="2" style="border:0;" |{{plainlist|* [[Úc]]
* [[Gruzia]]
* [[Jordan]]
* [[Ukraina]]}}
| colspan="2" style="border:0;" |{{plainlist|* [[Armenia]]
* [[Azerbaijan]]
* [[Bosna và Hercegovina]]
* [[Gruzia]]
* [[Kazakhstan]]
* [[Moldova]]
* [[Serbia]]
* [[Ukraina]]}}
| colspan="2" style="border:0;" |{{plainlist|* [[Armenia]]
* [[Áo]]
* [[Azerbaijan]]
* [[Belarus]] (bị đình chỉ)
* [[Bosna và Hercegovina]]
* [[Gruzia]]
* [[Ireland]]
* [[Kazakhstan]]
* [[Kyrgyzstan]]
* [[Malta]]
* [[Moldova]]
* [[Nga]] (bị đình chỉ)
* [[Serbia]]
* [[Thụy Sĩ]]
* [[Tajikistan]]
* [[Turkmenistan]]
* [[Ukraina]]
* [[Uzbekistan]]}}
| colspan="2" style="border:0;" |{{plainlist|* [[Algeria]]
* [[Ai Cập]]
* [[Israel]]
* [[Jordan]]
* [[Mauritania]]
* [[Maroc]]
* [[Tunisia]]}}
| colspan="2" style="border:0;" |{{plainlist|* [[Bahrain]]
* [[Kuwait]]
* [[Qatar]]
* [[Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất]]}}
| colspan="3" style="border:0;" |{{plainlist|* [[Úc]]
* [[Colombia]]
* [[Iraq]]
* [[Nhật Bản]]
* [[Mông Cổ]]
* [[New Zealand]]
* [[Pakistan]]
* [[Hàn Quốc]]}}
|}
|}
[[File:World_map_with_tropic_of_cancer.svg|liên_kết=https://en.wikipedia.org/wiki/File:World_map_with_tropic_of_cancer.svg|nhỏ|Các nước thành viên NATO không có nghĩa vụ bảo vệ lãnh thổ về phia nam của [[Chí tuyến Bắc]].]]
NATO có 30 nước thành viên châu Âu và 2 nước thành viên Bắc Mỹ. Điều 6 [[Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương]] định nghĩa "khu vực trách nhiệm" của NATO (lãnh thổ được bảo vệ theo Điều 5) là lãnh thổ các nước thành viên ở châu Âu, Bắc Mỹ, Thổ Nhĩ Kỳ và các đảo ở Bắc Đại Tây Dương về phía bắc [[Chí tuyến Bắc]]. Tàu thuyền, máy bay, các lực lượng khác ở Bắc Đại Tây Dương về phía bắc Chí tuyến Bắc và Địa Trung Hải cũng được bảo vệ theo Điều 5.<ref>{{Chú thích web |date=4 April 1949 |title=The North Atlantic Treaty |url=https://www.nato.int/cps/en/natohq/official_texts_17120.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110914102953/http://www.nato.int/cps/en/natolive/official_texts_17120.htm |archive-date=14 September 2011 |access-date=2 March 2024 |website=NATO |language=en}}</ref> Trong các cuộc đàm phán hiệp ước, Hoa Kỳ nhấn mạnh rằng các thuộc địa như [[Congo thuộc Bỉ]] không thuộc phạm vi bảo vệ của hiệp ước.{{Sfn|Collins|2011|pp=122–123}}<ref>{{Chú thích web |date=23 February 2013 |title=The area of responsibility |url=http://www.nato.int/ebookshop/video/declassified/#/en/encyclopedia/the_birth_of_nato/the_key_issues_of_contention/the_area_of_responsibility/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130601131134/http://www.nato.int/ebookshop/video/declassified/#/en/encyclopedia/the_birth_of_nato/the_key_issues_of_contention/the_area_of_responsibility/ |archive-date=1 June 2013 |access-date=28 September 2013 |website=NATO Declassified |publisher=NATO}}</ref> Một ngoại lệ là [[Algérie thuộc Pháp]] cho đến khi Algérie giành độc lập vào năm 1962.<ref>{{Chú thích web |date=11 April 2011 |title=Washington Treaty |url=http://www.nato.int/cps/en/SID-C6AD72DE-2E05A89E/natolive/topics_67656.htm?selectedLocale=en |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131016081817/http://www.nato.int/cps/en/SID-C6AD72DE-2E05A89E/natolive/topics_67656.htm?selectedLocale=en |archive-date=16 October 2013 |access-date=28 September 2013 |publisher=NATO}}</ref> Trong số 32 nước thành viên, 12 là các nước thành viên sáng lập, 20 nước thành viên còn lại gia nhập trong mười vòng mở rộng.<ref>{{Chú thích báo |date=12 July 2023 |title=How does a country join NATO? |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/7/12/how-does-a-country-join-nato-2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230722162248/https://www.aljazeera.com/news/2023/7/12/how-does-a-country-join-nato-2 |archive-date=22 July 2023 |access-date=23 July 2023 |work=Al Jazeera}}</ref>

=== Quy chế đặc biệt ===
Đan Mạch, Iceland và Na Uy giới hạn sự tham gia NATO trong ba lĩnh vực: không cho đặt căn cứ thường trực trong thời bình, không bố trí đầu đạn hạt nhân và không tổ chức hoạt động quân sự của NATO (trừ khi được yêu cầu) trên lãnh thổ. Tuy nhiên, Đan Mạch cho phép [[Lực lượng Không gian Hoa Kỳ]] duy trì [[Căn cứ Không gian Pituffik]] ở Greenland.<ref>{{Chú thích web |title=Denmark and NATO – 1949 |url=https://www.nato.int/cps/en/natohq/declassified_162357.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220413192145/https://www.nato.int/cps/en/natohq/declassified_162357.htm |archive-date=13 April 2022 |access-date=13 April 2022}}</ref>

Từ giữa thập niên 1960 đến giữa thập niên 1990, Pháp thực hiện chiến lược quân sự độc lập với NATO.<ref>{{Chú thích web |date=29 April 2019 |title=Why the concept of Gaullo-Mitterrandism is still relevant |url=https://www.iris-france.org/136272-why-the-concept-of-gaullo-mitterrandism-is-still-relevant/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220307043522/https://www.iris-france.org/136272-why-the-concept-of-gaullo-mitterrandism-is-still-relevant/ |archive-date=7 March 2022 |access-date=7 March 2022 |website=IRIS}}</ref> Năm 2009, Pháp tham gia lại bộ tư lệnh quân sự tích hợp và Ủy ban Kế hoạch Quốc phòng. Pháp vẫn là nước thành viên duy nhất không tham gia Nhóm Kế hoạch Hạt nhân và không cam kết cung cấp tàu ngầm mang vũ khí hạt nhân cho NATO, khác với Hoa Kỳ và Anh.<ref name="WP-France">{{Chú thích báo |last=Cody |first=Edward |date=12 March 2009 |title=After 43 Years, France to Rejoin NATO as Full Member |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/03/11/AR2009031100547.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171026171515/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/03/11/AR2009031100547.html |archive-date=26 October 2017 |access-date=19 December 2011 |work=[[The Washington Post]]}}</ref><ref name="guardian-france">{{Chú thích báo |last=Stratton |first=Allegra |date=17 June 2008 |title=Sarkozy military plan unveiled |url=https://www.theguardian.com/world/2008/jun/17/france.military |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307184804/http://www.theguardian.com/world/2008/jun/17/france.military |archive-date=7 March 2016 |access-date=17 December 2016 |work=The Guardian |location=UK}}</ref>

=== Mở rộng ===
{{Stack|[[File:History of NATO enlargement.svg|thumb|upright=1.0|right|NATO đã kết nạp 16 nước thành viên mới kể từ khi [[tái thống nhất nước Đức]] và [[Chiến tranh Lạnh]] kết thúc.|alt=A map of Europe with countries labelled in shades of blue, green, and yellow based on when they joined NATO.]]}}

12 nước thành viên sáng lập NATO là Bỉ, Canada, Đan Mạch, Pháp, Iceland, Ý, Luxembourg, Hà Lan, Na Uy, Bồ Đào Nha, Vương quốc Anh và Hoa Kỳ.<ref>{{Chú thích web |title=Member countries |url=https://www.nato.int/cps/en/natohq/topics_52044.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200329231751/https://www.nato.int/cps/en/natohq/topics_52044.htm |archive-date=29 March 2020 |access-date=29 June 2022 |website=NATO |language=en}}</ref>

Trong Chiến tranh Lạnh, NATO kết nạp Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ (1952), [[Tây Đức]] (1955) và Tây Ban Nha (1982). Sau khi [[Liên Xô giải thể]], nhiều nước thuộc [[Khối Warszawa]] cũ và một số [[Các quốc gia hậu Xô viết|nước hậu Xô Viết]] gia nhập NATO. [[Cộng hòa Dân chủ Đức]] sáp nhập vào Tây Đức trong [[tái thống nhất nước Đức]]. Tại hội nghị thượng đỉnh Washington năm 1999, NATO kết nạp Hungary, Ba Lan và Séc, đồng thời thiết lập cơ chế [[Sự mở rộng của NATO|Kế hoạch Hành động Thành viên]] để xem xét kết nạp nước thành viên mới. Bulgaria, Estonia, Latvia, Litva, Romania, Slovakia và Slovenia gia nhập NATO vào năm 2004, Albania và Croatia gia nhập NATO vào năm 2009, Montenegro gia nhập NATO vào năm 2017 và Bắc Macedonia gia nhập NATO vào năm 2020.<ref>{{Chú thích web |title=Relations with the Republic of North Macedonia (Archived) |url=https://www.nato.int/cps/en/natohq/topics_48830.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150310022112/https://www.nato.int/cps/en/natohq/topics_48830.htm |archive-date=10 March 2015 |access-date=16 February 2022 |website=NATO |language=en}}</ref> Sau khi [[Nga xâm lược Ukraina|Nga xâm lược Ukraina vào năm 2022]], Phần Lan gia nhập NATO vào năm 2023 và Thụy Điển gia nhập NATO vào 2024.<ref>{{Chú thích báo |date=4 April 2023 |title=NATO's border with Russia doubles as Finland joins |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-65173043 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404150315/https://www.bbc.com/news/world-europe-65173043 |archive-date=4 April 2023 |access-date=4 April 2023 |work=BBC News}}</ref><ref name="swe-membership-final">{{Chú thích web |date=7 March 2024 |title=Notification Reference No. 2024-008 |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2024/03/NATO-Sweden-Accession-Protocol-Notification-of-Entry-Into-Force-March-7-2024.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240307141956/https://www.state.gov/wp-content/uploads/2024/03/NATO-Sweden-Accession-Protocol-Notification-of-Entry-Into-Force-March-7-2024.pdf |archive-date=7 March 2024 |access-date=7 March 2024 |website=United States Department of State}}</ref>

Năm 2002, NATO ban hành Kế hoạch Hành động NATO-Ukraina nhằm tăng cường [[Quan hệ NATO–Ukraina|quan hệ NATO-Ukraina]].<ref>{{Chú thích web |title=NATO Topics: Individual Partnership Action Plans |url=http://www.nato.int/cps/en/natolive/topics_49290.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130310015635/http://www.nato.int/cps/en/natolive/topics_49290.htm |archive-date=10 March 2013 |access-date=29 January 2013 |publisher=NATO}}</ref> Năm 2005, Tổng thống Nga [[Vladimir Vladimirovich Putin|Vladimir Putin]] tuyên bố sẽ tôn trọng việc Ukraina gia nhập NATO vì "đó là quyền chủ quyền của họ để quyết định chính sách quốc phòng, và điều này sẽ không làm xấu đi mối quan hệ" giữa Nga và Ukraina. Tuy nhiên, kể từ [[Bài phát biểu của Vladimir Putin tại Munich 2007|bài phát biểu tại Munich năm 2007]], Putin phản đối mạnh mẽ việc NATO mở rộng. Năm 2010, Tổng thống Ukraina [[Viktor Fedorovych Yanukovych|Viktor Yanukovych]] ký ban hành luật quy định Ukraina là một nước không liên kết và không có nguyện vọng gia nhập NATO.<ref>{{Chú thích báo |date=15 July 2010 |title=Yanukovych signs law declaring Ukraine's non-aligned status |url=https://www.kyivpost.com/article/content/ukraine-politics/yanukovych-signs-law-declaring-ukraines-non-aligne-73680.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220202025840/https://www.kyivpost.com/article/content/ukraine-politics/yanukovych-signs-law-declaring-ukraines-non-aligne-73680.html |archive-date=2 February 2022 |access-date=25 February 2022 |work=[[Kyiv Post]]}}</ref> Trong cuộc [[Lật đổ chính phủ Ukraina 2014|Cách mạng Ukraina năm 2014]], [[Nga chiếm đóng Krym]] và hỗ trợ [[Lực lượng thân Nga tại Ukraina|lực lượng thân Nga ở miền đông Ukraine]]. Tháng 12 năm 2014, Ukraina từ bỏ lập trường không liên kết.<ref>{{Chú thích báo |date=23 December 2014 |title=Ukraine drops non-aligned status in swipe at Moscow |url=https://www.france24.com/en/20141223-ukraine-parliament-votes-scrap-non-aligned-status-russia-nato |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240308140645/https://www.france24.com/en/20141223-ukraine-parliament-votes-scrap-non-aligned-status-russia-nato |archive-date=8 March 2024 |access-date=8 March 2024 |work=[[France 24]]}}</ref> Năm 2019, chính phủ Ukraina bổ sung mục tiêu gia nhập NATO vào Hiến pháp.<ref>{{Chú thích báo |date=7 February 2019 |title=Ukraine's parliament backs changes to Constitution confirming Ukraine's path toward EU, NATO |url=https://www.unian.info/politics/10437570-ukraine-s-parliament-backs-changes-to-constitution-confirming-ukraine-s-path-toward-eu-nato.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220215054226/https://www.unian.info/politics/10437570-ukraine-s-parliament-backs-changes-to-constitution-confirming-ukraine-s-path-toward-eu-nato.html |archive-date=15 February 2022 |access-date=7 March 2024 |work=[[Ukrainian Independent Information Agency]]}}</ref><ref>{{Chú thích web |title=The law amending the Constitution on the course of accession to the EU and NATO has entered into force {{!}} European integration portal |url=https://eu-ua.org/novyny/zakon-pro-zminy-do-konstytuciyi-shchodo-kursu-na-vstup-v-yes-i-nato-nabuv-chynnosti |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200928024828/https://eu-ua.org/novyny/zakon-pro-zminy-do-konstytuciyi-shchodo-kursu-na-vstup-v-yes-i-nato-nabuv-chynnosti |archive-date=28 September 2020 |access-date=23 March 2021 |website=eu-ua.org |language=uk}}</ref> Tại hội nghị thượng đỉnh Bruxelles năm 2021, NATO khẳng định rằng Ukraine sẽ gia nhập NATO và ủng hộ quyền tự quyết của Ukraina.<ref>{{Chú thích web |title=Brussels Summit Communiqué issued by the Heads of State and Government participating in the meeting of the North Atlantic Council in Brussels 14 June 2021 |url=https://www.nato.int/cps/en/natohq/news_185000.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220221172546/https://www.nato.int/cps/en/natohq/news_185000.htm |archive-date=21 February 2022 |access-date=14 June 2021 |website=NATO}}</ref> Cuối năm 2021, [[Khủng hoảng Nga–Ukraina 2021–2022|Nga lại có một đợt tăng cường quân sự]] lớn khác ở biên giới Ukraina. Putin cảnh báo rằng việc Ukraina gia nhập NATO và triển khai [[Hệ thống phòng thủ tên lửa quốc gia Hoa Kỳ|hệ thống phòng thủ tên lửa]] hoặc tên lửa tầm xa sẽ vượt [[lằn ranh đỏ]]. Tuy nhiên, Ukraina còn rất xa so với việc trở thành thành viên và không có kế hoạch triển khai tên lửa nào như vậy.<ref>{{Chú thích báo |date=30 November 2021 |title=Russia will act if Nato countries cross Ukraine 'red lines', Putin says |url=https://www.theguardian.com/world/2021/nov/30/russia-will-act-if-nato-countries-cross-ukraine-red-lines-putin-says |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211217112550/https://www.theguardian.com/world/2021/nov/30/russia-will-act-if-nato-countries-cross-ukraine-red-lines-putin-says |archive-date=17 December 2021 |access-date=13 December 2021 |work=The Guardian}}</ref><ref>{{Chú thích báo |date=1 December 2021 |title=NATO Pushes Back Against Russian President Putin's 'Red Lines' Over Ukraine |url=https://www.thedrive.com/the-war-zone/43334/nato-pushes-back-against-russian-president-putins-red-lines-over-ukraine |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211214164345/https://www.thedrive.com/the-war-zone/43334/nato-pushes-back-against-russian-president-putins-red-lines-over-ukraine |archive-date=14 December 2021 |access-date=13 December 2021 |work=The Drive}}</ref><ref>{{Chú thích báo |date=30 November 2021 |title=Putin warns Russia will act if NATO crosses its red lines in Ukraine |url=https://www.reuters.com/markets/stocks/putin-warns-russia-will-act-if-nato-crosses-its-red-lines-ukraine-2021-11-30/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220119022224/https://www.reuters.com/markets/stocks/putin-warns-russia-will-act-if-nato-crosses-its-red-lines-ukraine-2021-11-30/ |archive-date=19 January 2022 |access-date=13 December 2021 |work=Reuters}}</ref> Bộ Ngoại giao Nga soạn thảo một hiệp ước cấm Ukraina hoặc nước hậu Xô viết khác gia nhập NATO.<ref>{{Chú thích báo |date=17 December 2021 |title=Russia demands NATO roll back from East Europe and stay out of Ukraine |url=https://www.reuters.com/world/russia-unveils-security-guarantees-says-western-response-not-encouraging-2021-12-17/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220222081106/https://www.reuters.com/world/russia-unveils-security-guarantees-says-western-response-not-encouraging-2021-12-17/ |archive-date=22 February 2022 |access-date=7 March 2024 |work=[[Reuters]]}}</ref> Tổng Thư ký NATO Stoltenberg tuyên bố rằng Nga không có quyền phủ quyết Ukraina gia nhập NATO hay thiết lập phạm vi ảnh hưởng để kiểm soát các nước láng giềng.<ref>{{Chú thích báo |date=1 December 2021 |title=NATO chief: "Russia has no right to establish a sphere of influence" |url=https://www.axios.com/nato-russia-ukraine-invasion-18619fd7-be80-4d37-86f8-fcebcb1fbe8a.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214172403/https://www.axios.com/nato-russia-ukraine-invasion-18619fd7-be80-4d37-86f8-fcebcb1fbe8a.html |archive-date=14 February 2022 |access-date=13 December 2021 |work=Axios}}</ref><ref>{{Chú thích báo |date=10 December 2021 |title=Is Russia preparing to invade Ukraine? And other questions |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-56720589 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211219125518/https://www.bbc.com/news/world-europe-56720589 |archive-date=19 December 2021 |access-date=13 December 2021 |work=BBC News}}</ref> NATO đề nghị cải thiện liên lạc với Nga và thảo luận về việc bố trí tên lửa, tập trận nếu Nga rút quân khỏi biên giới Ukraina.<ref>{{Chú thích báo |date=26 January 2022 |title=US offers no concessions in response to Russia on Ukraine |url=https://apnews.com/article/russia-ukraine-europe-russia-united-states-moscow-72856781c3b92640d03c5e954488ba90 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231001143405/https://apnews.com/article/russia-ukraine-europe-russia-united-states-moscow-72856781c3b92640d03c5e954488ba90 |archive-date=1 October 2023 |access-date=7 March 2024 |work=[[Associated Press]]}}</ref> Sau khi [[Nga xâm lược Ukraina|Nga xâm lược Ukraina vào năm 2022]] và [[Nga sáp nhập miền Đông và miền Nam Ukraina|sáp nhập miền Đông và miền Nam Ukraina]], Ukraina nộp đơn xin gia nhập NATO vào tháng 9 năm 2022.<ref>{{Chú thích báo |date=30 September 2022 |title=Ukraine applies for Nato membership after Russia annexes territory |url=https://www.theguardian.com/world/2022/sep/30/ukraine-applies-for-nato-membership-after-russia-annexes-territory |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221001000623/https://www.theguardian.com/world/2022/sep/30/ukraine-applies-for-nato-membership-after-russia-annexes-territory |archive-date=1 October 2022 |access-date=30 September 2022 |work=[[The Guardian]]}}</ref>

Tại hội nghị thượng đỉnh Bucharest năm 2008, NATO hứa hẹn "tư cách thành viên trong tương lai" đối với Gruzia.<ref>{{Chú thích tập san học thuật |last=George J, Teigen JM |year=2008 |title=NATO Enlargement and Institution Building: Military Personnel Policy Challenges in the Post-Soviet Context |journal=European Security |volume=17 |issue=2 |page=346 |doi=10.1080/09662830802642512 |issn=0966-2839 |s2cid=153420615}}</ref> Tuy nhiên, Tổng thống Hoa Kỳ [[Barack Obama]] tuyên bố vào năm 2014 rằng NATO hiện không có kế hoạch kết nạp Gruzia.<ref name="Obama says no">{{Chú thích báo |last=Cathcourt |first=Will |date=27 March 2014 |title=Obama Tells Georgia to Forget About NATO After Encouraging It to Join |url=http://www.thedailybeast.com/articles/2014/03/27/obama-tells-georgia-to-forget-about-nato-after-encouraging-it-to-join.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140416193123/http://www.thedailybeast.com/articles/2014/03/27/obama-tells-georgia-to-forget-about-nato-after-encouraging-it-to-join.html |archive-date=16 April 2014 |access-date=15 April 2014 |work=[[The Daily Beast]]}}</ref>
[[File:We_Stand_with_Ukraine_2022_Helsinki_-_Finland_(51905505001).jpg|liên_kết=https://en.wikipedia.org/wiki/File:We_Stand_with_Ukraine_2022_Helsinki_-_Finland_(51905505001).jpg|thế=A crowd of people in winter coats march past a white domed church above a set of snowy stairs, some carrying signs and blue and yellow Ukrainian flags.|nhỏ|Biểu tình phản đối [[Nga xâm lược Ukraina]] trước tượng Hoàng đế Nga [[Aleksandr II của Nga|Aleksandr II]] tại [[Quảng trường Viện nguyên lão]] ở [[Helsinki]], Phần Lan, tháng 2 năm 2022]]
Nga cho rằng sự mở rộng của NATO vi phạm những thỏa thuận không chính thức giữa Liên Xô và các nước châu Âu, Hoa Kỳ về tái thống nhất nước Đức.<ref name="Spiegel review">{{Chú thích báo |last=Klussmann |first=Uwe |last2=Schepp |first2=Matthias |last3=Wiegrefe |first3=Klaus |date=26 November 2009 |title=NATO's Eastward Expansion: Did the West Break Its Promise to Moscow? |url=http://www.spiegel.de/international/world/nato-s-eastward-expansion-did-the-west-break-its-promise-to-moscow-a-663315.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140405190301/http://www.spiegel.de/international/world/nato-s-eastward-expansion-did-the-west-break-its-promise-to-moscow-a-663315.html |archive-date=5 April 2014 |access-date=7 April 2014 |work=[[Spiegel Online]]}}</ref> Một cuộc thăm dò của [[Trung tâm Levada]] vào năm 2016 cho thấy 68% dân số Nga cho rằng việc NATO triển khai quân đội tại [[các nước Baltic]] và Ba Lan là một mối đe dọa đối với Nga.<ref>[http://www.levada.ru/en/2016/11/04/levada-center_chicago_council/ Levada-Center and Chicago Council on Global Affairs about Russian-American relations] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170819190307/http://www.levada.ru/en/2016/11/04/levada-center_chicago_council/|date=19 August 2017}}. </ref> Trái lại, một cuộc khảo sát vào năm 2017 của Trung tâm Nghiên cứu Pew cho thấy 65% dân số Ba Lan coi Nga là "mối đe dọa lớn" và trung bình 31% dân số các nước NATO đồng quan điểm.<ref>{{Chú thích báo |date=16 August 2017 |title=Pew survey: Russia disliked around world; most in Poland, Turkey see Kremlin as major threat |url=https://www.kyivpost.com/russia/pew-survey-russia-disliked-around-world-poland-turkey-see-kremlin-major-threat.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190323093746/https://www.kyivpost.com/russia/pew-survey-russia-disliked-around-world-poland-turkey-see-kremlin-major-threat.html |archive-date=23 March 2019 |access-date=4 September 2018 |work=Kyiv Post}}</ref>{{Cần cập nhật trong dòng|date=September 2025}} Một cuộc khảo sát vào năm 2018 cho thấy 67% dân số Ba Lan ủng hộ Hoa Kỳ đóng quân tại Ba Lan.<ref>{{Chú thích web |title=NATO summit: Poland pins its hopes on the USA |url=https://www.dw.com/en/nato-summit-poland-pins-its-hopes-on-the-usa/a-44606598 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180904121243/https://www.dw.com/en/nato-summit-poland-pins-its-hopes-on-the-usa/a-44606598 |archive-date=4 September 2018 |access-date=4 September 2018 |publisher=Deutsche Welle}}</ref>{{Cần cập nhật trong dòng|date=September 2025}} Trong số các nước Đông Âu ngoài [[Cộng đồng các Quốc gia Độc lập]] do Gallup khảo sát vào năm 2016, tất cả đều coi NATO là một liên minh bảo vệ hơn là một mối đe dọa, ngoại trừ [[Serbia]] và [[Montenegro]].<ref>{{Chú thích web |last=Smith |first=Michael |date=10 February 2017 |title=Most NATO Members in Eastern Europe See It as Protection |url=https://news.gallup.com/poll/203819/nato-members-eastern-europe-protection.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180904153827/https://news.gallup.com/poll/203819/nato-members-eastern-europe-protection.aspx |archive-date=4 September 2018 |access-date=4 September 2018 |publisher=Gallup}}</ref>{{Cần cập nhật trong dòng|date=September 2025}}

=== Chi tiêu quốc phòng NATO ===

==== Đóng góp trực tiếp ====
Các nước thành viên đóng góp vào ba quỹ chung của NATO (ngân sách dân sự, ngân sách quân sự và chương trình đầu tư an ninh). Công thức tính mức đóng góp dựa trên thu nhập quốc dân bình quân đầu người và những yếu tố khác.<ref>{{Chú thích web |date=15 February 2012 |title=NATO Common Funds Burdensharing: Background and Current Issues |url=https://www.everycrsreport.com/reports/RL30150.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240214122605/https://www.everycrsreport.com/reports/RL30150.html |archive-date=14 February 2024 |access-date=14 February 2024 |website=[[Congressional Research Service]]}}</ref><ref name="rfek">{{Chú thích báo |last=Farley |first=Robert |last2=Kiely |first2=Eugene |date=13 February 2024 |title=Fact-checking Trump comments on 'delinquent' NATO countries |url=https://rollcall.com/2024/02/13/fact-checking-trump-comments-on-delinquent-nato-countries/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240214034901/https://rollcall.com/2024/02/13/fact-checking-trump-comments-on-delinquent-nato-countries/ |archive-date=14 February 2024 |access-date=14 February 2024 |work=[[Roll Call]]}}</ref> Trong giai đoạn 2023–2024, Hoa Kỳ và Đức là hai nước đóng góp lớn nhất vào ngân sách NATO, mỗi nước chiếm 16,2%.<ref name="rfek" /><ref name="funding">{{Chú thích web |date=14 February 2024 |title=Funding NATO |url=https://www.nato.int/cps/en/natohq/topics_67655.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240213182554/https://www.nato.int/cps/en/natohq/topics_67655.htm |archive-date=13 February 2024 |access-date=14 February 2024 |website=[[North Atlantic Treaty Organization]]}}</ref>

==== Đóng góp gián tiếp ====
Các nước thành viên có quân đội riêng.<ref name="rfek" /><ref name="funding" /> Mỗi nước thành viên cung cấp quân lính và trang thiết bị vào các hoạt động, phái bộ của NATO trên cơ sở tự nguyện.<ref name="funding" /> Từ năm 2006, mỗi nước được yêu cầu phải chi ít nhất 2% tổng sản phẩm quốc nội cho ngân sách quốc phòng. Năm 2014, NATO cho biết những nước không đạt được mục tiêu này sẽ "hướng tới mục tiêu 2% trong vòng một thập kỷ".<ref name="rfek" /><ref name="agss">{{Chú thích báo |last=Gray |first=Andrew |last2=Siebold |first2=Sabine |date=13 February 2024 |title=What did Trump say about NATO funding and what is Article 5? |url=https://www.reuters.com/world/what-did-trump-say-about-nato-funding-what-is-article-5-2024-02-12/ |access-date=14 February 2024 |work=[[Reuters]]}}</ref> Tháng 7 năm 2022, NATO ước tính rằng 11 thành viên sẽ đạt được mục tiêu vào năm 2023.<ref name="agss" /> Ngày 14 tháng 2 năm 2024, Tổng Thư ký NATO [[Jens Stoltenberg]] cho biết 18 nước thành viên sẽ đạt được mục tiêu 2% vào năm 2024.<ref>{{Chú thích báo |last=Sabbagh |first=Dan |date=14 February 2024 |title=Nato chief rebukes Donald Trump and announces record defence spending |url=https://www.theguardian.com/world/2024/feb/14/nato-chief-rebukes-donald-trump-and-announces-record-defence-spending |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240214163731/https://www.theguardian.com/world/2024/feb/14/nato-chief-rebukes-donald-trump-and-announces-record-defence-spending |archive-date=14 February 2024 |access-date=14 February 2024 |work=[[The Guardian]]}}</ref> Ngày 17 tháng 6 năm 2024, Stoltenberg thông báo rằng 23 trong số 32 nước thành viên NATO đáp ứng mục tiêu chi tiêu quốc phòng là 2% GDP, số lượng thành viên cao nhất.<ref name="NATOSpending">{{Chú thích web |date=17 June 2024 |title=Secretary General in Washington: NATO makes America stronger |url=https://www.nato.int/cps/en/natohq/news_226749.htm?selectedLocale=en |access-date=19 June 2024 |website=NATO.int |publisher=NATO}}</ref><ref name="APSpending">{{Chú thích web |last=Knickmeyer, Ellen |last2=Seung Min Kim |date=17 June 2024 |title=A record number of NATO allies are hitting their defense spending target during war in Ukraine |url=https://apnews.com/article/nato-defense-spending-stoltenberg-biden-5246409eec70745e6e936d997073a6f4 |access-date=19 June 2024 |website=APNews.com |publisher=Associated Press}}</ref> NATO cho biết thêm rằng ngân sách quốc phòng của các nước thành viên châu Âu và Canada tăng 18% chỉ trong năm qua.<ref name="NATOSpending" /><ref name="APSpending" /> Tính đến năm 2024, những nước sau đây chưa đạt được mục tiêu 2%: Tây Ban Nha (1,28%), Luxembourg (1,29%), Slovenia (1,29%), Bỉ (1,3%), Canada (1,37%), Ý (1,49%), Bồ Đào Nha (1,55%) và Croatia (1,81%).<ref>{{Chú thích web |title=NATO Spending by Country 2025 |url=https://worldpopulationreview.com/country-rankings/nato-spending-by-country |access-date=2025-10-10 |website=World Population Review |language=en}}</ref>

== Quan hệ đối tác ==
[[File:Cooperative_Archer_2007.jpg|liên_kết=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cooperative_Archer_2007.jpg|thế=Hundreds of soldiers in military uniforms stand behind a line on a tarmac with 14 flags held by individuals at the front.|phải|nhỏ|Tập trận không quân Cooperative Archer trong chương trình Đối tác vì Hòa bình tại Tbilisi vào tháng 7 năm 2007.<ref>{{cite news |date=9 July 2007 |title=Cooperative Archer military exercise begins in Georgia |url=http://en.ria.ru/world/20070709/68610511.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140107122519/http://en.ria.ru/world/20070709/68610511.html |archive-date=7 January 2014 |access-date=3 December 2013 |agency=RIA Novosti}}</ref>]]

Năm 1994, NATO thành lập chương trình Đối tác vì Hòa bình (PfP) để xây dựng mối quan hệ giữa mỗi nước đối tác và NATO: mỗi nước tự quyết định mức độ tham gia.<ref name="pfp">{{Chú thích web |title=Partnership for Peace |url=http://www.nato.int/issues/pfp/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110301054735/http://www.nato.int/issues/pfp/index.html |archive-date=1 March 2011 |access-date=3 March 2011 |publisher=NATO}}</ref> Các thành viên bao gồm tất cả các thành viên và cựu thành viên [[Cộng đồng các Quốc gia Độc lập]].<ref>{{Chú thích web |title=Nato and Belarus – partnership, past tensions and future possibilities |url=http://ru.forsecurity.org/nato-and-belarus-partnership-past-tensions-and-future-possibilities |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131020091957/http://ru.forsecurity.org/nato-and-belarus-partnership-past-tensions-and-future-possibilities |archive-date=20 October 2013 |access-date=25 November 2010 |publisher=[[Foreign Policy and Security Research Center]]}}</ref> Hội đồng Đối tác châu Âu - Đại Tây Dương là một diễn đàn phối hợp, tham vấn và đối thoại thường xuyên gồm 50 nước thành viên, được thành lập vào ngày 29 tháng 5 năm 1997.<ref>{{Chú thích web |title=NATO Topics: The Euro-Atlantic Partnership Council |url=http://www.nato.int/cps/en/natolive/topics_49276.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20101024110254/http://www.nato.int/cps/en/natolive/topics_49276.htm |archive-date=24 October 2010 |access-date=22 August 2010 |publisher=NATO}}</ref> Chương trình PfP được coi là cánh tay hoạt động của Hội đồng Đối tác châu Âu - Đại Tây Dương.<ref name="pfp" /> Afghanistan từng được mời tham gia vào một số hoạt động của PfP.<ref>{{Chú thích web |title=Declaration by the North Atlantic Treaty Organization and the Islamic Republic of Afghanistan |url=http://www.nato.int/docu/basictxt/b060906e.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20100908042229/http://www.nato.int/docu/basictxt/b060906e.htm <!--Added by H3llBot--> |archive-date=8 September 2010 |access-date=22 August 2010 |publisher=NATO}}</ref>

Ngày 16 tháng 12 năm 2002, NATO ký thỏa thuận Berlin Plus với Liên minh châu Âu, cho phép Liên minh châu Âu sử dụng khí tài của NATO trong một cuộc khủng hoảng quốc tế nếu NATO từ chối hành động.<ref>{{Chú thích web |last=Boxhoorn |first=Bram |date=21 September 2005 |title=Broad Support for NATO in the Netherlands |url=http://www.ataedu.org/article_new.php?id=107 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070218090444/http://www.ataedu.org/article_new.php?id=107 |archive-date=18 February 2007 |access-date=7 July 2022 |publisher=ATA Education}}</ref> Ví dụ: Điều 42(7) [[Hiệp ước Lisboa]] năm 1982 quy định "nếu một nước thành viên bị xâm lược vũ trang trên lãnh thổ của mình thì những nước thành viên khác có nghĩa vụ viện trợ và hỗ trợ nước đó bằng mọi phương tiện trong khả năng của họ". Hiệp ước này áp dụng trên toàn cầu cho các lãnh thổ được chỉ định, trong khi NATO chỉ hoạt động ở phía bắc [[Chí tuyến Bắc]].<ref>{{Chú thích tập san học thuật |last=Howorth |first=Jolyon |date=2019 |title=Strategic Autonomy and EU-NATO Cooperation: A Win-Win Approach |url=https://www.cairn.info/revue-l-europe-en-formation-2019-2-page-85.htm?ref=doi |url-status=live |journal=L'Europe en Formation |volume=389 |issue=2 |pages=85–103 |doi=10.3917/eufor.389.0085 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20220228130506/https://www.cairn.info/revue-l-europe-en-formation-2019-2-page-85.htm?ref=doi |archive-date=28 February 2022 |access-date=14 April 2023}}</ref><ref>{{Chú thích web |date=7 June 2016 |title=Official Journal of the European Union |url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex%3A12016M042 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230321174341/https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex%3A12016M042 |archive-date=21 March 2023 |access-date=14 April 2023 |website=EUR-Lex}}</ref>

Ngoài ra, NATO hợp tác và thảo luận với nhiều nước ngoài NATO. Năm 1994, NATO thành lập Đối thoại Địa Trung Hải để phối hợp với [[Quan hệ ngoại giao của Israel|Israel]] và các nước Bắc Phi. Năm 2004, NATO thành lập [[Sáng kiến Hợp tác Istanbul]] với các nước Tây Á, tương tự Đối thoại Địa Trung Hải.<ref>{{Chú thích web |date=6 March 2009 |title=NATO Partner countries |url=http://www.nato.int/cps/en/SID-4CA2943D-E00ED2BF/natolive/51288.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805170235/http://www.nato.int/cps/en/SID-4CA2943D-E00ED2BF/natolive/51288.htm |archive-date=5 August 2011 |access-date=15 June 2011 |publisher=NATO}}</ref> Qatar và NATO ký một thỏa thuận an ninh chung vào tháng 1 năm 2018.<ref>{{Chú thích web |date=16 January 2018 |title=Qatar signs security agreement with NATO |url=https://www.nato.int/cps/en/natohq/news_150794.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191001140343/https://www.nato.int/cps/en/natohq/news_150794.htm |archive-date=1 October 2019 |access-date=11 September 2019 |publisher=NATO}}</ref> Tháng 6 năm 2018, Qatar bày tỏ nguyện vọng gia nhập NATO,<ref>{{Chú thích báo |date=5 June 2018 |title=Qatar eyes full NATO membership: Defense minister |url=https://thepeninsulaqatar.com/article/05/06/2018/Qatar-eyes-full-NATO-membership-Defense-minister |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191002235442/https://thepeninsulaqatar.com/article/05/06/2018/Qatar-eyes-full-NATO-membership-Defense-minister |archive-date=2 October 2019 |access-date=11 September 2019 |publisher=The Peninsula}}</ref> nhưng bị NATO bác bỏ vì [[Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương|Điều 10 Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương]] quy định chỉ có nước châu Âu mới có thể gia nhập NATO.<ref>{{Chú thích báo |date=6 June 2018 |title=Nato rejects Qatar membership ambition |url=https://www.dhakatribune.com/world/2018/06/06/qatar-says-it-wants-to-join-nato |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191202221638/https://www.dhakatribune.com/world/2018/06/06/qatar-says-it-wants-to-join-nato |archive-date=2 December 2019 |access-date=11 September 2019 |publisher=Dhaka Tribune}}</ref> 

Năm 1990, NATO bắt đầu đối thoại chính trị với Nhật Bản. Kể từ đó, NATO dần tăng cường liên hệ với những nước không tham gia những cơ chế hợp tác của NATO.<ref>{{Chú thích web |title=NATO Topics:NATO's relations with Contact Countries |url=https://www.nato.int/summit2009/topics_en/12-contact_countries.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130910234056/http://www.nato.int/summit2009/topics_en/12-contact_countries.html |archive-date=10 September 2013 |website=NATO}}</ref> Năm 1998, NATO thiết lập một bộ hướng dẫn chung về tăng cường hợp tác một cách không thể chế hóa chính thức với những nước khác. Năm 2000, NATO chỉ định những nước này là "quốc gia liên hệ". Năm 2012, NATO thiết lập quy chế "đối tác toàn cầu" và mở rộng phạm vi hoạt động sang những lĩnh vực như chống cướp biển và trao đổi công nghệ.<ref name="gao">{{Chú thích báo |date=September 2010 |title=NATO PARTNERSHIPS: DOD Needs to Assess U.S. Assistance in Response to Changes to the Partnership for Peace Program |url=http://www.gao.gov/new.items/d101015.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130618101741/http://www.gao.gov/new.items/d101015.pdf |archive-date=18 June 2013 |access-date=27 August 2013 |publisher=[[United States Government Accountability Office]]}}</ref><ref>{{Chú thích web |date=2 April 2012 |title=Partners |url=http://www.nato.int/cps/en/natolive/51288.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121007061711/http://www.nato.int/cps/en/natolive/51288.htm |archive-date=7 October 2012 |access-date=12 October 2012 |publisher=NATO}}</ref> Úc và New Zealand, đều là đối tác toàn cầu NATO,<ref>{{Chú thích web |date=2025-05-12 |title=Topic: NATO's partnerships |url=https://www.nato.int/cps/en/natohq/topics_84336.htm |access-date=2025-08-28 |website=NATO}}</ref> cũng là thành viên AUSCANNZUKUS. Các thành viên NATO cũng ký các thỏa thuận khu vực hoặc song phương tương tự với các nước liên hệ. Năm 2019, Tổng Thư ký NATO [[Jens Stoltenberg]] tuyên bố rằng NATO cần tăng cường hợp tác với Úc, New Zealand, Nhật Bản và Hàn Quốc để đối phó với [[Trung Quốc]].<ref>{{Chú thích báo |last=Mair |first=John |last2=Packham |first2=Colin |date=7 August 2019 |title=NATO needs to address China's rise, says Stoltenberg |url=https://www.reuters.com/article/us-australia-nato/nato-needs-to-address-chinas-rise-says-stoltenberg-idUSKCN1UX0YX |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190814225018/https://www.reuters.com/article/us-australia-nato/nato-needs-to-address-chinas-rise-says-stoltenberg-idUSKCN1UX0YX |archive-date=14 August 2019 |access-date=11 September 2019 |work=Reuters}}</ref> Colombia là đối tác toàn cầu mới nhất của NATO và là đối tác toàn cầu duy nhất ở [[Nam Mỹ]].<ref>{{Chú thích web |date=19 May 2017 |title=Relations with Colombia |url=http://nato.int/cps/en/natohq/topics_143936.htm?selectedLocale=en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170521075718/http://nato.int/cps/en/natohq/topics_143936.htm?selectedLocale=en |archive-date=21 May 2017 |access-date=20 May 2017 |publisher=nato.int}}</ref><ref>{{Chú thích web |date=26 May 2018 |title=Colombia to be NATO's first Latin American global partner |url=https://www.reuters.com/article/us-colombia-nato-idUSKCN1IR0E8 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220818152139/https://www.reuters.com/article/us-colombia-nato-idUSKCN1IR0E8 |archive-date=18 August 2022 |access-date=14 April 2023 |website=Reuters}}</ref>

== Cơ cấu tổ chức ==
[[File:NATO_Ministers_of_Defense_and_of_Foreign_Affairs_meet_at_NATO_headquarters_in_Brussels_2010.jpg|liên_kết=https://en.wikipedia.org/wiki/File:NATO_Ministers_of_Defense_and_of_Foreign_Affairs_meet_at_NATO_headquarters_in_Brussels_2010.jpg|phải|nhỏ|Hội nghị Hội đồng Bắc Đại Tây Dương theo cấu hình các bộ trưởng quốc phòng, ngoại giao vào năm 2010]]
Cấu trúc dân sự của NATO bao gồm:

* [[Hội đồng Bắc Đại Tây Dương]] là cơ quan quản trị và quyết định của NATO, bao gồm các đại diện thường trực hoặc các quan chức cấp cao (bộ trưởng ngoại giao, quốc phòng; nguyên thủ quốc gia hoặc người đứng đầu chính phủ) của các nước thành viên. Hội đồng họp mỗi tuần ít nhất một phiên. [[Tổng Thư ký NATO|Tổng thư ký]] chủ trì các phiên họp. Hội đồng quyết định theo sự đồng thuận<ref>{{Chú thích web |date=5 July 2016 |title=Topic: Consensus decision-making at NATO |url=https://www.nato.int/cps/en/natohq/topics_49178.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220225212946/https://www.nato.int/cps/en/natohq/topics_49178.htm |archive-date=25 February 2022 |access-date=25 February 2022 |website=NATO |ref={{sfnref | NATO | 2016}}}}</ref> thay vì biểu quyết. Mỗi nước tham gia Hội đồng hoặc ủy ban trực thuộc Hội đồng đều giữ nguyên chủ quyền và trách nhiệm hoàn toàn đối với các quyết định của mình.<ref>{{Chú thích sách |last=Piehler |first=G. Kurt |url=https://books.google.com/books?id=CX1ZDwAAQBAJ |title=Encyclopedia of Military Science |date=24 July 2013 |publisher=SAGE Publications |isbn=978-1-5063-1081-7 |pages=991–995 |access-date=23 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230723205346/https://books.google.com/books?id=CX1ZDwAAQBAJ |archive-date=23 July 2023 |url-status=live}}</ref>
* [[Hội đồng Nghị viện NATO]] là cơ quan đặt ra các mục tiêu chiến lược của NATO, mỗi năm họp hai phiên. Hội đồng Nghị viện gồm các nghị sĩ từ các nước thành viên NATO và 13 thành viên liên kết. Hội đồng tương tác trực tiếp với các nghị viện của các nước thành viên. Về mặt chính thức, Hội đồng là một cấu trúc khác với NATO và có mục đích tập hợp các đại biểu của các nước NATO để thảo luận về các chính sách an ninh tại Hội đồng NATO.<ref>{{Chú thích web |date=30 June 2023 |title=NATO Parliamentary Assembly in brief |url=https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/cbp-8951/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230723205347/https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/cbp-8951/ |archive-date=23 July 2023 |access-date=23 July 2023 |website=The House of Commons}}</ref>
* Trụ sở NATO ở [[Thành phố Bruxelles]].<ref>{{Chú thích web |title=NATO homepage |url=http://www.nato.int/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090326073647/http://www.nato.int/ |archive-date=26 March 2009 |access-date=12 March 2006}}</ref> Biên chế trụ sở NATO gồm có các phái đoàn của các nước thành viên, bao gồm các văn phòng liên lạc dân sự, quân sự và các sĩ quan, phái đoàn ngoại giao và các nhà ngoại giao của các nước, cũng như Biên chế Quốc tế và Biên chế Quân sự Quốc tế gồm các quân nhân tại ngũ của quân đội các nước thành viên.<ref>{{Chú thích web |date=10 August 2010 |title=NATO Headquarters |url=http://www.nato.int/cps/en/natolive/topics_49284.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100913014616/http://www.nato.int/cps/en/natolive/topics_49284.htm |archive-date=13 September 2010 |access-date=22 August 2010 |publisher=NATO}}</ref> [[Hiệp hội Hiệp ước Đại Tây Dương]] gồm các tổ chức phi chính phủ của các nước thành viên với mục tiêu hỗ trợ NATO.<ref name="Paper">{{Chú thích web |last=Small |first=Melvin |date=1 June 1998 |title=The Atlantic Council—The Early Years |url=http://www.nato.int/acad/fellow/96-98/small.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303170512/http://www.nato.int/acad/fellow/96-98/small.pdf |archive-date=3 March 2016 |access-date=15 November 2015 |publisher=NATO}}</ref><ref>{{Chú thích web |date=7 April 2016 |title=Atlantic Treaty Association and Youth Atlantic Treaty Association |url=http://nato.int/cps/en/natohq/topics_69053.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211030102644/https://www.nato.int/cps/en/natohq/topics_69053.htm |archive-date=30 October 2021 |access-date=11 March 2022 |publisher=NATO}}</ref>

Cấu trúc quân sự của NATO bao gồm:
* Ủy ban Quân sự là cơ quan tư vấn cho Hội đồng Bắc Đại Tây Dương về chính sách, chiến lược quân sự, bao gồm các tham mưu trưởng quốc phòng của các nước thành viên, sĩ quan quân sự cao cấp nhất trong quân đội mỗi nước. Các tham mưu trưởng quốc phòng thường bổ nhiệm đại diện quân sự làm đại diện thường trực trong Ủy ban Quân sự, thường là các sĩ quan cấp tướng hai hoặc ba sao. Giống như Hội đồng Bắc Đại Tây Dương, Ủy ban Quân sự đôi khi họp ở cấp cao hơn, cụ thể là ở cấp tham mưu trưởng quốc phòng. Chủ tịch Ủy ban Quân sự chỉ đạo các hoạt động quân sự của NATO.<ref>{{Chú thích web |date=31 March 2023 |title=Chair of the Military Committee |url=https://www.nato.int/cps/en/natohq/topics_49152.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230626161908/https://www.nato.int/cps/en/natohq/topics_49152.htm |archive-date=26 June 2023 |access-date=23 July 2023 |website=NATO}}</ref> Trước năm 2008, Ủy ban Quân sự loại trừ Pháp do Pháp không tham gia Cấu trúc Chỉ huy Quân sự NATO từ năm 1966 đến năm 1995. Pháp từng không tham gia Ủy ban Kế hoạch Quốc phòng, dẫn đến xung đột với những nước thành viên khác,<ref>{{Chú thích báo |date=17 June 2008 |title=France to rejoin NATO command |url=http://www.cnn.com/2008/WORLD/europe/06/17/france.nato/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131205111043/http://www.cnn.com/2008/WORLD/europe/06/17/france.nato/ |archive-date=5 December 2013 |access-date=4 September 2013 |publisher=CNN}}</ref> ví dụ như trong giai đoạn trước [[Cuộc tấn công Iraq 2003|cuộc tấn công Iraq năm 2003]].<ref>{{Chú thích web |last=Fuller |first=Thomas |date=18 February 2003 |title=Reaching accord, EU warns Saddam of his 'last chance' |url=http://www.iht.com/articles/2003/02/18/eu_ed3__1.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20071012115843/http://iht.com/articles/2003/02/18/eu_ed3__1.php |archive-date=12 October 2007 |access-date=15 July 2007}}</ref>
* Bộ Tư lệnh Tác chiến Đồng minh (ACO) chịu trách nhiệm về các hoạt động của NATO trên toàn thế giới.<ref>{{Chú thích web |title=About us |url=https://shape.nato.int/about |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220308080129/https://shape.nato.int/about |archive-date=8 March 2022 |access-date=6 March 2022 |publisher=[[Supreme Headquarters Allied Powers Europe]]}}</ref>
* Các Quân đoàn Triển khai Nhanh bao gồm Eurocorps, Quân đoàn Đức - Hà Lan 1, Quân đoàn Đa quốc gia Đông Bắc và Quân đoàn Triển khai NATO - Ý cùng với các đơn vị khác, cũng như Lực lượng Sẵn sàng Cao hải quân, tất cả đều báo cáo Bộ Tư lệnh Tác chiến Đồng minh.<ref>{{Chú thích web |date=26 November 2012 |title=The Rapid Deployable Corps |url=http://www.nato.int/cps/en/natolive/topics_50088.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130910135843/http://www.nato.int/cps/en/natolive/topics_50088.htm |archive-date=10 September 2013 |access-date=4 September 2013 |publisher=NATO}}</ref>
* Bộ Tư lệnh Chuyển đổi Đồng minh (ACT) chịu trách nhiệm chuyển đổi và huấn luyện lực lượng NATO.<ref>{{Chú thích web |title=Who We Are |url=https://www.act.nato.int/who-we-are |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220306193652/https://www.act.nato.int/who-we-are |archive-date=6 March 2022 |access-date=6 March 2022 |publisher=[[Allied Command Transformation]]}}</ref>

=== Thẩm quyền của tư lệnh NATO ===
[[File:The_Foreign_Secretary_Attends_NATO_FM's_Meeting_in_Brussels_(52793288103).jpg|liên_kết=https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_Foreign_Secretary_Attends_NATO_FM's_Meeting_in_Brussels_(52793288103).jpg|nhỏ|Cờ các nước thành viên NATO bên ngoài trụ sở NATO tại [[Bruxelles]].]]
Thẩm quyền của một tư lệnh NATO bị hạn chế. Tư lệnh NATO không thể trừng phạt các vi phạm như bất tuân lệnh hợp pháp, sao nhãng nhiệm vụ hoặc thiếu tôn trọng sĩ quan cấp cao.<ref name="terla">{{Chú thích tập san học thuật |last=Randall |first=Thomas E. |date=July 2014 |title=Legal Authority of NATO Commanders |url=https://www.act.nato.int/application/files/1016/0999/3864/legal_gazette_34.pdf |url-status=live |journal=NATO Legal Gazette |issue=34 |pages=39–45 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210829212244/https://www.act.nato.int/application/files/1016/0999/3864/legal_gazette_34.pdf |archive-date=29 August 2021 |access-date=29 August 2021}}</ref> Cấp dưới của các tư lệnh NATO vẫn phải tuân theo bộ luật quân sự của nước họ. Một ví dụ điển hình về quyền lực hạn chế của tư lệnh NATO là sự cố tại Sân bay Pristina.<ref name="gsmjdt">{{Chú thích báo |last=Jackson |first=General Sir Mike |date=4 September 2007 |title=Gen Sir Mike Jackson: My clash with Nato chief |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/1562161/Gen-Sir-Mike-Jackson-My-clash-with-Nato-chief.html |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/1562161/Gen-Sir-Mike-Jackson-My-clash-with-Nato-chief.html |archive-date=10 January 2022 |publisher=Telegraph Media Group Limited}}</ref>

== Xem thêm ==
* [[Đồng minh quan trọng không thuộc NATO]]

=== Tổ chức tương tự ===

* [[ANZUS]]
* [[AUKUS]]
* [[Tổ chức Hiệp ước An ninh Tập thể]]
* [[Ngũ Nhãn]]
* [[Tổ chức Hiệp ước Trung Đông]]
* [[Tổ chức Hiệp ước Đông Bắc Á]]
* [[Tổ chức Hợp tác Thượng Hải]]
* [[Tổ chức Hiệp ước Đông Nam Á]]
* [[Bộ Tư lệnh Liên Hợp Quốc]]

== Ghi chú ==
<references group="lower-alpha" />

== Tham khảo ==
{{Tham khảo|30em}}

=== Thư mục ===
{{refbegin|30em}} 
* {{Cite journal |last=Art |first=Robert J. |author-link=Robert J. Art |year=1998 |title=Creating a Disaster: NATO's Open Door Policy |journal=Political Science Quarterly |volume=113 |pages=383–403 |doi=10.2307/2658073 |jstor=2658073 |number=3}}
* {{cite book |last1=Bethlehem |first1=Daniel L. |url=https://books.google.com/books?id=7SczBzxA6-IC&pg=PR55 |title=The 'Yugoslav' Crisis in International Law |last2=Weller |first2=Marc |publisher=[[Cambridge University Press]] |year=1997 |isbn=978-0-521-46304-1 |series=Cambridge International Documents Series |volume=5 |access-date=27 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160403080406/https://books.google.com/books?id=7SczBzxA6-IC&pg=PR55 |archive-date=3 April 2016 |url-status=live}}
* {{cite book |last=Clausson |first=M.I. |url=https://books.google.com/books?id=ei38uQH5M5kC&pg=PA94 |title=NATO: Status, Relations, and Decision-Making |publisher=Nova Publishers |year=2006 |isbn=978-1-60021-098-3 |access-date=27 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160405181655/https://books.google.com/books?id=ei38uQH5M5kC&pg=PA94 |archive-date=5 April 2016 |url-status=live}}
* {{cite book |last=Collins |first=Brian J. |url=https://books.google.com/books?id=KyBPuKcUXowC |title=NATO: A Guide to the Issues |publisher=ABC-CLIO |year=2011 |isbn=978-0-313-35491-5 |access-date=27 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160415183835/https://books.google.com/books?id=KyBPuKcUXowC |archive-date=15 April 2016 |url-status=live}}
* {{cite book |last=van der Eyden |first=Ton |url=https://books.google.com/books?id=QJyHlwgWnGQC&pg=PA104 |title=Public management of society: rediscovering French institutional engineering in the European context |publisher=IOS Press |year=2003 |isbn=978-1-58603-291-3 |volume=1 |access-date=27 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160418225810/https://books.google.com/books?id=QJyHlwgWnGQC&pg=PA104 |archive-date=18 April 2016 |url-status=live}}
* {{cite book |last=Zenko |first=Micah |author-link=Micah Zenko |url=https://books.google.com/books?id=rJHU9VZRhjwC&pg=PA133 |title=Between Threats and War: U.S. Discrete Military Operations in the Post-Cold War World |publisher=[[Stanford University Press]] |year=2010 |isbn=978-0-8047-7191-7 |access-date=27 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160411152001/https://books.google.com/books?id=rJHU9VZRhjwC&pg=PA133 |archive-date=11 April 2016 |url-status=live}}
{{refend}}

== Đọc thêm ==
* <cite class="citation web cs1">[https://web.archive.org/web/20121003015226/http://www.acus.org/files/publication_pdfs/65/2003-08-Transforming_the_NATO_Military_Command_Structure.pdf "Transforming the NATO Military Command Structure: A New Framework for Managing the Alliance's Future"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. </cite><cite class="citation web cs1">''Atlantic Council of the United States''. August 2003. Archived from [http://www.acus.org/files/publication_pdfs/65/2003-08-Transforming_the_NATO_Military_Command_Structure.pdf the original] <span class="cs1-format">(PDF)</span> on 3 October 2012.</cite>
* Axelrod, Robert, and Silvia Borzutzky. "NATO and the War on Terror: The Organizational Challenges of the Post 9/11 World." ''Review of International Organizations'' 1.3 (2006): 293–307. [https://www.researchgate.net/profile/Silvia_Borzutzky/publication/227307146_NATO_and_the_war_on_terror_The_organizational_challenges_of_the_post_911_world/links/54f78d520cf2ccffe9db4481.pdf online]
* Borawski, John, and Thomas-Durell Young. ''NATO after 2000: the future of the Euro-Atlantic Alliance'' (Greenwood, 2001).
* <cite id="CITEREFColbourn2022" class="citation book cs1">Colbourn, Susan (2022). </cite><cite id="CITEREFColbourn2022" class="citation book cs1">''Euromissiles: The Nuclear Weapons That Nearly Destroyed NATO''. Ithaca, New York: Cornell University Press. [[:en:ISBN_(identifier)|ISBN]]&#x20;[[:en:Special:BookSources/978-1501766022|<bdi>978-1501766022</bdi>]].</cite>
* Hendrickson, Ryan C. "NATO's next secretary general: Rasmussen's leadership legacy for Jens Stoltenberg." ''Journal of Transatlantic Studies'' (2016), 15#3, pp. 237–251.
* <cite id="CITEREFIsmay1954" class="citation web cs1">[[:en:Hastings_Ismay,_1st_Baron_Ismay|Ismay, Hastings]] (1954). </cite><cite id="CITEREFIsmay1954" class="citation web cs1">[http://archives.nato.int/nato-first-5-years-1949-1954-by-lord-ismay-secretary-general-of-north-atlantic-treaty-organization;isad "NATO: The First Five Years"]. Paris, France: NATO. [https://web.archive.org/web/20170315234941/http://archives.nato.int/nato-first-5-years-1949-1954-by-lord-ismay-secretary-general-of-north-atlantic-treaty-organization%3Bisad Archived] from the original on 15 March 2017<span class="reference-accessdate">. </span><span class="reference-accessdate">Retrieved <span class="nowrap">4 April</span> 2017</span>.</cite>
* "NATO at 70: Balancing Collective Defense and Collective Security", Special issue of ''Journal of Transatlantic Studies'', 17#2 (June 2019), pp. 135–267.
* NATO Office of Information and Press, NATO Handbook: Fiftieth Anniversary Edition, NATO, Brussels, Belgium, 1998–1999, Second Reprint.[[:en:ISBN_(identifier)|ISBN]]&#x20;[[:en:Special:BookSources/92-845-0134-2|<bdi>92-845-0134-2</bdi>]]
* <cite id="CITEREFPedlow" class="citation web cs1">Pedlow, Gregory W. [https://web.archive.org/web/20110721043422/http://www.aco.nato.int/resources/21/Evolution%20of%20NATO%20Cmd%20Structure%201951-2009.pdf "Evolution of NATO's Command Structure 1951–2009"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. </cite><cite id="CITEREFPedlow" class="citation web cs1">''aco.nato.int''. Brussels(?): NATO ACO. Archived from [http://www.aco.nato.int/resources/21/Evolution%20of%20NATO%20Cmd%20Structure%201951-2009.pdf the original] <span class="cs1-format">(PDF)</span> on 21 July 2011<span class="reference-accessdate">. </span><span class="reference-accessdate">Retrieved <span class="nowrap">18 February</span> 2015</span>.</cite>
* Sayle, Timothy Andrews. ''Enduring Alliance: A History of NATO and the Postwar Global Order'' (Cornell University Press, 2019), [http://www.h-net.msu.edu/reviews/showrev.php?id=54342 online review].

== Liên kết ngoài ==
* {{Official website}}
* [https://www.nato.int/cps/en/natohq/topics_212668.htm Secretary General's Annual Reports 2011–present]

[[Thể loại:Quan hệ xuyên Đại Tây Dương]]
[[Thể loại:Siêu tổ chức]]
[[Thể loại:Tổ chức có trụ sở tại Bruxelles]]
[[Thể loại:Liên minh quân sự liên quan tới Hoa Kỳ]]
[[Thể loại:Liên minh quân sự liên quan tới Vương quốc Liên hiệp Anh]]
[[Thể loại:Liên minh quân sự liên quan tới Thổ Nhĩ Kỳ]]
[[Thể loại:Liên minh quân sự liên quan tới Tây Ban Nha]]
[[Thể loại:Liên minh quân sự liên quan tới România]]
[[Thể loại:Liên minh quân sự liên quan tới Bồ Đào Nha]]
[[Thể loại:Liên minh quân sự liên quan tới Ba Lan]]
[[Thể loại:Liên minh quân sự liên quan tới Hà Lan]]
[[Thể loại:Liên minh quân sự liên quan tới Luxembourg]]
[[Thể loại:Liên minh quân sự liên quan tới Litva]]
[[Thể loại:Liên minh quân sự liên quan tới Latvia]]
[[Thể loại:Liên minh quân sự liên quan tới Ý]]
[[Thể loại:Liên minh quân sự liên quan tới Hungary]]
[[Thể loại:Liên minh quân sự liên quan tới Hy Lạp]]
[[Thể loại:Liên minh quân sự liên quan tới Pháp]]
[[Thể loại:Liên minh quân sự liên quan tới Estonia]]
[[Thể loại:Liên minh quân sự liên quan tới Canada]]
[[Thể loại:Liên minh quân sự liên quan tới Bulgaria]]
[[Thể loại:Liên minh quân sự liên quan tới Bỉ]]
[[Thể loại:Quan hệ ngoại giao của Liên Xô]]
[[Thể loại:Tổ chức chiến tranh Lạnh]]
[[Thể loại:Hiệp ước Chiến tranh Lạnh]]
[[Thể loại:Tổ chức chống cộng]]
[[Thể loại:Khởi đầu năm 1949 ở Washington, D.C.]]
[[Thể loại:NATO]]
[[Thể loại:Bài viết có văn bản tiếng Pháp]]
[[Thể loại:Trang có bản dịch chưa được xem lại]]