Xem mã nguồn của Ngô Thị Chính

{{Thông tin nhân vật hoàng gia
| tên = Tuệ Khiết Hiền phi
| tên gốc = 慧潔賢妃
| tước vị = [[Minh Mạng|Minh Mạng Đế]] [[Hậu cung nhà Nguyễn|Nhất giai Phi]]
| hình = 
| cỡ hình = 250px
| ghi chú hình = 
| tên đầy đủ = '''Ngô Thị Chính''' (吳氏政)<br>'''Ngô Thị Kiều'''
| kiểu tên đầy đủ = Tên húy
| chồng = [[Nguyễn Thánh Tổ]]<br> Minh Mạng
| thông tin con cái = ẩn
| con cái = Hoàng tử Chính<br>Vĩnh Tường Quận vương [[Nguyễn Phúc Miên Hoành|Miên Hoành]]<br>An Tĩnh Công chúa [[Nguyễn Phúc Ngọc Tông|Ngọc Tông]]<br>An Phú Công chúa [[Nguyễn Phúc Khuê Gia|Khuê Gia]]<br>Lộc Thành Công chúa [[Nguyễn Phúc Uyển Diễm|Uyển Diễm]]<br>Phú Bình Quận vương [[Nguyễn Phúc Miên Áo|Miên Áo]]<br>Hòa Quốc công [[Nguyễn Phúc Miên Quân|Miên Quân]]<br>Hoàng nữ Thụy Thục<br>Quảng Hóa Quận công [[Nguyễn Phúc Miên Uyển|Miên Uyển]]
| tước hiệu = Phủ thiếp (府妾)<br>Cung tần (宮嬪)<br>Tam giai Hiền tần (三階賢嬪)<br>Nhất giai Hiền phi (一階賢妃)
| thụy hiệu = <font color = "grey">Tuệ Khiết Hiền phi</font><br>(慧潔賢妃)
| hoàng tộc = [[Nhà Nguyễn]]
| cha = [[Ngô Văn Sở (nhà Nguyễn)|Ngô Văn Sở]]
| mẹ = Nguyễn Thị Đích
| sinh = [[1792]]
| nơi sinh = Đăng Xương, phủ [[Thừa Thiên]]
| mất = [[1843]] (51 tuổi)
| nơi mất = [[Phú Xuân]], [[Đại Nam]]
| ngày an táng = 
| nơi an táng = [[Hương Thủy (thị xã)|Hương Thủy]], [[Thừa Thiên]]
}}
'''Tuệ Khiết Hiền phi Ngô Thị Chính''' (được đọc trại thành '''Chánh''') ([[chữ Hán]]: 慧潔賢妃吳氏政; [[1792]] – [[1843]]), còn có [[húy]] là '''Kiều''',<ref name="NPT243" /> phong hiệu '''Nhất giai Hiền phi''' (一階賢妃), là một cung phi rất được sủng ái của hoàng đế [[Minh Mạng]] [[nhà Nguyễn]] trong [[lịch sử Việt Nam]].

== Tiểu sử ==
Nhất Giai Hiền Phi Ngô Thị Chính là con gái của ông [[Ngô Văn Sở (nhà Nguyễn)|Ngô Văn Sở]], nguyên quán ở huyện Đăng Xương, phủ [[Thừa Thiên]], sau chuyển vào nam sinh sống ở làng Thuận Nghĩa, [[Gia Định]].<ref name=":0">''Đại Nam liệt truyện'', tập 2, quyển 25: ''Truyện các quan'' – phần ''Ngô Văn Sở''</ref> Ông Sở nguyên là tướng của [[nhà Tây Sơn]], sau theo về với chúa [[Nguyễn Ánh]].<ref name=":0" /> Dưới [[triều Tây Sơn]] cũng có một danh tướng là Đại tư mã [[Ngô Văn Sở]], nhưng ông này không phải là cha của bà Hiền Phi.

Năm [[1799]], ông Sở theo giúp [[Võ Tánh]] thủ [[thành Bình Định]]. Nguyễn Ánh diệt được Tây Sơn, lên ngôi lấy hiệu [[Gia Long]], ông Sở được phong Chưởng Cơ làm Quản Đạo ở trấn Thanh Hóa Ngoại (tỉnh [[Ninh Bình]] sau này).<ref name=":0" /> Sau này, do phạm tội mà ông Sở bị cách chức rồi mất. Vợ của ông là bà Nguyễn Thị Đích, sinh được một con gái và hai con trai: bà Hiền phi là con gái đầu lòng, hai người em trai tên Thắng và Thọ.<ref name=":1">{{Chú thích web|url=https://ngotoc.vn/Nghien-cuu-Trao-doi/ba-hien-phi-ho-ngo-trong-cung-nha-nguyen-199.html|title=Bà hiền phi họ Ngô trong cung nhà Nguyễn|tác giả=|họ=|tên=|ngày=25-05-2016|website=Ngô Tộc|url lưu trữ=|ngày lưu trữ=|ngày truy cập=}}</ref>

Bà Chính được chọn vào hầu hoàng đế [[Minh Mạng]] khi ông còn là Thái tử nơi [[tiềm để]]. Năm [[1820]], vua [[Minh Mạng]] đăng cơ, phong cho bà làm ''Cung tần''.<ref name="NPT243" /> Do lúc này, chánh thất [[Hồ Thị Hoa]] (mẹ của vua [[Thiệu Trị]]) đã mất nên bà Chính là người đứng đầu hậu cung khi đó. Sau đó, bà được phong làm '''Hiền tần''' (賢嬪) thuộc hàng Tam giai. Trên bậc Tân còn có các bậc ''Tam phi'' và ''Tam tu,'' nhưng bậc Tam phi để trống, còn bậc Tam tu có Tu nghi [[Phạm Thị Tuyết|Phạm thị]] đã qua đời được truy phong, nên Hiền tần Ngô thị là người có địa vị cao nhất trong hậu cung. Ngay cả bà [[Hồ Thị Hoa]] - mẹ đẻ Hoàng trưởng tử Miên Tông (tức vua [[Thiệu Trị]] sau này) cũng chỉ được truy tặng làm ''Chiêu nghi'', xếp dưới cả Cửu tần.

Đến năm [[1836]], cấp bậc hậu cung được cải tổ, Hiền tần Ngô thị được tấn phong làm '''Hiền phi''' (賢妃) ở hàng Nhất giai, vẫn đứng đầu hậu cung. Chiêu nghi Hồ thị được tấn tặng làm ''Nhất giai Thần phi'', tuy cùng hàng Nhất giai nhưng vẫn xếp dưới Hiền phi. Theo Hội điển, nghi lễ sắc phong của Hiền phi khác hẳn các cung giai khác, có hẳn Chánh phó sứ và tiến hành lễ ở ngay trong cung của bà, khác hẳn các cung tần khác phải làm lễ ở cung Khôn Thái. Từ đó có thể thấy địa vị vượt trội của Hiền phi trong nội đình. Nghi lễ được tả như sau<ref>''Hội điển, tập 6'', tr 165</ref>
{{Cquote|Về nghi lễ sách phong Hiền phi, trước kì sắc phong, chọn sai 2 viên văn võ đại thần sung làm Chánh phó sứ. Trước một ngày, 1 hoàng tử công do phi sinh ra (tức Phú Bình công Miên An), kính đến từ cung đem nhật kì sách phong tâu lên. Bộ ty ở điện Cần Chánh, nữ quan ở viện phi vẫn ở chiểu lệ đặt bày án để cờ tiết, long đình để hộp sách, nhã nhạc nghi trượng, biền binh, bày hàng theo như nghi lễ. Đến giờ, chánh phó sứ đều mặc áo con mãng, đến sân quỳ xuống, nhận cờ tiết, bộ ty bưng hộp sách để ở trên long đình, Chánh sứ cầm cờ tiết đi trước, phó sứ và bộ ty đi sau đến nhà Duyệt thị. Ty loan nghi đưa long đình để sách đặt ở gian chính giữa. Hoàng tử các công do phi sinh ra đều đội mũ mặc áo đến trước long đình quỳ xuống. Chánh sứ đem cờ tiết trao cho Hoàng tử công, phó sứ bưng sách trao cho hoàng tử, đều tiếp nhận, đứng dậy và chuyển giao cho nữ quan đệ đến viện phi vẫn ở. Phi đội mũ mặc áo đón lấy và làm lễ chịu phong theo như nghi lễ. Chánh phó sứ nộp lại cờ tiết, phục mệnh xong thì cho ăn uống ở viện Tả đãi lậu, Hoàng tử khoản tiếp đãi. Ngày hôm ấy, phi đội mũ mặc áo đến trước nhà vua làm lễ tạ ơn, lại đến cung Từ Thọ làm lễ yết bái. Ngày hôm sau, hoàng tử hoàng nữ do phi sinh ra đến viện phi vẫn ở làm lễ lạy mừng.}}

Bài sách phong Hiền phi năm đó có đoạn:

{{Cquote|Đoái tưởng Hiền tân họ Ngô, con dòng của giống, xứng trang nghi phạm trong lục cung! Ngươi theo trẫm từ lúc tiềm để đến bây giờ hơn 30 năm khi phong tiêu, khi viện quế, khi gối phụng, khi màn loan, đỡ tráp nâng khăn, đoan trang nét ngọc, thức khuya dậy sớm, chầu chực ven màn. Càng sùng quyến chừng nào lại càng khiêm thuận chừng nấy. Vậy nên, lệ ban gia mới định, liền chiếu luật gia phong.''”<ref name=":1" />}}

Năm [[1822]], Minh Mạng hạ chiếu phục chức Chưởng cơ cho ông Sở cha bà, và cho Thắng em bà giữ chức Cai đội.<ref name=":0" /> Dân gian nói rằng, bà Hiền phi thường sinh sự với các bà khác vì cậy được vua yêu, khiến Minh Mạng nhiều khi lâm vào cảnh khó xử. Tuy đã hơn 40, nhưng Hiền phi vẫn hạ sinh được cho hoàng đế Minh Mạng thêm một hoàng tử là [[Nguyễn Phúc Miên Uyển|Miên Uyển]], chứng tỏ bà vẫn rất được hoàng đế quý mến dù đã có tuổi.

Tương truyền, bà Hiền phi thường nói những người thân cận rằng, dù hoàng đế có yêu bà cỡ nào thì khi chết cũng chỉ có hai bàn tay không. Hoàng đế biết vậy nên khi bà mất đã thân hành đến chỗ bà nằm mà đặt vào tay 2 nén vàng, để khỏi ra đi với hai bàn tay không. Tuy nhiên, điều này lại mâu thuẫn với thế phả họ Nguyễn Phúc, vì Hiền phi Ngô thị được ghi lại là mất vào năm [[1843]], sau hoàng đế [[Minh Mạng]] 2 năm.<ref>Tôn Thất Bình, sđd, tr.12</ref>

Năm [[Thiệu Trị]] thứ 3 ([[1843]]), tiên triều Hiền phi Ngô thị qua đời, hưởng thọ 52 tuổi, [[thụy]] là '''Tuệ Khiết''' (慧艷). Hoàng đế nghỉ chầu 3 ngày, sai quan lo liệu việc tang, cấp thêm cho 3000 [[quan tiền]]. Đền thờ của Hiền phi được dựng ở xã Phú Xuân, tẩm mộ táng tại thôn Châu Chữ (nay thuộc xã [[Thủy Bằng]], thị xã [[Hương Thủy (thị xã)|Hương Thủy]], tỉnh [[Thừa Thiên – Huế]]).<ref name="NPT243">''Nguyễn Phúc tộc thế phả'', sđd, tr.243</ref> Chuẩn cho con trai bà là ''Phú Bình công'' [[Nguyễn Phúc Miên Áo|Miên Áo]] trong 100 ngày tang hễ gặp có chương sớ của Tôn nhân phủ dâng tâu, đều cho miễn đứng tên đề.

== Hậu duệ ==
Bà Hiền phi Ngô Thị Chính đã sinh cho hoàng đế [[Minh Mạng]] được 5 hoàng nam và 4 hoàng nữ, trong đó có sáu người sống qua tuổi trưởng thành:

* Nguyễn Phúc Chính ([[26 tháng 8]] năm [[1807]] – [[1808]]), hoàng tử thứ 2, mất sớm.
* ''Vĩnh Tường Quận vương'' [[Nguyễn Phúc Miên Hoành]] ([[12 tháng 7]] năm [[1811]] – [[23 tháng 11]] năm [[1835]]), hoàng tử thứ 5.
* ''An Tĩnh Công chúa'' [[Nguyễn Phúc Ngọc Tông]] ([[17 tháng 7]] năm [[1812]] – [[3 tháng 4]] năm [[1824]]), hoàng nữ trưởng, mất sớm.
* ''An Phú Công chúa'' [[Nguyễn Phúc Khuê Gia]] ([[12 tháng 8]] năm [[1813]] – [[28 tháng 4]] năm [[1865]]), hoàng nữ thứ 2. Lấy Nguyễn Văn Túc.
* ''Lộc Thành Công chúa'' [[Nguyễn Phúc Uyển Diễm]] ([[1815]] – [[29 tháng 8]] năm [[1836]]), hoàng nữ thứ 3. Lấy Võ Văn Mỹ.
* ''Phú Bình Quận vương'' [[Nguyễn Phúc Miên Áo]] ([[4 tháng 1]] năm [[1817]] – [[1 tháng 2]] năm [[1865]]), hoàng tử thứ 6.
* ''Hòa Quốc công'' [[Nguyễn Phúc Miên Quân]] ([[31 tháng 8]] năm [[1828]] – [[17 tháng 8]] năm [[1863]]), hoàng tử thứ 40.
* Nguyễn Phúc Thụy Thục ([[1829]] – [[12 tháng 6]] năm [[1835]]), hoàng nữ thứ 32.
* ''Quảng Hóa Quận công'' [[Nguyễn Phúc Miên Uyển]] ([[12 tháng 2]] năm [[1833]] – [[30 tháng 11]] năm [[1893]]), hoàng tử thứ 60.

== Trong văn hóa đại chúng ==
{| class="wikitable" style="width:100%;"
|- style="background:gold; color:black; text-align:center;"
|'''Năm'''||'''Tác Phẩm'''||'''Diễn Viên'''||'''Nhân Vật'''
|-
| style="text-align:center;"|2020 || style="text-align:center;"|[[Phượng khấu]]|| style="text-align:center;" | [[Nguyễn Minh Trang|NSƯT Minh Trang]] || style="text-align:center;"| Ngô Ngọc Kiều
|}

== Tham khảo ==
* Tôn Thất Bình (1993), ''Đời sống cung đình triều Nguyễn'', Nhà xuất bản Thuận Hóa
* Hội đồng trị sự Nguyễn Phúc Tộc (1995), ''[http://www.namkyluctinh.com/a-sachsuvn/Nguyen_Phuc_Toc_The_Pha.pdf Nguyễn Phúc Tộc thế phả] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200927051537/http://www.namkyluctinh.com/a-sachsuvn/Nguyen_Phuc_Toc_The_Pha.pdf |date=2020-09-27 }}'', Nhà xuất bản Thuận Hóa
* [[Quốc sử quán triều Nguyễn]] (2006), ''[[Đại Nam liệt truyện]] Chính biên'', Tổ Phiên dịch [[Viện Sử học]] dịch, Nhà xuất bản Giáo dụcc
* [[Quốc sử quán triều Nguyễn]] (2006), ''[[Đại Nam thực lục]] Chính biên'', Tổ Phiên dịch [[Viện Sử học]] dịch, Nhà xuất bản Giáo dục
* [[Quốc sử quán triều Nguyễn]] (1993), ''Khâm định Đại Nam Hội điển sự lệ, tập 6'', Tổ Phiên dịch [[Viện Sử học]] dịch, Nhà xuất bản Thuận Hóa

== Xem thêm ==
* [[Gia đình Minh Mạng]]

== Chú thích ==
{{tham khảo}}

[[Thể loại:Sinh năm 1792]]
[[Thể loại:Mất năm 1843]]
[[Thể loại:Người Thừa Thiên Huế]]
[[Thể loại:Phi tần Minh Mạng]]