Xem mã nguồn của Nhóm di tích Khajuraho

{{Infobox UNESCO World Heritage Site
| WHS = Nhóm di tích Khajuraho
| image = Kandariya mahadev.jpg
| Location = [[Chhatarpur]], [[Madhya Pradesh]], [[Ấn Độ]]
| Criteria = Văn hóa: i, iii
| ID = 240
| Year = 1986
| locmapin = India#India Madhya Pradesh
| map_caption = 
| relief = 1
| coordinates = {{coord|24.854422|N|79.921427|E|format=dms|display=inline,title}}
}}
'''Nhóm di tích Khajuraho''' là một nhóm các [[đền thờ Hindu]] nằm ở [[Chhatarpur (huyện)|Chhatarpur]], [[Madhya Pradesh]], [[Ấn Độ]], khoảng {{convert|175|km|mi|0}} về phía đông nam thành phố [[Jhansi]]. Nhóm các di tích này được [[UNESCO]] công nhận là [[Di sản thế giới]] từ 1986.<ref>{{chú thích web|title=World Heritage Day: Five must-visit sites in India|url=http://www.hindustantimes.com/travel/world-heritage-day-five-must-visit-sites-in-india/article1-1338551.aspx|ngày truy cập=2019-04-03|archive-date = ngày 14 tháng 8 năm 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150814145305/http://www.hindustantimes.com/travel/world-heritage-day-five-must-visit-sites-in-india/article1-1338551.aspx|url-status=dead}}</ref><ref name=unesco/> Chúng nổi tiếng với những biểu tượng kiến trúc phong cách [[kiến trúc đền thờ Hindu|đền thờ Hindu]] và những tác phẩm [[nghệ thuật khiêu dâm]].<ref>Philip Wilkinson (2008), India: People, Place, Culture and History, {{ISBN|978-1405329040}}, pp 352-353</ref>

Hầu hết các ngôi đền Khajuraho được xây dựng từ năm 950 đến 1050 dưới triều đại [[Chandela]].<ref name=Madan>{{chú thích sách|title=India through the ages|url=https://archive.org/details/indiathroughages00mada|last=Gopal|first=Madan|year= 1990| page= [https://archive.org/details/indiathroughages00mada/page/179 179]|editor=K.S. Gautam|publisher=Publication Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India}}</ref><ref>{{chú thích web|title=Khajuraho Group of Monuments|url=https://whc.unesco.org/en/list/240}}</ref> Các ghi chép lịch sử cũng lưu ý rằng, Khajuraho vào thế kỷ 12 có đến 85 ngôi đền trải rộng trên khu vực 20&nbsp;km vuông. Giờ chỉ còn 25 ngôi đền trải rộng trên 6&nbsp;km vuông là còn tồn tại.<ref name=unesco>[http://whc.unesco.org/en/list/240 Khajuraho Group of Monuments] UNESCO World Heritage Site</ref> Trong số những đền thờ còn sót lại, [[Đền Kandariya Mahadeva|Kandariya Mahadeva]] là ngôi đền lớn nhất và được trang trí công phu nhất với những chi tiết, biểu tượng, biểu cảm phức tạp của nghệ thuật Ấn Độ cổ.<ref name=ddesai>Devangana Desai (2005), ''Khajuraho'', Oxford University Press, Sixth Print, {{ISBN|978-0-19-565643-5}}</ref>

Nhóm di tích được xây dựng cùng nhau nhưng dành cho hai tôn giáo là [[Ấn Độ giáo]] và [[Kỳ Na giáo]] cho thấy một truyền thống chấp thuận và tôn trọng quan điểm tôn giáo đa dạng giữa người Ấn giáo và người Kỳ Na giáo trong khu vực.<ref name=jfergusson>James Fergusson, [https://archive.org/stream/historyofindiane02ferguoft#page/140/mode/2up/search/khajuraho Northern or Indo-Aryan Style - Khajuraho] History of Indian and Eastern Architecture, Updated by James Burgess and R. Phene Spiers (1910), Volume II, John Murray, London</ref>
==Vị trí==
Nhóm di tích Khajuraho nằm ở huyện [[Chhatarpur (huyện)|Chhatarpur]], [[Madhya Pradesh]], nằm cách khoảng {{convert|620|km|mi|0}} về phía đông nam [[New Delhi]]. Các đền thờ nằm gần một thị trấn nhỏ được gọi là [[Khajuraho]] với dân số khoảng 20.000 người (năm 2001).<ref>{{chú thích web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date = ngày 16 tháng 6 năm 2004 |title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date = ngày 1 tháng 11 năm 2008 |publisher= Census Commission of India}}</ref> Tại đây có [[Sân bay Khajuraho]] với các chuyến bay đến Delhi, Agra, [[Varanasi]] và [[Mumbai]].<ref>[http://www.aai.aero/allAirports/khajuraho_generalinfo.jsp Khajuraho airport] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150708201920/http://www.aai.aero/allAirports/khajuraho_generalinfo.jsp |date=ngày 8 tháng 7 năm 2015 }} AAI, Govt of India</ref> Ngoài ra, khu vực cũng có hệ thống đường sắt Ấn Độ với một nhà ga cách khu di tích khoảng 6&nbsp;km.

Khajuraho cũng nằm cách [[Quốc lộ 39 (Ấn Độ)|Quốc lộ 39]] khoảng 10&nbsp;km, cách [[Chhatarpur]] khoảng 50&nbsp;km và kết nối với thành phố thủ phủ bang [[Bhopal]] theo [[Quốc lộ 146 (Ấn Độ)|Quốc lộ 146]]. [[Đền Bhand Deva]] nằm ở [[Rajasthan]] được xây dựng theo phong cách của các di tích Khajuraho có niên đại từ thế kỷ 10 thường được gọi là "Tiểu Khajuraho".
==Lịch sử==
Nhóm di tích Khajuraho được xây dựng dưới thời cai trị của triều đại [[Chandela]]. Quá trình xây dựng gần như được bắt đầu ngay khi quyền lực của họ gia tăng khắp vương quốc sau này được biết đến là [[Bundelkhand]].<ref name=gghurye>G.S. Ghurye, Rajput Architecture, {{ISBN|978-8171544462}}, Reprint Year: 2005, pp 19-24</ref> Hầu hết các đền thờ được xây dựng dưới triều đại của vua [[Yashovarman (triều đại Chandela)|Yashovarman]] và [[Dhanga]]. Di sản của Yashovarman biểu hiện tốt nhất tại [[Đền Lakshmana, Khajuraho|Đền Lakshmana]] trong khi [[Đền Vishvanatha, Khajuraho|Đền Vishvanatha]] là minh chứng nổi bật nhất dưới triều đại của vua Dhanga.<ref name=Sen>{{chú thích sách | last = Sen | first = Sailendra | title = A Textbook of Medieval Indian History | publisher = Primus Books | year = 2013 | isbn =9789380607344 }}</ref>{{rp|22}} Ngôi đền lớn nhất và nổi tiếng nhất còn tồn tại là Kandariya Mahadeva, được xây dựng dưới triều đại của vua [[Vidyadhara (vua Chandela)|Vidyadhara]].{{sfn|Devangana Desai|2005|p=10}} Các bản khắc của ngôi đền cho thấy nhiều ngôi đền hiện đang tồn tại đã hoàn thành trong khoảng từ năm 970 đến 1030, và những ngôi đền còn lại được hoàn thành trong những thập kỷ sau đó.
==Tham khảo==
{{tham khảo}}
==Đọc thêm==
* M.R. Anand and Stella Kramrisch, ''Homage to Khajuraho'', {{oclc|562891704}}
* Alain Daniélou, ''The Hindu Temple: Deification of Eroticism'', {{ISBN|978-0892818549}}
* Prasenjit Dasgupta, ''Khajuraho'', Patralekha, [[Kolkata]], 2014
* Devangana Desai, ''The Religious Imagery of Khajuraho'', Franco-Indian Research P. Ltd. (1996) {{ISBN|81-900184-1-8}}
* {{chú thích sách |author=Devangana Desai |title=Khajuraho |url=https://books.google.com/books?id=amPqAAAAMAAJ |year=2005 |edition=Sixth impression |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-565391-5 }}
* Phani Kant Mishra, ''Khajuraho: With Latest Discoveries,'' Sundeep Prakashan (2001) {{ISBN|81-7574-101-5}}
* L. A. Narain, ''Khajuraho: Temples of Ecstasy''. New Delhi: Lustre Press (1986)
==Liên kết ngoài==
{{Thể loại Commons|Khajuraho group of monuments}}
{{Wikivoyage-inline|Khajuraho}}
* [http://whc.unesco.org/en/list/240 Khajuraho Group of Monuments] UNESCO
* [http://asibhopal.nic.in/monument/chhatarpur.html Archaeological Survey of India, Bhopal Division]
* [http://digitalcollections.lib.washington.edu/cdm/search/collection/ic/searchterm/R%20Nath!Khajuraho/field/creato!covera/mode/all!all/conn/and!and/order/title R. Nath Mughal Architecture Image Collection, Images of Khajuraho] - University of Washington Digital Collection
{{Di sản thế giới tại Ấn Độ}}

[[Thể loại:Di sản thế giới tại Ấn Độ|Khajuraho]]
[[Thể loại:Thành phố linh thiêng Hindu|Khajuraho]]
[[Thể loại:Khajuraho|Khajuraho]]
[[Thể loại:Nghệ thuật khiêu dâm|Khajuraho]]