Xem mã nguồn của Nitơ oxide (y tế)

{{Infobox drug
| drug_name = 
| type = <!-- empty -->
| IUPAC_name = 
| image = Entonox set.png
| alt = 
| caption = Một bộ dụng cụ Entonox CD
<!-- Clinical data -->| pronounce = 
| tradename = Entonox, tên khác
| Drugs.com = 
| MedlinePlus = 
| licence_EU = 
| licence_US = 
| pregnancy_AU = <!-- A/B1/B2/B3/C/D/X -->
| pregnancy_AU_comment = 
| pregnancy_US = <!-- A/B/C/D/X/N -->
| pregnancy_category = 
| legal_AU = <!-- S2, S3, S4, S5, S6, S7, S8, S9 or Unscheduled-->
| legal_AU_comment = 
| legal_CA = <!-- OTC, Rx-only, Schedule I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII -->
| legal_DE = <!-- Anlage I, II, III -->
| legal_NZ = <!-- Class A, B, C -->
| legal_UK = <!-- GSL, P, POM, CD, CD Lic, CD POM, CD No Reg POM, CD (Benz) POM, CD (Anab) POM or CD Inv POM / Class A, B, C -->
| legal_US = <!-- OTC/Rx-only/Schedule I, II, III, IV, V -->
| legal_UN = <!-- N I, II, III, IV / P I, II, III, IV-->
| legal_status = <!-- Free text -->
<!-- Pharmacokinetic data -->| routes_of_administration = 
| bioavailability = 
| protein_bound = 
| metabolism = 
| metabolites = 
| onset = 30 giây <ref name=AnUK2009/>
| elimination_half-life = 
| duration_of_action = 1 phút <ref name=AnUK2009/>
| excretion = <!-- Identifiers -->
| CAS_number = 10024-97-2
| ATCvet = 
| ATC_prefix = N01
| ATC_suffix = AX13
| PubChem = 948
| DrugBank = 06690
| ChemSpiderID = 923
| UNII = K50XQU1029
<!-- Chemical data -->| ChEBI = 17045
| ChEMBL = 1234579
| chemical_formula = N<sub>2</sub>O
| N = 2
| O = 1
| molecular_weight = 
| smiles = [N-]=[N+]=O
| StdInChI = 1S/N2O/c1-2-3
| StdInChIKey = GQPLMRYTRLFLPF-UHFFFAOYSA-N
| INN = 
}}'''Nitơ oxit''', được bán dưới tên thương hiệu là '''Entonox''' cùng với một số các tên khác, là một loại khí hít được sử dụng với vai trò như một [[chất giảm đau]]. Khí này cũng có thể kết hợp cùng với các thuốc khác để có hiệu quả gây mê.<ref name="WHO2008">{{chú thích sách|title=WHO Model Formulary 2008|date=2009|publisher=World Health Organization|isbn=9789241547659|page=20|url=http://apps.who.int/medicinedocs/documents/s16879e/s16879e.pdf|access-date =ngày 8 tháng 12 năm 2016|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161213060118/http://apps.who.int/medicinedocs/documents/s16879e/s16879e.pdf|archivedate=ngày 13 tháng 12 năm 2016|df=}}</ref> Chúng được sử dụng phổ biến trong các trường hợp như trong khi [[sinh con]], sau [[chấn thương]], và là một phần của chăm sóc cuối đời.<ref name="WHO2008" /> Khởi đầu của hiệu ứng thường trong vòng nửa phút và kéo dài trong khoảng một phút.<ref name="AnUK2009">{{chú thích web|title=Anaesthesia UK: Entonox|url=http://www.frca.co.uk/article.aspx?articleid=100364|website=www.frca.co.uk|access-date =ngày 15 tháng 12 năm 2016|date=ngày 26 tháng 1 năm 2009|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071031101605/http://www.frca.co.uk/article.aspx?articleid=100364|archivedate=ngày 31 tháng 10 năm 2007|df=}}</ref>

Thuốc này có ít tác dụng phụ, trừ [[nôn mửa]], trong trường hợp sử dụng ngắn hạn.<ref name="AnUK2009" /><ref name="WHO2008" /> Khi sử dụng thuốc dài hạn thì [[thiếu máu]] hoặc [[tê]] có thể xảy ra.<ref name="WHO2008" /> Chúng luôn luôn nên được cung cấp với ít nhất 21% oxy.<ref name="WHO2008" /> Thuốc không được khuyến cáo ở những người bị tắc ruột hoặc [[tràn khí màng phổi]].<ref name="WHO2008" /> Sử dụng trong phần đầu của [[thai kỳ]] không được khuyến cáo.<ref name="AnUK2009" /> Có thể sử dụng thuốc trong giai đoạn cho con bú.<ref>{{chú thích web|title=Nitrous Oxide use while Breastfeeding {{!}} Drugs.com|url=https://www.drugs.com/breastfeeding/nitrous-oxide.html|website=www.drugs.com|access-date =ngày 15 tháng 12 năm 2016|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161221011018/https://www.drugs.com/breastfeeding/nitrous-oxide.html|archivedate=ngày 21 tháng 12 năm 2016|df=}}</ref>

Nitơ oxit được phát hiện từ năm 1772 đến 1793 và được sử dụng để gây mê vào năm 1844.<ref name="My2007">{{chú thích sách|last1=Myers|first1=Richard L.|title=100 Most Important Chemical Compounds, The: A Reference Guide: A Reference Guide|date=2007|publisher=ABC-CLIO|isbn=9780313080579|page=198|url=https://books.google.ca/books?id=nKtzCgAAQBAJ&pg=PA198|language=en|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161220133035/https://books.google.ca/books?id=nKtzCgAAQBAJ&pg=PA198|archivedate = ngày 20 tháng 12 năm 2016 |df=}}</ref> Nó nằm trong [[Danh sách các thuốc thiết yếu của WHO|danh sách các thuốc thiết yếu của Tổ chức Y tế Thế giới]], tức là nhóm các loại thuốc hiệu quả và an toàn nhất cần thiết trong một hệ thống y tế.<ref name="WHO19th">{{chú thích web|title=WHO Model List of Essential Medicines (19th List)|url=http://www.who.int/medicines/publications/essentialmedicines/EML_2015_FINAL_amended_NOV2015.pdf?ua=1|work=World Health Organization|access-date =ngày 8 tháng 12 năm 2016|date=April 2015|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161213052708/http://www.who.int/medicines/publications/essentialmedicines/EML_2015_FINAL_amended_NOV2015.pdf?ua=1|archivedate=ngày 13 tháng 12 năm 2016|df=}}</ref> Chúng thường có dưới dạng hỗn hợp 50/50 với [[Ôxy|oxy]].<ref name="AnUK2009" /> Các thiết bị có van điều khiển cũng có cho những trường hợp tự sử dụng.<ref name="BNF69">{{chú thích sách|title=British national formulary: BNF 69|url=https://archive.org/details/bnf69britishnati0000unse|date=2015|publisher=British Medical Association|isbn=9780857111562|page=[https://archive.org/details/bnf69britishnati0000unse/page/878 878]|edition=69}}</ref> Việc thiết lập và bảo trì máy tương đối đắt đối với các [[nước đang phát triển]].<ref>{{chú thích sách|last1=Gregory|first1=George A.|last2=Andropoulos|first2=Dean B.|title=Gregory's Pediatric Anesthesia, With Wiley Desktop Edition|date=2012|publisher=John Wiley & Sons|isbn=9781444333466|page=1148|url=https://books.google.ca/books?id=Y43oypp8QHkC&pg=PA1148|language=en|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161220132746/https://books.google.ca/books?id=Y43oypp8QHkC&pg=PA1148|archivedate = ngày 20 tháng 12 năm 2016 |df=}}</ref><ref>{{chú thích web|title=WHO Model Prescribing Information: Drugs Used in Anaesthesia: General anaesthetics and oxygen: Nitrous oxide|url=http://apps.who.int/medicinedocs/en/d/Jh2929e/4.6.html|website=apps.who.int|access-date =ngày 15 tháng 12 năm 2016|date=1989|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161230095618/http://apps.who.int/medicinedocs/en/d/Jh2929e/4.6.html|archivedate=ngày 30 tháng 12 năm 2016|df=}}</ref>

== Chú thích ==
{{tham khảo}}

[[Thể loại:Thuốc thiết yếu của WHO]]
[[Thể loại:Chất gây mê]]
[[Thể loại:RTT]]