Xem mã nguồn của PL-8 (tên lửa)

{{Infobox weapon
|is_missile=yes
|name=PL-8
|image=PL-8 missile carried by PLAAF J-10A.jpg
|caption=Tên lửa PL-8 được gắn dưới cánh máy bay tiêm kích [[Chengdu J-10|J-10A]]
|origin=Trung Quốc
|type=*[[Tên lửa không đối không]] tầm ngắn
*[[Tên lửa phòng không]])
|used_by=Trung Quốc
|manufacturer= Nhà máy Cơ khí Đông Phương Tây An và [[CATIC]]
|unit_cost=
|propellant=Nhiên liệu rắn
|production_date=*PL-8A: 1988 đến thập niên 90
|service=1988 đến nay
|engine=Nhiên liệu rắn
|engine_power=
|weight={{cvt|115|kg|lb|abbr=on}}
|length={{cvt|2,95|m|ftin|abbr=on}}
|height=
|diameter={{cvt|160|mm|in|0|abbr=on}}
|wingspan={{cvt|800|mm|in|abbr=on}}
|speed=≈ [[Mach]] 3,5
|vehicle_range={{cvt|20|km|mi|abbr=on}}
|ceiling={{cvt|21|km|mi|abbr=on}}
|altitude=tối thiểu {{cvt|.0,5|km|mi|abbr=on}}
|filling={{cvt|11|kg|lb|abbr=on}} thuốc nổ mạnh
|guidance= [[đầu dò hồng ngoại]] 
|detonation= Chạm nổ / cận đích
|launch_platform= Máy bay và phương tiện mặt đất
}}

'''PL-8''' ({{zh|s=霹雳-8|p=Pī Lì-8|l=Sấmm sét-8}}) là một loại tên lửa không đối không tầm ngắn của Trung Quốc, phát triển dựa trên [[Python (tên lửa|Python-3]] của Israel.<ref name="TWZ22 China’s AAM Inventory">{{cite web |last=Newdick |first=Thomas |date=2022-09-01 |title=A Guide To China's Increasingly Impressive Air-To-Air Missile Inventory |url=https://www.twz.com/a-guide-to-chinas-increasingly-impressive-air-to-air-missile-inventory |website=[[The War Zone]] |url-status=live |archive-url=http://web.archive.org/web/20260417194507/https://www.twz.com/a-guide-to-chinas-increasingly-impressive-air-to-air-missile-inventory |archive-date=2026-04-17 |access-date=2026-05-31}}</ref> Kinh nghiệm thu được từ chương trình PL-8/Python-3 đã giúp Trung Quốc cải thiện đáng kể việc phát triển thế hệ tên lửa tiếp theo là [[PL-9]].<ref name="PM24 China AAM">{{cite web |first=Sébastien|last= Roblin|title=China Copied Its Way to Building a World-Class Air-to-Air Missile|url=https://www.popularmechanics.com/military/aviation/a61856884/how-china-built-air-to-air-missle/ |website=Popular Mechanics |archive-url=http://web.archive.org/web/20260507232758/https://www.popularmechanics.com/military/aviation/a61856884/how-china-built-air-to-air-missle/ |date= 24 August 2024|archive-date=2026-05-07 |access-date=2026-05-31 |url-status=live}}</ref> Phiên bản PL-8B, biến thể mới nhất của dòng này, vẫn được sử dụng rộng rãi và hiện được kế thừa và bổ sung bởi tên lửa [[PL-10]].<ref name="TWZ22 China’s AAM Inventory"/>

==Lịch sử ra đời và phát triển==
Hiệu quả của tên lửa không đối không Python-3 trong Chiến tranh Liban 1982 đã được quân đội Trung Quốc nghiên cứu kỹ. Không quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc đã rất ấn tượng và đã mua bản quyền sản xuất theo giấy phép vào những năm 1980 với tên định danh PL-8, với kế hoạch nội địa hóa 100% linh kiện được phê duyệt năm 1982.{{sfn|Wood|Yang|Cliff|2020|p=17}} Việc chuyển giao công nghệ được tiến hành để tăng tốc quá trình phát triển tên lửa của Trung Quốc vào cuối Chiến tranh Lạnh.{{sfn|Wood|Yang|Cliff|2020|p=15}} Chương trình được mật danh là “Dự án số 8” (八号工程) và chính thức bắt đầu ngày 15 tháng 9 năm 1983. Tên lửa bắt đầu được đưa vào biên chế năm 1986.{{sfn|Wood|Yang|Cliff|2020|p=16-19}} 

Nhà sản xuất trong nước là Nhà máy Cơ khí Đông Phương Tây An ((西安东方机械厂), [[Tây An]]. PL-8 cũng được sản xuất tại Thẩm Dương, Liêu Ninh (Viện 612, sau đổi tên thành Viện nghiên cứu tên lửa không đối không Trung Quốc–中国空空导弹研究院). Từ tháng 3 năm 1988 đến tháng 4 năm 1989, việc chuyển giao công nghệ hoàn tất; đến mùa xuân 1989, tên lửa sản xuất trong nước đã được chứng nhận cấp nhà nước.{{sfn|Wood|Yang|Cliff|2020|p=16-19}}

Năm 1993, biến thể cải tiến PL-8A được đưa vào biên chế, và năm 1994 bắt đầu sản xuất hàng loạt. PL-8B, biến thể sử dụng 100% linh kiện nội địa, được phát triển từ năm 1984 và hoàn tất vào năm 1989.{{sfn|Wood|Yang|Cliff|2020|p=16-19}}'

PL-8B có nhiều nâng cấp, bao gồm đầu dò có khả năng chống đối kháng hồng ngoại (IRCCM), giúp tăng xác suất bắn trúng. Ngoài ra còn có nâng cấp động cơ giúp tăng tầm bắn so với Python-3.<ref>某空空导弹固体火箭发动机改进设计及试验研究</ref>

==Thiết kế==
[[File:Chinese PL-8 Missile.png|thumb|left|Thiết kế của tên lửa Python-3]]
Tên lửa có khả năng tấn công góc rộng ngoài trục ngắm (wide off-boresight), sử dụng động cơ nhiên liệu rắn hai xung, đạt tốc độ khoảng Mach 4 và có khả năng cơ động trên 38G với độ chính xác dưới 1 mét.{{sfn|Wood|Yang|Cliff|2020|p=36}} 

Trung Quốc cũng phát triển hệ thống kính ngắm gắn mũ phi công (HMS) cho PL-8, cho phép “nhìn và bắn” (look and shoot).{{sfn|Wood|Yang|Cliff|2020|p=36}} Hệ thống này có thể là biến thể sản xuất theo giấy phép hệ thống [[Helmet-mounted display|DASH]] của [[Elbit Systems]] hoặc là một thiết kế nội địa.

Ban đầu, đầu dò của PL-8 chỉ hoạt động tối ưu với radar phương Tây và chưa tương thích hoàn toàn với radar nội địa Trung Quốc. Nó chỉ có thể được dẫn bởi một số radar hàng không phương Tây trong biên chế Trung Quốc như [[Marconi Electronic Systems|GEC-Marconi]] Skyranger (của Anh) hoặc FIAR Grifo của Ý sử dụng trên [[Chengdu J-7]]. Do đó, trong giai đoạn đầu, khi dùng với radar nội địa, đầu dò thường chỉ ở chế độ cố định hướng phía trước. Các hạn chế này chỉ được khắc phục hoàn toàn khi phát triển tên lửa không đối không [[PL-9]], và sau đó một phần công nghệ được tích hợp lại vào các bản nâng cấp PL-8, giúp hệ thống tương thích đầy đủ hơn với nhiều loại radar khác nhau.

==Phiên bản==
[[File:Defense.gov News Photo 010124-D-0000X-001.jpg|thumb|left|Hai tên lửa PL-8 được quan sát thấy rõ trên cánh của máy bay tiêm kích đánh chặn [[Shenyang J-8]]]]

Khác với quy ước đặt tên thông thường của Trung Quốc, trong đó một tên lửa chỉ được đặt tên tiếng Trung sau khi ít nhất 70% linh kiện được sản xuất trong nước, tên Python-3 lại được đặt tên Trung Quốc ngay từ đầu khi được mua, với định danh PL-8.

Người ta cho rằng Trung Quốc đã làm như vậy vì không muốn làm lộ thêm mối quan hệ với Israel, đồng thời thay thế tên gốc Israel bằng tên Trung Quốc để tránh ảnh hưởng tiêu cực đến quan hệ giữa Trung Quốc và các quốc gia Hồi giáo.

Do tên lửa PL-8/Python-3 có sải cánh lớn hơn nhiều so với PL-2/PL-5 (có kích thước tương tự [[AIM-9 Sidewinder]]), các máy bay chiến đấu Trung Quốc đã phải cải tiến giá treo để mang được loại tên lửa này. Giá treo ở đầu cánh của tiêm kích hạm [[Shenyang J-15]] cũng được kéo dài để phù hợp, tạo ra điểm khác biệt dễ nhận thấy so với Su-33.<ref name="AirForceWorld.com_PL8_missile_wingspan">{{cite web|url=http://www.airforceworld.com/pla/j-10-F-10-fighter-china-al31fn-ws10.htm |title=Chinese PL-8 Air-to-air Missile Wingspan Issues | work=AirForceWorld.com |access-date=October 5, 2011}}</ref>

*'''PL-8''': Tên gọi Trung Quốc của tên lửa Python-3 do Israel cung cấp.
*'''PL-8A''': Lắp ráp theo giấy phép tại Trung Quốc, ban đầu dùng linh kiện Israel cung cấp, sau đó chuyển dần sang toàn bộ linh kiện Trung Quốc.
*'''PL-8B''': Phiên bản cải tiến của PL-8A với 100% linh kiện nội địa. Tương thích với kính ngắm gắn mũ phi công (HMS) của Trung Quốc, cho phép khả năng ngắm-bắn theo hướng nhìn của phi công (high off-boresight targeting). Các hệ thống HMS này được trang bị trên các máy bay như [[Chengdu J-10]], dòng [[Sukhoi Su-27|Su-27 (Flanker)]] và [[Chengdu J-20]].<ref name="TWZ22 China’s AAM Inventory"/>
*'''PL-8H''': Phiên bản đất đối không, với đầu đạn nhỏ hơn một chút (khoảng 10 kg)..

Phiên bản phòng không mặt đất này được phát triển bởi [[CATIC]]. Theo nhà sản xuất, mỗi phiên bản đều có các cải tiến nhỏ, nhưng chi tiết nâng cấp cụ thể không được công bố đầy đủ.

==Trang bị==
<!--READ FIRST: This section is for cited entries only. Please do not add entries into this list without a citation from a reliable source. All entries without a citation will be removed. Thank you.-->

*{{flag|China}}
**[[Không quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc]]: Trang bị cho máy bay J-8, J-10<ref>{{cite journal | url=https://www.jstor.org/stable/pdf/resrep11975.11.pdf | jstor=resrep11975.11 | title=Future Force Structure of the Chinese Air Force | last1=Saunders | first1=Phillip C. | last2=Quam | first2=Erik | journal=Right Sizing the People's Liberation Army | date=January 22, 2024 | pages=377–436 }}</ref> và J-20.<ref>{{cite web | url=https://www.thedrive.com/the-war-zone/a-guide-to-chinas-increasingly-impressive-air-to-air-missile-inventory | title=A Guide to China's Increasingly Impressive Air-To-Air Missile Inventory | date=September 2022 }}</ref>
**[[Không quân Hải quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc]]{{citation needed|date=September 2023}}

==Tham khảo==
;Trích dẫn
{{reflist|2}}
;Thư mục
{{refbegin}}
* {{cite book |last1=Wood |first1=Peter |last2=Yang |first2=David |last3=Cliff |first3=Roger |title=Air-to-Air Missiles: Capabilities And Development In China |url=https://www.airuniversity.af.edu/Portals/10/CASI/documents/Research/Infrastructure/2020-11-%2030%20Air-to-Air%20Missiles%20and%20Guidance%20Systems.pdf |date=November 2020 |publisher=China Aerospace Studies Institute |location=Montgomery |isbn=9798574996270}}
{{refend}}

==Liên kết ngoài==
* [https://web.archive.org/web/20120123130704/http://www.sinodefence.com/airforce/weapon/pl8.asp PL-8]

{{Chinese Missiles}}
{{Use mdy dates|date=October 2012}}