Xem mã nguồn của Pháo Oerlikon 20 mm

{{Infobox weapon|name=Pháo Oerlikon 20 mm|image=Oerlikon 20mm 2.jpg|image_size=|caption=Pháo Oerlikon 20 mm trang bị trên tàu hải quân Pháp|type=[[Pháo tự động]]|origin=[[Thụy Sỹ]]
<!-- Type selection -->|is_ranged=yes|is_explosive=yes|is_artillery=yes 
<!-- Service history -->|service=1937–nay|used_by=|wars=[[Thế chiến II]]
<!-- Production history -->|designer=Reinhold Becker|design_date=1935|manufacturer=[[Oerlikon-Bührle|Oerlikon]]<br/>[[Rheinmetall Air Defence|Oerlikon Contraves]]|production_date=1937−1995|number=124.734 khẩu<ref>{{cite web |url=http://pwencycl.kgbudge.com/2/0/20mm_Oerlikon_AA_gun.htm |title=20mm Oerlikon Light Antiaircraft Gun |last=Budge |first=Kent G. |date=2014 |website=The Pacific War Online Encyclopedia |access-date=30 May 2019}}</ref>|variants=[[Oerlikon FF]]<br/>[[Pháo MG FF]] 
<!-- General specifications -->|spec_label=|mass='''L70'''<br/>Tổng trọng lượng: {{convert|68,04|kg|lk=on}}<br/>Cụm cơ cấu khóa nòng (không bao gồm): {{convert|20,865|kg|abbr=on}}
'''L85'''
Khối lượng không đạn: {{convert|92.0|kg|lk=on}}
Khối lượng khi nạp 200 viên đạn: {{convert|182.0|kg|abbr=on}}|length=|part_length='''L70'''<br/>Overall: {{convert|2210|mm|abbr=on}}<br/>Chiều dài nòng: {{convert|1400|mm|abbr=on}}<br/>'''L85'''<br/>Overall: n/a<br/>Chiều dài nòng: {{convert|1700|mm|abbr=on}} 
<!-- Ranged weapon specifications -->|cartridge='''L70:''' 20×110mmRB<br/>'''L85:''' 20×128mm|cartridge_weight='''HE:''' {{convert|123|g|oz|abbr=on}}<br/>'''HE/T:''' {{convert|116|g|oz|abbr=on}}|caliber={{cvt|20|mm|in|2|abbr=on}}|barrels=Nòng đơn|action=[[Nạp đạn bằng phản lực bắn|API blowback]]<br />Nạp đạn bằng khí nén|rate='''L70:'''<br/>Cyclic: 450 viên/phút <br/>Practical: 250-320 viên/phút<br/>'''L85:'''<br/>Cyclic: 900 đến 1.000 viên/phút|velocity='''L70:''' {{convert|820|m/s|abbr=on}}<br/>'''L85:''' {{convert|1050|m/s|abbr=on}}|range=Tiêu diệt mục tiêu bay thấp bằng đạn nổ mạnh<br/>'''L70:''' {{Convert|914|m|yd|abbr=on}}<br/>'''L85:''' {{Convert|1500|m|yd|abbr=on}}|max_range=Đạn HE ở góc 45°<br/>'''L70:''' {{Convert|4389|m|yd|abbr=on}}<br/>'''L85:''' {{Convert|6800|m|yd|abbr=on}}|feed=Băng đạn hình trụ chứa 60 viên đạn, sau đó được cải tiến thành hệ thống nạp đạn bằng dây (belt-fed).|sights=<!-- Artillery specifications -->|breech=|recoil=|carriage=|elevation=Thủ công, -15°/+90°|traverse=Thủ công, 360° 
<!-- For all -->|ref=<ref name="NAVWEAP1"/><ref name="NAVWEAP2"/>}}

'''Pháo Oerlikon cỡ nòng 20 mm''' là một dòng pháo tự động dựa trên thiết kế ban đầu của pháo Becker Type M2 20 mm của Đức, xuất hiện rất sớm trong [[Thế chiến I]]. Nó được sản xuất rộng rãi bởi Oerlikon Contraves và các hãng khác, với nhiều biến thể được cả phe Đồng Minh và phe Trục sử dụng trong [[Thế chiến II]]. Nhiều phiên bản của loại pháo này vẫn còn được sử dụng đến ngày nay.<ref name="NAVWEAP1">{{cite web |date=14 January 2011 |title=Switzerland Oerlikon 20 mm/70 (0.79") Mark 1" |url=http://www.navweaps.com/Weapons/WNUS_2cm-70_mk234.htm |access-date=24 September 2011 |website=NavWeaps.com}}</ref><ref name="NAVWEAP2">{{cite web |date=21 June 2008 |title=Britain 20 mm/85 (0.79") GAM-BO1 |url=http://www.navweaps.com/Weapons/WNBR_2cm-85_GAM.htm |access-date=23 October 2011 |website=NavWeaps.com}}</ref>

== Các mẫu hoạt động theo nguyên lý giật lùi API ==

=== Lịch sử ===

==== Khởi nguyên ====
Trong Thế chiến I, nhà công nghiệp Đức Reinhold Becker đã phát triển một loại pháo cỡ 20 mm, hiện được biết đến là 20 mm Becker, sử dụng [[Nạp đạn bằng phản lực bắn|cơ chế giật lùi với kích nổ sớm]] (advanced primer ignition blowback – API blowback). Loại này sử dụng đạn 20×70mmRB và có tốc độ bắn 300 phát/phút. Nó được sử dụng hạn chế làm pháo máy bay trên các máy bay tiêm kích của Luftstreitkräfte, và cũng được dùng làm pháo phòng không vào cuối chiến tranh.

Do Hiệp ước Versailles cấm Đức tiếp tục sản xuất loại vũ khí này, bản quyền và thiết kế đã được chuyển giao năm 1919 cho công ty Thụy Sĩ SEMAG (Seebach Maschinenbau Aktien Gesellschaft) đặt gần Zürich. SEMAG tiếp tục phát triển loại pháo này và đến năm 1924 đã tạo ra SEMAG L, một phiên bản nặng hơn (43 kg) sử dụng đạn mạnh hơn 20×100mmRB với tốc độ bắn tăng nhẹ lên 350 phát/phút.

Năm 1924, SEMAG phá sản. Công ty Oerlikon (đặt theo khu Oerlikon ở Zürich) đã mua lại toàn bộ quyền, thiết bị sản xuất và nhân sự của SEMAG.

==== Oerlikon ====
Năm 1927, ''Oerlikon S'' được bổ sung vào dòng sản phẩm. Loại này dùng đạn lớn hơn 20×110mmRB để đạt vận tốc đầu nòng 830 m/s (so với 490 m/s của Becker 20×70mmRB ban đầu), đổi lại là tăng khối lượng và giảm tốc độ bắn còn 280 phát/phút. Mục tiêu của cải tiến này là tăng hiệu quả chống tăng và phòng không, vốn đòi hỏi vận tốc đầu đạn cao hơn. Phiên bản cải tiến 1S ra đời năm 1930.

Ba cỡ pháo với các loại đạn và chiều dài nòng khác nhau nhưng cơ chế tương tự tiếp tục được phát triển song song. Năm 1930, Oerlikon xem xét lại việc sử dụng pháo trên máy bay và giới thiệu dòng AF và AL, thiết kế cho giá lắp linh hoạt, tức là xạ thủ điều khiển bằng tay. Băng đạn hộp 15 viên trước đó được thay bằng hộp trống chứa 15 hoặc 30 viên.

Năm 1935, hãng giới thiệu dòng FF (Flügelfest – “gắn cánh”), thiết kế dành cho lắp trong cánh máy bay tiêm kích. Dòng này gồm FF, FFL và FFS với ba cỡ đạn tương ứng. FF sử dụng đạn 20×72mmRB, nặng 24 kg, vận tốc đầu nòng 550–600 m/s, tốc độ bắn 520 phát/phút. FFL nặng 30 kg, vận tốc 675 m/s, tốc độ bắn 500 phát/phút. FFS nặng 39 kg, vận tốc 830 m/s, tốc độ bắn 470 phát/phút.{{sfnp|Williams|2000}}

Ngoài thay đổi về lắp đặt và điều khiển từ xa, các loại trống đạn lớn hơn được phát triển do không thể thay băng đạn trong khi bay. Dòng FF sử dụng các trống 45, 60, 75 và 100 viên (thậm chí có loại 150 viên), nhưng phổ biến nhất là 30 hoặc 60 viên.

Trong thập niên 1930, nhiều quốc gia bắt đầu tái vũ trang và nhiều công ty nước ngoài mua giấy phép sản xuất pháo Oerlikon. Ở Pháp, Hispano-Suiza phát triển FFS thành HS.7 và HS.9 để lắp giữa hai hàng xy-lanh động cơ V12. Ở Đức, Ikaria phát triển FF thành MG FF dùng đạn 20×80mmRB. Hải quân Đế quốc Nhật Bản sau khi đánh giá đã phát triển Type 99-1 (từ FF) và Type 99-2 (từ FFL).

Việc tích hợp cải tiến của FFS vào pháo phòng không mới đã tạo ra Oerlikon SS năm 1938. Oerlikon tiếp tục cải tiến với SS 1SS (1942) và 2SS (1945) đạt 650 phát/phút. Tuy nhiên, chính mẫu SS ban đầu mới được sử dụng rộng rãi nhất làm pháo phòng không, đặc biệt trong hải quân Đồng Minh trong Thế chiến II.

Loại pháo này sử dụng 400 grain (26 gram) thuốc phóng không khói IMR 4831 để đẩy viên đạn nặng 2.000 grain (130 gram) đạt vận tốc 2.800 feet/giây (850 m/s).{{sfnp|Johnson|1944|loc=Appendix}}

==== Thế chiến II ====
[[Tập_tin:HMS_Dido_gun.jpg|nhỏ|Một xạ thủ [[Hải quân Hoàng gia Anh]] bên cạnh pháo Oerlikon 20mm trên tàu tuần dương {{HMS|Dido|37|6}} năm 1942.]]
Pháo '''Oerlikon FF''' đã được lắp làm vũ khí trên một số máy bay tiêm kích thập niên 1930, chẳng hạn như [[PZL P.24]]G của Ba Lan. Các biến thể sản xuất trong nước từ pháo Oerlikon được sử dụng rộng rãi hơn nhiều, trên máy bay, tàu chiến và cả trên mặt đất. Trong lĩnh vực hàng không, pháo [[Pháo MG FF|MG FF]] của Ikaria được trang bị cho nhiều máy bay Đức, nổi tiếng nhất là [[Messerschmitt Bf 109]]. Hải quân Nhật Bản cũng sử dụng bản sao của FF, định danh là [[Type 99 (pháo hàng không)|Type 99 Mark 1]] trên nhiều loại máy bay, bao gồm [[Mitsubishi]] [[A6M Zero]]. Về sau trong chiến tranh, họ còn trang bị phiên bản Type 99 Mark 2, phát triển từ loại [[Oerlikon FF|Oerlikon FFL]] mạnh hơn và có tốc độ bắn cao hơn.
[[Tập_tin:Fort_de_Fermont_and_its_museum_-_Oerlikon_CA_mle_39_AAA_machine_gun_pic1.JPG|trái|nhỏ|Pháo phòng không Oerlikon AA M{{sup|le}} 39 trưng bày tại Fort de Fermont.]]
Công ty Pháp Hispano-Suiza là nhà sản xuất động cơ máy bay, đã đưa ra khái niệm “moteur-canon” – kết hợp pháo với động cơ – trên các động cơ 12X và 12Y, lắp pháo H.S.7 hoặc H.S.9 giữa hai hàng xy-lanh. Pháo bắn xuyên qua trục rỗng của cánh quạt, được nâng cao phía trên trục khuỷu nhờ thiết kế hộp số. Cấu hình này được sử dụng trên [[Morane-Saulnier M.S.406]] và một số loại khác. Các nỗ lực tương tự của Đức với MG FF không đạt thành công.
[[Tập_tin:British_20_mm_Oerlikon_shell_diagrams.jpg|phải|nhỏ|Sơ đồ thể hiện thiết kế cơ bản và mã màu của các loại đạn nổ mạnh/cháy, vạch đường và nổ mạnh/cháy/vạch đường của Anh sử dụng trên pháo Oerlikon 20 mm.]]
Oerlikon trở nên nổi tiếng nhất trong vai trò hải quân. Ban đầu, Royal Navy không đánh giá cao Oerlikon như một pháo phòng không tầm gần. Trong giai đoạn 1937–1938, Lord Louis Mountbatten (khi đó là một đại úy hải quân) đã đề xuất thử nghiệm khách quan pháo Oerlikon 20 mm, nhưng không thành công. Chỉ khi Admiral Sir Roger Backhouse được bổ nhiệm làm First Sea Lord thì nỗ lực này mới có kết quả. Nửa đầu năm 1939, Anh đặt hàng 1.500 khẩu tại Thụy Sĩ, nhưng do trì hoãn và sau đó là sự kiện [[Trận chiến nước Pháp|Pháp thất thủ]], chỉ có 109 khẩu được bàn giao cho Anh. Các khẩu nhập năm 1940 đều được lắp trên giá pháo để sử dụng như pháo phòng không hạng nhẹ trên đất liền.

Ngay trước khi Pháp sụp đổ, nhà máy Oerlikon đã chấp thuận cấp phép sản xuất tại Anh. Royal Navy đã bí mật đưa bản vẽ và tài liệu ra khỏi Zürich. Việc sản xuất Oerlikon tại Anh bắt đầu ở Ruislip, London cuối năm 1940, và các khẩu đầu tiên được bàn giao vào tháng 3–4/1941. RAF Regiment sử dụng rộng rãi pháo này trong vai trò phòng không, trở thành vũ khí chính của các đơn vị phòng không hạng nhẹ tại Bắc Phi, Trung Đông, Ý và Tây Bắc châu Âu cho đến khi pháo Bofors 40 mm được đưa vào từ năm 1943 (dù nhiều đơn vị vẫn dùng kết hợp đến hết chiến tranh). Tại Viễn Đông, các đơn vị chủ yếu chỉ trang bị Oerlikon.
[[Tập_tin:CV-12_20mm_1945.jpg|nhỏ|Năm 1945, một hàng pháo Oerlikon 20 mm trên tàu sân bay lớp Essex {{USS|Hornet|CV-12|6}}]]
Pháo Oerlikon được trang bị trên tàu của Hải quân Mỹ từ năm 1942, thay thế súng máy [[Browning M2|M2 Browning]] (thiếu tầm bắn và hỏa lực), và phần lớn thay thế pháo 1.1"/75 (nặng hơn và kém tin cậy cơ khí). Nó trở nên nổi tiếng trong vai trò phòng không hải quân, cung cấp khả năng phòng thủ hiệu quả ở cự ly gần (trên thực tế tới khoảng 1,5 km), nơi pháo cỡ lớn khó bám mục tiêu. Tuy nhiên, sau này nó bị loại khỏi vai trò phòng không chính do thiếu khả năng tiêu diệt máy bay hạng nặng và các cuộc tấn công cảm tử kamikaze của Nhật trong Pacific War. Nó dần được thay thế bởi pháo Bofors 40 mm gun và pháo 3"/50 Mark 22. Khi lắp trên máy bay, nó mang lại hỏa lực mạnh hơn so với súng máy 12,7 mm, nhưng gặp vấn đề kẹt đạn.

Hải quân Hoàng gia Canada cũng phổ biến việc sử dụng pháo Oerlikon trong vai trò chống hạm và chống tàu ngầm. Dù không hiệu quả với giáp tàu lớn, nó được dùng hiệu quả chống tàu ngầm U-boat và trên boong tàu lớn. Một số tàu hộ tống nhỏ (corvette) được trang bị vào cuối chiến tranh, nhưng phổ biến hơn là trên frigate và destroyer.

Oerlikon còn là cơ sở để phát triển pháo Polsten do các kỹ sư Ba Lan lưu vong tại Anh thiết kế. Pháo này được đưa vào sử dụng năm 1944 và tiếp tục dùng đến thập niên 1950, kể cả trên xe tăng Centaur{{sfn|Chamberlain|Ellis|1981|p=41}} và các phiên bản bàn đầu của xe tăng Centurion.

Romania đã mua 45 khẩu từ Đức trong nửa đầu Thế chiến II.<ref>{{cite book |last=Axworthy |first=Mark |title=Third Axis, Fourth Ally: Romanian Armed Forces in the European War, 1941–1945 |date=1995 |publisher=[[Arms and Armour Press]] |isbn=978-1-85409-267-0 |location=London, UK |page=30}}</ref>

==== Sau chiến tranh ====
Pháo này vẫn còn được sử dụng trên một số tàu hải quân, chủ yếu như vũ khí phòng không cuối cùng hoặc để bắn cảnh cáo và vô hiệu hóa tàu nhỏ.

; Chiến tranh Việt Nam

Trong [[Chiến tranh Việt Nam]], Hải quân Mỹ sử dụng nhiều loại pháo 20 mm. Các khẩu Oerlikon ban đầu vẫn còn được dùng trên một số tàu, đặc biệt là tàu tuần tra sông, nhưng dần bị thay thế bởi pháo Colt Mk 12 và Mk 16 nạp đạn bằng dây, phát triển từ HS.404.<ref>{{cite book |last=Friedman |first=Norman |title=U.S. Small Combatants |publisher=Naval Institute Press |year=1987 |isbn=978-0870217135 |page=247}}</ref>

; Chiến tranh tàu chở dầu (1980s)

Trong [[Chiến tranh Iran – Iraq]], pháo Oerlikon 20 mm được các hải quân nhỏ vùng Vịnh và tàu hộ tống phương Tây sử dụng. Chúng thường lắp trên tàu tuần tra tốc độ cao để bắn cảnh cáo hoặc ngăn chặn tàu nhỏ của Iran.<ref>{{cite book |last=Cooper |first=Tom |title=Persian Gulf War: The Tanker War |publisher=Helion & Company |year=2018 |ISBN=9781913118525}}</ref> Dù đã lỗi thời trước mục tiêu trên không, nó vẫn hiệu quả với mục tiêu “mềm” trên biển.

; Chiến tranh Falklands 

Trong chiến tranh đảo Faklands, Hải quân Hoàng gia Anh thiếu hệ thống phòng thủ tầm gần (CIWS) hiện đại. Do đó, một số tàu phụ trợ được lắp tạm pháo Oerlikon 20 mm từ thời Thế chiến II để phòng thủ.<ref>{{cite book |last=Hobson |first=Chris |title=Falklands Air War |publisher=Midland Publishing |year=2002 |isbn=9781857801262 |page=68}}</ref> Một số tàu RFA cũng được trang bị biến thể Oerlikon GAM-BO1. Hiệu quả hạn chế của chúng trong chiến đấu đã cho thấy nhu cầu cấp thiết về các hệ thống phòng thủ điều khiển bằng radar hiện đại.

=== Mô tả ===
[[Tập_tin:Oerlikon20_mm_cannon_on_the_SS_Jeremiah_O'Brien.jpg|nhỏ|Thước ngắm của pháo Oerlikon]]
Không giống như phần lớn các pháo tự động công suất lớn, pháo Oerlikon và các biến thể của nó sử dụng cơ chế [[Nạp đạn bằng phản lực bắn|giật lùi tự do]] (blowback): khóa nòng không bị khóa với buồng đạn tại thời điểm khai hỏa. Các thiết kế giật lùi đơn giản, không khóa nòng, thường thấy ở những vũ khí nhẹ hơn nhiều, như súng ngắn bán tự động cỡ nhỏ. Trong các trường hợp đó không cần cơ chế khóa, vì với loại đạn năng lượng thấp, quán tính tĩnh của khóa nòng hoặc cụm khóa nòng–bệ trượt—tức xu hướng của các bộ phận nặng chống lại gia tốc nhanh—đã đủ để bảo đảm đầu đạn rời khỏi nòng và áp suất khí trong nòng giảm xuống mức an toàn trước khi khóa nòng mở (dù lò xo khóa nòng cũng cản trở việc mở, nhưng trên thực tế đóng góp của nó là không đáng kể).<ref>"The Machine Gun", Volume4, George M.Chinn., pages 12 and 15</ref>

Ngược lại, đạn 20 mm quá mạnh và nòng pháo tự động đủ dài khiến cơ chế cơ bản này không còn khả thi; vì vậy Oerlikon sử dụng nguyên lý [[Nạp đạn bằng phản lực bắn|Advanced Primer Ignition]] (API) để tăng lực cản của khóa nòng. Trong vũ khí API, kim hỏa kích nổ viên đạn khi khóa nòng vẫn đang chuyển động tiến về phía trước, khiến áp suất khí phải thắng cả động lượng tiến của khóa nòng trước khi đẩy nó lùi lại. Để thực hiện điều này, buồng đạn của Oerlikon được làm dài hơn mức cần thiết, và phần đầu khóa nòng (cùng đường kính với vỏ đạn) thực sự đi vào phần buồng mở rộng phía sau viên đạn trước khi khai hỏa.

Kết quả là khi bắn, lực tiến của khóa nòng và lò xo sẽ đối kháng với lực của khí thuốc cho đến khi khí này thắng thế và đẩy vỏ đạn, khóa nòng và lò xo lùi lại. Nếu khóa nòng đã dừng ở miệng buồng như ở cơ chế blowback đơn giản thì động lượng này sẽ bị triệt tiêu; nhưng nhờ chuyển động liên tục, động lượng đó giúp chống lại áp lực khí và làm chậm chuyển động lùi của vỏ đạn và khóa nòng.{{sfnp|Williams|2000}}

Một ưu điểm bổ sung của bố trí này là sau khi bắn, khóa nòng và vỏ đạn vẫn còn một đoạn ngắn nhưng đáng kể để lùi lại trước khi phần đầu khóa nòng thoát ra và vỏ đạn bắt đầu rời buồng; kết hợp với việc làm chậm chuyển động lùi, điều này tạo đủ thời gian để áp suất khí giảm xuống mức an toàn.<ref>"The Machine Gun", Volume4, George M.Chinn., page 13</ref> Hệ thống này cho phép áp dụng cơ chế blowback cho các vũ khí mạnh hơn bình thường. Tuy nhiên, so với pháo có cơ chế khóa nòng, nó cần khóa nòng khá nặng; đồng thời để tạo đủ vận tốc tiến, phải dùng lò xo lớn (ở Oerlikon, lò xo này được bố trí quấn quanh nòng). Những yếu tố này hạn chế tốc độ bắn nếu không có các cải tiến bổ sung—như trên mẫu cuối của pháo [[Type 99 (pháo hàng không)|Type 99 Mark 2]] của Nhật.{{sfnp|Williams|2000}}
[[Tập_tin:Difference_of_normal_and_rebated_rim_cartridge_in_blowback_operation.png|nhỏ|Sự khác biệt giữa vỏ đạn thông thường và vỏ đạn có đáy thu nhỏ (rebated rim) trong cơ chế giật lùi tự do (blowback).]]
Thiết kế buồng đạn và khóa nòng đặc biệt này đòi hỏi loại vỏ đạn có hình dạng đặc trưng: thân vỏ thẳng, cổ rất ngắn và đáy thu nhỏ. Thành thẳng cho phép vỏ đạn trượt qua lại trong buồng hình trụ; phần cổ không được đỡ nên sẽ giãn ra khi bắn; còn đáy thu nhỏ cho phép mặt khóa nòng (có móc kéo vỏ) nằm gọn trong buồng. Để giảm ma sát, đạn cần được bôi trơn—đây là một nhược điểm của pháo Oerlikon. Một giải pháp thay thế trong Thế chiến II là buồng có rãnh (fluted chamber), cho phép khí thuốc lọt vào giữa thành buồng và vỏ đạn, thay thế vai trò của chất bôi trơn.{{sfnp|Williams|2000}}
{{multiple image|align=right|width=150|footer=Bệ pháo Oerlikon hai nòng trên tàu khu trục lớp Tribal|image1=HMCS Haida Hamilton Ontario 13.jpg|width1=|caption1=Góc nhìn bên của bệ pháo Oerlikon hai nòng.|image2=HMCS Haida Hamilton Ontario 14.jpg|width2=|caption2=Góc nhìn phía sau của bệ pháo Oerlikon hai nòng.}}
Hệ thống tiếp đạn thường là trống 60 viên đặt trên đỉnh pháo. Khi bắn liên tục, phải thay trống thường xuyên, làm giảm tốc độ bắn thực tế; vì vậy các phiên bản dùng băng đạn đã được phát triển để khắc phục. Cò súng nằm ở tay cầm bên phải, và vỏ đạn được đẩy ra phía dưới khóa nòng.

Nhiều quốc gia và lực lượng sử dụng các kiểu giá lắp khác nhau cho cùng loại pháo này. Ở cấu hình hải quân một nòng điển hình, pháo được đặt trên bệ cố định có thể quay tự do, kèm tấm chắn giáp phẳng bảo vệ kíp pháo. Xạ thủ ngắm và bắn bằng kính ngắm vòng–hạt đơn giản, đồng thời được giữ cố định vào pháo bằng dây đai và đỡ vai. Vì vậy một số giá lắp có cơ cấu điều chỉnh độ cao để phù hợp với chiều cao xạ thủ. Một trưởng pháo chỉ thị mục tiêu, còn người nạp đạn thay các trống đã hết.

Trong Thế chiến II, các giá lắp đôi và bốn nòng của Oerlikon được phát triển cho cả lục quân và hải quân. Hải quân Anh sử dụng giá đôi điều khiển bằng thủy lực, trong khi Hải quân Hoa Kỳ triển khai giá bốn nòng “Thunderbolt” do bộ phận Elco của Electric Boat Company phát triển cho tàu PT. Các nguyên mẫu được thử nghiệm cuối năm 1942 và nhanh chóng được đưa vào sử dụng thực tế, đồng thời cũng được lắp thử nghiệm trên một số thiết giáp hạm.<ref name="Elco Memo">Elco Naval Division Memo. ''General Information on Elco Thunderbolt Mount, Mark II'', Bayonne, NJ: 1 December 1942.</ref><ref name="Motor Torpedo Boat Squadron Twenty-Nine Memo">Motor Torpedo Boat Squadron Twenty-Nine Memo to CNO. ''The Electric Boat Company Thunderbolt Quadruple 20 MM Powered Mount installed on PTs, operational report on'', New York, NY: 19 February 1945.</ref> Bao gồm {{USS|Arkansas|BB-33|2}}, {{USS|Colorado|BB-45|2}}, {{USS|Maryland|BB-46|2}}, {{USS|West Virginia|BB-48|2}}, {{USS|Washington|BB-56|2}}, {{USS|Massachusetts|BB-59|2}}, và tàu huấn luyện {{USS|Wyoming|BB-32|2}}.

=== Các phiên bản ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!Thông số
!F
!L
!S
!FF
!FFL
!FFS
|-
|'''Cỡ nòng'''
| colspan="6" |20 mm
|-
|'''Cơ chế'''
| colspan="6" |API blowback
|-
|'''Khối lượng (kg)'''
|30
|43
|62
|24
|30
|39
|-
|'''Chiều dài (mm)'''
|1350
|1820
|2120
|1350
|1880
|2120
|-
|'''Chiều dài nòng (mm)'''
|800
|1200
|1400
|760
|1200
|1400
|-
|'''Tốc độ bắn (phát/phút)'''
|450
|350
|280
|520
|500
|470
|-
|'''Vận tốc đầu nòng (m/s)'''
|550–575
|670–700
|835–870
|550–600
|675–750
|830
|-
|'''Loại đạn'''
|20×70RB
|20×101RB
|20×110RB
|20×72RB
|20×101RB
|20×110RB
|-
|'''Khối lượng đầu đạn'''
| colspan="6" |127 g
|-
|'''Hệ thống cấp đạn'''
| colspan="3" |Hộp 15 viên
| colspan="3" |Ổ đạn trống 30, 45, 60, 75, 100 viên hoặc hộp đạn 15 viên
|}

== Mẫu nạp đạn bằng khí nén ==
Mặc dù các pháo sử dụng cơ chế giật lùi tự do (blowback) đã đóng vai trò quan trọng trong Thế chiến II, nhưng rõ ràng cần có một giải pháp tốt hơn, đặc biệt là để đáp ứng nhu cầu chung về tốc độ bắn cao.{{Sfn|Chinn|1951b|pp=547-553}} Cơ chế blowback đòi hỏi sự cân bằng rất chính xác giữa lực của viên đạn khi bắn và thời gian hoạt động của cơ cấu. Trong các thiết kế của pháo Oerlikon 20 mm, yêu cầu này dẫn đến việc vũ khí có chu kỳ hoạt động tương đối chậm.

Để đáp ứng nhu cầu đó, Oerlikon đã phát triển cơ chế “nạp dự trữ năng lượng” (power reserve loading),{{Sfn|Chinn|1951b|pp=547-553}} đưa vào sử dụng cơ chế trích khí (gas-operated) để mở khóa nòng.{{Sfn|Chinn|1951b|pp=554-561}} Mẫu pháo được chế tạo theo thiết kế này sau khi Thế chiến II kết thúc được gọi là 5TG,{{Sfn|Chinn|1951b|pp=547-553}} và ngay sau đó là KAB.{{Sfn|Chinn|1987|pp=257-262}} Đây là thiết kế pháo đầu tiên của Oerlikon khác biệt căn bản so với thiết kế Becker ban đầu.{{Sfn|Chinn|1951b|pp=554-561}}

Ngay sau chiến tranh, Oerlikon tiếp tục phát triển một pháo tự động trích khí khác, 204-Gk, sau này được định danh là KAA.{{Sfn|Chinn|1987|pp=257-262}} Cả 5TG (KAB) và 204-Gk (KAA) đều sử dụng loại đạn 20×128 mm do Oerlikon phát triển từ năm 1943.[{{Sfn|Chinn|1987|pp=257-262}}<gallery widths="200" heights="150">
Tập_tin:20mm_gun.jpg|GAM-B01, bệ lắp trên tàu với một pháo KAA.
Tập_tin:C6C37B221.jpg|GAI-B01 với một pháo KAA lắp trên xe [[M-113|M]][[M-113|-113]].
Tập_tin:Cañón_Oerlikon_20-120_modelo_5_TG_2.JPG|Bệ pháo góc cao với một pháo KAB.
</gallery>

== Xem thêm ==

* [[List of autocannon]]
* [[List of API blowback firearms]]
* [[20mm caliber]]
* [[2 cm Flak 30, Flak 38 and Flakvierling 38|2 cm Flak 30/38/Flakvierling]]
* [[20 mm modèle F2 gun]]
* [[25 mm Hotchkiss anti-aircraft gun]]
* [[Hispano-Suiza HS.404]]
* [[Type 96 25 mm AT/AA Gun|Type 96 25 mm AT/AA gun]]
* [[Type 99 cannon]]

== Tham khảo==

; Chú thích
{{Reflist}}

; Nguồn
{{refbegin}}
*{{cite book |last=Campbell |first=N. J. M. |title=Naval Weapons of World War Two |date=1985 |publisher=[[Naval Institute Press]] |isbn=978-0-87021-459-2 |location=[[Annapolis]]}}
* {{Citation |last=Chinn |first=George M. |title=The Machine Gun: History Evolution and Development of Manual, Automatic, and Airborne Repeating Weapons |volume=I |year=1951 |url=http://www.ibiblio.org/hyperwar/USN/ref/MG/I/index.html |publisher=[[Bureau of Ordnance]] |authorlink=George M. Chinn}}
* {{Citation |last=Chinn |first=George M. |title=The Machine Gun: Development During World War II and Korean Conflict by the United States and their Allies, of Full Automatic Machine Gun Systems and High Rate of Fire Power Driven Cannon |volume=III |year=1951b |url=https://archive.org/details/TheMachineGunVolume3ByGeorgeMChinn/page/n1/mode/2up |publisher=Bureau of Ordnance}}
* {{Citation |last=Chinn |first=George M. |title=The Machine Gun: Development of Full Automatic Machine Gun Systems, High Rate of Fire Power Driven Cannon, and Automatic Grenade Launchers by the United States and her Allies, following World War II, Korean Police Action, and the Vietnam Conflict |volume=V |year=1987 |url=https://archive.org/details/TheMachineGunVolume5ByGeorgeMChinn |publisher=Bureau of Ordnance}}
*{{cite book |last=Friedman |first=Norman |url=https://books.google.com/books?id=4S3h8j_NEmkC&q=Oerlikon+20+mm%2F85+KAA&pg=PA478 |title=The Naval Institute Guide to World Naval Weapon Systems |publisher=Naval Institute Press |year=2006 |isbn=978-1-55750-262-9 |location=Annapolis |pages=478–480}}
*{{cite book |last=Heller |first=Daniel |title=Zwischen Unternehmertum, Politik und Überleben. Emil G. Bührle und die Werkzeugmaschinenfabrik Oerlikon, Bührle & Co 1924–1945 |date=2002 |publisher=Verlag Huber |isbn=978-3-71931-277-0 |location=[[Frauenfeld]], Switzerland |language=de |trans-title=Between Entrepreneurship, Politics and Survival: Emil G. Bührle and the Oerlikon, Bührle & Co. Machine Tool Factory 1924-1945}} 
*{{cite book |last=Johnson |first=Melvin M. Jr. |title=Rifles and Machine Guns : A Modern Handbook of Infantry and Aircraft Arms |date=1944 |publisher=[[William Morrow and Co.]] |location=New York}} 
*{{cite book |last=Pawle |first=Gerald |title=Secret Weapons of World War II |url=https://archive.org/details/secretweaponsofw0000gera |publisher=[[Ballantine Books]] |year=1978 |isbn=0-345-27895-X |location=New York}}
*{{cite book |last=Williams |first=Anthony G. |title=Rapid Fire: The Development of Automatic Cannon, Heavy Machine-Guns and Their Ammunition for Armies, Navies and Air Forces |date=2000 |publisher=Airlife |isbn=978-1-84037-122-2 |location=[[Shrewsbury]], UK}}
*{{cite journal |date=December 1944 |title=Navy Day |url=http://content.wisconsinhistory.org/cdm/ref/collection/ihc/id/16234 |journal=The Harvester World |location=Chicago |publisher=Harvester Press |volume=35 |page=12 |number=12}}
{{refend}}

== Liên kết ngoài ==
{{Commons|Oerlikon 20mm}}

* {{cite web |last=Williams |first=Anthony G. |date=July 2013 |title=Of Oerlikons and Other Things…… |url=http://www.quarryhs.co.uk/apib.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141110002552/http://www.quarryhs.co.uk/apib.html |archive-date=10 November 2014 |access-date=16 September 2017 |website=Military Guns & Ammunition}}
* {{cite web |title=Naval Quad mount |url=http://www.navsource.net/archives/01/015706l.jpg |website=Navsource}}
* {{cite web |last=Zlámal |first=Stanislav |date=12 May 2009 |title=2cm VKPL vz. 36 Oerlikon |url=http://www.fronta.cz/dotaz/2cm-vkpl-vz-36-oerlikon |website=Fronta.cz |language=cs}}
* {{cite web |author=World of Warships |date=24 August 2017 |title=Naval Legends: Oerlikon |url=https://www.youtube.com/watch?v=W7qExnBNWJk |archive-url=https://web.archive.org/web/20251022084912/https://www.youtube.com/watch?v=W7qExnBNWJk |archive-date=2025-10-22 |website=[[YouTube]] |access-date=2026-04-19 |url-status=bot: unknown }}

[[Thể loại: Pháo 20 mm]]
[[Thể loại: Pháo tự động]]