Xem mã nguồn của Phương pháp Haber

[[Tập tin:Fritz Haber.png|nhỏ|[[Fritz Haber]], 1918]]
'''Phương pháp Haber''', '''phản ứng Haber''' hay còn gọi là '''quy trình Haber–Bosch''', là một [[phản ứng hóa học]] được áp dụng trong công nghiệp giữa [[nitơ|khí nitơ]] và [[hiđrô|khí hiđrô]]. Đây là tiến trình chủ yếu trong công nghiệp để sản xuất ra [[amonia]]:<ref name=Appl>Max Appl "Ammonia" in Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry 2006 Wiley-VCH, Weinheim. {{DOI|10.1002/14356007.a02_143.pub2}}</ref>

:N<sub>2</sub> + 3 H<sub>2</sub> → 2 NH<sub>3</sub> &nbsp; (ΔH = −92.4 kJ·[[Mole (unit)|mol]]<sup>−1</sup>)

Nitơ là một [[chất dinh dưỡng]] quan trọng ảnh hướng tới sự phát triển của [[thực vật]] (như trong [[DNA]]) nhưng sự có mặt của nó lại hạn chế do chúng không thể sử dụng được trực tiếp khí nitơ. [[Cacbon]] và [[oxy]] cũng rất quan trọng nhưng thực vật có thể lấy được từ [[đất]] và [[không khí]]. Ngay cả khi trong không khí nitơ chiếm tới 78%, [[phân tử]] N<sub>2</sub> không thể trở thành chất dinh dưỡng cho cây trồng do 2 [[nguyên tử]] nitơ liên kết chặt với nhau qua [[liên kết hóa học|liên kết 3 hóa trị]]. Nitơ phải được 'cố định', tức là chuyển thành một số dạng hợp chất sinh học, thông qua quá trình tự nhiên hay con người sản xuất. Cho tới đầu thế kỷ 20 [[Fritz Haber]] là người đầu tiên phát triển phương pháp thực tiễn để tổng hợp amonia từ nitơ trong không khí, tạo ra loại dinh dưỡng thiết yếu bổ sung cho cây trồng. Trước khi có quy trình Haber (1910), amonia rất khó có thể tạo ra với quy mô lớn.<ref name="Smil 2004 Enriching">Smil, Vaclav (2004). ''Enriching the Earth: Fritz Haber, Carl Bosch, and the Transformation of World Food Production.'' Cambridge, MA: MIT Press. ISBN 9780262693134.</ref><ref name=hager>Hager, Thomas (2008). ''The Alchemy of Air''. Harmony Books, New York. ISBN 978-0-307-35178-4.</ref><ref>''Fertilizer Industry: Processes, Pollution Control and Energy Conservation'' by Marshall Sittig (1979) Noyes Data Corp., N.J. ISBN 0-8155-0734-8</ref><ref>"Heterogeneous Catalysts: A study Guide"</ref> Cố định nitơ đã được thực hiện trên quy mô công nghiệp thông qua [[phương pháp Birkeland–Eyde]] (1903), nhưng cách sản xuất này tốn rất nhiều năng lượng.

Các nhà khoa học ước tính công nghiệp sản xuất phân bón từ amonia theo phương pháp Haber đã giúp duy trì nguồn [[thực phẩm]] cho khoảng một phần ba [[dân số]] trên [[Trái Đất]].<ref name="autogenerated1">{{chú thích sách |last=Wolfe |first=David W. |title=Tales from the underground a natural history of subterranean life |url=https://archive.org/details/isbn_9780738201283 |year=2001 |publisher=Perseus Pub |location=Cambridge, Mass |isbn=0-7382-0128-6 |oclc= 46984480 }}</ref> Ước tính có một nửa số [[protein]] trong cơ thể người đóng góp bởi nitơ có nguồn gốc cố định từ phản ứng này; phần còn lại từ quá trình cố định nitơ bởi [[vi khuẩn]] và [[vi khuẩn cổ]].<ref>BBC: Discovery - Can Chemistry Save The World? - 2. Fixing the Nitrogen Fix</ref>

[[Tập tin:Haber-Bosch.svg|nhỏ|trái|700px|Tiến trình Haber-Bosch trong công nghiệp.]]
{{clear}}
==Xem thêm==
*[[Amonia]]
*[[Sản xuất amonia]]
*[[Sản xuất hiđrô]]
*[[Khí công nghiệp]]

==Tham khảo==
{{tham khảo|30em}}
*{{chú thích web | title = The Haber Process | url = http://www.chemguide.co.uk/physical/equilibria/haber.html | work = Chemguide.co.uk}}

==Liên kết ngoài==
*[http://www.idsia.ch/~juergen/haberbosch.html Tiến trình Haber-Bosch], một trong những phát minh quan trọng nhất của thế kỷ 20, theo như V. Smil tại [[Nature (tạp chí)|tạp chí Nature]], [http://www.nature.com/nature/journal/v400/n6743/abs/400415a0.html số ra ngày 29 tháng 7 năm 1999, tr 415] (Website idsia.ch do [[Jürgen Schmidhuber]] biên tập)
*[http://www.britannica.com/nobelprize/article-9038696 Britannica guide to Nobel Prizes: Fritz Haber]
*[http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1918/haber-bio.html Nobel e-Museum - Tiểu sử Fritz Haber]
*[http://www.basf.com/group/corporate/en/news-and-media-relations/science-around-us/ammonia/story BASF - Fertilizer out of thin air] {{Webarchive|url=https://archive.today/20140210085650/http://www.basf.com/group/corporate/en/news-and-media-relations/science-around-us/ammonia/story |date = ngày 10 tháng 2 năm 2014}}
*[http://www.ausetute.com.au/haberpro.html Uses and Production of Ammonia]
*[http://www.ias.ac.in/resonance/Volumes/16/12/1159-1167.pdf Haber Process for Ammonia Synthesis]

{{sơ khai hóa học}}

[[Thể loại:BASF]]
[[Thể loại:Chemical processes]]
[[Thể loại:Industrial processes]]
[[Thể loại:Equilibrium chemistry]]
[[Thể loại:Peak oil]]
[[Thể loại:Catalysis]]
[[Thể loại:History of mining in Chile]]
[[Thể loại:German inventions]]
[[Thể loại:Industrial gases]]
[[Thể loại:Quá trình hóa học]]
[[Thể loại:Phát minh của Đức]]
[[Thể loại:Quá trình công nghiệp]]