Xem mã nguồn của Phạm Thiên

{{Infobox Buddha
| name = Phạm Thiên
| image = Ming_dynasty_statue_of_Brahma_(梵天_Fàntiān)_in_Zhihua_Temple_(智化寺)_in_Beijing,_China.jpg
| caption = Tượng Phạm Thiên thời nhà Minh (梵天 Fàntiān) tại Trí Hoa tự (智化寺) tại [[Bắc Kinh]], [[Trung Quốc]]
| sanskrit_name = ब्रह्मा
<br />Brahmā
|pali_name = ब्रह्मा
<br />Brahmā
 | burmese_name = ဗြဟ္မာ <br /> (Bya-mar)
 | chinese_name = 梵天
<br />([[Pinyin]]: ''Fàntiān'')
 | japanese_name = {{ruby-ja|梵天|ぼんてん}}
<br />([[romaji]]: ''Bonten'')
 | karen_name =
 | khmer_name = ព្រះព្រហ្ម<br />(''Preah Prom'')
 | korean_name = 범천
<br />([[Revised Romanization of Korean|RR]]: ''Beom Cheon'')
 | mongolian_name =
 | okinawan_name =
 | sinhala_name = බ්‍රහ්මයා<br/>Brahmayā
 | shan_name =
 | thai_name = พระพรหม 
<br />''Phra Phrom''
 | tibetan_name = <big><big>ཚངས་པ་</big></big><br /><small text>Wylie: tshangs pa<br />THL: tsangpa</small text>
 | vietnamese_name = Phạm Thiên
 | veneration = [[Theravāda]], [[Mahāyāna]], [[Vajrayāna]]
}}
{{Phật giáo}}
'''Phạm Thiên''' là một vị thiên thần ([[Thiên (Phật giáo)|deva]]) ở cõi trời Sắc Giới, Phạm Thiên Vương là vua trời tối cao và là chúa tể thiên giới từ trời Phạm thiên Sắc Giới trở xuống trong [[Phật giáo]].<ref>[http://www.nichirenlibrary.org/en/dic/Content/B/52 Bonten] Nichiren Buddhism Library, Soka Gakkai</ref><ref name="Krishan1996p1202">{{Chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=kDyJh--iaL0C&pg=PA120|title=The Buddha Image: Its Origin and Development|last=Yuvraj Krishan|publisher=Bharatiya Vidya Bhavan|year=1996|isbn=978-81-215-0565-9|pages=120}}</ref> Ông được xem là thần bảo vệ giáo lý (''dharmapala'')<ref name="buswelllopez1413">{{Chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=DXN2AAAAQBAJ|title=The Princeton Dictionary of Buddhism|last=Robert E. Buswell Jr.|last2=Donald S. Lopez Jr.|publisher=Princeton University Press|year=2013|isbn=978-1-4008-4805-8|pages=141–142}}</ref> và ông chưa từng được mô tả trong các văn bản Phật giáo thời kỳ đầu như một [[Đấng tạo hóa|đấng sáng tạo]].<ref>{{Chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=u0sg9LV_rEgC|title=An Introduction to Buddhism: Teachings, History and Practices|last=Peter Harvey|publisher=Cambridge University Press|year=2013|isbn=978-0-521-85942-4|pages=37–38}}</ref> Trong truyền thống Phật giáo, chính thần Phạm Thiên Sahampati<ref>{{Chú thích web|url=https://www.accesstoinsight.org/tipitaka/sn/sn06/sn06.001.than.html|tựa đề=Ayacana Sutta: The Request|website=www.accesstoinsight.org|ngôn ngữ=en|ngày truy cập=2018-01-08}}</ref> đã xuất hiện trước [[Thích-ca Mâu-ni|Đức Phật]] và cung thỉnh Ngài giảng dạy giáo lý cho nhân gian, một khi Đức Phật đạt được giác ngộ nhưng không chắc liệu mình có nên dạy tri thức cho ai khác hay không.<ref name="buswelllopez1413"/>

Phạm Thiên là một phần của [[vũ trụ học Phật giáo]],<ref name="Krishan1996p1202"/> và là chúa tể của cõi [[Tái sinh (Phật giáo)|tái sinh]] trên trời được gọi là ''[[Brahmapura|Brahmaloka]] ,'' một trong những cõi cao trong [[vũ trụ học Phật giáo]].<ref>{{Chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=DXN2AAAAQBAJ|title=The Princeton Dictionary of Buddhism|last=Robert E. Buswell Jr.|last2=Donald S. Lopez Jr.|publisher=Princeton University Press|year=2013|isbn=978-1-4008-4805-8|page=142, Article on '''brahmaloka'''}}</ref> Phạm Thiên thường được hiện thân trong văn hóa Phật giáo như một vị thần có bốn mặt và bốn cánh tay, các biến thân của ngài thường xuất hiện trong các nền văn hóa Phật giáo Đại thừa.<ref name="buswelllopez1413"/>

== Nguồn gốc và danh pháp ==
[[Tập_tin:Wat_Yannawa_-_007_Brahma_(12130018383).jpg|nhỏ|Phạm Thiên (Phra Phrom) tại [[Wat Yannawa]] ở [[Bangkok]], [[Thái Lan]]]]
Nguồn gốc của Phạm Thiên trong Phật giáo và các tôn giáo Ấn Độ khác là không chắc chắn, một phần vì vài từ ngữ liên quan như một từ chỉ Thực tại Tối thượng siêu hình ([[Đại ngã|Brahman]]) và tu sĩ ([[Bà-la-môn|Bà la môn]]) được tìm thấy trong văn học Vệ Đà. Theo KN Jayatilleke, [[Rigveda]] bày tỏ sự hoài nghi về các vị thần chính như [[Indra]]; liệu ông có tồn tại hay không,<ref>{{Chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=zcs41sp8ON4C|title=Early Buddhist Theory of Knowledge|last=KN Jayatilleke|publisher=Motilal Banarsidass|year=1998|isbn=978-81-208-0619-1|pages=24 with footnote 2}}, Quote: "What evidence is there for the existence of Indra unless someone has seen him? One stanza in a hymn says, 'One and another say, there is no Indra. Who hath beheld him? Whom then shall we honor?' - Rigveda 8.100.3, in Griffith: 8.89.3"</ref> cũng như liệu vũ trụ có bất kỳ đấng sáng tạo nào không và liệu điều này có thể được biết đến hay không, được chứng minh trong cuốn sách thứ tám và thứ mười, đặc biệt là trong thánh ca [[Nasadiya Sukta]].<ref name="Jayatilleke1998p21">{{Chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=zcs41sp8ON4C|title=Early Buddhist Theory of Knowledge|last=KN Jayatilleke|publisher=Motilal Banarsidass|year=1998|isbn=978-81-208-0619-1|pages=21, 24}}</ref><ref>{{Chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=xpXfiGyGbYEC|title=The Alternative Tradition: Religion and the Rejection of Religion in the Ancient World|last=James Thrower|publisher=Walter de Gruyter|year=1980|isbn=978-90-279-7997-1|pages=40, 43–44}}</ref>

Những bài thánh ca muộn của Vệ Đà đã bắt đầu tìm hiểu bản chất của kiến thức chân chính và hợp lệ, xác minh thực nghiệm và thực tế tuyệt đối.<ref>{{Chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=zcs41sp8ON4C|title=Early Buddhist Theory of Knowledge|last=KN Jayatilleke|publisher=Motilal Banarsidass|year=1998|isbn=978-81-208-0619-1|pages=24, 27–28}} Quote: "Here for the first time there is an expression of doubt about the possibility of knowing certain things and a dim awareness that some sort of evidence was necessary before we can afford to make factual assertions. What evidence is there for the existence of Indra unless someone has seen him? (...)"</ref> Các Áo nghĩa thư ban đầu được xây dựng dựa trên chủ đề này, song song với đó là Phật giáo, Kỳ Na giáo và các truyền thống hoài nghi khác xuất hiện. Phật giáo sử dụng thuật ngữ Phạm Thiên để phủ nhận một đấng sáng tạo cũng như cho rằng ông (và các vị thần khác như thần Indra) ít quan trọng hơn Đức Phật.<ref>{{Chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=zcs41sp8ON4C|title=Early Buddhist Theory of Knowledge|last=KN Jayatilleke|publisher=Motilal Banarsidass|year=1998|isbn=978-81-208-0619-1|pages=21, 24, 27–28}}</ref><ref>{{Chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=t7mNaMDu6o0C&pg=PA68|title=Meditations Through the Rig Veda: Four-Dimensional Man|last=Antonio T. de Nicolás|publisher=iUniverse|year=2003|isbn=978-0-595-26925-9|pages=68–70|author-link=Antonio T. de Nicolás}}</ref><ref>{{Chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=xpXfiGyGbYEC|title=The Alternative Tradition: Religion and the Rejection of Religion in the Ancient World|last=James Thrower|publisher=Walter de Gruyter|year=1980|isbn=978-90-279-7997-1|pages=35–46}}</ref>

Trong văn học Ấn Độ giáo, một trong những đề cập sớm nhất về thần Brahma cùng với [[Vishnu]] và [[Shiva]] là trong bài ''Prapathaka'' (bài học) thứ năm của [[Maitrayaniya Upanishad]], có lẽ được sáng tác vào cuối thiên niên kỷ 1 trước Công nguyên, sau khi Phật giáo nổi lên.<ref name="hume51">{{Chú thích|title=The Thirteen Principal Upanishads|year=1921}}</ref><ref>{{Chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=zcs41sp8ON4C|title=Early Buddhist Theory of Knowledge|last=KN Jayatilleke|publisher=Motilal Banarsidass|year=1998|isbn=978-81-208-0619-1|pages=68, 374}}, Quote: "We may conclude from the above that the rise of Buddhism is not far removed in time from, though it is prior to, the Maitri Upanishad".</ref><ref>Jan Gonda (1968), The Hindu Trinity, Anthropos, Vol. 63, pages 215-219</ref> Khái niệm tâm linh về Brahman đã xa xưa hơn nhiều và một số học giả cho rằng thần Brahma có thể đã xuất hiện như một quan niệm cá nhân và một biểu tượng với các thuộc tính (phiên bản [[Saguna brahman|saguna]]) của nguyên lý phổ quát phi nhân tính được gọi là Brahman.<ref name="brucesullivan">Bruce Sullivan (1999), Seer of the Fifth Veda, Motilal Banarsidass, {{ISBN|978-8120816763}}, pages 82-83</ref> Các Phật tử tấn công các khái niệm về Phạm Thiên, khẳng định [[Gananath Obeyesekere]], và do đó luận chiến tấn công Vệ Đà và khái niệm Áo nghĩa thư của giới tính trung lập, Đại ngã siêu hình trừu tượng.<ref name="Obeyesekere2006p179">{{Chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=IEK4Qgm7Z0kC|title=Karma and Rebirth: A Cross Cultural Study|last=Gananath Obeyesekere|publisher=Motilal Banarsidass|year=2006|isbn=978-81-208-2609-0|pages=177–179}}</ref> Sự phê phán này đối với Phạm Thiên trong các văn bản Phật giáo ban đầu nhằm mục đích chế giễu các [[Kinh Vệ-đà|kinh Veda]], nhưng các văn bản tương tự đồng thời gọi ''metta'' (lòng từ bi) là trạng thái hợp nhất với Phạm Thiên. Cách tiếp cận đầu tiên của Phật giáo đối với Phạm Thiên là bác bỏ bất kỳ khía cạnh nào của đấng sáng tạo, trong khi vẫn giữ lại các khía cạnh [[Tứ vô lượng]] của Phạm Thiên, trong hệ thống giá trị Phật giáo.<ref name="Obeyesekere2006p179" /> Phạm Thiên cũng được tìm thấy trong học thuyết luân hồi và vũ trụ học của Phật giáo thời kỳ đầu.<ref>{{Chú thích sách|url=https://archive.org/details/foundationsofbud00rupe|title=The Foundations of Buddhism|last=Rupert Gethin|publisher=Oxford University Press|year=1998|isbn=978-0-19-160671-7|pages=[https://archive.org/details/foundationsofbud00rupe/page/114 114]–115, 125–126|url-access=registration}}</ref><ref>{{Chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=oZCvAwAAQBAJ&pg=PA261|title=Buddhism|last=Peter Harvey|publisher=Bloomsbury Academic|year=2001|isbn=978-1-4411-4726-4|pages=261, 263–264}}</ref>

Phạm Thiên được gọi là ''Fantian'' (梵天) trong tiếng Trung, ''Bonten'' (梵天) trong tiếng Nhật, ''Hoān-thian'' (梵天) trong tiếng Đài Loan, ''Pomch'on'' trong tiếng Hàn, ''Phạm Thiên'' trong tiếng Việt, ''[[Phra Phrom]]'' trong tiếng Thái và ''Tshangs pa'' trong tiếng Tây Tạng.<ref name="buswelllopez1413"/>

==Chú thích==
{{tham khảo}}

[[Thể loại:Vũ trụ học Phật giáo]]
[[Thể loại:Chư thiên Phật giáo]]