Xem mã nguồn của Rái cá cạn

{{Bảng phân loại
| name = Rái cá cạn
| image = [[Tập tin:Marmota sibirica - (Russia, Mongolia) - Rochers-de-Naye, Switzerland, 2009.JPG|300px]]
| status = EN
| status_system = iucn3.1
| status_ref = <ref name=iucn>{{IUCN
|ID = 12832
|author = Batbold, J., Batsaikhan, N., Tsytsulina, K., Sukchuluun, G.
|year = 2008
|title = Marmota sibirica
|IUCN_Year = 2017-1
}}</ref>
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| ordo = [[Rodentia]]
| familia = [[Sciuridae]]
| genus = ''[[Marmota]]''
| subgenus = ''[[Marmota]]''
| species = '''''M. sibirica'''''
| binomial = ''Marmota sibirica''
| binomial_authority = ([[Gustav Radde|Radde]], 1862)
| synonyms = 
}}
'''Rái cá cạn''' hay còn gọi là '''Mác mốt Tarbagan''' hay '''Mác mốt Mông Cổ''' ([[Danh pháp khoa học]]: ''Marmota sibirica'') là một loài [[gặm nhấm]] trong họ [[Sciuridae]] hay [[sóc đất]], chúng được tìm thấy ở vùng [[Nội Mông]] và sông [[Hắc Long Giang]] của [[Trung Quốc]], miền Bắc và miền Tây [[Mông Cổ]], và nước [[Nga]] (Tây Nam [[Siberia]], [[Tuva]], [[Transbaikalia]]).<ref name=msw3>{{MSW3|id=12400967}}</ref> Hiện nay, chúng được xếp vào tình trạng nguy hiểm bởi [[IUCN]] năm [[2008]]<ref name=iucn/>

Loài này được [[Radde]] mô tả năm [[1862]]<ref name="msw3" /> và có hai phân loài được ghi nhận là ''M. s. sibirica'' và ''M. s. caliginosus''.<ref name="msw3" /> Ở vùng [[Altai]] của [[Mông Cổ]], nó có phạm vi phân bố chồng chéo với loài Mắc mốt xám ([[Marmota baibacina]]).<ref>{{chú thích tạp chí |first=Konstantin A. |last=Rogovin |title=Habitat use by two species of Mongolian marmots (''Marmota sibirica'' and ''M. baibacina'') in a zone of sympatry' |year=1992 |journal=Acta Theriologica |volume=37 |issue=4 |pages=345–350 |url=http://rcin.org.pl/Content/11808/BI002_26812_Cz-40-2_Acta-T37-nr32-345-350_o.pdf |doi=10.4098/at.arch.92-35}}</ref> Rái cá cạn phân bố nhiều ở vùng [[Bayankhongor]], các cư dân của Bayankhongor được tuyên truyền rằng tỉnh mình có số lượng marmot (rái cá cạn) nhiều nhất trong cả nước. 
==Ở Mông Cổ==
Rái cá cạn được [[người Mông Cổ]] ngày xưa cho rằng là một trong những đại họa của [[thảo nguyên]], bốn đại họa gồm [[chuột]], [[thỏ]], rái cá cạn và dê vàng ([[linh dương Mông Cổ]]) vì chúng tận diệt đồng cỏ.<ref name="tapchisonghuong.com.vn">[http://tapchisonghuong.com.vn/tap-chi/c337/n21051/Nhung-he-lo-ki-la-ve-soi-trong-Totem-soi.html Những hé lộ kì lạ về sói trong Tôtem sói]</ref><ref name="vanhoanghean.com.vn">{{Chú thích web |url=http://vanhoanghean.com.vn/chuyen-muc-goc-nhin-van-hoa/nhung-goc-nhin-van-hoa/totem-soi-lien-quan-gi-den-troi-day-hoa-binh-va-trung-hoa-mong |ngày truy cập=ngày 31 tháng 5 năm 2017 |tựa đề="Totem sói" liên quan gì đến "Trỗi dậy hòa bình" và "Trung Hoa mộng"? |archive-date = ngày 26 tháng 1 năm 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190126162128/http://vanhoanghean.com.vn/chuyen-muc-goc-nhin-van-hoa/nhung-goc-nhin-van-hoa/totem-soi-lien-quan-gi-den-troi-day-hoa-binh-va-trung-hoa-mong }}</ref> Mỗi khi [[mùa đông]] đến, do nguồn thức ăn cạn kiệt nên con rái cá cạn chuyên ăn phần có màu xanh của cây, giấu mình trong các hốc cây, dưới đất, hang động để ngủ đông. Những hang hốc chúng đào ra trên thảo nguyên là nơi trú ẩn của đám mòng muỗi trong mùa đông và khi mùa hè ấm áp, các loài ruồi mỗi sẽ sinh sôi và túa ra từ những cái hang này và đốt chích hút máu các động vật trên thảo nguyên.

[[Sói]] bắt chuột, bắt thỏ, bắt rái cá cạn, đuổi dê vàng, do vậy [[sói Mông Cổ]] được xem là do trời sai xuống để bảo vệ đồng cỏ, sói không còn thì thảo nguyên cũng không còn.<ref name="tapchisonghuong.com.vn"/><ref name="vanhoanghean.com.vn"/> Ngoài ra, ở [[Trung Quốc]] trước đây từng xuất hiện loại [[dịch hạch]] trên diện rộng do loài rái cá cạn có nhiều ở các vùng [[Thanh Hải]], [[Cam Túc]], [[Tây Tạng]] và là nguồn truyền bệnh dịch cho các vùng này do loại rệp ký sinh từ chúng hay do ăn thịt chúng. Rái cá cạn là nguồn phát tán bệnh dịch chính và ở miền thảo nguyên mênh mông của tỉnh [[Thanh Hải]], rái cá cạn có ở khắp nơi.<ref>Wu Lien-teh, "First Report of the North Manchurian Plague Prevention Service", 1913</ref><ref name=Elton>{{chú thích tạp chí|last=Elton|first=C.S.|title=Plague and the Regulation of Numbers in Wild Mammals|journal=Journal of Hygiene|year=1925|volume=24|issue=2|pages=138–163|pmc=2167669|pmid=20474858|doi=10.1017/S0022172400008652}}</ref><ref>{{chú thích sách|first=John|last=Kelly|title=The Great Mortality: An Intimate History of the Black Death, the Most Devastating Plague of All Time
|url=https://archive.org/details/greatmortalityin00kell|page=[https://archive.org/details/greatmortalityin00kell/page/300 300]|year=2006|publisher=HarperCollins|oclc=68437303|isbn=0-06-000693-5}}</ref> 
[[Tập tin:Boodog made from a marmot.JPG|300px|nhỏ|phải|Món Boodog được làm từ nguyên liệu là loài rái cá cạn (Mắc mốt Mông Cổ)]]
Rái cá cạn là nguyên liệu cho món ăn [[Boodog]] nổi tiếng ở Mông Cổ, dù có tên boodog nhưng món ăn không liên quan tới chó ("dog") mà được làm từ [[dê]] hoặc rái cá cạn là một loài gặm nhấm sống trên thảo nguyên Mông Cổ. Khi người ta bắt được rái cá cạn thì sẽ nhét đầy những viên đá nướng bên trong để nhằm làm chín thịt sau khi ruột và xương đã được lấy sạch qua đường cổ họng và làm thịt chín từ trong ra ngoài. Sau này do những con rái cá cạn khan hiếm nên người Mông Cổ thay thế nguyên liệu bằng những con dê hoặc [[gia súc]] nhỏ.<ref>{{chú thích web | url = http://phapluattp.vn/ho-so-phong-su/ky-su-mong-co-bai-2-du-muc-ngan-nam-thuong-nho-492196.html | tiêu đề = Ký sự Mông Cổ - Bài 2: Du mục – ngàn năm thương nhớ! | author = | ngày = | ngày truy cập = 6 tháng 8 năm 2015 | nơi xuất bản = PLO | ngôn ngữ = }}</ref><ref>{{chú thích web | url = http://phapluattp.vn/thoi-su/phong-vien-cam-tu-va-nhung-ngay-bang-qua-thao-nguyen-mong-co-550371.html | tiêu đề = Phóng viên Cẩm Tú và những ngày băng qua thảo nguyên Mông Cổ | author = | ngày = | ngày truy cập = 6 tháng 8 năm 2015 | nơi xuất bản = PLO | ngôn ngữ = }}</ref>

==Xem thêm==
* [[Hệ động vật Mông Cổ]]
* [[Sói Mông Cổ]]
* [[Đại bàng Mông Cổ]]
* [[Ẩm thực Mông Cổ]]
==Chú thích==
{{Tham khảo|cột=1}}
==Tham khảo==
*Thorington, R. W. Jr. and R. S. Hoffman. 2005. Family Sciuridae. pp.&nbsp;754–818 ''in'' Mammal Species of the World a Taxonomic and Geographic Reference. D. E. Wilson and D. M. Reeder eds. Johns Hopkins University Press, Baltimore.
* {{Eol|311622}}
* {{NCBI|93166}}
* {{ITIS|ID=632385}}

[[Thể loại:Marmota|S]]
[[Thể loại:Động vật có vú Mông Cổ]]
[[Thể loại:Động vật có vú Siberia]]
[[Thể loại:Động vật có vú Trung Quốc]]
[[Thể loại:Động vật được mô tả năm 1862]]
[[Thể loại:Động vật có vú Nga]]