Xem mã nguồn của Sơn hải kinh

{{chú thích trong hàng}}

{{Hộp thông tin tên tiếng Trung
|title=''Sơn hải kinh''
|collapse=no
|pic=<!-- pic -->
|piccap=<!-- piccap -->
|picsize=<!-- 200px (Default is 260px) -->
|t={{linktext|山海經}}
|s={{linktext|山海经}}
|l=
|p=Shānhǎijīng
|w=Shan<sup>1</sup>-hai<sup>3</sup> Jing<sup>1</sup>
|mi={{IPAc-cmn|sh|an|1|.|h|ai|3|.|j|ing|1}}
|j=
|y=Saan<sup>1</sup>-hoi<sup>2</sup> Ging<sup>1</sup>
|mc=<!-- Middle Chinese (reconstruction) -->
|emc=<!-- Early Middle Chinese (reconstruction) -->
|lmc=<!-- Late Middle Chinese (reconstruction) -->
}}
[[Tập tin:Phénix_à_neuf_têtes.png|nhỏ|229px| Hình minh họa phượng hoàng chín đầu của ''Sơn hải kinh'' (phiên bản màu triều đại nhà Thanh)]]
[[Tập tin:Shanhaijing_illustration_of_Nüwa.jpg|nhỏ|217x217px| Hình minh họa Nữ Oa của ''Sơn hải kinh''.]]
[[Tập tin:NineTailsFox.JPG|nhỏ|200x200px| Hình minh họa cửu vĩ hồ của ''Sơn hải kinh'', bạn của [[Tây Vương Mẫu]] ]]{{Đạo giáo}}{{Zh tên|''Sơn hải kinh''|c=山海經}}<ref>{{Chú thích web|url=http://ctext.org/shan-hai-jing|tựa đề=Shan Hai Jing|website=Chinese Text Project}}</ref> là một cuốn sách cổ của [[Trung Quốc]] tổng hợp về [[địa lý]], [[thần thoại]] và các sinh vật huyền bí.<ref name="Flood Myths">{{Chú thích sách|url=https://books.google.co.uk/books?id=6yCq-NEdKeUC&pg=PA64&dq=%22Shan+Hai+Jing%22&hl=en&sa=X&ei=t8kWVP2lIYbvaKLDgegK&ved=0CDEQ6AEwAQ#v=onepage&q=%22Shan%20Hai%20Jing%22&f=false|title=The Flood Myths of Early China|last=Lewis|first=Mark Edward|date=2006|publisher=State University of New York|isbn=978-0-7914-6663-6|page=64}}</ref><ref>{{Chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=sq_J0Vkxor8C&pg=PA202|title=China's Cosmopolitan Empire: the Tang dynasty, Vol. 4|last=Mark Edward Lewis|publisher=Harvard University Press|year=2009|isbn=0-674-03306-X|editor-last=|edition=illustrated|series=|volume=|location=|page=202|pages=|access-date =ngày 8 tháng 2 năm 2012}}</ref> Các phiên bản sớm nhất của tài liệu này có thể đã xuất hiện từ đầu thế kỷ thứ 4 TCN,<ref>{{Chú thích sách|title=History of cartography|last=Leo Bagrow, R.|last2=A. Skelton|publisher=[[Transaction Publishers]]|year=2009|isbn=1-4128-1154-6|page=204|name-list-style=amp}}</ref><ref name="lust">{{Chú thích sách|title=Chinese popular prints|last=Lust, John|publisher=[[Brill Publishers]]|year=1996|isbn=90-04-10472-0|page=301}}</ref> nhưng hình thức hiện tại không thể đạt được trước thời đại [[nhà Hán]]. Phần lớn cuốn sách ghi lại những câu truyện ngụ ngôn về [[Địa lý Trung Quốc|địa lý]], [[Văn hóa Trung Quốc|văn hóa]] và [[thần thoại Trung Quốc]] trước thời đại [[nhà Tần]]. Cuốn sách được chia thành 18 phần, mô tả hơn 550 [[Núi|ngọn núi]] và 300 [[Sông|con sông]].

== Tác giả ==
Tác giả và thời gian sáng tác của ''Sơn hải kinh'' vẫn chưa được xác định chính xác. Ban đầu, người ta cho rằng những nhân vật thần thoại như [[Hạ Vũ]] hay [[Bá Ích]] là tác giả của cuốn sách. Tuy nhiên, các nhà [[Hán học]] hiện đại đã đồng thuận rằng cuốn sách là tác phẩm được viết bởi nhiều người từ thời [[Chiến Quốc]] đến đầu triều đại [[nhà Hán]].

Biên tập viên đầu tiên được biết đến của ''Sơn hải kinh'' là [[Lưu Hướng]] của nhà [[Tây Hán]], một trong số những người biên mục thư viện triều đình nhà Hán. Sau đó, [[Quách Phác]], một học giả [[nhà Tấn]] đã tiếp tục công việc chú giải tác phẩm.

== Tổng quát ==
Cuốn sách không phải là một câu chuyện, vì "cốt truyện" liên quan đến các mô tả chi tiết về các địa điểm theo các hướng của núi, đất hoang và biển. Các mô tả thường là [[cây thuốc]], [[động vật]] và đặc điểm [[Địa chất học|địa chất]]. Nhiều mô tả rất trần tục, và nhiều mô tả mang tính huyền ảo. Mỗi chương được viết theo cùng một công thức và toàn bộ cuốn sách được lặp đi lặp lại công thức này.

Cuốn sách chứa nhiều huyền thoại ngắn, hiếm khi vượt quá một đoạn. Một truyền thuyết cổ nổi tiếng trong cuốn sách này là về [[Hạ Vũ]], một vị hoàng đế đã dành nhiều năm để kiểm soát lũ lụt. Câu chuyện về ông nằm trong chương cuối, chương 18, từ đoạn 2 đến đoạn cuối (khoảng 40 câu). Câu chuyện này mang nhiều màu sắc huyền thoại hơn nhiều phiên bản được kể bởi ''[[Kinh Thư]]''.

== Mục đích ==
Các học giả Trung Quốc thời phong kiến gọi nó là một cuốn [[Địa chí|địa lý chí]], và cho rằng các thông tin của nó hầu hết là chính xác. Trong thực tế, thông tin được viết trong cuốn sách là [[thần thoại]]. Không ai biết tại sao nó được viết hay làm thế nào mà nó được xem là một cuốn sách [[địa lý]] chính xác.

== Nội dung ==
''Sơn hải kinh'' có 18 chương. 
{| class="wikitable"
! Chương 
! Tiếng Trung Quốc 
! Bính âm tiếng phổ thông 
! Hán-Việt
|-
| 1 
| {{Lang|zh-hans|南山經}} 
| Nánshān Jīng 
|Nam sơn kinh
|-
| 2 
| {{Lang|zh-hans|西山經}} 
| Xīshān Jīng 
|Tây sơn kinh
|-
| 3 
| {{Lang|zh-hans|北山經}} 
| Bishān Jīng 
|Bắc sơn kinh
|-
| 4 
| {{Lang|zh-hans|東山經}} 
| Dōngshān Jīng 
|Đông sơn kinh
|-
| 5 
| {{Lang|zh-hans|中山經}} 
| Zhongshan Jīng 
|Trung sơn kinh
|-
| 6 
| {{Lang|zh-hans|海外南經}} 
| Haiwàinán Jīng 
|Hải ngoại nam kinh
|-
| 7 
| {{Lang|zh-hans|海外西經}} 
| Hàiwàixī Jīng 
|Hải ngoại tây kinh
|-
| 8 
| {{Lang|zh-hans|海外北經}} 
| Hàiwàiběi Jīng 
|Hải ngoại bắc kinh
|-
| 9 
| {{Lang|zh-hans|海外東經}} 
| Haiwàidong Jīng 
|Hải ngoại đông kinh
|-
| 10 
| {{Lang|zh-hans|海內南經}} 
| Hainèinán Jīng 
|Hải nội nam kinh
|-
| 11 
| {{Lang|zh-hans|海內西經}} 
| Hainèixī Jīng 
|Hải nội tây kinh
|-
| 12 
| {{Lang|zh-hans|海內北經}} 
| Hainèiběi Jīng 
|Hải nội bắc kinh
|-
| 13 
| {{Lang|zh-hans|海內東經}} 
| Hainèidong Jīng 
|Hải nội đông kinh
|-
| 14 
| {{Lang|zh-hans|大荒東經}} 
| Dàhuāngdōng Jīng 
|Đại hoang đông kinh
|-
| 15 
| {{Lang|zh-hans|大荒南經}} 
| Dàhuāngnán Jīng 
|Đại hoang nam kinh
|-
| 16 
| {{Lang|zh-hans|大荒西經}} 
| Dàhuāngxī Jīng 
|Đại hoang tây kinh
|-
| 17 
| {{Lang|zh-hans|大荒北經}} 
| Dàhuāngběi Jīng 
|Đại hoang bắc kinh
|-
| 18 
| {{Lang|zh-hans|海內經}} 
| Hainèi Jīng 
|Hải nội kinh
|}
Tất cả 18 chương có thể được chia là 4 phần: ''Sơn kinh'' (5 chương), ''Hải kinh'' (8 chương), ''Đại hoang kinh'' (4 chương) và ''Hải nội kinh'' (1 chương). Nó ghi lại hơn 100 vương quốc liên quan, 550 ngọn núi và 300 con sông, cùng với thông tin địa lý, văn hóa của các vương quốc gần đó. ''Sơn hải kinh'' cũng ghi nhận tới 277 loài động vật khác nhau. Các học giả tin rằng các ghi chép về động vật trong ''Sơn hải kinh'' đã bị cường điệu hóa do lịch sử biên soạn lâu dài và kéo dài qua nhiều [[triều đại]] khác nhau; tuy nhiên, nó vẫn có một mức độ đáng tin cậy nhất định bởi chúng thường được viết bởi các [[Shaman giáo|thầy pháp]] và [[phương sĩ]] dựa trên kinh nghiệm có được từ chuyến đi của họ.

Người Trung Quốc cổ đại coi ''Sơn hải kinh'' là một cuốn sách [[địa chí]],<ref>{{Lang|zh|「在《家語》成書時人們已承認《山海經》是一部地理書了 」}} 
"During the era of Confucius, people already viewed the as a book of geography."（Lui, Zi Feng. (1997.) {{Lang|zh|讀〈山海經〉雜記.}} pg.5. ）</ref> nó được phân vào thể loại [[địa lý]] trong cả ''[[Tùy thư]]'' và ''[[Văn hiến thông khảo]]'' của [[Mã Đoan Lâm]]. Nó cũng là một tài liệu tham khảo quan trọng của các [[Sử học|nhà sử học]] [[Trung Quốc]] trong suốt lịch sử lâu dài của đất nước họ.

''Sơn hải kinh'' là nguồn gốc và là bản gốc của nhiều thần thoại Trung Quốc cổ đại. Một số trong số chúng đã phổ biến và nổi tiếng trong [[Văn hóa Châu Á|văn hóa châu Á]], như [[Khoa Phụ]], [[Nữ Oa]], [[Hậu Nghệ]], và [[Hoàng Đế]]. Đã có đến 450 vị thần đã được đề cập tới trong ''Sơn hải kinh'' và họ đã sử dụng cái gì đó gọi là tinh mễ ({{Lang|zh|精米}}) hoặc tư ({{Lang|zh|糈}}) tương tự như phép thuật.

Học giả [[Trung Quốc]] Ming Hua Zhang tuyên bố rằng Chúc long, một sinh vật thần thoại được đề cập trong ''Đại hoang bắc kinh'', là biểu tượng của [[cực quang]].<ref>{{Lang|zh|四川省社會科學院}} (1986) {{Lang|zh|山海經新探}} (pg 308-314) {{Lang|zh|成都市. 後收錄《學林漫錄》第8集}}</ref> Chúc long (theo ''Sơn hải kinh'') "màu đỏ, mặt người thân rắn dài hàng ngàn dặm". Ông tin rằng mô tả này phù hợp với đặc điểm của cực quang.

== Hình ảnh ==
<gallery>
Tập tin:Shanhaijing illustration of Nüwa.jpg|[[Nữ Oa]] (Tưởng Ứng Hạo, "Sơn hải kinh đồ hội toàn tượng")
Tập tin:NineTailsFox.JPG|[[Cửu vĩ hồ]]
Tập tin:Shan Hai Jing Kui.jpg|Quỳ (Ngô Nhậm Thần, "Sơn hải kinh Quảng chú")
Tập tin:Goumang.jpg|Cú mang
Tập tin:Shan Hai Jing Hua-She.jpg|Hóa xà
Tập tin:Shan Hai Jing Kaimeiju.jpg|Khai minh thú
Tập tin:Shan hai jing Zhuyin.jpg|Chúc âm
Tập tin:Shan Hai Jing Qiongji.jpg|Cùng kỳ
Tập tin:Shan Hai Jing Yinglong.jpg|[[Ứng Long|Ứng long]]
Tập tin:Kua-fu.gif|Khoa Phụ
Tập tin:Shan Hai Jing Tiangou.jpg|Thiên cẩu
Tập tin:南山經-鳳凰.svg|[[Phượng hoàng]]
Tập tin:海外西經-蓐收.svg|Nhục thu
Tập tin:Imperial Encyclopaedia - Spirits and the Supernatural - pic14 - 英招神圖.png|Anh chiêu
Tập tin:Shan Hai Jing - Xi Wangmu.jpg|[[Tây Vương Mẫu]]
Tập tin:海外南經-羽民國.svg|Vũ Dân quốc
Tập tin:Classic of Mountains and Seas, 1597, plate XLIII.jpg|Chúc dung
Tập tin:Imperial Encyclopaedia - Animal Kingdom - pic130 - 精衛圖.png|[[Tinh Vệ]]
</gallery>

== Xem thêm ==
* [[Bạch trạch]]
* Hồn thiên thú

== Tham khảo ==
{{Tham khảo}}

== Đọc thêm ==
* {{chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=eOUYcJXKrO8C&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false|title=The Classic of Mountains and Seas|publisher=Penguin|year=1999|isbn=0140447199|editor-last=Birrell|editor-first=Anne|edition=illustrated|access-date =ngày 24 tháng 4 năm 2014}}
* {{chú thích sách|last=Davydov|first=Andrey|date=July 2013|isbn=9781301510009|language=ru|script-title=ru:"Шань Хай Цзин" и "И Цзин" - Карта Психофизиологической Структуры Человека?|trans-title="Shan Hai Jing" and "I Ching" - Map of Human Psychophysiological Structure?|origyear=Composed 2002}}
* {{cite conference|script-title=ru:Шань Хай Цзин - Своеобразный Каталог Психо-Физической Структуры Человека?|publisher=[[Saint Petersburg State University|SPSU]] Publishing House|language=ru|id=B4231.R6751997|access-date=ngày 24 tháng 9 năm 2014|archive-date=2014-09-24|isbn=9785288018947|archiveurl=https://archive.today/20140924230436/http://mirlyn.lib.umich.edu/Record/003947324|url=http://mirlyn.lib.umich.edu/Record/003947324|location=St. Petersburg|at=p. 355, p. 488|volume=VII. Philosophy and Human Problem|first1=V. V.|editor2=Assoc. Prof. B. G. Sokolova|editor1=Corr. of [[:ru:Российская академия образования|RAO]] [[:ru:Вербицкая, Людмила Алексеевна|L. A. Verbitskaya]]|conference-url=http://www.runivers.ru/philosophy/chronograph/154860/|conference=First Russian Philosophical Convention. Human Being – Philosophy – Humanism|origyear=Composed 1997|date=1998|last2=Davydov|first2=A. N.|last1=Fedoruk|trans-title=Is Shan Hai Jing The Original Catalog Of Psychophysiological Human Structure?|url-status=bot: unknown}}
* Fracasso, Riccardo. 1996. "Libro dei monti e dei mari (Shanhai jing): Cosmografia e mitologia nella Cina Antica." Venice: Marsilio. {{ISBN|88-317-6472-1}}
* Mathieu, Remi. 1983. "Etude sur la mythologie et l'ethnologie de la Chine Ancienne." Vol I, "Traduction annotee du Shanhai Jing." Vol. II, "Index du Shanhai jing." Paris: College de France, Institut des hautes etudes Chinoises.
* Schiffeler, John Wm. 1978. ''The Legendary Creatures of the Shan hai ching''. Hwa Kang. ASIN B0007AP1OI
* Strassberg, Richard. 2002. ''A Chinese Bestiary: Strange Creatures from the Guideways Through Mountains and Seas.'' University of California Press. {{ISBN|0-520-21844-2}}

== Liên kết ngoài ==
* [http://ctext.org/shan-hai-jing Văn bản gốc] ([http://ctext.org/shan-hai-jing Phồn thể] / [http://ctext.org/shan-hai-jing/ens Giản thể]) 
* [http://www.guoxue.com/zibu/zhajia/sanhaijin/shjml.htm Văn bản gốc (bằng tiếng Trung giản thể)] 
* [http://www.chinaknowledge.de/Literature/Science/shanhaijing.html Shanhaijing], ChinaKnowledge
{{nhan đề nghiêng}}

{{Thần thoại Trung Quốc}}
{{Kiểm soát tính nhất quán}}

[[Thể loại:Điển tịch Tiên Tần]]
[[Thể loại:Thần thoại Trung Hoa]]
[[Thể loại:Văn học cổ điển Trung Quốc]]