Xem mã nguồn của Salvator Mundi (Leonardo)

{{Infobox Painting
| title            = Salvator Mundi
| image_file       = Leonardo da Vinci, Salvator Mundi, c.1500, oil on walnut, 45.4 × 65.6 cm.jpg
|caption= Tác phẩm hội hoạ ''Đấng cứu thế''
| artist           = [[Leonardo da Vinci]] (cá nhân) hoặc Leonardo với sự tham gia của đội ngũ trong xưởng vẽ
| year             = {{circa|1499–1510}}{{refn||group=n|name=date}}
| type             = [[Tranh sơn dầu]] trên ván gỗ [[Chi Óc chó|óc chó]]
| height_metric    = 45.4
| width_metric     = 65.6
| height_imperial  = 25.8
| width_imperial   = 19.2
| owner            = Được Bộ Văn hoá và Du lịch của [[Abu Dhabi]] mua lại để trưng bày tại bảo tàng [[Louvre Abu Dhabi]]. Hiện nay thuộc sở hữu của tỷ phú [[Mohammad bin Salman]].<ref>{{Chú thích báo |last1=Kazakina |first1=Katya |title=Da Vinci's $450 Million Masterpiece Is Kept on Saudi Prince's Yacht: Artnet |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-06-10/da-vinci-s-450-million-masterpiece-kept-on-mbs-s-yacht-artnet |access-date=11 June 2019 |publisher=Bloomberg |date=11 June 2019 |ref=1}}</ref>
| city             =
| museum           =
}}
'''''Salvator Mundi''''' (tiếng {{langnf||Latin|'Đấng cứu thế'}}) là một bức tranh được cho là công sức toàn phần hoặc bán phần của danh hoạ [[Người Ý|người Italia]], [[Leonardo da Vinci]] trong thời kỳ [[Thượng Phục Hưng]], có niên đại vào khoảng những năm {{circa|1499–1510}}.{{refn||group=n|name=date}} Từ lâu tuyệt tác [[Hội họa|hội hoạ]] này cho là bản sao của một bản gốc bị mất với lớp sơn quá dày, nó đã được tái khám phá, phục hồi và đưa vào triển lãm Leonardo chính của Luke Syson tại Phòng trưng bày Quốc gia, London, vào năm 2011–2012{{sfn|Syson|Keith|Galansino|Mazzotta|2011|p=302}} Tổ chức đấu giá [[Christie's]] tuyên bố ngay sau khi bán tác phẩm mà hầu hết các học giả hàng đầu coi đó là tác phẩm gốc của Leonardo, nhưng sự ghi nhận này đã bị các chuyên gia khác tranh cãi, một số người cho rằng danh hoạ vốn chỉ đóng góp một số yếu tố nhất định.

Bức tranh mô tả [[Giê-su|Chúa Giê-su]] trong một chiếc áo dáng dài màu xanh cổ điển thời [[Phục Hưng|Phục hưng]], làm dấu thánh giá bằng tay phải, trong khi cầm một quả cầu pha lê trong suốt, không phản chiếu ở bên trái, báo hiệu vai trò của ngài là Salvator Mundi và đại diện cho 'thiên cầu' của  các tầng trời.  Khoảng ba mươi bản sao và các biến thể của tác phẩm của các sinh viên và tín đồ của danh hoạ Leonardo đã được xác định.{{Sfn|Dalivalle|Kemp|Simon|5=2019|p=125|loc=}} Các bức vẽ bằng phấn và mực được Leonardo làm tiền đề cũng được lưu giữ trong Bộ sưu tập của [[Vương thất Anh|Hoàng gia Anh]].

Bức tranh được [[Đấu giá|nhà đấu giá]] Christie's ở New York bán cho Thái tử Badr bin Abdullah vào ngày 15 tháng 11 năm 2017, lập kỷ lục mới cho bức tranh đắt nhất từng được bán đấu giá công khai.  Thái tử Badr bị cáo buộc đã thực hiện việc mua hàng thay mặt cho Sở Văn hóa và Du lịch Abu Dhabi,<ref name="reuters">{{Chú thích web|url=https://www.reuters.com/article/us-art-auction-da-vinci-abudhabi/abu-dhabi-to-acquire-leonardo-da-vincis-salvator-mundi-christies-idUSKBN1E22IN|title=Abu Dhabi to acquire Leonardo da Vinci's 'Salvator Mundi': Christie's|author=Yara Bayoumy|date=8 December 2017|access-date=9 December 2017|via=Reuters}}</ref><ref>{{Chú thích web|url=http://www.thenewstribune.com/entertainment/celebrities/article188718279.html|title=Bought a $450M painting? In NY, don't worry about the tax|website=TheNewsTribune.com|access-date=9 December 2017|archive-date=2017-12-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20171210015552/http://www.thenewstribune.com/entertainment/celebrities/article188718279.html|url-status=dead}}</ref> nhưng kể từ đó, người ta cho rằng ông có thể là người đứng ra đấu giá cho đồng minh thân cận của mình và thái tử [[Ả Rập Xê Út|Ả Rập Saudi]] [[Mohammad bin Salman]].<ref name="NYT (30 March 2019)"/> Sự kiến này dẫn tới các báo cáo cuối năm 2017 rằng bức tranh sẽ được trưng bày tại [[Viện bảo tàng|bảo tàng]] Louvre Abu Dhabi<ref name="DCT-1">{{Chú thích web|url=https://twitter.com/dctabudhabi/status/939130834828845061|title=Salvator Mundi|website=Abu Dhabi Department of Culture and Tourism on Twitter|date=8 December 2017|access-date=2 April 2019}}</ref><ref name=wraps>{{Chú thích web|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2018/oct/14/leonardo-da-vinci-mystery-why-is-his-450m-masterpiece-really-being-kept-under-wraps-salvator-mundi|title=The Da Vinci mystery: why is his $450m masterpiece really being kept under wraps?|last=Jones|first=Jonathan|date=14 October 2018|website=The Guardian|access-date=20 October 2018}}</ref> và việc hủy bỏ không giải thích được của lần công bố dự kiến vào tháng 9 năm 2018.<ref name="DCT-2">{{Chú thích web|url=https://twitter.com/dctabudhabi/status/1036481469647073280?lang=en|title=Postponement of the unveiling of Salvator Mundi|website=Abu Dhabi Department of Culture and Tourism on Twitter|date=2 September 2018|access-date=2 April 2019}}</ref>

Vị trí hiện tại của bức tranh đã được báo cáo là không xác định,<ref name="NYT (30 March 2019)">{{Chú thích web |last=Kirkpatrick |first=David D. |author-link=David D. Kirkpatrick |title=A Leonardo Made a $450 Million Splash. Now There's No Sign of It |url=https://www.nytimes.com/2019/03/30/arts/design/salvator-mundi-louvre-abu-dhabi.html |work=The New York Times |access-date=31 March 2019 |date=30 March 2019}}</ref> nhưng một báo cáo tháng 6 năm 2019 nói rằng nó đang được cất giữ trên [[du thuyền]] của bin Salman, trong khi chờ hoàn thành một trung tâm văn hóa ở Al-`Ula, là một thành phố của tỉnh Medina ở Tây Bắc Ả Rập Xê Út<ref>{{Chú thích web |first= Katya |last=Kazakina |title=Da Vinci's $450 Million Masterpiece Is Kept on Saudi Prince's Yacht: Artnet |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-06-10/da-vinci-s-450-million-masterpiece-kept-on-mbs-s-yacht-artnet |website=Bloomberg |access-date=12 June 2019 |date=10 June 2019}}</ref> và một báo cáo tháng 10 năm 2019 cho biết nó có thể được cất giữ ở [[Thụy Sĩ]].<ref>{{Chú thích báo|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2019/oct/13/leonardo-da-vinci-salvator-mundi-jesus-louvre-exhibition|title=The mystery of the missing Leonardo: where is Da Vinci's $450m Jesus?|last=Doward|first=Jamie|date=2019-10-13|work=The Observer|access-date=2019-12-14|language=en-GB|issn=0029-7712}}</ref>
{{toclimit|3}}

== Lịch sử ==
[[Leonardo da Vinci]] được cho là đã bắt đầu vẽ tranh dưới sự bảo trợ của [[Louis XII của Pháp]] giữa năm 1506 và 1513.<ref>{{chú thích web|url=http://www.theguardian.com/artanddesign/2017/oct/10/only-leonardo-in-private-hands-set-to-fetch-75m-at-auction|title=Only Leonardo da Vinci in private hands set to fetch £75m at auction|first=Mark Brown Arts|last=correspondent|date=ngày 10 tháng 10 năm 2017|publisher=theguardian.com|access-date =ngày 16 tháng 11 năm 2017}}</ref>
[[Tập tin:Leonardo da Vinci or Boltraffio (attrib) Salvator Mundi circa 1500.jpg|thumb|Leonardo da Vinci, khoảng năm 1500, ''Salvator Mundi'' (có khung)]]
Rõ ràng nó thuộc sở hữu của [[Charles I của Anh]] và được ghi lại trong bộ sưu tập nghệ thuật của ông vào năm 1649 trước khi được bán đấu giá bởi con trai của [[Công tước Buckingham và Normanby]] vào năm 1763. Nó tiếp theo xuất hiện vào năm 1900, đã được mua bởi một nhà sưu tập người Anh, [[Francis Cook, đệ nhất tử tước của Monserrate]]. Bức tranh đã bị hư hỏng từ những nỗ lực phục chế trước đó, và sự độc quyền của nó không rõ ràng. Con cháu của Cook đã bán nó trong cuộc bán đấu giá 1958 for&nbsp;£45.<ref name="christies.com" />
Năm 2005, bức tranh được mua lại bởi một tập đoàn các nhà buôn nghệ thuật, trong đó có Robert Simon, một chuyên gia về [[Ông già]]. Nó đã được sơn phủ rất nhiều vì vậy nó trông giống như một bản sao, và được mô tả là "một đống đổ nát, bóng tối và ảm đạm".<ref name="auto">{{chú thích tạp chí|last=Esterow |first=Milton |url=http://www.artnews.com/2011/08/15/updated-a-long-lost-leonardo-2/ |title=A Long Lost Leonardo |journal=ARTnews |publisher=|date=June 2011 |access-date = ngày 30 tháng 6 năm 2011}}</ref>
== Phục hồi và xác định tác giả ==
Nhóm những người kinh doanh nghệ thuật tin rằng có khả năng là mớ hỗn độn chất lượng thấp thực sự có thể là bản gốc da Vinci đã mất từ lâu. Họ đã dành vài năm tiếp theo để khôi phục lại bức tranh và chứng thực.<ref name="auto"/>

Sau khi đã được chỉnh sửa và phục hồi, bức tranh được so sánh với và được đánh giá hơn hăn 20 phiên bản khác của ''Salvator Mundi''.<ref>{{chú thích web|url=http://www.christies.com/features/Salvator-Mundi-timeline-8644-3.aspx|title=Video: Salvator Mundi — The rediscovery of a masterpiece: Chronology, conservation, and authentication - Christie's’|website=Christies.com|access-date =ngày 16 tháng 11 năm 2017}}</ref>
Sau đó nó được khôi phục và chứng thực như một bức tranh của Leonardo. Nó đã được triển lãm bởi [[Bảo tàng Quốc gia Luân Đôn|Bảo tàng Quốc gia]] của [[Luân Đôn]] trong ''Leonardo da Vinci: họa sĩ triều đình Milan'' từ tháng 11 năm 2011 đến tháng 2 năm 2012.<ref name="auto"/><ref>{{chú thích web|last=BBC News|url=http://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-14104031 |title=Lost Leonardo Da Vinci painting to go on show |publisher=BBC |date=ngày 12 tháng 7 năm 2011 |access-date = ngày 12 tháng 7 năm 2011}}</ref><ref>{{chú thích web |url=http://en.99ys.com/news/20110701/detail_953.shtml |title=Scholars authenticate a painting that was missing for centuries |website=En.99ys.com |date= |access-date =ngày 22 tháng 7 năm 2013 |archive-date = ngày 18 tháng 1 năm 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160118214428/http://en.99ys.com/news/20110701/detail_953.shtml }}</ref>
Một trong những chuyên gia hàng đầu thế giới của Leonardo là Martin Kemp,<ref>{{chú thích báo|url=http://articles.latimes.com/2011/nov/06/opinion/la-oe-charney-leonardo-20111106|title=The lost Leonardo|first=Noah|last=Charney|date=ngày 6 tháng 11 năm 2011|access-date =ngày 16 tháng 11 năm 2017|newspaper=[[Los Angeles Times]]}}</ref> người đã giúp chứng thực tác phẩm, nói rằng ông biết ngay lập tức khi xem bức tranh được khôi phục lần đầu tiên đó là tác phẩm của Leonardo: "Leonardos đã hiện diện ở đó. Sự huyền bí lạ lùng đó mà bức tranh Leonardo sau này thể hiện ".<ref name="Blouin">{{chú thích web|url=http://www.blouinartinfo.com/news/story/750715/the-male-mona-lisa-art-historian-martin-kemp-on-leonardo-da|title=The Male "Mona Lisa"?: Art Historian Martin Kemp on Leonardo da Vinci's Mysterious "Salvator Mundi"|publisher=Blouin Artinfo|first=Andrew M.|last=Goldstein|date=ngày 17 tháng 11 năm 2011|ngày truy cập=2017-11-17|archive-date=2017-11-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20171113060303/http://www.blouinartinfo.com/news/story/750715/the-male-mona-lisa-art-historian-martin-kemp-on-leonardo-da|url-status=dead}}</ref>

Một số đặc điểm trong bức tranh đã dẫn đến sự xác định tác giả tích cực: một số ''[[pentimenti]]'' là hiển nhiên, đáng chú ý nhất là vị trí của ngón tay phải.<ref name="arthistory.about.com">{{chú thích web|url=http://arthistory.about.com/od/leonardo/ss/A-Closer-Look-at-Salvator-Mundi-by-Leonardo.htm|title=Salvator Mundi - Newly Attributed da Vinci Painting|website=Arthistory.about.com|access-date=ngày 16 tháng 11 năm 2017|archive-date=2016-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20161013112956/http://arthistory.about.com/od/leonardo/ss/A-Closer-Look-at-Salvator-Mundi-by-Leonardo.htm|url-status=dead}}</ref> Ngoài ra, ''sfumato'', kỹ thuật khác thường khi nhấn xuống mặt lòng bàn tay vào trong sơn là điển hình của nhiều tác phẩm của Leonardo. Cách mà những vòng tròn của tóc và các nút thắt trên khăn choàng đã được xử lý cũng được coi là biểu hiện của phong cách của Leonardo. Hơn nữa, các sắc tố và tấm gỗ mà tác phẩm đã được thực hiện phù hợp với các bức tranh khác của Leonardo.<ref name="arthistory.about.com"/> 
Ngoài ra, bàn tay trong bức tranh rất chi tiết, điều mà Leonardo được người ta biết đến: ông thường phân tích các chi của người quá cố để nghiên cứu chúng và tạo ra các bộ phận cơ thể một cách cực kỳ sống động.<ref>{{chú thích web|url=https://www.usatoday.com/story/money/2017/10/19/leonardo-da-vincis-male-mona-lisa-can-yours-just-100-m-or-more/780358001/|title=Leonardo da Vinci's 'Male Mona Lisa' can be yours for just $100M (or more)|website=Usatoday.com|access-date =ngày 16 tháng 11 năm 2017}}</ref>

Trong tay Jesus cầm một quả cầu thủy tinh, nhưng các chuyên gia hội họa từ lâu đã chỉ ra rằng quả cầu này dường như trong suốt hoàn toàn. Ánh sáng đi qua quả cầu hoàn toàn không chịu bất cứ sự thay đổi nào, trang phục của Jesus được khắc họa trong khuôn hình của quả cầu thủy tinh không hề bị biến dạng. Trong thực tế, ánh sáng khi đi qua một quả cầu thủy tinh luôn luôn bị bẻ ngoặt hướng đi và sẽ tạo nên những biến dạng về hình ảnh khi nhìn qua quả cầu. Các chuyên gia nghiên cứu hội họa cho rằng có thể danh họa Da Vinci đã cố tình khắc họa quả cầu thủy tinh theo cách đó, bởi nếu vẽ quả cầu theo đúng thực tế, với các tia sáng bị bẻ ngoặt, tạo nên sự biến dạng của hình ảnh khi nhìn xuyên qua quả cầu, thì người xem ngay lập tức sẽ bị thu hút vào quả cầu nhất, trong khi đó, trọng tâm của tranh là chân dung, diện mạo Jesus.
Cũng có những chuyên gia lý giải rằng Da Vinci muốn nhấn mạnh sự kỳ diệu của Jesus với quả cầu hoàn toàn trong suốt trong tay ngài.<ref name=":0">[https://news.artnet.com/market/leonardo-da-vinci-christies-salvator-mundi-experts-1149203 Kinsella, Eileen. "Doubters (Including Jerry Saltz) Love to Hate Leonardo's 'Salvator Mundi. Here's What the Experts Think"]. Artnet News. ngày 14 tháng 11 năm 2017</ref><ref name=Isaacson>{{chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=67KuDgAAQBAJ&q=orb#v=snippet&q=orb&f=false|title=Leonardo da Vinci|last=Isaacson|first=Walter|date = ngày 17 tháng 10 năm 2017 |publisher=Simon and Schuster|isbn=9781501139178|language=en}}</ref>

==Tình trạng sở hữu hiện tại==
Năm 2013, bức tranh được bán cho nhà sưu tập Nga Dmitry Rybolovlev với giá 127,5 triệu USD, thông qua nhà bán tranh Thụy Sĩ [[Yves Bouvier]].<ref>{{chú thích web|url=http://artsbeat.blogs.nytimes.com/2014/03/03/newly-attributed-leonardo-painting-was-sold-privately-for-over-75-million/|title=Recently Attributed Leonardo Painting Was Sold Privately for Over $75 Million|last=Reyburn|first=Scott|date = ngày 3 tháng 3 năm 2014 |website=[[The New York Times]]|archive-url=|archive-date=|url-status=|access-date =ngày 16 tháng 11 năm 2017}}</ref><ref name=bengro>{{chú thích web|last1=Grosvenor|first1=Bendor|title=Salvator Mundi at heart of art fraud case|url=http://arthistorynews.com/articles/3302_Salvator_Mundi_at_heart_of_art_fraud_case|website=arthistory.com|publisher=Bendor Grosvenor|access-date =ngày 12 tháng 3 năm 2015}}</ref><ref>Clémençon, Gilles. ''Accusé d'escroquerie, le "roi des ports francs" Yves Bouvier riposte''. RTS Info. ngày 22 tháng 3 năm 2015. [http://www.rts.ch/info/regions/geneve/6639942-accuse-d-escroquerie-le-roi-des-ports-francs-yves-bouvier-riposte.html]</ref>

Nó đã được bán đấu giá tại Christie's ở New York vào tháng 11 năm 2017 với giá 450.312.500 USD, một mức giá kỷ lục mới cho một tác phẩm nghệ thuật (giá búa 400 triệu USD cộng với 50.3 triệu USD).<ref name="Christie's Auction (Screenshot thereof)">{{chú thích web | url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Sale_amount_for_Salvator_Mundi_(painting).jpg | title=Post-War & Contemporary Art Evening Sale Lot 9B | publisher=Christie's Auction House | work=Auction Catalog (Results) | date=ngày 15 tháng 11 năm 2017 | access-date =ngày 16 tháng 11 năm 2017}}</ref><ref>[https://www.forbes.com/sites/angelauyeung/2017/11/15/at-auction-russian-billionaire-sells-da-vinci-painting-for-the-most-money-ever-in-history/#10aa43087124 Angel Au-Yeung, ''At Auction, Billionaire Sells Da Vinci Painting For A New World Record Price''], Forbes.com, ngày 15 tháng 11 năm 2017</ref> Người mua là đại diện được cử đi của Thái tử Saudi Arabia - Mohammed bin Salman.<ref>{{chú thích web|url=http://www.christies.com/features/Leonardo-and-Post-War-results-New-York-8729-3.aspx|title=Video: Leonardo’s Salvator Mundi makes auction history - Christie's’|website=Christies.com|access-date =ngày 16 tháng 11 năm 2017}}</ref><ref>{{chú thích web|url=https://www.businessinsider.com/saudi-arabia-crown-prince-mohammed-bin-salman-da-vinci-painting-2017-12</ref> Giá bán hồ sơ mới cao hơn 50% so với kỷ lục trước đó của bức tranh.<ref>{{chú thích web| url=https://www.bt.dk/udland/da-vinci-maleri-slaar-salgsrekord-med-pris-paa-28-milliarder| title=Da Vinci-maleri slår salgsrekord med pris på 2,8 milliarder| date=ngày 16 tháng 11 năm 2017| language=da|website=Bt.dk|access-date =ngày 16 tháng 11 năm 2017}}</ref><ref>{{chú thích báo| url=http://www.bbc.com/news/entertainment-arts-42000696| title='Leonardo da Vinci artwork' sells for record $450m| date=ngày 16 tháng 11 năm 2017| publisher=[[BBC News]]}}</ref>

==Tranh cãi==
Một số người nghi vấn về việc xác định tác giả của bức tranh là Leonardo.<ref name=":0" /><ref>[http://www.vulture.com/2017/11/christies-says-this-painting-is-by-leonardo-i-doubt-it.html Saltz, Jerry. "Christie’s Is Selling This Painting for $100 Million. They Say It's by Leonardo. I Have Doubts. Big Doubts."] ''Vulture''. ngày 14 tháng 11 năm 2017</ref> Michael Daley, giám đốc của ArtWatchUK, đã đặt ra những nghi ngờ về tính xác thực của bức tranh. Ông lưu ý rằng không có bằng chứng nào chứng minh rằng Leonardo từng tham gia vào việc vẽ một chủ đề Salvator Mundi; do đó tranh luận lập luận quan trọng trong việc ủng hộ bức họa cho Leonardo, cụ thể là bức tranh chứa pentimenti và vì lý do đó phải được cho là tác phẩm của Leonardo.<ref>{{chú thích web|url=http://edition.cnn.com/2011/11/04/living/discovering-leonardo-salvator-mundi/index.html|title= Decoding da Vinci: How a lost Leonardo was found |date= ngày 7 tháng 11 năm 2011|publisher=CNN}}</ref> Daley nhận xét về bức tranh của Salvator Mundi là nguyên mẫu của một chủ đề được vẽ bởi Leonardo: "Việc tìm kiếm một mẫu tranh Leonardo đầu tiên có thể gây tranh cãi hoặc vô ích: không chỉ các nghiên cứu về vải lanh là vật liệu Leonardo được chấp nhận duy nhất có thể liên quan đến nhưng trong văn học Leonardo không có tài liệu ghi lại về nghệ sĩ từng tham gia vào một dự án vẽ tranh như vậy ".<ref>{{chú thích web|url=http://artwatch.org.uk/author/artwatchuk/|title= Problems with the New York Leonardo Salvator Mundi Part I: Provenance and Presentation|date= ngày 23 tháng 11 năm 2016|publisher=ArtWatch UK}}</ref>

Jacque Franck, một nhà sử học nghệ thuật ở Paris và chuyên gia của Leonardo, đã xem lại phần này trong khung ảnh nhiều lần, cho biết: "Thành phần không đến từ Leonardo, ông thích phong cách xoắn, đó là một tác phẩm studio tuyệt vời với một chút Leonardo tốt nhất ".<ref>{{chú thích báo|url=https://www.nytimes.com/2017/11/15/arts/design/leonardo-da-vinci-salvator-mundi-christies-auction.html|title=Leonardo da Vinci Painting Sells for $450.3 Million, Shattering Auction Highs|first1=Robin|last1=Pogrebin|first2=Scott|last2=Reyburn|date=ngày 15 tháng 11 năm 2017|access-date =ngày 16 tháng 11 năm 2017|newspaper=[[The New York Times]]}}</ref>

==Một số phiên bản khác==
<gallery mode=packed heights=180>
Sesto_Salvator_Mundi.jpg |Tranh chép đương đại bởi [[Cesare da Sesto]] (1516–17), [[Wilanów Palace]], [[Warsaw]]
File:School of Leonardo da Vinci, Salvator Mundi, Museo Diocesano, Napoli.jpg|Tranh chép bởi một thành viên của [[Leonardeschi|trường phái Leonardo]] (không rõ địa điểm)
File:Wenceslas Hollar - Jesus, after Leonardo (State 1) cropped.jpg|Vẽ bởi [[Wenceslaus Hollar]] (1607–1677), [[Thư viện sách hiếm Thomas Fisher]], [[Đại học Toronto]]
File:Unknown Flemish - Salvator Mundi - Google Art Project.jpg|Tranh chép của một họa sĩ Flemish vô danh (khoảng 1750–75), [[Bảo tàng Mỹ thuật, Houston]]
</gallery>

==Ghi chú==
{{Tham khảo|group=n|colwidth=30em}}

==Tham khảo==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
{{thể loại Commons|Salvator Mundi by Leonardo Da Vinci}}
* [http://www.christies.com/features/Leonardo-and-Post-War-results-New-York-8729-3.aspx ''Leonardo’s Salvator Mundi makes auction history'', Christies.com]
* [http://www.stacybolton.com/leonardo/SM_LONG.pdf Original press release from Robert Simon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120425122841/http://www.stacybolton.com/leonardo/SM_LONG.pdf |date = ngày 25 tháng 4 năm 2012}}
* [https://web.archive.org/web/20120125055832/http://3pipe.net/2011/07/platonic-receptacles-leonardo-and.html Platonic receptacles, Leonardo and the ''Salvator Mundi''], iconographic and provenance details of the painting (Archived from [http://www.3pipe.net/2011/07/platonic-receptacles-leonardo-and.html original])

[[Thể loại:Tranh của Leonardo da Vinci]]
[[Thể loại:Tranh về Chúa Jesus]]
[[Thể loại:Tranh vẽ thời Phục Hưng]]
[[Thể loại:Leonardo da Vinci]]