Xem mã nguồn của Siêu núi lửa

{{for|[[phim truyền hình]] [[phim thảm họa|thảm họa]] năm 2005|Supervolcano (phim)}}
[[Tập tin:Supervolcano World Map.png|thumb|upright=1.35|Vị trí các siêu núi lửa đã biết trên thế giới:
{{legend|#ED1C24|[[Chỉ số phun trào núi lửa|Chỉ số phun trào núi lửa (VEI) 8]]}}
{{legend|#FF7E00|[[Chỉ số phun trào núi lửa|Chỉ số phun trào núi lửa (VEI) 7]]}}]]
Một ngọn '''siêu núi lửa''' là một ngọn núi lửa lớn đã từng và sẽ phun trào ở mức độ 8, chỉ số lớn nhất trên thang [[Chỉ số phun trào núi lửa]] ({{langx|en|Volcanic Explosivity Index}}; VEI). Nghĩa là lượng vật chất phun trào của vụ phun trào đó có thể tích lớn hơn {{convert|1000|km3|cumi}}.<ref>{{chú thích web |url=https://volcanoes.usgs.gov/volcanoes/yellowstone/yellowstone_sub_page_49.html |title=Questions About Supervolcanoes |publisher=[[USGS]] Yellowstone Volcano Observatory |work=Volcanic Hazards Program |publication-date = ngày 21 tháng 8 năm 2015 |access-date = ngày 22 tháng 8 năm 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170703184836/https://volcanoes.usgs.gov/volcanoes/yellowstone/yellowstone_sub_page_49.html |archive-date=ngày 3 tháng 7 năm 2017 |df=dmy-all }}</ref>

Siêu núi lửa được tạo ra khi [[mắc ma]] trong [[Lớp phủ (địa chất)|lớp phủ]] nổi lên [[Lớp vỏ (địa chất)|lớp vỏ]] nhưng không thể thoát ra ngoài, khi đó áp suất sẽ tích tụ lại trong một lò mắc ma cho đến khi lớp vỏ không chịu được áp suất đó nữa. Điều này có thể xảy ra ở các [[Điểm nóng (địa chất)|điểm nóng]] (ví dụ như [[hõm chảo Yellowstone]]) hoặc các khu vực [[hút chìm]] (ví dụ như [[hồ Toba|Toba]]). Các khu vực xảy ra những vụ phun trào lớn như vậy là các [[khu vực đá mắcma lớn]], những khu vực này có thể bị che lấp hoàn toàn bởi [[dung nham]] và [[tro núi lửa]], gây ra [[thay đổi khí hậu]] lâu dài (như tạo ra một [[kỷ băng hà]] nhỏ), có thể gây nên những [[sự kiện tuyệt chủng]]. [[Vụ phun trào Oruanui]] của [[núi lửa Taupo]] ở [[New Zealand]] (khoảng 26,500 năm trước)<ref>{{Chú thích tạp chí | doi = 10.1016/S0377-0273(01)00239-6| title = The 26.5ka Oruanui eruption, New Zealand: An introduction and overview| journal = Journal of Volcanology and Geothermal Research| volume = 112| pages = 133| year = 2001| last1 = Wilson | first1 = C. J. N. | authorlink1 = Colin J. N. Wilson| bibcode = 2001JVGR..112..133W}}</ref> là vụ phun trào siêu núi lửa gần đây nhất có chỉ số VEI-8.

== Từ nguyên ==
Từ [[tiếng Việt]] "siêu núi lửa" được dịch từ [[tiếng Anh]] "supervolcano", có nguồn gốc từ một cuộc tranh luận khoa học đầu thế kỷ 20 về lịch sử địa lý và đặc điểm của vùng núi lửa [[Three Sisters (Oregon)|Three Sisters]] thuộc [[Oregon]], [[Hoa Kỳ]]. Năm 1925, Edwin T. Hodge đưa ra ý kiến rằng một ngọn núi lửa rất lớn, mà ông gọi là núi Multnomah, đã từng tồn tại ở khu vực này. Ông tin rằng một vài đỉnh núi trong khu vực Three Sisters là tàn dư của núi Multnomah sau khi nó bị phá hủy bởi một vụ phun trào cực mạnh, tương tự như [[núi Mazama]].<ref>Harris, Stephen (1988) ''Fire Mountains of the West: The Cascade and Mono Lake Volcanoes'', Missoula, Mountain Press.</ref> Năm 1948, khả năng tồn tại của núi Multnomah bị nhà núi lửa học [[Howel Williams]] phớt lờ trong cuốn sách ''The Ancient Volcanoes of Oregon'' (tạm dịch: Những ngọn núi lửa cổ đại của Oregon) của ông. Cuốn sách sau đó được phê bình vào năm 1949 bởi một nhà núi lửa học khác,  F. M. Byers Jr.<ref>Byers, Jr., F. M. (1949) [https://www.jstor.org/stable/30058757 ''Reviews: The Ancient Volcanoes of Oregon by Howel Williams''{{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160308053857/http://www.jstor.org/stable/30058757 |date=ngày 8 tháng 3 năm 2016 }}, The Journal of Geology, volume 57, number 3, May 1949, page 324. Truy cập 2012-08-17.</ref> Trong bài phê bình, Byers nói đến núi Multnomah như là một supervolcano.<ref>[http://oed.com/view/Entry/311217 ''supervolcano, n.''] Oxford English Dictionary, third edition, online version June 2012. Truy cập 2012-08-17.</ref> Sau đó mỗi đỉnh núi thuộc Three Sisters được chứng minh đã hình thành độc lập, và núi Multnomah không hề tồn tại. Hơn 50 năm sau khi cuốc sách của Williams được phát hành, từ ''supervolcano'' trở nên nổi tiếng nhờ [[chương trình truyền hình]] [[khoa học phổ thông]] của đài [[BBC]] ''[[Horizon (chương trình truyền hình Anh Quốc)|Horizon]]'' (2000), để chỉ những vụ phun trào thải ra nhiều vật chất.<ref>[http://www.bbc.co.uk/science/horizon/1999/supervolcanoes.shtml Supervolcanoes] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030801131249/http://www.bbc.co.uk/science/horizon/1999/supervolcanoes.shtml |date=ngày 1 tháng 8 năm 2003 }}. Bbc.co.uk (2000-02-03). Truy cập 2011-11-18.</ref><ref>[http://vulcan.wr.usgs.gov/Volcanoes/Yellowstone/description_yellowstone.html USGS Cascades Volcano Observatory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120204061306/http://vulcan.wr.usgs.gov/Volcanoes/Yellowstone/description_yellowstone.html |date=2012-02-04 }}. Vulcan.wr.usgs.gov. Truy cập 2011-11-18.</ref>

Từ ''megacaldera'' (siêu hõm chảo) thỉnh thoảng được sử dụng để chỉ những núi lửa [[hõm chảo]], như là [[phức hệ siêu hõm chảo Blake River]] ở [[Ontario]] và [[Quebec]], [[Canada]]. Những vụ phun trào Vei&nbsp;8 được gọi là "siêu phun trào" (super eruptions).<ref>{{chú thích tạp chí|author=de Silva, Shanaka|title=Arc magmatism, calderas, and supervolcanos|journal=Geology|year=2008|volume=36|issue=8|pages=671–672|doi=10.1130/focus082008.1|url=http://geology.gsapubs.org/content/36/8/671.full|bibcode=2008Geo....36..671D|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160521023000/http://geology.gsapubs.org/content/36/8/671.full|archive-date=ngày 21 tháng 5 năm 2016|df=dmy-all}}</ref>

== Chú thích ==
{{Tham khảo}}

== Đọc thêm ==
* {{Chú thích tạp chí| author = Mason, Ben G. |author2=Pyle, David M. |author3=Oppenheimer, Clive| year = 2004|title = The size and frequency of the largest explosive eruptions on Earth | url = https://archive.org/details/bulletin-of-volcanology_2004-12_66_8/page/735 | journal = Bulletin of Volcanology | volume = 66 | issue = 8 | pages = 735–748 | doi = 10.1007/s00445-004-0355-9 | bibcode=2004BVol...66..735M}}
* {{chú thích sách| author=Oppenheimer, C.|title=Eruptions that shook the world|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-64112-8|year=2011|url=https://books.google.com/?id=qW1UNwhuhnUC&printsec=frontcover&dq=Eruptions+that+shook+the+world#v=onepage&q=Eruptions%20that%20shook%20the%20world&f=false}}
* {{Chú thích tạp chí|doi=10.5194/acp-6-35-2006 |last=Timmreck |first=C.|author2=Graf, H.-F.  |year=2006 |title=The initial dispersal and radiative forcing of a Northern Hemisphere mid-latitude super volcano: a model study |journal=Atmospheric Chemistry and Physics |volume=6 |pages=35–49|url=http://www.atmos-chem-phys.net/6/35/2006/acp-6-35-2006.html }}

== Liên kết ngoài ==
* [http://www.bbc.co.uk/science/horizon/1999/supervolcanoes.shtml Overview and Transcript of the original BBC program]
* [http://www.solcomhouse.com/yellowstone.htm Yellowstone Supervolcano and Map of Supervolcanoes Around The World] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140805044437/http://www.solcomhouse.com/yellowstone.htm |date = ngày 5 tháng 8 năm 2014}}
* [http://pubs.usgs.gov/fs/2005/3024/ USGS Fact Sheet – Steam Explosions, Earthquakes, and Volcanic Eruptions – What's in Yellowstone's Future?]
* [http://www.sciam.com/article.cfm?chanID=sa006&colID=1&articleID=0006E0BF-BB43-146C-BB4383414B7F0000 Scientific American's The Secrets of Supervolcanoes]
* [https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-25598050 Supervolcano eruption mystery solved], BBC Science, ngày 6 tháng 1 năm 2014

{{Ngày tận thế}}

[[Thể loại:Siêu núi lửa| ]]
[[Thể loại:Núi lửa học]]
[[Thể loại:Nguy hiểm địa chất]]
[[Thể loại:Địa mạo núi lửa]]
[[Thể loại:Bối cảnh tận thế]]