Xem mã nguồn của Sophie Friederike của Bayern

{{Thông tin nhân vật hoàng gia
| tên = Sophie Friederike của Bayern
| tên gốc = Sophie Friederike von Bayern
| tước vị = Đại vương công phu nhân Áo
| hình = Stieler Archduchess 1832.jpg
| ghi chú hình = Chân dung bởi [[Joseph Karl Stieler]], năm 1832.
| phối ngẫu = {{marriage|[[Franz Karl của Áo]]|1824}}
| con cái = {{plainlist|
*[[Franz Joseph I của Áo|Franz Joseph I, Hoàng đế Áo]] {{Vương miện}}
*[[Maximiliano I của México|Maximilian I, Hoàng đế México]] {{Vương miện}}
*[[Karl Ludwig của Áo|Karl Ludwig, Đại vương công Áo]]
*[[Karolina của Áo|Karolina, Đại vương công Áo]]
*[[Ludwig Viktor của Áo|Ludwig Viktor, Đại vương công Áo]]}}
| tên đầy đủ = Sophie Friederike Dorothea Wilhelmine von Wittelsbach
| kiểu hoàng tộc = Vương tộc
| hoàng tộc = [[Vương tộc Wittelsbach|Nhà Wittelsbach]] <br>
[[Vương tộc Habsburg-Lothringen|Nhà Habsburg-Lothringen]] (kết hôn)
| cha = [[Maximilian I Joseph của Bayern]] {{Vương miện}}
| mẹ = [[Karoline xứ Baden]]
| sinh = {{Ngày sinh|1805|1|27|df=y}}
| nơi sinh = [[Cung điện Nymphenburg]], [[München]], [[Tuyển hầu xứ Bayern]]
| mất = {{Ngày mất và tuổi|1872|5|28|1805|1|27|df=y}}
| nơi mất = [[Viên]], [[Áo-Hung]]
| nơi an táng = [[Hầm mộ Hoàng gia]]
| tôn giáo = [[Giáo hội Công giáo|Công giáo La Mã]]}}

'''Sophie Friederike của Bayern''' ([[tiếng Đức]]: ''Sophie Friederike von Bayern''; tên đầy đủ: ''Sophie Friederike Dorothea Wilhelmine von Wittelsbach''; 27 tháng 1 năm 1805 – 28 tháng 5 năm 1872) là con gái của [[Maximilian I Joseph của Bayern]] và [[Karoline xứ Baden]] và là chị em song sinh của [[Maria Anna của Bayern]], Vương hậu Sachsen. Sophie Friederike trở thành Đại vương công phu nhân Áo thông qua cuộc hôn nhân với [[Franz Karl của Áo]]. Con trai cả của Sohpie Friederike là [[Franz Joseph I của Áo|Franz Joseph I]] là [[Hoàng đế Áo]] và [[Vua của Hungary|Quốc vương Hungary]] và con trai thứ hai [[Maximiliano I của México|Maximilian I]] là [[Hoàng đế México|Hoàng đế Mexico]] trong khoảng thời gian ngắn.

== Thời thơ ấu (1805–1824) ==
[[Tập_tin:Joseph Karl Stieler - Die Prinzessinnen Louisa, Marie und Sophie von Bayern auf einer Wiese tanzend.jpg|nhỏ|350x350px|Chân dung Vương nữ Sophie Friederike, [[Maria Anna của Bayern|Maria Anna]] và [[Ludovika Wilhelmine của Bayern]], họa bởi [[Joseph Karl Stieler|Karl Joseph Karl Stieler]], năm 1822.]]
Sophie Friederike Dorothea Wilhelmine sinh ngày 27 tháng 1 năm 1805 tại [[Cung điện Nymphenburg]], [[München]], là người con thứ tư của [[Maximilian I Joseph của Bayern]] và [[Karoline xứ Baden]]. Sophie Friederike được cho là người con gái Maximilian I Joseph yêu thương nhất dù Vương nữ gắn bó với mẹ hơn. Sophie Friederike rất yêu quý người chị song sinh [[Maria Anna của Bayern|Maria Anna]] và rất thân thiết với tất cả các chị em của mình.

== Đại vương công phu nhân Áo (1824–1872) ==
Ngày 4 tháng 11 năm 1824, Sophie Friederike kết hôn với Đại vương công [[Franz Karl của Áo]]. Người chị gái cùng cha khác mẹ của Sophie Friderike là [[Karoline Auguste của Bayern]] đã kết hôn với người cha góa vợ của Franz Karl là [[Franz II của Thánh chế La Mã]] vào năm 1816. Sophie Friderike và Franz Karl có sáu người con. Hoàng đế Franz II rất yêu mến Sophie. Mặc dù Sophie có ít điểm chung với chồng nhưng Vương nữ là một người vợ chu đáo và yêu thương chồng, người cũng luôn yêu thương và tôn trọng vợ.<ref name=":13">{{Chú thích sách|title=Erzherzogin Sophie: Die starke Frau am Wiener Hof|last=Ehrlich|first=Anna|last2=Bauer|first2=Christa|publisher=Amalthea Signum Verlag|year=2016|isbn=978-3-99050-024-8|location=Wien|oclc=932029774}}</ref>

Không giống như chồng, Sophie Friederike rất gắn bó với tất cả các con, đặc biệt là [[Franz Joseph I của Áo|Franz Joseph]], cũng như [[Maximiliano I của México|Ferdinand Maximilian]], người con trai Sophie Friederike thương yêu nhất. Đại vương công phu nhân nổi tiếng là người có ý chí mạnh mẽ và độc đoán nhưng cũng là một người gần gũi và hòa đồng, hết lòng vì gia đình và đế chế Habsburg mà Sophie được gả vào.<ref name=":13"/> Sophie Friederike yêu thích cuộc sống cung đình, khiêu vũ, nghệ thuật, văn học cũng như cưỡi ngựa.<ref name=":04">{{Chú thích sách|title=Sophie de Habsbourg: L'impératrice de l'ombre|last=Bled, Jean-Paul|date=2018|publisher=Perrin|isbn=978-2-262-06539-3|location=Paris|oclc=1023604752}}</ref>

Tham vọng đưa con trai lớn Franz Joseph lên ngai vàng Áo của Sophie Friderike là chủ đề thường trực trong chính trị Áo.<ref>{{Chú thích sách|title=Emperor Francis Joseph: Life, death and the fall of the Hapsburg Empire|url=https://archive.org/details/emperorfrancisjo0000vand|last=Van der Kiste, John.|date=2005|publisher=Sutton|isbn=0-7509-3787-4|location=Thrupp, Stroud, Gloucestershire|oclc=58554150}}</ref> Vào thời điểm đó, Sophie Friederike được gọi là "người đàn ông duy nhất tại triều đình".<ref>{{Chú thích web|url=https://www.habsburger.net/en/chapter/archduchess-sophie-only-man-court|tựa đề=Archduchess Sophie: the 'only man' at court?|website=Die Welt der Habsburger|ngôn ngữ=en|ngày truy cập=2023-01-05}}</ref> Trong cuộc [[Cuộc Cách mạng năm 1848 ở Đế quốc Áo|Cách mạng năm 1848]], Sophie đã thuyết phục người chồng có phần nhu nhược của mình từ bỏ quyền thừa kế ngai vàng để nhường ngôi cho con trai [[Franz Joseph I của Áo|Franz Joseph]].<ref>{{Chú thích sách|title=Maximillian and Carlota|last=McAllen|first=M.M.|date=April 2015|publisher=Trinity University Press|isbn=978-1-59534-263-8|page=22}}</ref>
[[Tập tin:Sophiebayern_franzjoseph.jpg|phải|nhỏ| Đại vương công phu nhân Sophie và con trai Franz Joseph, hoàng đế Áo tương lai (chân dung bởi [[Joseph Karl Stieler]]).]]
Sau khi con trai Franz Joseph lên ngôi, Sophie trở thành người có quyền lực đằng sau ngai vàng. Sophie Friederike thường được nhớ đến vì mối quan hệ cực kỳ đối địch với [[Elisabeth của Bayern|Sisi]], vợ của Franz Joseph I, cũng là cháu gái gọi bác của mình.{{Efn|[[Elisabeth của Bayern]] là con gái của [[Ludovika Wilhelmine của Bayern]], em gái của Sophie Friederike.}} Elisabeth căm ghét Sophie vì sự khắt khe và vì Sophie mà Elisabeth không thể nuôi dạy những đứa con của mình, nhưng không có bằng chứng nào cho thấy Sophie Friederike cũng có cảm xúc tương tự như của Elisabeth, vì Elisabeth thường được mô tả khá tốt trong nhật ký và những bức thư của Sophie.<ref name=":04"/> Tuy nhiên, Sophie có mối quan hệ tốt đẹp hơn với những người con dâu khác và là rất quan tâm đến con dâu [[Maria Annunziata của Hai Sicilie]].

Sophie Friederike có thói quen ghi nhật ký trong suốt cuộc đời và quyền nhật ký của Sophie tiết lộ nhiều điều về đời sống cung đình Áo.<ref name=":04"/> Bà Đại vương công bị ảnh hưởng sâu sắc vào năm 1867 bởi vụ hành quyết con trai thứ hai Maximilian ở [[México]]. Sophie không bao giờ hồi phục sau cú sốc đó và rút lui khỏi đời sống cung đình. Năm 1872, Sophie Friederike qua đời vì căn bệnh [[viêm phổi]].

== Hậu duệ ==
{| class="wikitable"
! width="90pt" |Tên
! width="90pt" | Sinh
! width="100pt" | Cái chết
! Ghi chú
|-
| [[Franz Joseph I của Áo|Franz Joseph I, Hoàng đế Áo]]
| 18 tháng 8 năm 1830
| 21 tháng 11 năm 1916
| Kết hôn với người em họ là [[Elisabeth của Bayern]] và có hậu duệ.
|-
| [[Maximiliano I của México|Maximilian I, Hoàng đế México]]
| 6 tháng 7 năm 1832
| 19 tháng 6 năm 1867
| [[Can thiệp của Pháp ở México|Bị hành quyết bởi đội xử bắn]].
Kết hôn với [[Charlotte của Bỉ]] và không có hậu duệ.
|-
| [[Karl Ludwig của Áo|Karl Ludwig, Đại vương công Áo]]
| 30 tháng 7 năm 1833
| 19 tháng 5 năm 1896
| Kết hôn lần 1 với người chị họ là [[Margaretha của Sachsen]] (1840–1858) từ 1856 đến 1858 và không có hậu duệ.
Kết hôn lần 2 với [[Maria Annunziata của Hai Sicilie]] (1843–1871) từ 1862 đến 1871 và có hậu duệ (ba con trai và một con gái).

Kết hôn lần 3 với [[Maria Teresa da Imaculada của Bồ Đào Nha]] (1855–1944), từ 1873 đến 1896 và có hậu duệ (hai con gái).

Karl Ludwig là cha của [[Franz Ferdinand của Áo]], người thừa kế lâm thời bị ám sát vào năm 1914, châm ngòi cho [[Chiến tranh thế giới thứ nhất]].

Thông qua con trai[[Otto Franz Joseph của Áo]], Karl Ludwig là ông nội của Hoàng đế Áo cuối cùng là [[Karl I của Áo|Karl I.]]
|-
| [[Karolina của Áo|Karolina, Đại vương công Áo]]
| 27 tháng 10 năm 1835
| 5 tháng 2 năm 1840
| Qua đời khi còn nhỏ.
|-
| Con trai chết non
| 24 tháng 10 năm 1840
| 24 tháng 10 năm 1840
|
|-
| [[Ludwig Viktor của Áo|Ludwig Viktor, Đại vương công Áo]]
| 15 tháng 5 năm 1842
| 18 tháng 1 năm 1919
| Qua đời mà không lập gia đình
|}

== Khắc họa trên sân khấu và màn ảnh ==
[[Tập tin:Die_Allerhöchste_Kaiserfamilie.jpg|phải|nhỏ| Đại vương công phu nhân Sophie Friderike (hàng trước, ngồi, thứ hai từ trái sang) cùng các thành viên trong gia đình, năm 1860.]]

** Loạt phim ''[[Sissi (phim)|Sissi]]'' (1955–1957), thủ vai bởi [[Vilma Degischer]]. Trong phim, Sophie là một người mẹ chồng nghiêm khắc đến mức lạnh lùng của Hoàng hậu trẻ tuổi [[Elisabeth của Bayern|Elisabeth]]. [[Khuôn mẫu (tâm lý)|Định kiến]] về Sophie như một nhân vật phản diện cứng rắn và cay nghiệt dường như đã phổ biến từ loạt phim này.
** Trong miniseries ''[[Fall of Eagles]]'' năm 1974, Sophie được thủ vai bởi nữ diễn viên người Anh Pamela Brown.
** ''[[Mayerling (ballet)|Mayerling]]'', vở ballet năm 1978 của [[Kenneth MacMillan]], phần nào miêu tả Sophie với góc nhìn đồng cảm hơn.
** ''[[Elisabeth (nhạc kịch)|Elisabeth]]'', một vở nhạc kịch năm 1992 của [[Michael Kunze]] kể về cuộc đời của [[Elisabeth của Bayern|Hoàng hậu Elisabeth]], trong đó Sophie được miêu tả là một kẻ mưu mô độc ác, muốn hủy hoại cuộc đời con dâu của mình bằng mọi cách có thể, mặc dù những tác phẩm gần đây hơn đã phần nào làm dịu đi tính cách của Sophie với những phân cảnh bổ sung và một bài hát mang lại cái nhìn sâu sắc hơn về động cơ và tính cách phức tạp của Sophie.
** Trong ''Sissi, l'impératrice Rebelle'', một bộ phim truyền hình Pháp năm 2004, Sophie được thủ vai bởi [[Stéphane Audran]].
** Trong [[Chương trình ngắn tập|mini-series]] ''Sisi'' ở châu Âu năm 2009, [[Martina Gedeck]] đã khắc họa Sophie theo chiều hướng cân bằng hơn.
** Loạt phim [[Netflix]] năm 2022 ''[[Hoàng hậu Elisabeth (TV series)|The Empress]],'' nhân vật Sophie được thủ vai bởi [[Melika Foroutan]].

== Huân chương ==

* {{Lá cờ|Áo-Hung}}: Dame của [[Huân chương Thập giá đầy sao|Order of the Starry Cross]]<ref>[https://books.google.com/books?id=OY0AAAAAcAAJ&pg=PA110 Hof- und Staats-Handbuch des Kaiserthumes Österreich] (1868), p 110, Sternkreuz-Orden</ref>

== Gia phả ==
{{Ahnentafel top|Gia phả của Sophie Friederike của Bayern|width=100%}}
<center>
{{ahnentafel-compact5
|style=font-size: 90%; line-height: 110%;
|border=1
|boxstyle=padding-top: 0; padding-bottom: 0;
|boxstyle_1=background-color: #0FF;
|boxstyle_2=background-color: #FCC;
|boxstyle_3=background-color: #ffc;
|boxstyle_4=background-color: #bfc;
|boxstyle_5=background-color: #9fe;
|1= 1. '''{{Màu sắc|Blue|Sophie Friederike của Bayern}}'''
|2= 2. [[Maximilian I Joseph của Bayern]]
|3= 3. [[Karoline xứ Baden]]
|4= 4. [[Friedrich Michael xứ Pfalz-Birkenfeld-Bischweiler]]
|5= 5. [[Maria Franziska xứ Pfalz-Sulzbach]]
|6= 6. [[Karl Ludwig xứ Baden]]
|7= 7. [[Amalie xứ Hessen-Darmstadt]]
|8= 8. [[Christian III xứ Pfalz-Zweibrücken]] (= 30)
|9= 9. [[Karoline xứ Nassau-Saarbrücken]] (= 31)
|10= 10. [[Joseph Karl xứ Pfalz-Sulzbach]]
|11= 11. [[Elisabeth Auguste Sofie xứ Pfalz]]
|12= 12. [[Karl Friedrich xứ Baden]]
|13= 13. [[Karoline Luise xứ Hessen-Darmstadt]]
|14= 14. [[Ludwig IX xứ Hessen-Darmstadt]]
|15= 15. [[Karoline xứ Pfalz-Zweibrücken]]
|16= 16. [[Christian II xứ Pfalz-Zweibrücken]]
|17= 17. [[Katharina Agathe xứ Rappoltstein]]
|18= 18. [[Ludwig Kraft xứ Nassau-Saarbrücken]]
|19= 19. [[Philippine Henriette xứ Hohenlohe-Langenburg]]
|20= 20. [[Theodor Eustach xứ Pfalz-Sulzbach]]
|21= 21. [[Marie Eleonore xứ Hessen-Rotenburg]]
|22= 22. [[Karl III Philipp xứ Pfalz]]
|23= 23. [[Liudvika Karolina Radvilaitė]]
|24= 24. [[Friedrich xứ Baden-Durlach]]
|25= 25. [[Anna Charlotte Amalie xứ Nassau-Dietz-Oranien]]
|26= 26. [[Ludwig VIII xứ Hessen-Darmstadt]] (= 28)
|27= 27. [[Charlotte xứ Hanau-Lichtenberg]] (= 29)
|28= 28. [[Ludwig VIII xứ Hessen-Darmstadt]] (= 26)
|29= 29. [[Charlotte xứ Hanau-Lichtenberg]] (= 27)
|30= 30. [[Christian III xứ Pfalz-Zweibrücken]] (= 8)
|31= 31. [[Karoline xứ Nassau-Saarbrücken]] (= 9)}}
<center>
{{Ahnentafel bottom}}

== Ghi chú ==
<references group="lower-alpha"/>

== Tham khảo ==
{{Tham khảo}}

== Liên kết ngoài ==

* {{Commons-inline}}
* [http://histclo.com/royal/gers/bav/m1/max1c2.htm Historical Boys' Royal Costume: King Maximilian I Joseph: Second Family]
* {{Chú thích web|url=http://genealogy.euweb.cz/|tựa đề=Royal and Noble Family Trees|tác giả=Marek|tên=Miroslav|nhà xuất bản=Genealogy.EU}}

{{Vương nữ Bayern}}
{{Đại vương công phu nhân Áo}}
{{Kiểm soát tính nhất quán}}

[[Thể loại:Vương nữ Bayern]]
[[Thể loại:Vương nữ]]
[[Thể loại:Vương tộc Wittelsbach]]
[[Thể loại:Vương tộc Habsburg]]
[[Thể loại:Vương tộc Habsburg-Lothringen]]
[[Thể loại:Người Đức thế kỷ 19]]
[[Thể loại:Sinh năm 1805]]
[[Thể loại:Mất năm 1872]]