Xem mã nguồn của Tam Nguyệt Nhai

{{Infobox holiday
|holiday_name=Tam Nguyệt Nhai
|type=Truyền thống và chính thức
|image=
|imagesize=
|caption=
|official_name=三月街 (Sānyuè Jiē)
|observedby=[[Người Bạch]] và các nhóm dân tộc khác ở [[Vân Nam]], [[Trung Quốc]]<ref name="白族节日 minwang"/>
|significance=
|begins=rằm tháng ba theo [[nông lịch]]
|ends=
|date=
|scheduling=
|duration=
|frequency=Thường niên
|date2023=4 tháng 5
|date2024=23 tháng 4
|date2025=12 tháng 4
|celebrations=Buôn bán, biểu diễn và sự kiện thể
|observances=
|relatedto=}}

'''Tam Nguyệt Nhai''' ({{zh|c=三月街|hp=Sānyuè Jiē}}; [[tiếng Bạch]]: ''salwa zix''<ref name="白族节日 minwang">{{chú thích web|url=http://www.minwang.com.cn/mzwhzyk/663688/685959/685964/610953/index.html|title=白族节日|author=赵彦婕|website=中国民族文化资源库|access-date=18 March 2023|archive-date=2023-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20230319191458/http://www.minwang.com.cn/mzwhzyk/663688/685959/685964/610953/index.html|url-status=live}}</ref>) là một trong những lễ hội quan trọng nhất được tổ chức bởi [[người Bạch]] ở khu vực [[Tây Nam Trung Quốc|Tây Nam]] [[Trung Quốc]].<ref name="Stepanchuk Mooncakes and Hungry Ghosts Third Moon Fair">{{chú thích sách|title=Mooncakes and Hungry Ghosts: Festivals of China|url=https://archive.org/details/mooncakeshungryg00caro|last1=Stepanchuk|first1=Carol|last2=Wong|first2=Charles|date=1991|publisher=China Books & Periodicals|isbn=0-8351-2481-9|location=San Francisco|pages=[https://archive.org/details/mooncakeshungryg00caro/page/n140 114]–115}}</ref>{{R|白族节日 minwang}} Lễ hội bao gồm việc tổ chức các phiên chợ, trình diễn nghệ thuật và tổ chức các sự kiện thể thao hàng năm tại châu tự trị [[Đại Lý, Vân Nam|Đại Lý]], tỉnh [[Vân Nam]]. Hội chợ kéo dài trong nhiều ngày, bắt đầu từ ngày rằm tháng ba theo [[nông lịch]] (thường rơi vào tháng 4 hoặc tháng 5 theo [[lịch Gregorius]]).<ref name="Wei Chinese Festivals Third Month Street Fair">{{chú thích sách|title=Chinese Festivals: Traditions, Customs and Rituals|url=https://archive.org/details/chinesefestivals0000weil|last1=Wei|first1=Liming|date=2010|isbn=9787508516936|edition=Second|location=Beijing|pages=[https://archive.org/details/chinesefestivals0000weil/page/123 123]–126}}</ref>{{R|Stepanchuk Mooncakes and Hungry Ghosts Third Moon Fair}}{{R|ihchina 大理三月街}} Vào năm 2023, lễ hội đã rơi vào ngày 4 tháng 5 dương lịch.{{R|大理州2023年放假通知来啦！三月街放假3天、州庆2天}}

== Nguồn gốc ==
Lễ hội còn được gọi với tên gọi khác là Chợ Quan Âm{{Snd}}với Quan Âm được biết là một vị thần với tấm lòng từ bi trong [[Phật giáo Trung Quốc]]. Theo tương truyền, Quan Âm đã đến [[Vương quốc Đại Lý|nước Đại Lý cổ]] vào rằm tháng ba theo nông lịch, chính vì vậy là một ngày lễ thờ cúng hàng năm đã được ra đời vào ngày này.{{R|Wei Chinese Festivals Third Month Street Fair}}

Một câu chuyện khác thì lại cho rằng lễ hội là việc kỷ niệm hôn nhân của nàng công chúa có xuất thân từ gia đình vua rồng Hồ Nhĩ Hải, và một nam ngư nhân.{{R|Stepanchuk Mooncakes and Hungry Ghosts Third Moon Fair}} Công chúa và ngư dân ấy đã đi đến một phiên chợ tổ chức vào ngày rằm tháng ba hàng năm bởi các vị thần, tại lễ hội có rất nhiều đá quý và dược liệu.{{R|Stepanchuk Mooncakes and Hungry Ghosts Third Moon Fair}} Một phiên bản tương đồng, lại cho rằng phiên chợ này diễn ra trên [[mặt Trăng]] và hai vợ chồng đã đến đây mua đồ câu cá nhưng chẳng thấy gì cả.{{R|Wei Chinese Festivals Third Month Street Fair}} Khu chợ này (hoặc cũng có thể là lấy cảm hứng từ khu chợ trên mặt Trăng) đã được chuyển xuống [[Trái Đất]] và trở thành Tam Nguyệt Nhai.{{R|Stepanchuk Mooncakes and Hungry Ghosts Third Moon Fair}}{{R|Wei Chinese Festivals Third Month Street Fair}}

== Cử hành ==
[[Tập tin:大理三月街.jpg|thế=Một tòa nhà ở Đại Lý đã được trang trí cho lễ hội Tam Nguyệt Nhai.|nhỏ|Một tòa nhà ở Đại Lý đã được trang trí cho lễ hội Tam Nguyệt Nhai.]]
Lễ hội được cử hành bởi người Bạch và các nhóm dân tộc khác ở Vân Nam, Trung Quốc.{{R|白族节日 minwang}} Nó được diễn ra vào ngày rằm tháng ba theo nông lịch (thường rơi vào tháng 4 hoặc tháng 5 theo lịch Gregorian){{R|Stepanchuk Mooncakes and Hungry Ghosts Third Moon Fair}}{{R|Wei Chinese Festivals Third Month Street Fair}}{{R|ihchina 大理三月街}} và kéo dài vài ngày sau đó.{{Efn|Ngày lễ công cộng địa phương thường kéo dài 3 ngày,{{r|大理州2023年放假通知来啦！三月街放假3天、州庆2天}} nhưng cũng có thể kéo dài 4,{{r|McCarthy The Bai and the Tradition of Modernity}} 5,{{r|McCarthy The Bai and the Tradition of Modernity}} 6,{{r|Stepanchuk Mooncakes and Hungry Ghosts Third Moon Fair}} 7{{r|Wei Chinese Festivals Third Month Street Fair}}{{r|ihchina 大理三月街}} hoặc 11 ngày.{{r|白族节日 minwang}}}} Tam Nguyệt Nhai đã bắt đầu xuất hiện từ thời [[nhà Đường]]{{R|Stepanchuk Mooncakes and Hungry Ghosts Third Moon Fair}}{{R|ihchina 大理三月街}} và cử hành như một buổi tụ hội tại [[miếu hội]] Phật giáo.<ref name="ihchina 大理三月街">{{chú thích báo|title=大理三月街|work=中国非物质文化遗产网|url=https://www.ihchina.cn/Article/Index/detail?id=9622|access-date=14 March 2023|archive-date=2023-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20230319191507/https://www.ihchina.cn/Article/Index/detail?id=9622|url-status=live}}</ref> Theo truyền thống, đây còn là một thời điểm phù hợp để cầu chuyện cho mùa màng bội thu{{R|Wei Chinese Festivals Third Month Street Fair}} hay được coi là thời điểm để cầu duyên do liên quan đến tình yêu.{{R|Wei Chinese Festivals Third Month Street Fair}}{{R|ihchina 大理三月街}}

Lễ hội được tổ chức với một phiên chợ dưới chân [[dãy núi Thương Sơn]], gần khu phố cổ Đại Lý;{{R|Wei Chinese Festivals Third Month Street Fair}} khu Đại Lý được xem là trung tâm văn hóa của người Bạch. Các gian hàng xuất hiện tại hội chợ có thể kể đến như gian hàng thảo dược, đồ thủ công, [[trà Phổ Nhĩ]], kẹo truyền thống, giăm bông địa phương, gia súc, lụa, các loại đá quý như [[hổ phách]] và ngọc bích, các tác phẩm điêu khắc gỗ, đồ thêu, mũ, giày, dụng cụ nhà bếp, ngư cụ, nông cụ và đồ nội thất.{{R|Stepanchuk Mooncakes and Hungry Ghosts Third Moon Fair}}{{R|McCarthy The Bai and the Tradition of Modernity}}{{R|Wei Chinese Festivals Third Month Street Fair}}{{R|ihchina 大理三月街}} Những loài động vật được bán tại chợ có thể kể đến như [[trâu]], [[ngựa]], [[La (động vật)|la]] và [[lạc đà]] [[Nội Mông]].{{R|ihchina 大理三月街}}

Một trong những sản phẩm nổi tiếng nhất của phiên chợ chính là [[y học cổ truyền]]. Tam Nguyệt Nhai được cho là nơi có nhiều sản phẩm y dược nhất được bày bán ở miền tây Vân Nam.{{R|ihchina 大理三月街}} Theo một cuộc khảo sát tại hội chợ vào năm 2012 thì đã có khoảng hàng trăm loại thuốc cổ được bày bán tại đây, bao gồm từ nhiều vùng khác nhau ở Trung Quốc hay từ [[Ấn Độ]], [[Myanmar]] và [[Thái Lan]]. Các loại thuốc truyền thống phổ biến nhất được bán tại chợ bao gồm ''[[Magnolia biondii]]'', ''[[Crataegus pinnatifida]]'' và ''[[Cam thảo|Glycyrrhiza uralensis]]''.<ref name="Market Survey on Traditional Medicine of the Third Month Fair">{{chú thích tạp chí |last1=Zhang |first1=Dequan |last2=Duan |first2=Lizhen |last3=Zhou |first3=Nong |title=Market Survey on Traditional Medicine of the Third Month Fair in Dali Prefecture in Yunnan Province, South West China |journal=African Journal of Traditional, Complementary and Alternative Medicines |date=28 January 2014 |volume=11 |issue=2 |pages=377–401 |doi=10.4314/ajtcam.v11i2.25 |pmid=25435625 |pmc=4202649 |issn=0189-6016}}</ref> Ngoài ra, lễ hội còn có những màn trình diễn ca hát, nhảy múa cũng như các cuộc thi [[đua ngựa]], [[Thuyền rồng|đua thuyền rồng]], chơi bóng, chơi cờ, bắn cung, [[đấu vật]] và [[võ thuật]].{{R|白族节日 minwang}}{{R|Market Survey on Traditional Medicine of the Third Month Fair}}{{R|ihchina 大理三月街}} Trong lễ hội, mọi người thường ăn mặc theo phong cách truyền thống và khu phố cổ được trang trí rộng khắp với nhiều đèn lồng, hoa.{{R|ihchina 大理三月街}} Lễ hội đã trở nên nổi tiếng và trở thành điểm thu hút khách du lịch, tham quan từ các vùng khác nhau của Trung Quốc và quốc tế.{{R|白族节日 minwang}}<ref name="McCarthy The Bai and the Tradition of Modernity">{{chú thích tạp chí|last1=McCarthy|first1=Susan K.|date=2009|title=The Bai and the Tradition of Modernity|url=https://www.jstor.org/stable/j.ctvcwn4w3.10|journal=Communist Multiculturalism|publisher=University of Washington Press|pages=100–129|isbn=9780295989082|jstor=j.ctvcwn4w3.10|access-date=18 March 2023|archive-date=2023-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20230319192105/https://www.jstor.org/stable/j.ctvcwn4w3.10}}</ref>{{R|ihchina 大理三月街}}{{R|Market Survey on Traditional Medicine of the Third Month Fair}}

== Phản ứng ==
Trong thời hiện đại, các quan chức chính phủ Trung Quốc đã ủng hộ Tam Nguyệt Nhai và xem đó như là một cách để tăng trưởng nền kinh tế, đặc biệt là đối với các cộng đồng thiểu số và thể hiện ủng hộ đối với văn hóa người Bạch.{{R|McCarthy The Bai and the Tradition of Modernity}} Lễ hội đã được chính quyền châu tự trị Đại Lý chính thức công nhận vào năm 1991.{{R|白族节日 minwang}} Trong những năm 1990, chính phủ đã đầu tư vào các công trình tạo nên phiên chợ như đường xá và các gian hàng.{{R|McCarthy The Bai and the Tradition of Modernity}} Dự án đã có sự đóng góp 4 triệu [[nhân dân tệ]] từ chính quyền địa phương, chính quyền Vân Nam và hơn 13 triệu nhân dân tệ từ các nhà đầu tư khác.{{R|McCarthy The Bai and the Tradition of Modernity}} Vào năm 2008, Tam Nguyệt Nhai được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia của Trung Quốc.{{R|ihchina 大理三月街}}

Là một ngày lễ địa phương tại châu tự trị Đại Lý,<ref name="大理州2023年放假通知来啦！三月街放假3天、州庆2天">{{chú thích báo|title=大理州2023年放假通知来啦！三月街放假3天、州庆2天|work=www.sohu.com|url=https://www.sohu.com/a/620380888_319382|access-date=14 March 2023|archive-date=2023-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20230319191501/https://www.sohu.com/a/620380888_319382|url-status=live}}</ref> Tam Nguyệt Nhai đã được xem là một ngày nghỉ lễ bắt đầu từ năm 1991 với 2 ngày nghỉ.<ref>{{chú thích web|url=https://www.scuec.edu.cn/bwg/info/1044/1257.htm|title=三月哪里好逛街 逛街就逛白族三月街-民族学博物馆|website=www.scuec.edu.cn|access-date=20 March 2023|archive-date=2023-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20230320150601/https://www.scuec.edu.cn/bwg/info/1044/1257.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{cite wikisource|title=大理白族自治州人民代表大会常务委员会关于大理白族自治州三月街民族节的决议|wslink=zh:大理白族自治州人民代表大会常务委员会关于大理白族自治州三月街民族节的决议|date=1991-01-30|publisher=大理白族自治州人民代表大会常务委员会|language=zh}}</ref> Sau đó, nó đã được mở rộng lên 3 ngày, từ ngày rằm tháng ba đến hai ngày sau đó.{{R|大理州2023年放假通知来啦！三月街放假3天、州庆2天}} Tức vào năm 2023, người dân địa phương sẽ được nghỉ từ ngày 4 đến ngày 6 tháng 5 dương lịch.{{R|大理州2023年放假通知来啦！三月街放假3天、州庆2天}}

== Chú thích ==

=== Danh sách ghi chú ===
{{Danh sách ghi chú}}

=== Tham khảo ===
{{tham khảo|30em}}

[[Thể loại:Ngày lễ và Ngày Hành động trong tháng Tư]]
[[Thể loại:Người Bạch]]
[[Thể loại:Lễ kỷ niệm tháng năm]]
[[Thể loại:Châu tự trị tỉnh Vân Nam]]
[[Thể loại:Đại Lý]]
[[Thể loại:Lễ hội Trung Quốc]]
[[Thể loại:Ngày lễ và Ngày Hành động trong tháng Năm]]
[[Thể loại:Ngày lễ Trung Quốc]]