Xem mã nguồn của Thái y viện

{{Infobox government agency|name=Thái y viện|nativename=|seal=Thái y viện quan phòng (太醫院關防).svg|seal_width=125px|seal_caption=Thái y viện quan phòng (太醫院關防)|logo=|logo_caption=|logo_width=|image=|image_caption=|image_size=|formed=1802|preceding1=|preceding2=|dissolved=[[Chiếu thoái vị của Bảo Đại|23 tháng 8 năm 1945]]|superseding=|jurisdiction=[[File:Long tinh flag.svg|20px]] [[Triều Nguyễn]]|headquarters=Thái y viện|employees=|budget=|minister1_name=|minister1_pfo=|chief1_name=|chief1_position=Viện sứ|chief2_name=|chief2_position=|chief3_name=|chief3_position=|chief4_name=|chief4_position=|chief5_name=|chief5_position=|chief6_name=|agency_type=|chief6_position=|chief7_name=|chief7_position=|chief8_name=|chief8_position=|chief9_name=|chief9_position=|parent_department=|parent_agency=|child1_agency=|child2_agency=|child3_agency=|child4_agency=|website=|footnotes=}}'''Thái y viện''' (太醫院) hay '''Ngự y viện''' (御醫院) là cơ quan trong [[kinh thành Huế]] có trách nhiệm chăm sóc sức khỏe cho vua và hoàng gia [[Nhà Nguyễn|triều Nguyễn]], quan lại trong triều đình và quản lí các hoạt động y tế của cả nước.<ref>{{Chú thích web|url=https://mocban.vn/thai-y-vien-trieu-nguyen-qua-tai-lieu-moc-ban/|tiêu đề=Thái Y viện Triều Nguyễn - qua tài liệu Mộc bản|ngày=2020-10-19|website=Mộc Bản Triều Nguyễn|ngôn ngữ=en|ngày truy cập=2024-09-05}}</ref>

== Lịch sử ==
Thái Y viện được thành lập vào năm [[Gia Long]] thứ nhất (1802); đến năm 1804, cơ bản được hoàn thành. Sách ''[[Đại Nam nhất thống chí]]'' thì ban đầu, Thái Y viện được xây dựng ở phường Dưỡng Sinh trong Kinh thành; đến đời vua [[Minh Mạng]] được dời về phía đông [[Duyệt Thị đường (Hoàng thành Huế)|Duyệt Thị đường]], trong kinh thành.<ref name=":0">{{Chú thích web|url=https://www.archives.org.vn/co-cau-to-chuc-va-danh-sach-thuoc-vien-thai-y-vien-dau-trieu-nguyen.htm|tiêu đề=Cơ cấu tổ chức và danh sách thuộc viên Thái y viện đầu triều Nguyễn|họ=I|tên=Trung tâm lưu trữ quốc gia|ngày=2020-07-28|website=VTLT|url-status=live|ngày truy cập=2024-09-05}}</ref>
== Tổ chức ==
[[Tập tin:Cảnh khám và chữa bệnh cho những người trong hoàng cung của các Ngự y Thái Y Viện dưới triều Nguyễn.jpg|nhỏ|Cảnh khám và chữa bệnh cho những người trong hoàng cung của các Ngự y của Thái Y Viện dưới triều Nguyễn|trái]]Dưới triều vua [[Gia Long]], bộ máy tổ chức của Thái Y viện còn sơ sài. Vua cho đặt Chánh y, Phó y nhưng không có số người nhất định.<ref name=":0" />  Năm Gia Long thứ 4 (1805), nhà vua chuẩn định phẩm hàm cho quan viên trong Thái y viện "''Thái y viện Ngự y Chánh ngũ phẩm, Ngự y phó Tòng ngũ phẩm, Thái y viện Y chánh Tòng lục phẩm, Thái y viện Y phó Tòng thất phẩm, Y viện Tòng bát phẩm''".<ref>Nội các triều Nguyễn, ''[[Khâm định Đại Nam hội điển sự lệ]]'', Nxb Thuận Hóa, Huế-1993, tập 2, tr.105.</ref>

Đến năm 1820, khi vua Minh Mạng lên ngôi, cơ cấu bộ máy Thái Y viện được hoàn chỉnh dần. Trong đó "''Chánh ngũ phẩm Ngự y chánh 1 người, Tòng ngũ phẩm Ngự y phó 2 người, Chánh thất phẩm Y chánh 2 người, Tòng thất phẩm Y chánh 2 người, Chánh bát phẩm Y chánh 10 người, Tòng bát phẩm Y phó 10 người, Chánh cửu phẩm Y sinh 12 người, Tòng cửu phẩm Y sinh 30 người; ngoại khoa Chánh bát phẩm Y chánh 2 người, Tòng bát phẩm Y phó 2 người, Tòng cửu phẩm Y sinh 16 người. Tất cả gồm 89 người đều cho thực thụ. Chánh bát phẩm Y chánh trở lên 19 người, cấp bổng theo phẩm trật''".<ref>Quốc sử quán triều Nguyễn, ''[[Đại Nam thực lục]]'' (Viện Sử học dịch), Nxb Giáo dục, H.2004, tập 2, tr.102.</ref>

Năm 1829, niên hiệu Minh Mạng thứ 10, người đứng đầu Thái Y viện được nâng lên chức Viện sứ hàm Chánh tứ phẩm. Đến năm 1833, thì đặt thêm chức Tả Viện phán và Hữu Viện phán, Tòng thất phẩm y chánh là Lê Phúc Thụ được bổ làm Tả viện phán, Nguyễn Văn Đường làm Hữu viện phán, giữ công việc ghi chép sổ sách, công văn.

== Tham khảo ==
{{tham khảo}}{{Quần thể di tích Cố đô Huế}}

[[Thể loại:Di tích Cố đô Huế]]
[[Thể loại:Hoàng thành Huế]]