Xem mã nguồn của Thuyết duy linh

[[Tập tin:Spiritualist Church, Hampton Hill.JPG|300px|nhỏ|phải|Một nhà thờ duy linh]]
[[Tập tin:Spirit_rappings_coverpage_to_sheet_music_1853.jpg|nhỏ|Đến năm 1853, khi bài hát nổi tiếng "Spirit Rappings" được xuất bản, thuyết duy linh là một đối tượng gây sự tò mò mãnh liệt.]]
'''Thuyết duy linh''' hay '''thông linh''' (''Spiritualism'') là một [[phong trào tôn giáo]] dựa trên niềm tin rằng [[linh hồn]] của người chết tồn tại và có cả khả năng và thiên hướng để giao tiếp với người sống.<ref>{{Chú thích web|url=https://www.theatlantic.com/health/archive/2012/10/silencing-the-dead-the-decline-of-spiritualism/264005/|tựa đề=Silencing the Dead: The Decline of Spiritualism|tác giả=McCarthy|tên=Erin|ngày=ngày 23 tháng 10 năm 2012|website=The Atlantic}}</ref> [[Thế giới bên kia]], hay "[[thế giới linh hồn]]", được các nhà tâm linh nhìn thấy, không phải là một nơi tĩnh, mà là một trong đó các linh hồn tiếp tục phát triển. Hai niềm tin-rằng tiếp xúc với linh hồn là có thể, và rằng linh hồn là tiến bộ hơn con người - đã đưa những người theo thuyết duy linh đến một niềm tin thứ ba: đó là những linh hồn có khả năng cung cấp các kiến thức bổ ích về [[đạo đức]] và [[Đạo đức học|vấn đề đạo đức]], cũng như về bản chất của [[Thiên Chúa]]. Một số nhà tâm linh sẽ nói về một khái niệm mà họ gọi là " [[Người hướng dẫn linh hồn|hướng dẫn linh hồn]]" [[Người hướng dẫn linh hồn|Linh hồn]] nhất định, thường được liên lạc, mà được người sống dựa vào để được hướng dẫn tâm linh.<ref name="Carroll">{{Chú thích sách|title=Spiritualism in Antebellum America. (Religion in North America)|last=Carroll|first=Bret E.|publisher=Bloomington: Indiana University Press|year=1997|isbn=978-0-253-33315-5|page=248|quote=}}</ref><ref name="Braude">{{Chú thích sách|title=Radical Spirits: Spiritualism and Women's Rights in Nineteenth-Century America, Second Edition|url=https://archive.org/details/radicalspiritssp0002brau|last=Braude|first=Ann Braude|publisher=Indiana University Press|year=2001|isbn=978-0-253-21502-4|page=296}}</ref> [[Thông linh luận]], một nhánh của thuyết duy linh được [[Allan Kardec]] phát triển và ngày nay thực hành chủ yếu ở [[Châu Âu lục địa|lục địa châu Âu]] và [[Mỹ Latinh|châu Mỹ Latinh]], đặc biệt là ở [[Brasil|Brazil]], với nhấn mạnh đến [[Đầu thai|sự tái sinh]].

Thuyết duy linh đã phát triển và đạt mức tăng trưởng cao nhất về số lượng thành viên từ những năm 1840 đến những năm 1920, đặc biệt là ở [[các nước nói tiếng Anh]].<ref name="Braude"/><ref name="Britten">{{Chú thích sách|url=https://archive.org/details/nineteenthcentu00britgoog|title=Nineteenth Century Miracles: Spirits and Their Work in Every Country of the Earth|last=Britten|first=Emma Hardinge|publisher=New York: William Britten|year=1884|isbn=978-0-7661-6290-7|author-link=Emma Hardinge Britten}}</ref> Đến năm 1897, thuyết duy linh được cho là có hơn tám triệu tín đồ ở Hoa Kỳ và Châu Âu,<ref name="NYT">{{Chú thích tạp chí|last=Times|first=New York|date=ngày 29 tháng 11 năm 1897|title=THREE FORMS OF THOUGHT; M.M. Mangassarian Addresses the Society for Ethical Culture at Carnegie Music Hall.|journal=The New York Times|pages=200}}</ref> chủ yếu được tầng lớp [[Tầng lớp trung lưu|trung lưu]] và thượng lưu tham gia.

Thuyết linh phát triển trong nửa thế kỷ mà không có văn bản kinh điển hay tổ chức chính thức, đạt được sự gắn kết thông qua các ấn phẩm định kỳ, các chuyến tham quan của các giảng viên, các cuộc họp trại và các hoạt động truyền giáo của các phương tiện đã hoàn thành. Nhiều nhà duy linh học nổi bật là phụ nữ, và giống như hầu hết các nhà duy linh học khác, ủng hộ các phong trào như [[Phong trào bãi nô|xóa bỏ chế độ nô lệ]] và [[quyền bầu cử của phụ nữ]].<ref name="Braude"/> Vào cuối những năm 1880, uy tín của phong trào không chính thức đã suy yếu do những cáo buộc gian lận được thực hiện bởi các phương tiện, và các tổ chức duy linh bài bản bắt đầu xuất hiện.  Thuyết duy linh hiện đang được thực hành chủ yếu thông qua các nhà thờ duy linh ở các giáo phái khác nhau ở Hoa Kỳ, Canada và Vương quốc Anh.

==Tham khảo==
{{tham khảo}}
==Sách tham khảo==
{{div col|colwidth=30em}}
* Albanese, Catherine L. (2007). ''A Republic of Mind and Spirit: A Cultural History of American Metaphysical Religion''. New Haven/London: Yale University Press. {{ISBN|978-0300136159}}.
* {{chú thích sách | last = Brandon| first = Ruth |authorlink = Ruth Brandon | title = The Spiritualists: The Passion for the Occult in the Nineteenth and Twentieth Centuries| url = https://archive.org/details/spiritualistspas0000bran_j9w1|location=New York| publisher =Alfred A. Knopf | year = 1983}}
* {{chú thích sách | last = Braude| first = Ann| authorlink = | title = Radical Spirits: Spiritualism and Women's Rights in Nineteenth-Century America | url = https://archive.org/details/radicalspiritssp0002brau|location=Bloomington| publisher = [[Indiana University Press]] | year = 2001 | isbn = 978-0-253-21502-4 }}
* {{chú thích sách | last = Britten| first = Emma Hardinge| authorlink = Emma Hardinge Britten| title = Nineteenth Century Miracles: Spirits and Their Work in Every Country of the Earth | url = https://archive.org/details/nineteenthcentu00britgoog| publisher = New York: William Britten | year = 1884 | isbn = 978-0-7661-6290-7 }}
* {{chú thích sách | last = Brown| first = Slater| authorlink = William Slater Brown| title = The Heyday of Spiritualism| url = https://archive.org/details/heydayofspiritua0000brow|location=New York| publisher = Hawthorn Books | year = 1970}}
* {{chú thích sách | last = Buescher| first = John B.| authorlink = | title = The Other Side of Salvation: Spiritualism and the Nineteenth-Century Religious Experience | url = https://archive.org/details/othersideofsalva0000bues|location=Boston| publisher = [[Skinner House Books]] | year = 2003 | isbn = 978-1-55896-448-8 }}
* {{chú thích sách | last = Carroll| first = Bret E.| authorlink = | title = Spiritualism in Antebellum America | url = https://archive.org/details/spiritualisminan0000carr|location=Bloomington| publisher = [[Indiana University Press]] | year = 1997 | isbn = 978-0-253-33315-5 }}
* Chapin, David. ''Exploring Other Worlds: Margaret Fox, Elisha Kent Kane, and the Antebellum Culture of Curiosity,'' Amherst: [[University of Massachusetts Press]], 2004.
* {{chú thích sách | last = Davenport| first = Reuben Briggs| authorlink = | title = The Death-Blow to Spiritualism | url = https://archive.org/details/deathblowtospiri00daverich| publisher = New York: G.W. Dillingham | year = 1888}}
* {{chú thích sách | last = Deveney| first = John Patrick|author2=Franklin Rosemont | authorlink = | title = Paschal Beverly Randolph: A Nineteenth-Century Black American Spiritualist, Rosicrucian, and Sex Magician| url = https://archive.org/details/paschalbeverlyra0000deve|location=Albany | publisher = [[State University of New York Press]] | year = 1996 | isbn = 978-0-7914-3120-7}}
* {{chú thích sách | last = Doyle| first = Arthur Conan| authorlink = Arthur Conan Doyle | title = The History of Spiritualism, volume 1 |location=New York| publisher = G.H. Doran | year = 1926 | url= http://www.classic-literature.co.uk/scottish-authors/arthur-conan-doyle/the-history-of-spiritualism-vol-i |isbn=978-1-4101-0243-0}}
* {{chú thích sách | last = Doyle| first = Arthur Conan| authorlink = Arthur Conan Doyle | title = The History of Spiritualism, volume 2 |location=New York| publisher = G.H. Doran | year = 1926 | url= http://www.classic-literature.co.uk/scottish-authors/arthur-conan-doyle/the-history-of-spiritualism-vol-ii |isbn=978-1-4101-0243-0}}
* {{chú thích sách | last = Fodor| first = Nandor| authorlink = | title = An Encyclopaedia of Psychic Science |location= |publisher =  | year = 1934 | isbn =  }}
* {{chú thích sách | last = Guthrie| first = John J. Jr.|author2=Phillip Charles Lucas |author3=Gary Monroe | authorlink = | title = Cassadaga: the South's Oldest Spiritualist Community | url = https://archive.org/details/cassadagasouthso0000unse|location=Gainesville, FL |publisher =[[University Press of Florida]]| year = 2000 | isbn =978-0-8130-1743-3}}
*Harrison, W.H. 1880. ''Psychic Facts,  a Selection from Various Authors''. London: Ballantyne Press.
* {{chú thích tạp chí |author=Hess, David |title=Spiritism and Science in Brazil |version= |publisher=Ph.D thesis, Dept. of Anthropology, Cornell University |year=1987 |url= |format= |access-date = }}
* [[Allan Kardec|Kardec, Allan]], ''The Spirits' Book, Containing the Principles of Spiritist Doctrine... according to the Teachings of Spirits of High Degree, Transmitted through Various Mediums, Collected and Set in Order by Allan Kardec'', translated by [[Henry Browne Blackwell#Blackwell siblings|Anna Blackwell]], [[São Paulo]], [[Brazil|Brasil]], Federação Espírita Brasileira, 1996, {{ISBN|85-7328-022-0}}.
* {{chú thích tạp chí |last= Lindgren|first= Carl Edwin|authorlink= |date=January 1994 |title=Spiritualism: Innocent Beliefs to Scientific Curiosity|journal=Journal of Religion and Psychical Research |volume=17 |issue=1 |pages=8–15 |issn=	2168-8621 |url=http://connection.ebscohost.com/c/articles/8637219/spiritualism-innocent-beliefs-scientific-curiosity-1700s-1800s |access-date = |quote= }}
* {{chú thích tạp chí |last= Lindgren|first= Carl Edwin|authorlink= |date=March 1994 |title=Scientific investigation and Religious Uncertainty 1880–1900|journal=Journal of Religion and Psychical Research |volume=17 |issue=2 |pages=83–91 |issn=	2168-8621 |url=http://connection.ebscohost.com/c/articles/8635968/scientific-investigation-religious-uncertainty-1880-1900 |access-date = |quote= }}
* {{chú thích sách | last = Moore| first = William D.| authorlink = | title = Exploring Everyday Landscapes: Perspectives in Vernacular Architecture, VII | url = https://archive.org/details/exploringeveryda0007unse|editor= [[Annmarie Adams]] |editor2=Sally MacMurray| chapter= 'To Hold Communion with Nature and the Spirit-World:' New England's Spiritualist Camp Meetings, 1865–1910|location= Knoxville|publisher =[[University of Tennessee Press]]  | year = 1997| isbn = 978-0-87049-983-8 }}
* Natale, Simone (2016) ''[http://www.psupress.org/books/titles/978-0-271-07104-6.html Supernatural Entertainments: Victorian Spiritualism and the Rise of Modern Media Culture]''. University Park, PA: Pennsylvania State University Press. {{ISBN|978-0-271-07104-6}}.
* [[Frank Podmore|Podmore, Frank]], ''Mediums of the 19th Century'', 2 vols., University Books, 1963.
* Salter, William H., ''Zoar; or the Evidence of Psychical Research Concerning Survival'', Sidgwick, 1961.
* Strube, Julian (2016). "[http://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/0048721X.2016.1146926 Socialist Religion and the Emergence of Occultism: A Genealogical Approach to Socialism and Secularization in 19th-Century France]." ''Religion''. doi 10.1080/0048721X.2016.1146926.
* Strube, Julian (2016). ''[https://www.degruyter.com/view/product/472579 Sozialismus, Katholizisimus und Okkultismus im Frankreich des 19. Jahrhunderts].'' Berlin/Boston: De Gruyter. {{ISBN|978-3-11-047810-5}}.
* ''Telegrams from the Dead'' (a [[PBS]] television [[documentary film|documentary]] in the "[[American Experience]]" series, first aired ngày 19 tháng 10 năm 1994).
*{{chú thích sách | last = Tokarzówna| first = Krystyna|author2=Stanisław Fita | authorlink = | title = Bolesław Prus, 1847–1912: Kalendarz życia i twórczości (Bolesław Prus, 1847–1912: a Calendar of [His] L ife and Work)|location=Warsaw |publisher =Państwowy Instytut Wydawniczy| year = 1969 | isbn =  }}
* {{chú thích sách | last = Weisberg| first = Barbara| authorlink = | title = Talking to the Dead| url = https://archive.org/details/talkingtodeadkat0000weis|location=San Francisco|publisher =Harper| year = 2004 | isbn =  }}
* {{chú thích sách | last = Wicker| first = Christine| authorlink = | title = Lily Dale: the True Story of the Town that talks to the Dead| url = https://archive.org/details/lilydaletruestor0000wick|location=San Francisco|publisher =Harper| year = 2004 | isbn =  }}
{{div col end}}

==Đọc thêm==
* [[Edward Clodd|Clodd, Edward]] (1917). [https://archive.org/stream/questionifmandie00cloduoft#page/n5/mode/2up The question: "If a man die, shall he live again?" a brief history and examination of modern spiritualism] ''The Question: A Brief History and Examination of Modern Spiritualism]''. Grant Richards, London.
* [[Arthur Conan Doyle|Doyle, Arthur Conan]] (1975) The History of Spiritualism. Arno Press. New York. {{ISBN|9780405070259}}
* {{chú thích sách | title=The Spiritualists: The Story of Florence Cook and William Crookes | first=Trevor H. | last=Hall | authorlink = Trevor H. Hall| publisher=Helix Press | year=1963 }}
* [[Paul Kurtz|Kurtz, Paul]] (1985). "Spiritualists, Mediums and Psychics: Some Evidence of Fraud". In Paul Kurtz (ed.). ''A Skeptic's Handbook of Parapsychology''. Prometheus Books. pp.&nbsp;177–223. {{ISBN|0-87975-300-5}}.
* {{chú thích sách | title=Victorian Women and the Theatre of Trance: Mediums, Spiritualists and Mesmerists in Performance | first=Amy | last=Lehman | publisher=McFarland | year=2009 | isbn=978-0-7864-3479-4 }}
* Mann, Walter (1919). [https://archive.org/stream/folliesfraudsofs00manniala#page/n3/mode/2up ''The Follies and Frauds of Spiritualism'']. Rationalist Association. London: Watts & Co.
* [[Joseph McCabe|McCabe, Joseph]]. (1920). [https://archive.org/stream/isspiritualismba00mccarich#page/n3/mode/2up ''Is Spiritualism Based on Fraud? The Evidence Given by Sir A. C. Doyle and Others Drastically Examined'']. London: Watts & Co.
* [[Charles Arthur Mercier|Mercier, Charles Arthur]] (1917). [https://archive.org/stream/spiritualismsiro00mercuoft#page/n3/mode/2up ''Spiritualism and Sir Oliver Lodge'']. London: Mental Culture Enterprise.
* {{chú thích sách | title=The Spiritualist Movement: Speaking with the Dead in America and around the World 3 Vols. | first=Christopher M. | last=Moreman | publisher=Praeger | year=2013 |isbn=978-0-313-39947-3 }}
* [[Frank Podmore|Podmore, Frank]] (1911). [https://archive.org/stream/newerspiritualis00podmrich#page/n5/mode/2up The newer spiritualism] ''The Newer Spiritualism]''. Henry Holt and Company.
* [[Harry Price|Price, Harry]]; [[Eric Dingwall|Dingwall, Eric]] (1975). [https://archive.org/stream/revelationsofspi00farriala#page/n5/mode/2up ''Revelations of a Spirit Medium'']. Arno Press. Reprint of 1891 edition by Charles F. Pidgeon. This rare, overlooked, and forgotten, book gives the "insider's knowledge" of 19th century deceptions.
* [[Charles Richet|Richet, Charles]] (1924). Thirty Years of Psychical Research being a Treatise on Metaphysics. The Macmillan Company. New York. {{ISBN|0766142191}}.
* [[Joseph Rinn|Rinn, Joseph]] (1950). ''Sixty Years Of Psychical Research: Houdini and I Among the Spiritualists''. Truth Seeker.

==Liên kết ngoài==
{{commonscat}}
{{EB1911 Poster|Spiritualism}}
* [http://backstoryradio.org/american-spirit-a-history-of-the-supernatural/ "American Spirit: A History of the Supernatural"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101113221055/http://backstoryradio.org/american-spirit-a-history-of-the-supernatural/ |date = ngày 13 tháng 11 năm 2010}}—An hour-long history public radio program exploring American spiritualism.
* [http://www.dmoz.org/Society/Religion_and_Spirituality/Spiritualism/ Open Directory Project page for "Spiritualism"]
* [http://www.foxsisters.net/ Video and Images of the original Fox Family historic home site.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120624081204/http://www.foxsisters.net/ |date = ngày 24 tháng 6 năm 2012}}
* [http://www.csicop.org/sb/show/investigating_spirit_communications/ "Investigating Spirit Communications"]—[[Joe Nickell]]
* [http://www.skepticreport.com/sr/?p=579 "Spiritualism Exposed: Margaret Fox Kane Confesses Fraud"]—Skeptic Report

[[Thể loại:Phong trào tôn giáo mới]]