Xem mã nguồn của Tiếng Thái Đen

{{Infobox language
|name= Tiếng Thái Đen
|nativename = Tai Dam / {{Script|Tavt|ꪼꪕꪒꪾ}}/{{Script|Th|ไทดำ}} <br/> /koamz pák tayz đằm/ ꪁꪫꪱꪣ ꪜꪱꪀ ꪼꪕ ꪒꪾ/ ความปากไทดำ <br/> //pʰāːsǎː tʰāj dām/ ภาษาไทดำ
|image=Kwam tai dam.svg
|imagecaption="Tiếng Thái Đen" được viết bằng [[Chữ Thái Việt Nam|chữ viết của dân tộc Thái]]
|altname = Black Tai
|states= [[Việt Nam]], [[Lào]], [[Thái Lan]], [[Trung Quốc]]
|ethnicity=
|speakers=760.000 
|date=1995–2002
|ref=e18
|familycolor=Kradai
|fam2=[[Ngữ chi Thái|Thái]]
|fam3=[[tiếng Thái Tây Nam|Thái Tây Nam]]
|fam4=Chiang Saen
|script= [[Chữ Thái Việt Nam]]
|minority = {{VNM}}<br>{{THA}}
|iso3=blt
|glotto=taid1247 <ref name =Glott >Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2017). "[http://glottolog.org/resource/languoid/id/taid1247 Tai Dam]". ''[[Glottolog]] 3.0''. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History.</ref>
|glottorefname=Tai Dam 
|notice=Indic
|map= Lenguas Tai suroccidentales.png
|mapcaption= Phân bố các ngôn ngữ Thái Tây Nam.
}}
'''Tiếng Thái Đen''' (Koam pák Tai Dam, [[tiếng Thái]]: ภาษาไทดำ, phát âm là ''pʰāːsǎː tʰāj dām'' (Pha-xả Thay- đằm), {{zh|s=傣担语|p=Dǎidānyǔ}}, hay {{zh|s=黑傣语|p=Hēidǎiyǔ}}), là ngôn ngữ của người [[Thái Đen]] ở [[Việt Nam]], [[Lào]], [[Thái Lan]] và [[Trung Quốc]] (chủ yếu ở [[Huyện tự trị dân tộc Miêu, Dao, Thái Kim Bình]]).<ref name = ethno>[http://www.ethnologue.com/18/language/blt/ Tai Dam] at [[Ethnologue]] (18th ed., 2015)</ref>

''Tiếng Thái Đen'' thuộc [[Ngữ chi Thái|họ ngôn ngữ Thái]] trong [[hệ ngôn ngữ Tai-Kadai]]. Tiếng Thái Đen tương tự như [[tiếng Thái]] và [[tiếng Lào]], nhưng chưa đủ gần để người [[Thái Đen]] hiểu rõ khi nói với [[người Thái]] và [[người Lào]]. Cụ thể, những từ mượn gốc [[tiếng Pali]] và [[tiếng Phạn]] trong [[tiếng Thái]] Lan và [[tiếng Lào]] đa phần không có mặt trong tiếng Thái Đen.<ref name =Bankston>{{chú thích tạp chí |last=Bankston |first=Carl L. |title=The Tai Dam: Refugees from Vietnam and Laos |journal=Passage: A Journal of Refugee Education |issue=Winter 1987 |volume= 3 |pages=30–31 |url=https://tulane.academia.edu/CarlLBankston/Papers/936717/The_Black_Tai_Refugees_from_Vietnam_and_Laos}}</ref>

Thái Việt Nam (Tai viet) và các sắc tộc Thái chưa được phân chia chính thức. Và tiếng Thái thường  được nhìn nhận là gồm nhiều các phương ngữ.

== Chữ viết ==
Tiếng Thái Đen được dùng làm cơ sở để lập ra [[Chữ Thái Việt Nam]] (Tai Viet ꪼꪕꪫꪸꪒ), phổ biến ở Việt Nam và cộng đồng định cư tại Hoa Kỳ. [[Chữ Thái Việt Nam]] ꪎꪳꪼꪕꪫꪸꪒ bao gồm 31 phụ âm và 14 nguyên âm. Mặc dù là ngôn ngữ có thanh điệu nhưng lại không có dấu âm như trong tiếng Thái và tiếng Lào. Theo các tác giả Thái Lan, hệ thống chữ viết có lẽ bắt nguồn từ chữ viết cũ của vương quốc [[Vương quốc Sukhothai|Sukhotai]] của Thái Lan.<ref name="Bankston2" /> [[Chữ Thái Việt Nam]] có vùng mã [[Unicode]] U+AA80..U+AADF <ref name="uni-chart">[https://www.unicode.org/charts/PDF/UAA80.pdf Tai Viet]. The Unicode Standard, Version 12.0., 2019. Lo Mai Cương, James Đỗ, Ngô Trung Việt. Truy cập 1/04/2019.</ref>
{{Bảng Unicode chữ Thái Việt Nam}}

Tiếng thái đen được sử dụng để giao tiếp với các nhóm dân tộc khác, trước đây là được chọn làm tiếng phổ thông ở khu tự trị tây bắc cũ, mà tiền thân là khu tự trị Thái Mèo.

Người Thái Đen nói chuyện và dạy những người nói nhóm ngôn ngữ thái khác. Ở đông bắc Thái Lan có nhiều người Thái Đen sinh sống, họ sử dụng tiếng thái đen để giao tiếp và dạy học tiếng thái và chữ viết. Nếu như người nói tiếng Thái Trung tâm (Xiêm) học  cũng tiếng Thái Đen thì người Thái Đen và thái Xiêm có thể giao tiếp lưu loát hiểu nhau một cách dễ dàng, và ngược lại. Chúng ta thường thấy ở Loei hay Chiang Saen, về số đếm thì phát âm giữa tiếng Thái Đông Bắc, Thái Trung Tâm, Thái Đen, và các nhóm nói tiếng Thái khác về cơ bản là như nhau.

== Tham khảo ==
{{tham khảo |colwidth= 25em}}

== Xem thêm ==
* [[Tiếng Thái Trắng]]
* [[Tiếng Thái Đỏ]]

{{Thể loại Commons|Tai Dam language}}

== Đọc thêm ==

* [[Marc Miyake|Miyake, Marc]]. 2014. [http://www.amritas.com/141122.htm#11222352 Black and white evidence for Vietnamese phonological history].
* [[Marc Miyake|Miyake, Marc]]. 2014. [http://www.amritas.com/141122.htm#11212354 D-ou-b-led letters in Tai Viet].
* [[Marc Miyake|Miyake, Marc]]. 2014. [http://www.amritas.com/140412.htm#04092350 *(C).r-usters in Black Tai and Bao Yen].
* [[Marc Miyake|Miyake, Marc]]. 2014. [http://www.amritas.com/140412.htm#04072356 S-implificaition in Black Tai and Bao Yen].

== Liên kết ngoài ==

* [http://www.omniglot.com/writing/taidam.htm Tai Dam alphabet]
* [http://www.seasite.niu.edu/tai/TaiDam/index.htm Tai Dam Language, Literature, and Culture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140606231926/http://www.seasite.niu.edu/tai/TaiDam/index.htm |date=2014-06-06 }}
* [https://software.sil.org/taiheritage/ SIL Tai Heritage Pro fonts]
* [http://alif-shinobi.blogspot.com/2013/01/basic-tai-dam-phrases.html Basic Tai Dam phrases] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180520002547/http://alif-shinobi.blogspot.com/2013/01/basic-tai-dam-phrases.html |date=2018-05-20 }}

{{DEFAULTSORT:Thái Đen}}
[[Thể loại:Nhóm ngôn ngữ Thái]]
[[Thể loại:Ngôn ngữ tại Việt Nam]]
[[Thể loại:Ngôn ngữ tại Lào]]
[[Thể loại:Ngôn ngữ tại Thái Lan]]
[[Thể loại:Ngôn ngữ tại Trung Quốc]]
[[Thể loại:Chữ viết ISO 15924]]