Xem mã nguồn của Trà sen Tây Hồ

[[Tập tin:Tra sen - Vietnamese Lotus Tea.JPG|nhỏ|400px|Trà sen]]
{{Ẩm thực Hà Nội}}
'''Trà sen Tây Hồ''' (đôi khi còn được gọi là '''[[Trà sen]] hồ Tây''', '''Thiên Cổ Đệ Nhất Trà''') là một đặc sản trong ẩm thực Hà Nội làm từ [[Sen hồng|hoa sen]] bách diệp mọc tại một số khu vực ở [[hồ Tây]] (nay thuộc quận [[Tây Hồ (quận)|Tây Hồ]], [[Hà Nội]]). Người ướp sử dụng chè đặc sản từ một số vùng tại [[Thái Nguyên]], [[Hà Giang (tỉnh)|Hà Giang]] hoặc [[Phú Thọ]]. Sau khi tuyển chọn sen Tây Hồ và trà kĩ càng, người làm sẽ tiến hành một quy trình ướp và sấy trà phức tạp, cầu kì để cho ra sản phẩm [[trà sen]].

Trà sen Tây Hồ thường có giá trị kinh tế tại thị trường Việt Nam. Trà tương đối đắt tiền và kén người tiêu dùng. Loại trà này cũng đã được phổ biến tại nhiều thị trường khác trong và ngoài Việt Nam. Không chỉ trà sen Tây Hồ được xem là thức uống đáng chú ý trong nền văn hoá trà tại Việt Nam, nghệ thuật ướp trà cũng đã trở thành nét văn hóa đặc trưng của Hà Nội.

Trà sen Tây Hồ hiện đang phải đối mặt với nhiều vấn đề như đầm sen bị thu hẹp diện tích; sản phẩm bị làm giả, không đảm bảo chất lượng, pha lẫn hóa chất; các nghệ nhân truyền thống làm nghề ướp trà đang dần mai một.

== Quy trình chế biến ==
=== Tổng quan ===
[[Tập tin:Sen bách diệp Tây Hồ.JPG|nhỏ|Một bông sen bách diệp trên đầm sen hồ Tây, loại chuyên dùng để ướp trà|263x263px]]
Từ xa xưa, người ướp trà sen đã sử dụng chè ngon, [[Trà Tân Cương|trà xanh Tân Cương]] của vùng chè [[Thái Nguyên]] loại nõn tôm hoặc một tôm hai lá, [[Chè Shan tuyết|trà cổ thụ Shan Tuyết]] tại [[Hà Giang (tỉnh)|Hà Giang]], hoặc đôi khi là trà bồm tại [[Phú Thọ]].<ref name=":4" /><ref name=":8">{{Chú thích web|url=https://congthuong.vn/tra-sen-ho-tay-uop-xoi-len-ngoi-138319.html|tựa đề=Trà sen Hồ Tây “ướp xổi” lên ngôi|tác giả=Phạm Tiệp|họ=|tên=|ngày=2020-06-02|website=Báo Công Thương điện tử|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2022-10-19|archive-date = ngày 16 tháng 6 năm 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210616011738/https://congthuong.vn/tra-sen-ho-tay-uop-xoi-len-ngoi-138319.html}}</ref><ref>{{Chú thích web|url=https://laodong.vn/tan-man/nuoc-che-mot-thuo-542481.ldo|tựa đề=Nước chè một thuở|tác giả=Đỗ Phấn|ngày=2017-07-30|website=[[Lao Động (báo)|Báo Lao Động]]|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2022-10-19|archive-date = ngày 5 tháng 11 năm 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191105025234/https://laodong.vn/tan-man/nuoc-che-mot-thuo-542481.ldo}}</ref> Trà được đem ướp với dòng hoa sen bách diệp (trăm cánh) được trồng ở Đầm Trị, Hồ Tây.<ref name=":4">{{Chú thích web|url=https://suckhoedoisong.vn/ky-cong-cach-uop-tra-sen-ho-tay-goi-tron-tinh-hoa-nghin-bong-sen-169220603080637053.htm|tựa đề=Kỳ công cách ướp trà sen Hồ Tây gói trọn tinh hoa nghìn bông sen|tác giả=Tuấn Anh|họ=|ngày=2022-06-03|website=[[Sức khỏe và Đời sống|Báo Sức khỏe và Đời sống]]|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2022-10-18|archive-date = ngày 3 tháng 6 năm 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603081705/https://suckhoedoisong.vn/ky-cong-cach-uop-tra-sen-ho-tay-goi-tron-tinh-hoa-nghin-bong-sen-169220603080637053.htm}}</ref><ref name=":11">{{Chú thích web|url=https://www.tapchicongthuong.vn/bai-viet/kieu-hanh-tra-sen-tay-ho-82165.htm|tựa đề=Kiêu hãnh trà sen Tây Hồ|tác giả=Thủy Minh|họ=|ngày=2021-07-08|website=Tạp chí Công Thương|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2022-10-19|archive-date = ngày 19 tháng 10 năm 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019115221/https://www.tapchicongthuong.vn/bai-viet/kieu-hanh-tra-sen-tay-ho-82165.htm}}</ref> Đây là loại sen nhiều cánh nhỏ, màu hồng phớt, có [[Nụ (hoa)|nụ]] mọc không đáng kể.<ref name=":0" /> [[Thổ nhưỡng học|Thổ nhưỡng]], [[khí hậu]], nguồn nước đặc biệt của hồ Tây được cho là lí do tạo nên sen bách diệp.<ref name=":17">{{Chú thích web|url=https://vneconomy.vn/tra-sen-tay-ho-net-tinh-hoa-cua-nguoi-ha-noi.htm/|tựa đề=Trà Sen Tây Hồ - Nét tinh hoa của người Hà Nội|tác giả=Trần Anh|họ=|ngày=2015-06-01|website=Nhịp sống kinh tế Việt Nam & Thế giới|ngôn ngữ=vi|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20221019160813/https://vneconomy.vn/tra-sen-tay-ho-net-tinh-hoa-cua-nguoi-ha-noi.htm|ngày lưu trữ=2022-10-19|url-status=live|ngày truy cập=2022-10-19}}</ref> Loài sen này từng được mang đi nhân giống nhiều nơi nhưng do khác thổ nhưỡng nên mùi hương thường bị hắc chứ không như sen Hồ Tây.<ref name=":10">{{Chú thích web|url=https://nhandan.vn/post-366165.html|tựa đề=Độc đáo trà sen Tây Hồ|tác giả=Anh Phương|ngày=2019-07-31|website=[[Nhân Dân (báo)|Báo Nhân dân]]|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2022-10-19|archive-date = ngày 19 tháng 10 năm 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019115144/https://nhandan.vn/doc-dao-tra-sen-tay-ho-post366165.html}}</ref> Đầm Thủy Sứ cũng là nơi trồng sen giống sen này, là loại sen có hương thơm ngát, được cho là chất lượng tốt nếu dùng để ướp trà.<ref name=":18" /> Mỗi năm, hoa sen hồ Tây chỉ ra hoa trong mùa hè.<ref name=":3">{{Chú thích web|url=https://vietnamnet.vn/dac-san-ha-thanh-nam-chi-co-mot-mua-mua-tram-bong-cat-tu-dung-dan-751851.html|tựa đề=Đặc sản Hà thành năm chỉ có một mùa, mua trăm bông cất tủ dùng dần|tác giả=Châu Giang|họ=|tên=|ngày=2021-07-02|website=[[VietNamNet]]|ngôn ngữ=vi|archive-url=https://web.archive.org/web/20221019115144/https://vietnamnet.vn/dac-san-ha-thanh-nam-chi-co-mot-mua-mua-tram-bong-cat-tu-dung-dan-751851.html|archive-date=ngày 19 tháng 10 năm 2022|url-status=live|ngày truy cập=2022-10-18}}</ref>

Hoa sen cần được hái từ thời điểm sáng sớm trong ngày, khi mặt trời chưa lên, mặt nước hồ còn hơi [[sương]], để đảm bảo độ tươi và giữ trọn vẹn được hương.<ref name=":0">{{Chú thích web|url=http://baovanhoa.vn/am-thuc/artmid/2071/articleid/41036/tra-sen-tay-ho-thuc-uong-thanh-tao-cua-nguoi-ha-noi|tựa đề=Trà sen Tây Hồ: Thức uống thanh tao của người Hà Nội|tác giả=Hàn Thủy|ngày=2021-06-01|website=Báo Văn hóa|url-status=live|ngày truy cập=2022-10-18|archive-date = ngày 18 tháng 10 năm 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221018164047/http://baovanhoa.vn/am-thuc/artmid/2071/articleid/41036/tra-sen-tay-ho-thuc-uong-thanh-tao-cua-nguoi-ha-noi}}</ref>

Sản phẩm Trà sen Tây Hồ được chia làm 2 loại: trà sen truyền thống và trà sen ướp xổi.<ref name=":1">{{Chú thích web|url=https://tienphong.vn/post-1347377.tpo|tựa đề=Nhìn gần quy trình ướp trà sen đắt nhất Việt Nam|tác giả=Nguyễn Trọng Tài|ngày=2021-06-19|website=[[Báo điện tử Tiền Phong]]|ngôn ngữ=vi|archive-url=https://web.archive.org/web/20221019115145/https://tienphong.vn/nhin-gan-quy-trinh-uop-tra-sen-dat-nhat-viet-nam-post1347377.tpo|archive-date=ngày 19 tháng 10 năm 2022|url-status=live|ngày truy cập=2022-10-18}}</ref>

=== Quy trình ===
{{nhiều hình
| width = 270
| image1 = Sen tàn Hồ Tây 3 - NKS.jpg
| alt1 = 
| image2 = LOTUS - panoramio.jpg
| alt2 = 
| footer = Mùa sen cạn và mùa sen nở trên hồ Tây
| direction = vertical
| align = left
}}
Ngày xưa, người Hà Nội ướp trà sen vào ban đêm, khi những bông hoa sen mới hé nở, người ướp thường cho một nhúm chè vào trong hoa, sau đó buộc kín lại. Sáng sớm, tầm năm giờ sáng, họ ra hái những bông hoa này về để có trà uống.<ref name=":14">{{Chú thích web|url=https://haufo.hanoi.gov.vn/van-hoa-du-lich/-/view_content/3906971-thu-thuong-tra-sen-cua-nguoi-ha-thanh.html|tựa đề=Thú thưởng trà sen của người Hà Thành|tác giả=Ngân Hà|ngày=2020-10-12|website=Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Hà Nội|url-status=live|ngày truy cập=2022-10-19|archive-date = ngày 19 tháng 10 năm 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019115144/https://haufo.hanoi.gov.vn/van-hoa-du-lich/-/view_content/3906971-thu-thuong-tra-sen-cua-nguoi-ha-thanh.html}}</ref> Hoa sen chỉ cho hương thơm nhất khi cánh hoa vừa hé nở. Nếu để ánh nắng chiếu vào hoa càng lâu thì hoa càng nhanh mất mùi hương, khi đó ướp vào trà sẽ không còn hương thơm.<ref name=":9">{{Chú thích web|url=https://kinhtedothi.vn/nguoi-giu-nghe-uop-tra-sen-o-tay-ho.html|tựa đề=Người giữ nghề ướp trà sen ở Tây Hồ|tác giả=Thời Nguyễn|họ=|tên=|ngày=2021-05-30|website=Báo Kinh tế đô thị|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2022-10-19|archive-date = ngày 18 tháng 10 năm 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221018125643/https://kinhtedothi.vn/nguoi-giu-nghe-uop-tra-sen-o-tay-ho.html}}</ref>

Ngày nay vào thời điểm cuộc sống hiện đại, công đoạn ướp trà kỳ công và nhiều kiểu hơn trước.<ref name=":14" /> Mỗi năm từ cuối tháng 5 đầu tháng 6 đến khoảng đầu tháng 9, những người làm trà truyền thống ở phường [[Hồng Hà, Hà Nội|Quảng An]], quận [[Tây Hồ (quận)|Tây Hồ]] lại bắt đầu thực hiện từng công đoạn để làm trà sen.<ref name=":0" /><ref>{{Chú thích web|url=https://laodong.vn/xa-hoi/sen-no-ro-nguoi-dan-lam-tra-ho-tay-tat-bat-vao-vu-moi-737023.ldo|tựa đề=Sen nở rộ, người dân làm trà Hồ Tây tất bật vào vụ mới|tác giả=Phạm Đông|tác giả 2=Thái Hà|ngày=2019-06-03|website=[[Lao Động (báo)|Báo Lao Động]]|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2022-10-19|archive-date = ngày 19 tháng 10 năm 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019115150/https://laodong.vn/xa-hoi/sen-no-ro-nguoi-dan-lam-tra-ho-tay-tat-bat-vao-vu-moi-737023.ldo}}</ref><ref>{{Chú thích web|url=https://www.tapchicongthuong.vn/bai-viet/can-canh-thu-hoach-sen-tay-ho-luc-binh-minh-35427.htm|tựa đề=Cận cảnh thu hoạch sen Tây Hồ lúc bình minh|họ=|ngày=2014-06-13|website=Tạp chí Công Thương|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2022-10-19|archive-date = ngày 18 tháng 10 năm 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221018125646/https://www.tapchicongthuong.vn/bai-viet/can-canh-thu-hoach-sen-tay-ho-luc-binh-minh-35427.htm}}</ref> Nhụy sen có những hạt trắng, gọi là "gạo sen", được tách ra dùng để ướp với trà.<ref name=":0" /><ref>{{Chú thích web|url=https://www.tapchicongthuong.vn/bai-viet/tay-ho-mua-sen-no-som-11715.htm|tựa đề=Tây Hồ - mùa sen nở sớm|họ=|ngày=2010-06-07|website=Tạp chí Công Thương|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2022-10-19|archive-date = ngày 19 tháng 10 năm 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019115150/https://www.tapchicongthuong.vn/bai-viet/tay-ho-mua-sen-no-som-11715.htm}}</ref> Việc lấy gạo sen đòi hỏi ở người làm sự cẩn thận và tỉ mỉ cao độ, sao cho gạo sen không bị nát để giữ nguyên được hương, đây cũng được xem là công đoạn khó nhất.<ref>{{Chú thích web|url=https://langngheviet.com.vn/du-lich-lang-nghe/nghe-thuat-uop-tra-sen-tay-ho-thuc-qua-tinh-tuy-cua-nguoi-ha-noi.html33389.html|tựa đề=Nghệ thuật ướp trà sen Tây Hồ: Thức quà tinh túy của người Hà Nội|tác giả=PV|ngày=2022-06-30|website=Tạp chí Làng Nghề Việt Nam|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2022-10-18|archive-date = ngày 18 tháng 10 năm 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221018162547/https://langngheviet.com.vn/du-lich-lang-nghe/nghe-thuat-uop-tra-sen-tay-ho-thuc-qua-tinh-tuy-cua-nguoi-ha-noi.html33389.html}}</ref> Để thu được {{convert|100|g|lb|abbr=on}} gạo sen sẽ cần trung bình khoảng 1000 bông hoa sen như vậy.<ref name=":4" /><ref name=":1" /><ref name=":5">{{Chú thích web|url=https://nhipsonghanoi.hanoimoi.com.vn/tin-tuc/am-thu/819952/tra-sen-ho-tay---tinh-hoa-cua-dat-troi-thang-long|tựa đề=Trà sen hồ Tây - tinh hoa của đất trời Thăng Long|tác giả=Thu Hằng|ngày=2019-02-25|website=[[Hànộimới|Báo Hànộimới]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211023232612/https://nhipsonghanoi.hanoimoi.com.vn/tin-tuc/am-thu/819952/tra-sen-ho-tay---tinh-hoa-cua-dat-troi-thang-long|archive-date=ngày 23 tháng 10 năm 2021|url-status=live|ngày truy cập=2022-10-18}}</ref> Trà sen cần trải qua ít nhất 7 lần ủ và sấy. Cứ một lớp trà rồi đến một lớp mỏng gạo sen, sau cùng phủ một lớp giấy.<ref name=":1" /> Để hương sen càng thơm, người thực hiện sẽ càng phải ướp nhiều lần.<ref name=":1" /> Có thông tin cho rằng để ướp được {{convert|1|kg|lb|abbr=on}} trà sen phải cần tới 1500 bông hoa sen và để mẻ trà có hương sen đủ thơm phải mất tới 21 ngày với 7 lần vào hương và 7 lần sấy.<ref name=":2">{{Chú thích web|url=https://laodongthudo.vn/thuong-hieu-tra-sen-tay-ho-141201.html|tựa đề=Thương hiệu trà sen Tây Hồ|tác giả=Nguyễn Hoa|họ=|tên=|ngày=2022-06-07|website=Báo Lao động thủ đô|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2022-10-18|archive-date = ngày 19 tháng 10 năm 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019115148/https://laodongthudo.vn/thuong-hieu-tra-sen-tay-ho-141201.html}}</ref> Cánh hoa, nhụy hoa và gạo sen cần phải được tách rời.<ref name=":0" /> Theo một tờ báo đưa tin, khi đóng gói trà không được bật quạt để tránh việc bị hương trà bay mất, ngoài ra người đóng gói phải chịu nóng để làm.<ref name=":16">{{Chú thích web|url=https://www.tapchicongthuong.vn/bai-viet/tra-sen-tay-ho-33556.htm|tựa đề=Trà sen Tây Hồ|tác giả=Lê Phương Dung|họ=|ngày=2013-12-30|website=Tạp chí Công Thương|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2022-10-19|archive-date = ngày 19 tháng 10 năm 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019115149/https://www.tapchicongthuong.vn/bai-viet/tra-sen-tay-ho-33556.htm}}</ref> Một số giai thoại cho rằng chỉ những người già và đàn ông mới được đóng gói và hàn gói trà.<ref name=":16" /><ref>{{Chú thích web|url=https://vietnamnet.vn/tra-uop-bong-sen-tuoi-40-nghinbong-dat-khach-651884.html|tựa đề=Trà ướp bông sen tươi 40 nghìn/bông đắt khách|họ=|tên=|ngày=2020-06-26|website=[[VietNamNet]]|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2022-10-19|archive-date = ngày 19 tháng 10 năm 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019115146/https://vietnamnet.vn/tra-uop-bong-sen-tuoi-40-nghinbong-dat-khach-651884.html}}</ref> Để giữ hương trà không bay, người phụ nữ vào những ngày [[Kinh nguyệt|hành kinh]] cũng không được tới gần khu vực này, kể cả những người đang mang thai hay vừa dự [[đám tang]] về.<ref name=":16" />

Ngoài ướp trà sen theo cách truyền thống, nhiều gia đình còn làm trà bông sen (trà ướp sen xổi). Đây là cách ướp đưa trực tiếp chè khô vào bông hoa sen, trung bình mỗi bông sen cần khoảng {{convert|15|đến|20|g|lb}} trà khô.<ref name=":15">{{Chú thích web|url=https://baotintuc.vn/news-20170706132418664.htm|tựa đề=Trà sen Hồ Tây: Nét độc đáo của Thủ đô|tác giả=Lê Phú|họ=|ngày=2017-07-06|website=Báo Tin Tức|ngôn ngữ=vi|archive-url=https://web.archive.org/web/20170714173425/http://baotintuc.vn/news-20170706132418664.htm|archive-date=ngày 14 tháng 7 năm 2017|url-status=live|ngày truy cập=2022-10-19}}</ref> Chọn những bông sen còn búp mới hé mở vào sáng sớm, nhẹ nhàng vén cánh hoa để lộ nhụy, chỉ tách hoa đủ lớn để có chỗ đổ trà vào,<ref name=":15" /> cho vào khoảng 15-20 gam trà. Sau đó, người ướp trà sẽ nhẹ nhàng vuốt lại những cánh hoa về hình dáng ban đầu.<ref name=":15" /> Công đoạn tiếp theo là sử dụng lá sen cắt thành miếng lớn vừa đủ bọc bông hoa lại rồi dùng lạt buộc túm lại ở cuống hoa. Bước cuối cùng, người ướp cắm hoa vào bình và để trong một khoảng thời gian ngắn trước khi bỏ ra sử dụng.<ref name=":15" /> Sau khi trải qua các công đoạn làm, và cần một khoảng thời gian chờ trà lên đủ hương thì sẽ được cho vào ngăn đá [[tủ lạnh]] bảo quản.<ref name=":10" /> Nhiều người nước ngoài tại Việt Nam đã tỏ ra trầm trồ trước nghệ thuật ướp trà cầu kỳ này.<ref name=":5" />

Tuy có cách làm phức tạp nhưng cách bảo quản trà sen lại được cho là khá dễ. Trà ướp theo phương thức truyền thống thì cần hút chân không gói trà và bảo quản nơi khô ráo mát mẻ, tránh ánh nắng mặt trời. Nếu gói trà đã cắt ra uống thì cần cho trà ra hũ thủy tinh đậy kín, hoặc buộc chặt miệng túi, hay dùng kẹp chuyên dụng dành riêng cho túi trà. Với trà sen ướp xổi trong bông sen tươi cần được bảo quản trong tủ đông hoặc ngăn đá tủ lạnh và nên dùng càng sớm càng tốt.<ref name=":4"/><ref>{{Chú thích web|url=https://dantri.com.vn/kinh-doanh/tra-uop-sen-chat-truoc-ngot-sau-gia-10-trieu-dongkg-20210610095105870.htm|tựa đề=Trà ướp sen "chát trước ngọt sau" giá 10 triệu đồng/kg|tác giả=An Chi|họ=|tên=|ngày=2021-06-10|website=[[Báo điện tử Dân Trí]]|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2022-10-19|archive-date = ngày 19 tháng 6 năm 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210619094434/https://dantri.com.vn/kinh-doanh/tra-uop-sen-chat-truoc-ngot-sau-gia-10-trieu-dongkg-20210610095105870.htm}}</ref>

=== Pha và thưởng trà ===
{{nhiều hình
| width = 400
| image1 = Chén trà sen.jpg
| alt1 = 
| image2 = Ấm trà sen.jpg
| alt2 = 
| footer = Trà sen Tây Hồ được pha tại quán nghệ nhân Nguyễn Thị Hiền. Trà được rót vào những chiếc ly thủy tinh lót cánh hoa sen và được thưởng thức cùng với bánh rán mật hoặc kẹo lạc, kẹo dồi.
| direction = vertical
| align = right
}}

Thức uống này nên được pha trong ấm đất nung truyền thống, đặc biệt là loại [[ấm tử sa]], tuy nhiên cũng thể sử dụng ấm thủy tinh, ấm sứ. Trước khi pha trà, người pha cần tráng nóng ấm chén bằng nước sôi. Người uống cần tách nhẹ nhàng cánh hoa sen để lấy trà bên trong. Cho trà vào khay tre và chỉ dùng trà để pha. Sau đó chậm rãi gạt trà vào ấm, ủ trong ấm 3 phút để hơi nóng của ấm đánh thức hương thơm của trà.<ref name=":20" /> Nước được đun sôi già, nằm nhiệt ở nhiệt độ khoảng 80 – 85 độ C<ref name=":20" /> được rót từng ít đến một nửa ấm để hãm trà, sau đó lại chế tiếp.<ref name=":6" /> Trà được ngâm từ 30 giây đến 1 phút, vị đậm có thể tùy chỉnh dựa vào thời gian lâu hơn.<ref name=":20" /> Bước cuối cùng, trà được rót từ ấm ra chén tống (chén chuyên trà), rồi rót sang các chén quân (còn gọi là chén nhỏ) để thưởng thức. Một bông trà sen xổi có thể pha khoảng 2 đến 7 lần nước, tùy theo loại trà bên trong.<ref name=":20" />

Ấm trà sen Tây Hồ hoàn chỉnh thường có màu nước xanh trong xen lẫn vàng cốm, có hương sen thơm kết hợp hương [[cốm]] non. Vị trà mới uống sẽ có vị chan chát nhẹ, sau đó là vị ngọt thơm nơi đầu lưỡi và lan xuống cổ họng.<ref name=":4" /> Trà sen Tây Hồ thường có công dụng đem lại tinh thần phấn chấn.<ref name=":10" />

== Nghề ướp trà ==
Nghề ướp trà sen có từ rất lâu đời, chủ yếu đến từ người dân các làng cổ gồm: [[Quảng Bá]], Tây Hồ và [[Nghi Tàm]]. Từ khi quận Tây Hồ được thành lập, địa bàn [[phường Quảng An]] là nơi tập trung nhiều hộ ướp trà sen nhất là khu đất của làng Quảng Bá cũ.<ref>{{Chú thích web|url=https://bnews.vn/tra-uop-hoa-sen-tinh-hoa-am-thuc-nguoi-trang-an/198578.html|tựa đề=Trà ướp hoa sen, tinh hoa ẩm thực người Tràng An|tác giả=Đức Hạnh|họ=|tên=|ngày=2021-06-08|website=[[TTXVN|Thông tấn Xã Việt Nam]]|ngôn ngữ=vi|archive-url=https://web.archive.org/web/20221019115145/https://bnews.vn/tra-uop-hoa-sen-tinh-hoa-am-thuc-nguoi-trang-an/198578.html|archive-date=ngày 19 tháng 10 năm 2022|url-status=live|ngày truy cập=2022-10-19}}</ref> Theo một ước tính năm 2012 của ông Vũ Hoa Thảo, Chủ nhiệm [[hợp tác xã]] Quảng An cho biết tổng diện tích mà phường này còn khoảng hơn 15 [[Hecta|ha]] chia đều cho 4 hồ, đầm là hồ Đầu Đồng, hồ Thủy Sứ, đầm Trị và ao Chùa. Vào mùa sen nở, mỗi ngày 4 hồ này cho thu hoạch xấp xỉ 10000 bông hoa.<ref name=":21">{{Chú thích web|url=https://www.anninhthudo.vn/post-142820.antd|tựa đề=Duyên trà sen Tây Hồ|tác giả=Quỳnh Vân|ngày=2012-08-07|website=Báo Điện tử An ninh Thủ đô|ngôn ngữ=vi|ngày lưu trữ=2022-11-26|url-status=live|ngày truy cập=2022-11-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20221126053930/https://www.anninhthudo.vn/duyen-tra-sen-tay-ho-post142820.antd}}</ref> Tuy vậy theo ông Thảo, số hoa này cũng có lúc không đủ cung cấp cho 14 hộ dân còn giữ nghề trong làng Quảng An vào thời điểm đó.<ref name=":21" />

Muốn ướp được trà sen đảm bảo chất lượng, người ướp không những phải am hiểu nghề nghiệp mà còn phải hiểu được tính chất của hoa sen.<ref name=":7" /> Nhiều gia đình làm trà sen như một nghề truyền thống.<ref name=":12">{{Chú thích web|url=https://danviet.vn/ky-uc-ha-noi-luu-luyen-tra-sen-ho-tay-20220920145548371.htm|tựa đề=Ký ức Hà Nội: Lưu luyến trà sen Hồ Tây|tác giả=Hoa Lê|họ=|ngày=2022-09-22|website=[[Dân Việt (báo)|Báo Dân Việt]]|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2022-10-19|archive-date = ngày 18 tháng 10 năm 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221018125646/https://danviet.vn/ky-uc-ha-noi-luu-luyen-tra-sen-ho-tay-20220920145548371.htm}}</ref> Báo [[Lao Động (báo)|''Lao động'']] cho rằng nghề làm trà sen không chỉ là sự mưu sinh trong cuộc sống mà còn là cách người dân ở đây lưu giữ nét văn hóa truyền thống, lưu giữ giá trị tinh hoa của làng nghề.<ref name=":7">{{Chú thích web|url=https://laodong.vn/xa-hoi/tra-sen-ho-tay-thuc-qua-tinh-tuy-cua-nguoi-ha-noi-809891.ldo|tựa đề=Trà sen Hồ Tây: Thức quà tinh túy của người Hà Nội|tác giả=Thanh Thanh|tác giả 2=Thu Hiền|ngày=2020-06-06|website=[[Lao Động (báo)|Báo Lao Động]]|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2022-10-19|archive-date = ngày 18 tháng 10 năm 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221018125646/https://laodong.vn/xa-hoi/tra-sen-ho-tay-thuc-qua-tinh-tuy-cua-nguoi-ha-noi-809891.ldo}}</ref> Họ giữ nghề bằng cách giữ những nét tinh hoa và mùi hương trong sản phẩm làm ra.<ref>{{Chú thích web|url=https://kinhtedouong.vn/ha-noi-giu-vung-thuong-hieu-tra-sen-tay-ho-tinh-hoa-tra-viet-91210.html|tựa đề=Hà Nội: Giữ vững thương hiệu trà sen Tây Hồ tinh hoa trà Việt|tác giả=Phi Long|tác giả 2=Hương Trà|ngày=2022-07-12|website=Kinh tế đồ uống|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2022-10-19|archive-date = ngày 18 tháng 10 năm 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221018130329/https://kinhtedouong.vn/ha-noi-giu-vung-thuong-hieu-tra-sen-tay-ho-tinh-hoa-tra-viet-91210.html}}</ref>

Ông Ngô Văn Xiêm được biết tới là một trong số nghệ nhân ít ỏi còn lại của làng Quảng An còn giữ nghề ướp trà sen theo lối truyền thống. Ông kể rằng gia đình ông đã có 5 đời làm trà sen.<ref name=":9" /> Báo ''[[Tuổi Trẻ (báo)|Tuổi trẻ]]'' cho rằng ông Xiêm là người cuối cùng làm nghề ướp trà sen.<ref>{{Chú thích web|url=https://tuoitre.vn/news-621247.htm|tựa đề=Người cuối cùng làm nghề ướp trà sen|tác giả=Quang Thế|họ=|tên=|ngày=2014-07-13|website=[[Tuổi Trẻ (báo)|Tuổi Trẻ Online]]|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2022-10-19|archive-date = ngày 19 tháng 10 năm 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019115150/https://tuoitre.vn/nguoi-cuoi-cung-lam-nghe-uop-tra-sen-621247.htm}}</ref> Thời xưa việc ướp trà sen chỉ để uống, thiết đãi khách và làm quà biếu.<ref name=":9" /> Cho tới khi nền kinh tế thị trường phát triển, nhiều người tìm đến trà sen như một món quà quý để làm quà biếu, nhu cầu tăng cao nên ông mới phát triển nghề của gia đình.<ref name=":9" /> Một người khác cho rằng nghề làm trà sen tuy đã có nhiều thay đổi so với truyền thống nhưng vẫn mang "hương sắc đặc trưng".<ref name=":10" /> Một gia đình tại phường Quảng An cũng có truyền thống 70 năm làm trà ướp sen thượng hạng.<ref>{{Chú thích web|url=https://toquoc.vn/ha-noi-mot-gia-dinh-suot-70-nam-lam-tra-uop-sen-thuong-hang-gia-len-den-chuc-trieu-dong-kg-20210408091719945.htm|tựa đề=Hà Nội: Một gia đình suốt 70 năm làm trà ướp sen thượng hạng, giá lên đến chục triệu đồng/kg|tác giả=Minh Khánh|họ=|ngày=2021-06-17|website=Báo điện tử Tổ Quốc|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2022-10-19|archive-date = ngày 2 tháng 8 năm 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210802030337/https://toquoc.vn/ha-noi-mot-gia-dinh-suot-70-nam-lam-tra-uop-sen-thuong-hang-gia-len-den-chuc-trieu-dong-kg-20210408091719945.htm}}</ref> Cũng tại đây, một nghệ nhân gần 100 tuổi vẫn tự tay chọn hoa, tách gạo, thực hiện từng công đoạn ướp trà sen. Nhiều lần sản phẩm mà bà làm ra đã được gửi đi sang [[Hoa Kỳ|Mỹ]], [[Anh]], [[Nhật Bản|Nhật]].<ref>{{Chú thích web|url=https://thoibaotaichinhvietnam.vn/nghe-nhan-nguyen-thi-dan-96-tuoi-van-say-nghe-uop-tra-sen-68691.html|tựa đề=Nghệ nhân Nguyễn Thị Dần: 96 tuổi vẫn say nghề ướp trà sen|tác giả=Thục Nhi|họ=|tên=|ngày=2019-10-31|website=Thời báo Tài chính Việt Nam|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2022-10-19|archive-date = ngày 19 tháng 10 năm 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019115145/https://thoibaotaichinhvietnam.vn/nghe-nhan-nguyen-thi-dan-96-tuoi-van-say-nghe-uop-tra-sen-68691.html}}</ref>
{{clear}}

== Sản phẩm trên thị trường ==
Xa xưa, trà sen được cho là hiếm, chỉ [[Hoàng đế|vua chúa]] hoặc [[quan lại]], quý tộc mới được uống. Ngày nay, trà sen đã có cơ hội được lan tỏa rộng rãi trên thị trường.<ref name=":11" /> Sản phẩm này thường bán ở phố [[Phố Hàng Điếu|Hàng Điếu]]<ref>{{Chú thích web|url=https://www.tapchicongthuong.vn/bai-viet/lan-man-sen-tay-ho-23480.htm|tựa đề=Lan man sen Tây hồ|họ=|ngày=2014-07-02|website=Tạp chí Công Thương|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2022-10-19|archive-date = ngày 18 tháng 10 năm 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221018125647/https://www.tapchicongthuong.vn/bai-viet/lan-man-sen-tay-ho-23480.htm}}</ref> (cửa hiệu Ninh Hương), hoặc trên hàng Than (trong các mâm tráp ăn hỏi). Trà sen Tây Hồ được xem là loại trà có giá thành đắt đỏ trên thị trường Việt Nam do sự cầu kì, phức tạp trong cách chế biến.<ref name=":2" /> Tại thời điểm năm 2019 đến năm 2022, trà sen khô có giá từ 8 triệu, thậm chí là 10 triệu đồng/kg.<ref name=":2" /><ref>{{Chú thích web|url=https://www.phunuonline.com.vn/tra-sen-tay-ho-gia-10-trieu-dong-kg-co-gi-dac-biet-a136767.html|tựa đề=Trà sen Tây Hồ giá 10 triệu đồng/kg có gì đặc biệt?|tác giả=An Vũ|ngày=2019-07-07|website=Báo Điện tử Phụ Nữ Thành phố Hồ Chí Minh|url-status=live|ngày truy cập=2022-10-19|archive-date = ngày 18 tháng 1 năm 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118022400/https://www.phunuonline.com.vn/tra-sen-tay-ho-gia-10-trieu-dong-kg-co-gi-dac-biet-a136767.html}}</ref> Tuy giá cao nhưng do cách làm thủ công, tốn nhiều thời gian nên số lượng trà làm theo cách truyền thống không nhiều.<ref name=":2" /> Hiện tượng hàng kém, không đảm bảo chất lượng được kinh doanh tràn lan trên thị trường cũng gây nên hiện tượng loạn giá trà sen Tây Hồ.<ref>{{Chú thích web|url=https://congthuong.vn/loan-gia-tra-sen-ho-tay-181395.html|tựa đề=Loạn giá trà sen Hồ Tây|tác giả=Phạm Tiệp|họ=|tên=|ngày=2022-06-27|website=Báo Công Thương điện tử|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2022-10-19|archive-date = ngày 18 tháng 10 năm 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221018163140/https://congthuong.vn/loan-gia-tra-sen-ho-tay-181395.html}}</ref>

Tuy là đặc sản nổi tiếng ở Hà Nội nhưng mỗi năm trà sen Tây Hồ chỉ có một mùa sản phẩm.<ref>{{Chú thích web|url=https://www.tapchicongthuong.vn/bai-viet/tinh-mo-ben-tach-tra-sen-tay-ho-63004.htm|tựa đề=Tinh mơ bên tách trà sen Tây Hồ|họ=|ngày=2019-06-05|website=Tạp chí Công Thương|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2022-10-19|archive-date = ngày 9 tháng 6 năm 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190609235601/http://tapchicongthuong.vn/bai-viet/tinh-mo-ben-tach-tra-sen-tay-ho-63004.htm}}</ref> Vì vậy mỗi mùa sen Tây Hồ nở rộ, người dân Hà Nội thường tranh thủ mua trà về dùng dần hoặc tích trữ, thậm chí nhiều người còn chốt đơn với số lượng lớn.<ref name=":3" /> Bên cạnh đó, vào thời điểm chính vụ, một số người tiêu dùng cũng thường mua bông sen từ sáng sớm về để tự ướp trà. Nhiều khách hàng đứng chờ tại đầm sen từ sáng sớm, nhưng không phải ai cũng mua được.<ref>{{Chú thích web|url=https://tuoitre.vn/news-20220703190106047.htm|tựa đề=Chi tiền triệu vẫn khó mua sen hồ Tây|tác giả=Nguyên Bảo|họ=|tên=|ngày=2022-07-04|website=[[Tuổi Trẻ (báo)|Tuổi Trẻ Online]]|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2022-10-18|archive-date = ngày 19 tháng 10 năm 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019115148/https://tuoitre.vn/chi-tien-trieu-van-kho-mua-sen-ho-tay-20220703190106047.htm}}</ref> Trong thời điểm [[Đại dịch COVID-19 tại Việt Nam|đại dịch COVID-19]] có nhiều diễn biến phức tạp, trà sen Tây Hồ mất đi nhiều dịp được quảng bá tại các hội chợ, gian hàng ẩm thực của thành phố, nhưng nhờ có sự phát triển của công nghệ thông tin mà loại trà này đã kết nối người làm trà và khách hàng ở nhiều nơi khắp Việt Nam.<ref name=":0" />

Để phục vụ thị hiếu mới, từ những năm 2019, người dân ướp trà tại nhiều nơi rộ lên làm trà ướp sen xổi.<ref name=":10" /> Trước đây một số thực khách có niềm yêu thích đặc biệt với trà sen chỉ dùng thức uống này theo cách ướp truyền thống, nhưng sau khi dùng thử trà ướp xổi, họ nhận thấy chất lượng không kém hơn đáng kể, kết hợp với việc giá thành hợp lý nên đã có xu hướng chuyển dần sang dùng trà ướp xổi.<ref name=":8" /> Thức uống này có thể bảo quản quanh năm, đặc biệt dành cho [[Tết Nguyên Đán|dịp Tết]] khi nhu cầu tiêu dùng tăng cao.<ref name=":10" />

Trà sen Quảng Bá cũng là nguồn cung cấp nguyên liệu cho các quán trà người Việt ở [[Quận 5, Paris|quận 5]], [[Paris]] của nước [[Pháp]].<ref name=":21" />

== Ảnh hưởng văn hóa ==
{{nhiều hình
| width = 400
| image1 = Đầm sen Tây Hồ 2.JPG
| alt1 = 
| image2 = Đầm sen Tây Hồ.JPG
| alt2 = 
| footer = Đầm sen Tây Hồ một ngày chính hạ (tháng 6 năm 2021, ảnh trên) và chớm thu (tháng 9 năm 2022, ảnh dưới). Quan sát rất hiếm thấy hoa sen nở trên hồ, ngay cả giữa mùa sen, vì các bông chớm nở đã được chủ vườn thu hái để bán cho người làm trà từ rạng sáng. Đây là điều rất khác với những đầm sen trồng lấy hạt (còn gọi là ''hoa quỳ'', ''sen quỳ'') thường gặp ở nhiều địa phương với hoa nở bạt ngàn trên hồ.
| direction = vertical
| align = right
}}

Trà sen Tây Hồ được xem là một trong những thức uống đặc sản của nền văn hóa trà Việt Nam.<ref name=":6">{{Chú thích web|url=https://vovworld.vn/vi-VN/content/NTg1MTcw.vov|tựa đề=Trà ướp hương Sen Tây Hồ: Phong vị thanh tao đất Hà Thành|tác giả=Hà Linh|ngày=2018-08-10|website=[[Đài Tiếng nói Việt Nam|Báo Điện tử Đài Tiếng nói Việt Nam]]|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2022-10-18|archive-date = ngày 19 tháng 10 năm 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019115153/https://vovworld.vn/vi-VN/huong-vi-que-nha/tra-uop-huong-sen-tay-ho-phong-vi-thanh-tao-dat-ha-thanh-669137.vov}}</ref> Tuy vậy, không phải ngẫu nhiên mà trà sen Hồ Tây trở thành một thức uống nổi tiếng tại Hà Nội, điều này được thể hiện bởi sự cầu kì và tỉ mỉ trong từng công đoạn chế biến.<ref name=":7" /> Trà ướp hương sen được coi là loại trà có tính lịch sử bởi có nguồn gốc từ lâu đời, đồng thời còn là khởi nguồn của nhiều loại trà ướp hương khác.<ref name=":19" /> Đây cũng là minh chứng cho thời kỳ hoàng kim của nghệ thuật ướp trà đạt đến đỉnh cao.<ref name=":19" /> Báo [[Tuổi Trẻ (báo)|''Tuổi trẻ'']] cho rằng chỉ ở đây [Tây Hồ] mới làm ra được loại trà sen có dư vị thơm ngon nhất tại Việt Nam.<ref>{{Chú thích web|url=https://dulich.tuoitre.vn/news-612068.htm|tựa đề=Sen vào hạ|tác giả=Trang Phan|họ=|tên=|ngày=2014-06-10|website=[[Tuổi Trẻ (báo)|Tuổi Trẻ Online]]|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2022-10-19|archive-date = ngày 19 tháng 10 năm 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019115655/https://dulich.tuoitre.vn/sen-vao-ha-612068.htm}}</ref> Nghệ thuật ướp trà sen cũng đã trở thành nét văn hóa mang hương vị ẩm thực Hà Nội.<ref name=":6" /> Trà sen Tây Hồ còn có biệt danh là "Thiên Cổ Đệ Nhất Trà".<ref name=":17" /><ref name=":12" /><ref>{{Chú thích web|url=https://thanhnien.vn/post-1039061.html|tựa đề=Thiên cổ đệ nhất trà ướp sen Tây Hồ...|tác giả=Hồ Hoàng Dương|ngày=2021-02-20|website=[[Thanh Niên (báo)|Báo Thanh Niên]]|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2022-10-19|archive-date = ngày 19 tháng 10 năm 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019115653/https://thanhnien.vn/thien-co-de-nhat-tra-uop-sen-tay-ho-post1039061.html}}</ref> Hàng năm, mỗi khi tới mùa sen nở là quận Tây Hồ lại vào mùa ướp trà, thu hút khách du lịch đến thưởng thức và trải nghiệm.<ref name=":12" /> Không chỉ người Việt mà nhiều du khách quốc tế cũng có mong muốn được uống thức uống này và thậm chí họ còn muốn được tận tay trải nghiệm ướp trà sen cùng các nghệ nhân ở đây.<ref name=":12" /> Tại [[Đồng Tháp]], nơi được mệnh danh là xứ sở sen hồng, lãnh đạo tỉnh đã "đặt hàng" một người viết bài đem trà sen Tây Hồ "ghép đôi" với sen [[Đồng Tháp Mười]], nhưng có ý kiến cho rằng sản phẩm thu được khó có thể gọi là "trà sen".<ref>{{Chú thích web|url=https://vneconomy.vnkhi-tra-sen-khong-con-la-cua-hiem.htm/|tựa đề=Khi trà sen không còn là của hiếm|tác giả=Hà Vũ|họ=|tên=|ngày=2019-07-31|website=Nhịp sống kinh tế Việt Nam & Thế giới|ngôn ngữ=vi|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20221019160437/https://vneconomy.vn/khi-tra-sen-khong-con-la-cua-hiem.htm|ngày lưu trữ=2022-10-19|url-status=live|ngày truy cập=2022-10-19}}</ref>

Báo [[Công an nhân dân (báo)|''Công an nhân dân'']] cũng cho biết nhạc sĩ [[Trịnh Công Sơn]] đã từng nài nỉ người quen mua hộ bằng được {{convert|2|kg|lb|abbr=on}} trà sen Tây Hồ để mang vào miền Nam thiết đãi bạn bè. Một nghệ nhân ướp trà đã bán cho ông với giá rẻ nhưng vẫn lên tới 2 triệu đồng trên {{convert|1|kg|lb|abbr=on}} vào thời điểm đó.<ref>{{Chú thích web|url=https://cand.com.vn/doi-song-van-hoa/Huong-sen-Tay-Ho-i331864/|tựa đề=Hương sen Tây Hồ|tác giả=Lê Thị Hoài Anh|ngày=2013-08-02|website=[[Công an nhân dân (báo)|Báo Công an nhân dân điện tử]]|url-status=live|ngày truy cập=2022-10-19|archive-date = ngày 19 tháng 10 năm 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019115653/https://cand.com.vn/doi-song-van-hoa/Huong-sen-Tay-Ho-i331864/}}</ref> Đài Truyền hình Nhật Bản [[TBS Television (Japan)|TBS]] quyết định làm phim tài liệu về sen Tây Hồ, trong đó có chi tiết nghi lễ ướp và pha trà sen từ lúc còn là bông hoa hé nở đến khi bưng chén trà lên mời những vị khách.<ref>{{Chú thích web|url=http://hanoimoi.com.vn/Tin-tuc/1000_nam_thang_long/21551/chen-tra-7911;-gi7919;a-tay-h7891;|tựa đề=Chén trà ủ giữa Tây Hồ|tác giả=Anhthu|ngày=2004-08-07|website=[[Hànộimới|Báo Hànộimới]]|url-status=live|ngày truy cập=2022-10-19|archive-date = ngày 19 tháng 10 năm 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019115653/http://hanoimoi.com.vn/Tin-tuc/1000_nam_thang_long/21551/chen-tra-7911;-gi7919;a-tay-h7891;}}</ref> Trà sen Tây Hồ còn trở thành một trong những sản phẩm quảng bá ẩm thực trong chương trình "Giao lưu Văn hóa Ẩm thực Hà Nội với bạn bè quốc tế" khai mạc ngày 16 tháng 6 năm 2017 tại Hà Nội.<ref>{{Chú thích web|url=http://nguoilambao.vn/bao-chi-truyen-thong/tra-sen-ho-tay-sanh-vai-cung-am-thuc-quoc-te-n5855.html|tựa đề=Trà sen Hồ Tây sánh vai cùng ẩm thực quốc tế|tác giả=Phạm Dịu|họ=|tên=|ngày=2020-04-22|website=Người làm báo|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2022-10-19|archive-date = ngày 19 tháng 10 năm 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019115655/https://nguoilambao.vn/bao-chi-truyen-thong/tra-sen-ho-tay-sanh-vai-cung-am-thuc-quoc-te-n5855.html}}</ref>

Theo dòng thời gian và lịch sử, việc thưởng trà sen từng có giai đoạn gần như bị lãng quên, nhưng từ những năm cuối thập niên 2010 phong trào này lại phát triển mạnh mẽ.<ref name=":19">{{Chú thích web|url=https://vovgiaothong.vn/tra-sen-ho-tay-ve-dep-tuong-bi-lang-quen-cua-ha-noi-d25500.html|tựa đề=Trà sen Hồ Tây: Vẻ đẹp tưởng 'bị lãng quên' của Hà Nội|ngày=2018-07-20|website=[[Đài Tiếng nói Việt Nam|Báo Điện tử Đài Tiếng nói Việt Nam]]|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2022-10-19|archive-date = ngày 19 tháng 10 năm 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019115744/https://vovgiaothong.vn/tra-sen-ho-tay-ve-dep-tuong-bi-lang-quen-cua-ha-noi-d25500.html}}</ref> Tờ ''[[VnExpress]]'' cũng khẳng định việc thưởng trà cũng là "nghệ thuật" trong đó đòi hỏi người thưởng trà "phải tinh tế" mới có thể cảm nhận hết "nét thanh tao" trong chén trà.<ref name=":20">{{Chú thích web|url=https://vnexpress.net/nghe-thuat-thuong-tra-sen-tay-ho-cua-nguoi-ha-noi-4230342.html|tựa đề=Nghệ thuật thưởng trà sen Tây Hồ của người Hà Nội|tác giả=Ngân Dương|họ=|ngày=2021-02-18|website=[[VnExpress]]|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2022-10-18|archive-date = ngày 26 tháng 10 năm 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211026224231/https://vnexpress.net/nghe-thuat-thuong-tra-sen-tay-ho-cua-nguoi-ha-noi-4230342.html}}</ref> Tờ ''[[Hànộimới|Hà Nội Mới]]'' khẳng định trà sen Tây Hồ là một đặc sản đã trở thành niềm tự hào của người Hà Nội. Tờ báo này cũng cho rằng không ở nơi nào trên thế giới có trà sen, đồng thời nói rằng người Hà Nội coi trà sen là một "báu vật" để nâng niu.<ref name=":5" /> Theo báo [[Nhân Dân (báo)|''Nhân Dân'']], trà sen Tây Hồ đặc biệt và có sự khác biệt với những loại trà khác bởi "sự thanh tao, thuần khiết chứ không nồng". Nhà báo Anh Phương còn cho biết những người [[Việt kiều]] xa quê hương lâu năm khi uống trà sen thường cảm thấy nhớ quê hương như "một phần tinh thần, cốt cách dân tộc khó có thể quên".<ref name=":10" /> Nhà báo Phương Dung đến từ [[Kênh Truyền hình Quốc phòng Việt Nam]] cho biết trà sen Tây Hồ khá hiếm và đắt, bà còn nhấn mạnh thức uống này hẳn "không dành cho những ai không biết thưởng thức".<ref>{{Chú thích web|url=https://giaoducthoidai.vn/post-599393.html|tựa đề=Trà sen Hồ Tây: Món quà tinh túy của người Hà Nội|tác giả=Tùng Bách|ngày=2022-07-04|website=Báo Giáo dục và Thời đại Online|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2022-10-19|archive-date = ngày 19 tháng 10 năm 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019115702/https://giaoducthoidai.vn/tra-sen-ho-tay-mon-qua-tinh-tuy-cua-nguoi-ha-noi-post599393.html}}</ref>

Ủy ban Nhân dân quận [[Tây Hồ (quận)|Tây Hồ]] cho biết ướp trà sen là nghề truyền thống lâu đời của người dân phường [[Hồng Hà, Hà Nội|Quảng An]].<ref>{{Chú thích web|url=https://tuoitre.vn/news-20171006150300544.htm|tựa đề=Hà Nội: Quận Tây Hồ xây dựng không gian thưởng thức trà sen|họ=|tên=|ngày=2017-10-06|website=[[Tuổi Trẻ (báo)|Tuổi Trẻ Online]]|ngôn ngữ=vi|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20221019104838/https://tuoitre.vn/news-20171006150300544.htm|ngày lưu trữ=2022-10-19|url-status=bot: unknown|ngày truy cập=2022-10-19}}</ref> Năm 2012, thương hiệu Trà sen Quảng An do 14 gia đình và cơ sở làm nghề ướp đã chính thức trở thành nhãn hiệu được [[Cục Sở hữu trí tuệ (Việt Nam)|Cục Sở hữu trí tuệ]] ([[Bộ Khoa học và Công nghệ (Việt Nam)|Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam]]) công nhận.<ref>{{Chú thích web|url=https://nhipsonghanoi.hanoimoi.com.vn/tin-tuc/du-lich/63/tra-sen-tay-ho-tinh-hoa-am-thuc-trang-an|tựa đề=Trà sen Tây Hồ, tinh hoa ẩm thực Tràng An|ngày=2013-10-02|website=[[Hànộimới|Báo Hànộimới]]|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20221019160608/https://nhipsonghanoi.hanoimoi.com.vn/tin-tuc/du-lich/63/tra-sen-tay-ho-tinh-hoa-am-thuc-trang-an|ngày lưu trữ=2022-10-19|url-status=live|ngày truy cập=2022-10-19}}</ref>

== Vấn đề hiện tại ==
=== Giữ nghề truyền thống ===
Mặc dù nghề ướp trà sen của phường Quảng An ngày càng có chỗ đứng vững trên thị trường [[kinh tế Việt Nam]], tuy nhiên khi nhắc đến việc gìn giữ nghề truyền thống, các nghệ nhân trong làng vẫn gặp nhiều vướng mắc.<ref name=":2" /> Điều này được cho là từ những năm đầu thập niên 2020, vùng nguyên liệu làm trà sen bị thu hẹp, nguyên liệu khan hiếm, giá cả tăng cao khiến người làm trà gặp nhiều khó khăn, thậm chí đã có không ít gia đình đã phải chuyển nghề khác. Phương pháp ướp trà thủ công cầu kỳ, vất vả khiến thế hệ trẻ bị áp lực.<ref name=":2" /> Ngoài ra, [[hệ sinh thái]] của nhiều đầm sen cũng gặp tình trạng nghiêm trọng như đầm Thủy Sứ có thời điểm mọc vài nghìn bông sen mỗi ngày, nhưng đã dần bị chết khô do nguồn nước ô nhiễm.<ref>{{Chú thích web|url=https://nhandan.vn/post-269408.html|tựa đề=Nỗi niềm sen Tây Hồ|tác giả=Giang Nam|ngày=2016-08-09|website=[[Nhân Dân (báo)|Báo Nhân dân]]|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2022-11-26|archive-date=2022-11-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20221126043219/https://nhandan.vn/noi-niem-sen-tay-ho-post269408.html}}</ref> Một nguyên nhân khác được kể đến như tốc độ [[đô thị hóa]] nhanh chóng cũng khiến việc mở rộng sản xuất trà sen Quảng An gặp rất nhiều khó khăn.<ref>{{Chú thích web|url=https://nhandan.vn/post-391569.html|tựa đề=Cho hương sen Tây Hồ mãi lan tỏa|tác giả=Chí Dũng|ngày=2012-09-07|website=[[Báo Nhân Dân điện tử]]|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2022-10-19|archive-date = ngày 19 tháng 10 năm 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019115656/https://nhandan.vn/cho-huong-sen-tay-ho-mai-lan-toa-post391569.html}}</ref>

Tuy đã trở thành nét đặc sắc trong văn hóa ẩm thực Hà Nội nhưng một số nghệ nhân tỏ ra lo lắng việc trà sen Tây Hồ sẽ dần bị mai một. Để giữ nghề, những nghệ nhân luôn ý thức truyền dạy cho các con cháu của họ niềm đam mê với nghề ngay từ khi còn nhỏ.<ref name=":2" /> Số lượng sen trên [[hồ Tây]] mỗi ngày một thưa thớt cũng khiến nhiều người làm trà sử dụng những loại sen từ các vùng khác để làm trà sen "ướp xổi" do lợi nhuận, ảnh hưởng đến nhiều người tiêu dùng dễ mua phải sản phẩm không đảm bảo chất lượng.<ref name=":8" />

Cách làm trà sen ướp xổi những năm đầu thập niên 2020 có xu hướng tăng dần. Đây là cách làm tuy không cầu kỳ và đòi hỏi nhiều công đoạn như trà sen truyền thống, không phải trải qua nhiều khâu và thời gian ủ lâu ngày như trước mà hiệu quả đem lại cao hơn.<ref name=":10" /><ref>{{Chú thích web|url=https://dangcongsan.vn/anh/tra-sen-ho-tay--net-van-hoa-thanh-tao-cua-nguoi-ha-noi-194792.html|tựa đề=Trà sen Hồ Tây - Nét văn hóa thanh tao của người Hà Nội|ngày=2013-07-12|website=Báo điện tử Đảng Cộng Sản Việt Nam|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2022-10-19|archive-date = ngày 19 tháng 10 năm 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019115655/https://dangcongsan.vn/anh/tra-sen-ho-tay--net-van-hoa-thanh-tao-cua-nguoi-ha-noi-194792.html}}</ref><ref>{{Chú thích web|url=http://sovhtt.hanoi.gov.vn/nghe-thuat-uop-tra-sen-net-dep-van-hoa-cua-nguoi-ha-noi/|tựa đề=Nghệ thuật ướp trà sen – nét đẹp văn hóa của người Hà Nội|tác giả=Mai Chi|ngày=2021-05-02|website=Cổng thông tin Sở Văn Hóa Thể Thao Hà Nội|ngôn ngữ=vi-VN|url-status=live|ngày truy cập=2022-10-19|archive-date = ngày 19 tháng 10 năm 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019115654/http://sovhtt.hanoi.gov.vn/nghe-thuat-uop-tra-sen-net-dep-van-hoa-cua-nguoi-ha-noi/}}</ref> Tuy nhiên, báo [[Nhân Dân (báo)|''Nhân Dân'']] cho rằng việc làm theo phong trào, bán theo thời vụ nhưng vẫn gắn nhãn trà sen hồ Tây khiến danh tiếng thức uống này bị ảnh hưởng rất nhiều.<ref name=":10" /> Một số người cũng lợi dụng hương liệu tạo mùi để đánh lừa người tiêu dùng.<ref name=":10" />

=== Cải tiến và mở rộng ===
Kế thừa phương pháp ướp trà truyền thống, một chủ thương hiệu trà sen đã kết hợp với hệ thống sấy điện hiện đại trong quá trình ướp trà sen, qua đó phần nào rút ngắn thời gian ướp trà mỗi lần xuống còn khoảng 1 ngày rưỡi đến 2 ngày, đồng thời giữ được nước trà sánh vàng, không bị đỏ do thời gian sấy kéo dài như phương pháp truyền thống.<ref name=":13">{{Chú thích web|url=https://vtc.vn/tra-sen-ho-tay-tinh-hoa-am-thuc-ha-thanh-ar292826.html|tựa đề=Trà sen Hồ Tây: Tinh hoa ẩm thực Hà Thành|tác giả=Cường Nguyễn|họ=|tên=|ngày=2016-12-14|website=[[VTC News|Báo điện tử VTC News]]|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2022-10-19|archive-date = ngày 18 tháng 10 năm 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221018162550/https://vtc.vn/tra-sen-ho-tay-tinh-hoa-am-thuc-ha-thanh-ar292826.html}}</ref>

Năm 2017, quận [[Tây Hồ (quận)|Tây Hồ]] đã từng đề ra kế hoạch sẽ xây dựng không gian thưởng thức trà sen Tây Hồ, tìm hiểu về trà sen, phương thức ướp trà sen.<ref name=":18">{{Chú thích web|url=https://vtv.vn/news-20171006144045779.htm|tựa đề=Hà Nội: Sẽ sớm có không gian thưởng thức trà sen Hồ Tây|tác giả=Minh Đức|họ=|tên=|ngày=2017-10-06|website=[[Báo điện tử VTV|Báo điện tử của Đài Truyền hình Việt Nam]]|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2022-10-19|archive-date = ngày 19 tháng 10 năm 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019115656/https://vtv.vn/doi-song/ha-noi-se-som-co-khong-gian-thuong-thuc-tra-sen-ho-tay-20171006144045779.htm}}</ref> Theo đề án này, vào mùa sen nở, du khách có thể thưởng trà, tìm hiểu về trà sen, ngắm sen, chụp ảnh. Còn khi vào mùa sen cạn, nơi này có thể tổ thức các hoạt động nghệ thuật dân gian [[quan họ]], [[chầu văn]], [[ca trù]], [[múa rối nước]].<ref name=":18" /> Ủy ban nhân dân quận Tây Hồ đã phê duyệt đề án Trung tâm giới thiệu và thưởng thức trà sen Tây Hồ, đồng thời đẩy nhanh tiến độ thực hiện các đề án du lịch vào các tháng cuối năm 2017.<ref name=":18" /> Tới tháng 6 năm 2022, Ủy ban Nhân dân quận Tây Hồ cho biết sẽ đầu tư triển khai thực hiện có hiệu quả các đề án xây dựng quận Tây Hồ thành trung tâm văn hóa, du lịch, trong đó có đề án "Trung tâm giới thiệu và thưởng thức trà sen Tây Hồ phường Quảng An".<ref>{{Chú thích web|url=https://kinhtedothi.vn/xay-dung-quan-tay-ho-thanh-trung-tam-van-hoa-du-lich.html|tựa đề=Xây dựng quận Tây Hồ thành trung tâm văn hóa, du lịch|tác giả=Vân Nhi|họ=|tên=|ngày=2022-06-14|website=Báo Kinh tế đô thị|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2022-11-26|archive-date=2022-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20220613234603/https://kinhtedothi.vn/xay-dung-quan-tay-ho-thanh-trung-tam-van-hoa-du-lich.html}}</ref>

== Tham khảo ==
{{tham khảo|30em}}
{{Ẩm thực Việt Nam}}
{{Sao bài viết tốt|phiên bản được chọn=69352152|thời gian=27 tháng 11 năm 2022|tên bài=Trà sen Tây Hồ}}

[[Thể loại:Tây Hồ (quận)]]
[[Thể loại:Hồ Tây]]
[[Thể loại:Ẩm thực Hà Nội]]
[[Thể loại:Văn hóa Hà Nội]]
[[Thể loại:Hoa sen]]
[[Thể loại:Trà Việt Nam]]