Xem mã nguồn của Trận Dijon (1870)

{{bài cùng tên|Trận Dijon}}
{{Thông tin chiến tranh
|image=[[Tập tin:Doc12garib.jpg|300px]]
|caption= Garibaldi chỉ huy đội quân tình nguyện giao chiến với quân [[Phổ (quốc gia)|Phổ]].
|partof= cuộc [[Chiến tranh Pháp-Phổ]]
|conflict= Trận chiến Dijon
|date= [[30 tháng 10]] năm [[1870]] – [[23 tháng 1]] năm [[1871]]<ref name="tonyjaquestr203">Tony Jaques, ''Dictionary of Battles and Sieges: A-E'', trang 302</ref>
|place= [[Dijon]], [[Pháp]] <ref>George Augustus Sala, Edmund Hodgson Yates, ''Temple bar'', Tập 110, trang 420</ref>
|result= [[Quân đội Pháp]] giữ được [[Dijon]],<ref name="michaelhoward427">Michael Howard, ''The Franco-Prussian War: The German Invasion of France, 1870-1871'', trang 427</ref> nhưng bị buộc phải triệt thoái khỏi đây sau khi hiệp định đình chiến được ký kết giữa [[Đế quốc Đức|Đức]] và [[Pháp]].<ref>John Parris, ''The Lion of Caprera: a biography of Giuseppe Garibaldi'', trang 315</ref>
|combatant1={{flagicon|Prussia|1803}} [[Vương quốc Phổ]] <br /> [[Tập tin:Flagge Großherzogtum Baden (1871-1891).svg|23px|border]] [[Baden]]<ref name="wwwgutenbergo"/> <br /> {{Flagicon|German Empire}} [[Đế quốc Đức]]<ref>
William J. Duiker, Jackson J. Spielvogel, ''The Essential World History, Volume 2: Since 1500'', trang 481: ''"Vào ngày [[18 tháng 1]] năm 1871, tại Phòng Gương trong [[lâu đài Versailles|cung điện Versailles]] của [[Louis XIV của Pháp|Louis XIV]], [[Wilhelm I của Đức|William]] được tấn phong làm [[Hoàng đế]] ([[Kaiser]]) của nền Đệ nhị Đế chế Đức (Đệ nhất là [[Đế quốc La Mã Thần thánh]] thời [[Trung Cổ]])''".</ref>
|combatant2={{flagicon|France}} [[Đệ tam Cộng hòa Pháp|Pháp]]
|commander1= {{flagicon|Prussia|1803}} [[August von Werder|Karl August von Werder]]<ref>''Germany 1815-90; Vol II 1852-71'', trang 520</ref> <br /> {{flagicon|Prussia|1803}} [[Gustav Friedrich von Beyer|Gustav von Beyer]]<ref name="dequocducmoi"/> <br /> [[Tập tin:Flagge Großherzogtum Baden (1871-1891).svg|23px|border]] [[Hoàng thân Wilhelm xứ Baden (1826–1897)|Hoàng thân Wilhelm]]<ref name="dequocducmoi"/> <br /> {{flagicon|Prussia|1803}} [[Thiếu tướng]] Von Kettler<ref>[[Friedrich III của Đức|Frederick III (German Emperor)]], ''The war diary of the Emperor Frederick III, 1870-1871'', trang 284</ref><ref>Wilhelm M Ller, Wilhelm Müller, ''Die Jahre 1871 Und 1872'', trang 39</ref>
|commander2= {{flagicon|Kingdom of Italy}} [[Giuseppe Garibaldi]]<ref name="jeanfrancoisbazin"/>
|units1 =
|units2 = {{flagicon|France}} [[Binh đoàn Vosges]]<ref>Adam Zamoyski, ''Holy madness: romantics, patriots, and revolutionaries, 1776-1871'', trang 433</ref>
|strength1=
|strength2= 50.000 [[lục quân|quân]] (trong trận thứ ba) <ref name="michaelhoward427"/>
|casualties1= '''Trận đầu tiên''': 150 quân thương vong <ref name="wwwgutenbergo"/> <br /> '''Trận thứ ba''': 1 quân kỳ bị mất và 700 quân thương vong <ref name="michaelhoward427"/>
|casualties2= '''Trận đầu tiên''': 100 quân thương vong và 200 quân bị bắt làm [[tù binh]] <ref name="wwwgutenbergo">[http://www.gutenberg.org/files/36209/36209-h/36209-h.htm "The Franco-German War of 1870—71"] (viết bởi [[Helmuth Karl Bernhard von Moltke|Thống chế Helmuth von Moltke Lớn]])</ref>
|}}
{{Campaignbox Franco-Prussian War}}
'''Trận Dijon''' là một chuỗi ba trận đánh trong cuộc [[Chiến tranh Pháp-Phổ|Chiến tranh Pháp-Đức năm 1870 – 1871]],<ref>Dominique Auzias, Pascaline Ferlin, Jean-Paul Labourdette, ''Guide des lieux de mémoire: champs de bataille, cimetières militaires, musées, mémoriaux'', trang 31</ref><ref>Jean-Claude Di Pasquale, ''Les fils de la liberte'', trang 325</ref> đã diễn ra trong khoảng thời gian từ ngày [[30 tháng 10]] năm [[1870]] cho đến ngày [[23 tháng 1]] năm [[1871]],<ref name="jeanfrancoisbazin">Jean François Bazin, ''Histoire de Dijon'', các trang 54-55.</ref> tại thành phố [[Dijon]] – thủ phủ cũ của vùng [[Bourgogne]] tại miền đông nước [[Pháp]].<ref name="tudienanh">''Encyclopaedia Britannica'', Tập 7, trang 436</ref> Các trận giao chiến này đã khởi đầu với việc các lực lượng [[Lịch sử Đức|Đức]] - [[Phổ (quốc gia)|Phổ]] dưới quyền [[chỉ huy quân sự|chỉ huy]] của tướng [[Gustav Friedrich von Beyer]] và [[Hoàng thân Wilhelm xứ Baden (1829–1897)|Hoàng thân Wilhelm]] xứ [[Baden]] – thuộc [[Quân đoàn]] XIV dưới sự điều khiển của ''[[Thượng tướng Bộ binh]]'' [[August von Werder]], giành [[chiến thắng]] vang dội trong đợt tấn công của mình vào [[quân đội Pháp]] tại Dijon vào các ngày 30 và [[31 tháng 10]] năm 1870.<ref name="dequocducmoi">[http://www.archive.org/stream/menwhohavemaden01stragoog/menwhohavemaden01stragoog_djvu.txt "Men who have made the new German empire. A series of brief biographic sketches"]</ref> Tuy nhiên, [[người Đức]] đã từ bỏ Dijon vào cuối [[tháng mười hai|tháng 12]] năm 1870,<ref>Thomas Spencer Baynes, William Harrison De Puy, ''The Encyclopædia Britannica: A Dictionary of Arts, Sciences, and General Literature, with New Maps and Original American Articles by Eminent Writers'', Tập 7, trang 239</ref> sau khi đánh bại một đợt tấn công vào Dijon của "[[Binh đoàn Vosges]]" – đội quân tình nguyện cho [[Đệ tam Cộng hòa Pháp|Cộng hòa Pháp]] dưới sự chỉ huy của viên tướng người [[Ý]] [[Giuseppe Garibaldi]].<ref name="wilhelmrustow181">Wilhelm Rüstow, ''The war for the Rhine frontier, 1870: Its political and military history'', Tập 1, trang 181</ref><ref>Karine Varley, ''Under the shadow of defeat: the war of 1870-71 in French memory'', các trang 222-223.</ref> Về sau này, Garibaldi đã đánh bật một đợt tấn công dữ dội của quân [[Đức]] từ ngày [[21 tháng 1|21]] cho đến ngày [[23 tháng 1]] năm [[1871]], qua đó giữ được kiểm soát thành phố Dijon.<ref name="dongminhphpa">[http://www.heritage-history.com/www/heritage-books.php?Dir=books&author=snell&book=garibaldi&story=france Ally of France]{{Liên kết hỏng|date=2023-03-20 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> Mặc dù đại văn hào Pháp [[Victor Hugo]] đã viết rằng Garibaldi là viên tướng duy nhất của Pháp không bị quân đội Đức đánh bại trong cuộc [[Chiến tranh]] Pháp-Phổ,<ref>Walter Laqueur, ''Guerrilla Warfare: A Historical & Critical Study'', trang 68</ref> chiến dịch của ông tại miền đông nước Pháp nhìn chung là một sự thất bại.<ref name="sangtaoanhhung">Lucy Riall, ''Garibaldi: Invention of a Hero'', trang 354</ref> Cuộc chiến đấu ở [[Cộng hòa]] Pháp cũng chính là hoạt động [[quân sự]] cuối cùng trong sự nghiệp của nhà [[cách mạng]] Ý này.<ref>Martin Polley, ''A-Z of Modern Europe, 1789-1999'', trang 55</ref>

Sau khi tướng Von Werder chỉ huy [[Quân đoàn]] XIV của Đức đánh bại một binh đoàn Pháp trong [[trận Ognon]] vào cuối [[tháng mười|tháng 10]] năm [[1870]],<ref name="edmundollier4">Edmund Ollier, ''Cassell's history of the war between France and Germany, 1870-1871'', trang 430</ref> mặc dù viên tướng Đức phải hành binh qua [[Dijon]] tới Bourges theo huấn lệnh mới nhất của Tổng tham mưu trưởng [[Helmuth Karl Bernhard von Moltke|Helmuth von Moltke]], một kẻ thù mới là viên tướng người Ý nổi tiếng đã xuất hiện và do đó ông phải ra tay phòng ngừa hậu họa. Vì thế,<ref name="dequocducmoi"/> Werder đã tổ chức hành binh về hướng tây qua [[Trận Gray|Gray]] và phái tướng Von Beyer mang quân đi đánh Dijon.<ref name="tonyjaquestr203"/> Và, vào ngày 30 tháng 10, lực lượng của Von Beyer (trong đó có [[lữ đoàn]] của [[Hoàng thân Wilhelm xứ Baden (1829–1897)|Hoàng thân]] Wilhelm xứ [[Baden]])<ref name="edmundollier4"/> đã phát động cuộc công kích vào thành phố Dijon. Cùng với đội quân phòng thủ đã được [[người Pháp]] đưa đến bằng [[đường ray|đường sắt]], thị dân Dijon đã tham gia kháng cự quyết liệt. Trước tình hình đó, [[người Đức]] bị đánh thiệt hại nặng. Tuy nhiên, Hoàng thân Wilhelm xứ Baden đã chiếm được cao điểm St. Apollinari bằng một đợt tấn công mạnh mẽ, và đánh chiếm các vùng phụ cận, từ đó tràn vào thành phố. Giao tranh vẫn tiếp diễn vô cùng khốc liệt cho đến nửa đêm.<ref name="dequocducmoi"/> Quân đội Pháp bị buộc phải triệt thoái.<ref name="edmundollier4"/> Hôm sau, ngày [[31 tháng 10]], Dijon đã chính thức đầu hàng quân đội [[Lịch sử Đức|Đức]].<ref name="dequocducmoi"/> Mặc dù đội quân tình nguyện du kích của Garibaldi khi ấy chưa thể ra trận để hỗ trợ cho quân phòng thủ Pháp, thất bại của quân Pháp tại Dijon đã làm giảm uy tín của ông.<ref name="edmundollier4"/> Đến [[tháng mười một|tháng 11]], nhà giải phóng Ý đã hoàn thành việc tổ chức đội quân của mình,<ref name="dequocducmoi"/> và một người con của ông giành thắng lợi nhỏ ở Châtillon-sur-Seine.<ref name="sangtaoanhhung"/> Để khai thác chiến quả,<ref name="tonyjaquestr203"/> một chi đội của [[Quân đoàn]] Garibaldi đã đánh xuống [[Pasques]] để tập kích Dijon. Tuy nhiên, trên đoạn đường từ Pasques đến Dijon, các tiền đồn của Von Werder đã cầm chân được đối phương, và vị tướng Đức này đã tức tốc dẫn ba [[lữ đoàn]] đến Dijon, và, đánh úp vào sườn và hậu quân của quân Garibaldi trong ngày [[27 tháng 11]], buộc đội quân của Garibaldi phải tháo chạy và bị lữ đoàn của Kettler truy sát. Đoàn quân tả tơi của Garibaldi đã hứng chịu những thiệt hại không nhỏ.<ref name="wilhelmrustow181"/><ref>Ernest Alfred Vizetelly, ''My Days of Adventure The Fall of France, 1870-71''</ref> Tuy nhiên, sau thất bại này của Garibaldi, hoạt động của quân Pháp ở nơi khác cuối cùng đã khiến cho quân Đức từ bỏ Dijon.<ref>Stephen Shann, ''French Army 1870-71 Franco-Prussian War (2): Republican Troops'', trang 35</ref>

Khi ấy, quân của Garibaldi đã di chuyển đến Dijon với tốc độ chậm.<ref name="dequocducmoi"/> Đến ngày 21 [[tháng một|tháng 1]], quân của Kettler – lúc này là lực lượng bảo vệ sườn cho Binh đoàn thứ nhất của Đức – đã phát động một đợt tiến công vào Dijon.<ref name="tonyjaquestr203"/> Mặc dù quân Garibaldi không được trang bị tốt, trong 3 ngày tấn công, người Đức không thu được thắng lợi nào và chịu tổn thất lớn.<ref name="michaelhoward427"/> Quân của Garibaldi lấy được một quân kỳ và đây là quân kỳ duy nhất mà [[loài người|người]] Phổ đánh mất trong cuộc chiến.<ref>Ciro Paoletti, ''A Military History of Italy'', các trang 118-119.</ref> Mặc dù vậy, thắng lợi của Garibaldi không làm cho viên tướng [[Edwin von Manteuffel]] chỉ huy Binh đoàn thứ nhất của Đức bực dọc:<ref name="michaelhoward427"/> trong thời gian này quân chủ lực của ông đã đến được sau lưng Binh đoàn phía Bắc của Pháp.<ref name="edmundollier4"/> Sau khi [[Paris]] [[Cuộc vây hãm Paris (1870–1871)|đầu hàng]], tình hình của quân Garibaldi trở nên bất lợi:<ref name="dongminhphpa"/> vào ngày [[31 tháng 10]] năm 1871, quân Đức bắt đầu tấn công Dijon, buộc Garibaldi phải rút quân.<ref>David Glass Larg, ''Giuseppe Garibaldi: a biography'', trang 343</ref> Đầu [[tháng hai|tháng 2]], quân Đức đã tái chiếm Dijon.<ref name="tudienanh"/>

== Xem thêm ==
* [[Binh đoàn Vosges]]
* [[Giuseppe Garibaldi]]

== Chú thích ==

{{Tham khảo|30em}}

== Đọc thêm ==
* Alain Fauconnier, ''La Bataille de Nuits'' [[2012]]
* Colonel Rousset, ''Histoire générale de la Guerre franco-allemande'', tome 2, édition Jules Tallandier, Paris, [[1911]].
* Alfonso Scirocco, ''Garibaldi, battaglie, amori, ideali di un cittadino del mondo'', Bari, Laterza, [[2011]], 431 p. ISBN 978-88-420-8408-2. ([[tiếng Ý]])
* Giampaolo Colella, ''La campagna dei Vosgi di Garibaldi e l'opinione pubblica francese'', t. 21, Publicación anual de la Asciación Cultural Garibaldina de Montevideo, [[2006]]. (tiếng Ý)

== Liên kết ngoài ==
*[http://www.amag.com.sitew.com/#page_1_notre_association.A L'association MAVG, Mémoire Armée des Vosges Garibaldi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130515020453/http://www.amag.com.sitew.com/#page_1_notre_association.A |date = ngày 15 tháng 5 năm 2013}}
* [http://histoire-geographie.ac-dijon.fr/Bourgogne/Sequences/Trente/guerre.htm Dijon dans la guerre de 1870] {{Webarchive|url=https://archive.today/20120708191237/http://histoire-geographie.ac-dijon.fr/Bourgogne/Sequences/Trente/guerre.htm |date = ngày 8 tháng 7 năm 2012}}

{{Coord missing|France}}

{{sơ khai}}

{{Các chủ đề|Lịch sử|Quân sự|Đức|Pháp}}

[[Thể loại:Xung đột năm 1870]]
[[Thể loại:Xung đột năm 1871]]
[[Thể loại:Trận đánh liên quan tới Phổ]]
[[Thể loại:Trận đánh liên quan tới Pháp]]
[[Thể loại:Các trận đánh trong Chiến tranh Pháp–Phổ]]
[[Thể loại:Pháp năm 1870]]
[[Thể loại:Pháp năm 1871]]
[[Thể loại:Lịch sử Dijon]]
[[Thể loại:Trận đánh liên quan tới Đức]]