Xem mã nguồn của Trận chiến Cá trích

{{Infobox military conflict
| conflict    = Trận chiến Cá trích
| width       = 
| partof      = Một phần của [[Chiến tranh Trăm năm]] ([[Chiến tranh Trăm năm (1415–1453)|giai đoạn 1415–53]])
| image       = Français 2691, folio 17v.jpg
| image_size  = 300
| caption     = Minh hoạ từ ''La Cronicque du temps de Tres Chrestien Roy Charles, septisme de ce nom, roy de France'' của Jean Chartier, c. 1470–1479
| date        = 12 tháng 2 năm 1429
| place       = Gần [[Rouvray-Saint-Denis|Rouvray]], Pháp
| coordinates = <!--Use the {{coord}} template -->
| result      = Quân Anh chiến thắng
| combatant1  = [[Image:Arms of France (France Moderne).svg|20px]] [[Vương quốc Pháp]] <br> [[File:Royal Arms of the Kingdom of Scotland.svg|20px]] [[Vương quốc Scotland]]
| combatant2  = [[File:Royal Arms of England (1470-1471).svg|20px]] [[Vương quốc Anh]]
| commander1  = [[File:Arms of Charles de Bourbon.svg|20px]] [[Charles I, Công tước xứ Bourbon]] <br> [[File:Blason-John-Stuart-of-Darnley.svg|20px]] [[John Stewart xứ Darnley]]{{KIA}}
| commander2  = [[File:Arms of John Fastolf.svg|20px]] [[John Fastolf]]<br> [[File:Blason_ville_fr_Villiers-le-Morhier_(Eure-et-Loir).svg|20px]] [[Simon Morhier]]
| strength1   = Khoảng 4,000 quân
| strength2   = 1,600 quân
| casualties1 = 500–600 quân
| casualties2 = Chưa rõ nhưng có lẽ là nhẹ
}}

'''Trận chiến Cá trích''', còn được gọi là '''Trận Rouvray''', là một trận đánh quân sự gần thị trấn [[Rouvray-Saint-Denis|Rouvray]] ở Pháp, ngay phía bắc [[Orléans]], diễn ra vào ngày 12 tháng 2 năm 1429, trong [[Cuộc vây hãm Orléans (1428–1429)|cuộc vây hãm Orléans]] trong [[Chiến tranh Trăm Năm|Chiến tranh Trăm năm]]. Nguyên nhân trực tiếp của trận chiến là nỗ lực của quân đội Pháp và Scotland, do [[Charles I, Công tước xứ Bourbon|Charles xứ Bourbon]] và Sir [[John Stewart xứ Darnley]] chỉ huy, nhằm chặn một đoàn xe tiếp tế hướng đến quân đội Anh tại Orléans. Quân Anh đã vây hãm thành phố này từ tháng 10 năm trước. Đoàn xe tiếp tế này được hộ tống bởi một lực lượng Anh dưới sự chỉ huy của Sir [[John Fastolf]] và đã được trang bị ở Paris, nơi nó khởi hành một thời gian trước đó. Trận chiến đã kết thúc với chiến thắng quyết định thuộc về quân Anh.

Theo [[Régine Pernoud]], đoàn xe tiếp tế bao gồm "khoảng 300 xe đẩy và xe ngựa, chở mũi tên nỏ, pháo và đạn pháo, nhưng cũng có cả những thùng [[cá trích]]". Số cá trích này được gửi đi vì những ngày ăn chay [[Mùa Chay]] đang đến gần. Chính sự hiện diện của nguồn cá này đã tạo nên cái tên khá lạ lẫm cho trận chiến.

== Trận chiến ==
[[Tập tin:Battle of Herrings.jpg|nhỏ|''Journée des Harengs'' (từ ''Les Vigiles de Charles VII'' của [[Martial d'Auvergne]], viết khoảng 1477–84, do [[Thư viện Quốc gia Pháp|Bibliothèque Nationale]], Paris nắm giữ)]]
Chiến trường là một vùng đồng bằng gần như bằng phẳng, không có đặc điểm gì nổi bật. Quân đội Pháp, với số lượng từ 3.000 đến 4.000 người, đã đối đầu với lực lượng Anh nhỏ hơn nhiều, những người đã thiết lập các vị trí phòng thủ bằng cách kéo các xe chở tiếp tế vào một pháo đài tạm thời.<ref name="KDJoA">{{cite book |first=Kelly |last=Devries |title=Joan of Arc a military leader |publisher=The History Press 2003 |isbn=978-0752460611|year=2011 }}</ref>{{rp|61}}  Toàn bộ đội hình phòng thủ sau đó được bảo vệ thêm bằng cách đặt các [[Cọc chống kỵ binh|cọc gỗ nhọn]] xung quanh để ngăn kỵ binh Pháp tấn công, một chiến thuật đã được sử dụng rất thành công tại [[Trận Agincourt|Agincourt]]. Cuộc tấn công của Pháp bắt đầu bằng một cuộc oanh tạc bằng [[pháo binh]] sử dụng thuốc súng, một loại vũ khí tương đối mới vào thời điểm đó và cách sử dụng đúng đắn của nó chưa được hiểu rõ mặc dù nó đã gây thiệt hại cho các xe chở hàng và gây thương vong cho quân Anh.<ref name="KDJoA" />{{rp|61–62}}

Đội bộ binh Scotland gồm 400 người, trái với mệnh lệnh của Bá tước Clermont (Pernoud nói rằng "Clermont đã gửi hết thông điệp này đến thông điệp khác cấm mọi cuộc tấn công") đã tấn công vị trí của quân Anh. Theo deVries, điều này đã buộc phải ngừng bắn pháo sớm vì sợ bắn trúng chính quân mình. Quân Scotland không được bảo vệ tốt bởi áo giáp, và họ đã bị thiệt hại nặng nề bởi các cung thủ và lính bắn nỏ người Anh bắn từ phía sau sự bảo vệ của [[pháo đài xe ngựa]] của họ.<ref name="KDJoA" />{{rp|62}}

Kỵ binh Pháp tiến vào hỗ trợ bộ binh Scotland nhưng đã bị chặn lại bởi các cung thủ và cọc. Tại thời điểm này, người Anh, thấy rằng bộ binh Pháp chậm chạp trong việc tham gia cùng quân Scotland trong cuộc tấn công (Pernoud trích dẫn ''Nhật ký cuộc vây hãm Orléans'' rằng lực lượng Pháp còn lại "tiến lên một cách hèn nhát, và không tham gia cùng viên chỉ huy và những người lính bộ binh khác"), đã quyết định phản công. Họ tấn công vào phía sau và hai bên sườn của lực lượng Pháp/Scotland đang hỗn loạn và đánh tan họ.<ref name="KDJoA" />{{rp|62}}

Đoàn xe vận tải được tập hợp lại và tiếp tục tiếp tế cho lực lượng Anh đang vây hãm. Tác động về tinh thần của trận chiến đã ảnh hưởng đến cả hai bên.

Có hai địa điểm tên là Rouvray trong khu vực được đề cập. Trong cuốn tiểu sử về Sir John Fastolf, Stephen Cooper đưa ra lý do cho rằng trận chiến có thể diễn ra gần [[Rouvray-Sainte-Croix]] hơn là [[Rouvray-Saint-Denis]]. Pernoud cho biết lực lượng liên quân Pháp/Scotland đã mất khoảng 400 người, bao gồm cả Stewart, thủ lĩnh của quân Scotland. Trong số những người bị thương có [[Jean de Dunois]], còn được biết đến với biệt danh Con hoang của Orléans, người đã thoát chết trong gang tấc và sau này sẽ đóng một vai trò quan trọng, cùng với [[Jeanne d'Arc]], trong việc giải vây Orléans và chiến dịch Loire của Pháp sau đó.

== Hậu quả và ý nghĩa ==
Mặc dù ngày nay người ta thường cho rằng Trận chiến Cá trích đã thất bại đối với quân Pháp vì không tiếp tục bắn phá bằng pháo binh một cách hiệu quả, nhưng đó không phải là quan điểm vào thời điểm đó, ít nhất là ở thành phố Orléans đang bị bao vây. Bên trong tường thành, như có thể thấy từ đoạn văn trong ''Nhật ký cuộc vây hãm'', Bá tước Clermont thường bị đổ lỗi cho thảm họa, bị coi là hèn nhát và bị khinh miệt. Ngay sau đó, Clermont, cùng với Bá tước Dunois bị thương, đã rời Orléans cùng với khoảng 2000 binh lính.<ref name=KDJoA/>{{rp|62}}  Tinh thần trong thành phố và giữa các nhà lãnh đạo xuống thấp đến mức người ta đã cân nhắc việc đầu hàng thành phố.

Trận chiến Cá trích là hành động quân sự quan trọng nhất trong cuộc vây hãm Orléans từ khi bắt đầu vào tháng 10 năm 1428 cho đến khi Jeanne d'Arc xuất hiện vào tháng 5 năm sau. Tuy nhiên, xét về mọi mặt, đó là một cuộc giao tranh khá nhỏ và nếu không phải vì bối cảnh mà nó diễn ra, có lẽ nó đã bị xếp vào những chú thích nhỏ nhất trong lịch sử quân sự hoặc thậm chí bị lãng quên hoàn toàn.

Nhưng không chỉ là một phần của một trong những cuộc vây hãm nổi tiếng nhất trong lịch sử, câu chuyện này còn được lan truyền rộng rãi vì nó đóng vai trò then chốt trong việc thuyết phục [[Robert de Baudricourt]] ở [[Vaucouleurs]] chấp thuận yêu cầu hỗ trợ và bảo lãnh an toàn của Jeanne đến Chinon. Bởi vì chính vào ngày diễn ra trận chiến (12 tháng 2 năm 1429) mà Jeanne đã gặp de Baudricourt lần cuối. Theo câu chuyện, được kể lại ở nhiều nơi (ví dụ, trong Sackville-West<ref>{{cite book |last1=Sackville-West |first1=Victoria |title=Saint Joan of Arc : born, January 6th, 1412, burned as a heretic, May 30th, 1431, canonised as a saint, May 16th, 1920 |date=1936 |publisher=Doubleday, Doran & Company, Inc. |location=New York |page=105 |url=https://archive.org/details/saintjoanofarcbo00sack/page/105 |access-date=31 December 2024 |ref=Archive.org}}</ref>), Jeanne đã cung cấp thông tin rằng "quân đội của Thái tử đã chịu một thất bại lớn gần Orléans vào ngày hôm đó". Vài ngày sau, khi tin tức về thất bại quân sự gần Rouvray thực sự đến được Vaucouleurs, theo câu chuyện, de Baudricourt đã nhượng bộ và đồng ý bảo lãnh cho chuyến đi của cô đến gặp Thái tử ở Chinon. Jeanne cuối cùng đã rời Vaucouleurs đến Chinon vào ngày 23 tháng 2 năm 1429.

== Trong văn hóa đại chúng ==
Nhà văn giả tưởng người Ba Lan, [[Andrzej Sapkowski]], đã mô tả trận chiến này trong tiểu thuyết ''[[Ánh sáng vĩnh cửu|Lux perpetua]]'' của ông. Tiểu thuyết này là một phần của [[bộ ba Hussite]], lấy bối cảnh ở [[Silesia]] thế kỷ 15, trong các cuộc chiến tranh Hussite. Đoạn mô tả ngắn về trận chiến không liên quan đến cốt truyện chính. Ngài John Fastolf được miêu tả như một nhân vật hài hước, người đã giành chiến thắng nhờ những tin đồn mà ông có thể đã nghe được về những người dị giáo Bohemia và chỉ huy của họ, [[Jan Žižka]]. Fastolf, cảm thấy tuyệt vọng trước kẻ thù, đã sắp xếp các toa xe của mình thành một đội hình [[pháo đài xe ngựa]] và bất ngờ giành chiến thắng.

Trận chiến Cá trích cũng xuất hiện như một đoạn ngắn trong tiểu thuyết Falstaff của Robert Nye, được kể qua con mắt của chính vị chỉ huy người Anh.

== Xem thêm ==

* [[Chiến tranh Trăm Năm|Chiến tranh Trăm năm]]
* [[John Fastolf]]
* [[Yêu sách của Anh đối với ngai vàng Pháp]]
* [[Chiến tranh Cá tuyết]]

== Tham khảo ==
* {{cite book |last= Barker |date=2012 |first=J. |title=Conquest: The English Kingdom of France 1417–1450 |url= https://archive.org/details/conquestenglishk0000bark_b9j9 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-06560-4 |author-link=Juliet Barker }}
* {{cite book |last=DeVries |date=1999 |first=K. |title=Joan of Arc: A Military Leader |publisher=Sutton Publishing |pages=[https://archive.org/details/isbn_9780750918053/page/65 65–67] |isbn=978-0-7509-1805-3 |author-link=Kelly DeVries |url=https://archive.org/details/isbn_9780750918053/page/65 }}
* {{cite book |last1=Pernoud |date=1998 |last2=Clin |first1=R. |first2=M. |title=Joan of Arc: her story |url={{google books|s9cJN6C0XbEC|plainurl=yes}} |publisher=[[St. Martin's Press|St. Martin's Griffin]] |place=New York |orig-year=1986 |pages=228–31 |isbn=978-0-312-21442-5 |author-link=Régine Pernoud }}
* {{cite book |last=Sackville-West |date=2001-06-22 |first=V. |title=Saint Joan of Arc |publisher=Grove Press |place=New York |orig-year=1936 |isbn=978-0-8021-3816-3 |author-link=Vita Sackville-West |url=https://archive.org/details/saintjoanofarcbo00sack }}
* {{cite book |last=Cooper |date=2010-09-20 |first=Stephen |title=The Real Falstaff: Sir John Fastolf and the Hundred Years War |publisher=[[Pen and Sword Books|Pen & Sword Military]] |isbn=978-1-84884-123-9 }}
* {{cite book |last=Wavrin |date=1891 |first=J. |title=A Collection of the Chronicles and Ancient Histories of Great Britain, Now Called England, From A.D. 1422 to A.D. 1431 |volume=3 |translator=Edward L.C.P. Hardy |publisher=[[Office of Public Sector Information|HMSO]] |place=London |oclc=925498 |author-link=Jean de Wavrin |url=https://archive.org/details/acollectionchro02hardgoog }}

== Liên kết ngoài ==
{{Commons category|Trận chiến Cá trích}}
* {{cite web |author=Xenophon Group |date=21 December 1999 |title=Battle of the Herrings |url=http://xenophongroup.com/montjoie/rouvray.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20170925035358/http://xenophongroup.com/montjoie/rouvray.htm |archive-date=25 September 2017 |access-date=4 May 2008 }}

== Ghi chú ==
{{Reflist}}

[[Thể loại:Những trận đánh lớn trong chiến tranh Trăm Năm|C]]
[[Thể loại:Trận đánh liên quan tới Vương quốc Liên hiệp Anh]]
[[Thể loại:Trận đánh liên quan tới Pháp]]
[[Thể loại:Xung đột năm 1429]]