Xem mã nguồn của Ukraina hữu ngạn

[[Hình:Ukraine-Pravoberezzhya.png|300px|thumb|Ukraina hữu ngạn]]

'''Ukraina hữu ngạn''' ({{langx |uk|Правобережна Україна}}, ''Pravoberezhna Ukrayina''; {{langx|ru|Правобережная Украина}}, ''Pravoberezhnaya Ukraina'') là tên gọi lịch sử và lãnh thổ của một phần [[Ukraine]] nằm ở bờ hữu (tây) của [[sông Dnepr]] (Dnipro), tương ứng với các [[tỉnh (Ukraina)|tỉnh]] [[Vinnytsia (tỉnh)|Vinnytsia]], [[Zhytomyr (tỉnh)|Zhytomyr]], [[Kirovohrad (tỉnh)|Kirovohrad]], cũng như phần phía tây của các tỉnh [[Kyiv (tỉnh)|Kyiv]] và [[Cherkasy (tỉnh)|Cherkasy]]. Nó chia tách với [[Ukraina tả ngạn]] trong thời  Ruin (1659-1686).

Ukraina hữu ngạn giáp với các khu vực lịch sử [[Volhynia]] và [[Podolia]] ở phía tây, [[Moldavia]] ở phía tây nam, [[Yedisan]] và [[Zaporizhzhia (vùng)|Zaporizhzhia]] ở phía nam, Ukraina tả ngạn ở phía đông và [[Polesia]] ở phía bắc.

Các thành phố chính của vùng bao gồm [[Cherkasy]], [[Kropyvnytskyi]], [[Bila Tserkva]], [[Zhytomyr]] và [[Oleksandriia]].

==Lịch sử==
Lịch sử của Ukraina hữu và tả ngạn gắn liền với [[Khởi nghĩa Khmelnytsky]] năm 1648–57. Lãnh thổ này là một phần của [[Thịnh vượng chung Ba Lan-Litva]] dưới thời [[Nhà Vasa]], cho đến khi [[Chiến tranh Nga-Ba Lan (1654–1667)|Chiến tranh Nga-Ba Lan]] xảy ra do [[Hiệp ước Pereyaslav]] của Khmelnytsky năm 1654, với liên minh Muscovy.<ref name="Poczet.com">{{chú thích web|url=http://www.poczet.com/wladyslawiv.htm |title=Władysław IV Vasa; genealogia, heraldyka |publisher=Poczet.com ([[Internet Archive]]) |year=2006 |accessdate =ngày 18 tháng 9 năm 2014 |author=Michał Szuster, Uniwersytet Śląski |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081211065741/http://www.poczet.com/wladyslawiv.htm |archive-date=ngày 11 tháng 12 năm 2008 }}</ref> Sau cuộc xung đột kéo dài 13 năm, Sa hoàng Nga chiến thắng và hợp nhất Ukraina tả ngạn cùng với thành phố Kyiv vào năm 1667 sau [[Thỏa thuận đình chiến Andrusovo]].

Trong khi đó, Ukraina hữu ngạn vẫn thuộc Thịnh vượng chung cho đến khi [[phân chia Ba Lan|Ba Lan bị phân chia]] vào cuối thế kỷ 18. Là một phần của miền Tiểu Ba Lan, khu vực được chia thành hai tỉnh: [[Kiev (tỉnh của Ba Lan)|Kiev]] và [[Bracław (tỉnh)|Bracław]]. Năm 1669, hetman [[Petro Doroshenko]] chấp thuận để Ukraina hữu ngạn trở thành một phần của [[Đế quốc Ottoman]].<ref>{{chú thích sách |last=Kołodziejczyk |first=Dariusz |title=The Ottoman Survey Register of Podolia (ca. 1681) Part I: Text, Translation, and Commentary |publisher=Harvard University Press |date=2004 |chapter=Introduction |pages=3}}</ref> Phần cực nam [[Podolia]] thuộc Ukraina hữu ngạn bị Ottoman xâm chiếm vào năm 1672.

Sau chiến thắng năm 1683 của các cường quốc Kitô giáo trong [[trận Viên|Trận chiến Vien]], đến năm 1699 [[Hiệp ước Karlowitz]] trả lại những vùng đất đó cho Thịnh vượng chung. Trong thế kỷ 18, hai cuộc nổi dậy của [[người Cossack]] diễn ra. Năm 1793, Ukraina hữu ngạn bị [[Đế quốc Nga]] sáp nhập trong Phân chia Ba Lan lần thứ hai,<ref>Orest Subtelny; [[iarchive:ukrainehistory00subt 0|''Ukraine: A History'']]; University of Toronto Press; 2000. {{ISBN|0-8020-8390-0}}. pp 117, 145–6, 148</ref> trở thành một phần của [[guberniya]] ('tỉnh') [[Tiểu Nga]].

Vào thế kỷ 19, dân số ở Ukraina hữu ngạn chủ yếu là người Ukraina, nhưng phần lớn đất đai thuộc sở hữu của giới quý tộc Ba Lan hoặc quý tộc Ukraina bị Ba Lan hóa. Nhiều thị trấn và thành phố thuộc về "Hàng rào định cư" và có một lượng lớn [[người Do Thái]] sinh sống, trong khi giới quý tộc nói [[tiếng Ba Lan]] chủ yếu theo Công giáo La Mã. Hầu hết nông dân trở nên tin theo Công giáo Hy Lạp chỉ mới trong thế kỷ 18, và sau Phân chia Ba Lan, phần lớn họ chuyển sang Chính thống giáo nhiều năm trước khi bãi bỏ [[Các Giáo hội Công giáo Đông phương|Unia]] vào năm 1839. Ukraina hữu ngạn sau đó được chia thành bốn tỉnh (guberniya), mỗi tỉnh với chính quyền riêng của mình: [[Kiev (tỉnh của Đế quốc Nga)|Kiev]], [[Volhynian (tỉnh của Đế quốc Nga)|Volhynia]], [[Kherson (tỉnh của Đế quốc Nga)|Kherson]] và [[Podolia (tỉnh của Đế quốc Nga)|Podolia]].

==Tham khảo==
{{tham khảo}}

{{coord missing|Ukraine}}

{{DEFAULTSORT:Hữu ngạn Ukraina}}
[[Thể loại:Lịch sử địa lý Ukraina]]
[[Thể loại:Vùng lịch sử Ukraina]]
[[Thể loại:Lịch sử cận đại Ukraina]]
[[Thể loại:Phân cấp hành chính Đế quốc Nga]]


{{Ukraine-geo-stub}}