Xem mã nguồn của Vương quốc Merina

{{Infobox former country
|native_name = Fanjakan'Imerina
|conventional_long_name = Vương quốc Imerina
|common_name = Imerina
|continent   = Africa
|region      = Ấn Độ Dương
|country     = [[Madagascar]]
|era         = Tiền thuộc địa
|event_start = Vua [[Andriamanelo]] lên ngôi 
|date_start  =
|year_start  = 1540
|event_end   = [[viễn chinh Madagascar lần hai|Pháp chiếm giữ]] [[Rova của Antananarivo|cung điện hoàng gia]]
|year_end    = 1897
|legislature = 
|p1          =
|flag_p1     =
|s1          = Nhà nước bảo hộ Malagasy
|flag_s1     = Flag of the Madagascar Protectorate (1885-1896).svg
|image_flag  = Merina Kingdom flag.svg
|flag = Flag of Madagascar
|flag_type =   Cờ của nữ hoàng Ranavalona III (trị vì 1883-1897) 
|image_map   = LocationMadagascar.svg
|image_map_caption  = Vị trí của Madagascar tại châu Phi
|capital          = Antananarivo
|common_languages = [[tiếng Malagasy|Malagasy]]
|religion         = [[Thần thoại Malagasy|Đức tin truyền thống]], [[Tin Lành]] <small>(từ 1869)</small>
|government_type = Quân chủ chuyên chế, quân chủ lập hiến
|title_leader = [[Danh sách quân chủ Imerina|Quân chủ]]
|leader1= [[Andriamanelo]] ''đầu tiên''
|year_leader1= 1540–1575
|leader2=  [[Ranavalona III]] ''cuối cùng''
|year_leader2= 1883-1897
|today={{flag|Madagascar}}
}}
'''Vương quốc Merina''' ({{circa}}1540–1897) là một [[tiền thuộc địa|nhà nước tiền thuộc địa]] nằm ngoài khơi bờ biển khu vực [[Đông Nam Phi]], mà, vào thế kỷ thứ 19, đã thống trị phần lớn đất đai [[Madagascar]] ngày nay. Vương quốc mở rộng ra từ '''Imerina''', tức vùng cao địa trung tâm, nơi người [[người Merina|Merina]] sinh sống chủ yếu, với thủ đô tâm linh đặt tại [[Ambohimanga]] và thủ đô chính trị cách [[Antananarivo]] {{convert|24|km}} về phía tây, hiện là nơi đặt trụ sở chính phủ nhà nước dân chủ Madagascar. Những vị vua và nữ hoàng Merina cai trị "Đại Madagascar" vào thế kỷ 19 là hậu duệ của một [[Danh sách quân chủ Imerina|nền quân chủ di truyền Merina lâu đời]] khởi đầu từ Vua [[Andriamanelo]], người theo truyền thống được xem là đã thành lập Imerina vào năm 1540.
==Lịch sử==
===Thời kì đầu===
[[Tập tin:Imerina countryside riziere rice paddies Madagascar.jpg|thumb|alt=colorful rice paddies cover rolling hills|Andriamanelo gây chiến tranh chống lại người Vazimba với mục đích đồng hóa hoặc trục xuất họ khỏi vùng cao nguyên.]]
Vùng cao nguyên trung tâm của Madagascar được khai phá bởi những cư dân đầu tiên của đảo, người [[Vazimba]], vào khoảng 200 TCN–300 SCN,<ref name = prehistory>{{chú thích tạp chí | last = Crowley | first = B.E. | title = A refined chronology of prehistoric Madagascar and the demise of the megafauna | journal = Quaternary Science Reviews | volume = 29 | issue = 19–20 | pages = 2591–2603 | year = 2010 | doi = 10.1016/j.quascirev.2010.06.030|bibcode = 2010QSRv...29.2591C }}</ref> họ có vẻ đã đến đây bằng [[xuồng chèo]] từ đông nam [[Borneo]], và đã thành lập những ngôi làng đơn giản trong rừng.{{sfn|Dahl|1991|p=72}} Vào thế kỷ 15, người [[Hova (Madagascar)|Hova]] từ duyên hải đông nam di cư lên vùng cao nguyên<ref name="Campbell 1993">{{chú thích tạp chí | last = Campbell | first = Gwyn | title = The Structure of Trade in Madagascar, 1750–1810 | journal = The International Journal of African Historical Studies | volume = 26 | issue = 1 |pages = 111–148 | year = 1993 | doi = 10.2307/219188 }}</ref> và thiết lập những ngôi làng "đỉnh đồi" rải rác giữa các điểm dân cư cũ của người Vazimba, với những vị vua và nữ hoàng địa phương.{{sfn|Ranaivoson|2005|p=35}} Hai nhóm người này sống hòa bình qua nhiều thế hệ. Trong thời gian này, một nữ hoàng Vazimba (được gọi trong lịch sử truyền miệng là [[Rafohy]] hay [[Rangita]]) cưới một người đàn ông Hova tên Manelobe. Con trai cả của họ, [[Andriamanelo]] (1540–1575), phá vỡ sự hòa bình này bằng việc tạo ra cuộc chiến tranh thành công để chinh phục cộng đồng Vazimba xung quanh và buộc họ hoặc khuất phục sự thống trị của người Hova và bị đồng hóa, hoặc phải rời đi.{{Sfn|Raison-Jourde|1983|p=142}}

Con trai Andriamanelo là [[Ralambo]] (1575–1612) lên nối ngôi cha, đã xây dựng được nhiều thành tựu văn hóa và chính trị đáng kể khiến ông có được sự kính trọng, và được xem là một trong số các vị quân chủ vĩ đại nhất của người Merina.<ref name=Ark2>{{chú thích web | last = Buyers | first = Christopher | title = The Merina (or Hova) Dynasty: Imerina 2 | url = http://www.royalark.net/Madagascar/imerina2.htm | archive-url = https://www.webcitation.org/5wcscsZk3?url=http://www.royalark.net/Madagascar/imerina2.htm | access-date = ngày 8 tháng 10 năm 2010 | archive-date = ngày 20 tháng 2 năm 2011 | url-status=live }}</ref>{{Sfn|Bloch|1971|p=17}} Ralambo cũng là người đầu tiên đặt ra cái tên Imerina ("Đất của  [[người Merina]]") cho vùng cao địa trung tâm mà ông trị vì.{{Sfn|Kus|1995|pp=140&ndash;154}} Ralambo mở rộng và bảo vệ Imerina bằng việc kết hợp giữa ngoại giao và quân sự, đồng thời thu được súng nhờ buôn bán với những vương quốc trên vùng duyên hải.{{Sfn|de la Vaissière|Abinal|1885|pp=63&ndash;71}} Cộng với sự xuất hiện của thuế (''vadin-aina'', tức "giá của cuộc sống an toàn"), ông đã thành công trong việc lập nên quân đội hoàng gia Merina bền vững{{Sfn|Kent|1968|pp=517&ndash;546}} với những đơn vị [[thợ rèn sắt]] và rèn bạc.{{Sfn|Ogot|1992|p=876}} Ralambo đã đẩy lùi sự xâm lược của đội quân [[người Betsimisaraka]] ở duyên hải phía tây.{{Sfn|Kent|1968|pp=517&ndash;546}} Theo lịch sử truyền miệng, bò zebu hoang dã ở cao nguyên được thuần hóa làm thực phẩm lần đầu vào thời trị vì của Ralambo,{{Sfn|Bloch|1985|pp=631&ndash;646}}{{Sfn|Raison-Jourde|1983|pp=141&ndash;142}} ông chỉ dạy người dân cách làm chuồng bò,{{Sfn|Bloch|1985|pp=631-646}} và lập nên nghi lễ truyền thống ''fandroana'' ("Buổi tắm Hoàng gia"),{{Sfn|Ogot|1992|p=876}} để chúc mừng phát hiện ẩm thực của mình.{{Sfn|de la Vaissière|Abinal|1885|pp=285&ndash;290}}

[[Andrianjaka]] (1612-1630) nối ngôi Ralambo cha mình, thành công trong việc chiếm giữ thành trì cuối cùng của người Vazimba trên vùng cao địa tại [[đồi Analamanga]]. Tại đó ông lập nên ''rova'' mà sẽ trở thành trung tâm của thủ đô mới [[Antananarivo]]. Theo đúng sắp xếp, những kiến trúc đầu tiên của [[Rova Antananarivo]] được xây dựng: nhiều ngôi nhà hoàng gia truyền thống, và nhiều lăng mộ hoàng gia được thiết kế. Andrianjaka thu được một lượng súng và thuốc súng đáng kể, thứ giúp ông duy trì và bành trướng quyền lực lên Đại Imerina.

===Mở rộng quyền lực===
===Phân chia và nội chiến===
===Tái thống nhất===
[[Tập tin:Andrianampoinimerina.jpg|thumb|left|Vua [[Andrianampoinimerina]] (trị vì 1787–1810)]]
Năm 1787, Hoàng tử Ramboasalama, truất ngôi chú mình là Vua [[Andrianjafy]] của [[Ambohimanga]] (một trong bốn vương quốc Imerina), và lên ngôi dưới tên [[Andrianampoinimerina]]. Vị vua mới đã dùng cả ngoại giao và vũ lực để thống nhất Imerina với ý định thống nhất toàn Madagascar.
===Vương quốc Madagascar===
Ý định này chủ yếu được hoàn thành dưới thời con trai ông, [[Radama I]], vị quân chủ đầu tiên của Madagascar thường xuyên giao thiệp và chấp nhận những nhà truyền giáo và ngoại giao châu Âu tại Antananarivo.

Nữ hoàng [[Ranavalona I]] trị vì trong 33 năm, bà là góa phụ của Radama I, và đã cố gắn giữ gìn sự cách biệt văn hóa của Madagascar với thế giới hiện đại. Con trai bà, Vua [[Radama II]], đã cho phép doanh nhân người Pháp [[Joseph-François Lambert]] những quyền tiếp cận và khai thác những tài nguyên trên đảo. Tuy nhiên, chính sách quá hào phóng của ông đã làm giới [[quý tộc]] phẩn nộ, kết quả, thủ tướng [[Rainivoninahitriniony]] đã lật đổ nhà vua trong một cuộc [[đảo chính]]. Hoàng hậu [[Rasoherina]] được đưa lên làm nữ hoàng, sau khi bà chấp nhận nền [[quân chủ lập hiến]] mang đến cho thủ tướng nhiều quyền lực hơn. Vị quân chủ tiếp theo, [[Ranavalona II]], đã cải đạo đất nước sang Cơ Đốc giáo và đã công khai cho đốt tất cả ''[[sampy]]'' (bùa hoàng gia). Vị quân chủ cuối cùng, Nữ hoàng [[Ranavalona III]], lên ngôi năm 22 tuổi, và bị đày đi [[đảo Réunion]] và sau đó [[Algérie thuộc Pháp]] sau khi Madagascar trở thành [[Madagascar thuộc Pháp|thuộc địa Pháp]] năm 1896.
===Trở thành thuộc địa Pháp===
==Địa lý==
==Hệ thống xã hội==
==Tổ chức chính trị==
==Kinh tế và thương mại==

== Các vị vua vương quốc Merina ==
Danh sách các vị vua sau đây được tính từ năm [[1782]] khi [[Andrianampoinimerina]] lên cai trị Merina:

•[[Andrianampoinimerina]]: 1782 - 1810.

•[[Radama I]]: 1810 - 1828.

•[[Ranavalona I]]: 1828 - 1861.

•[[Radama II]]: 1861 - 1863.

•[[Rasoherina]]: 1863 - 1868.

•[[Ranavalona II]]: 1868 - 1883.

•[[Ranavalona III]]: 1883 - 1897.

== Xem thêm ==
•[[Akbar Đại đế]].

•[[Henry VIII của Anh]].

•[[João III của Bồ Đào Nha]].

•[[Mohammad Shah Qajar]].

•[[Abbas Mirza]].

•[[Andrianampoinimerina]].

•[[Abbas I của Ai Cập]].

•[[Bodawpaya]].

•[[Kamehameha I|Kamehameha Đại đế]].

==Xem thêm==
{{portal|Madagascar}}
*[[Danh sách quân chủ Madagascar]]

==Chú thích==
{{tham khảo|colwidth=30em}}
* {{chú thích sách | last = Bloch | first = Maurice | title = Placing the dead: tombs, ancestral villages and kinship organization in Madagascar | url = https://archive.org/details/placingdeadtombs0000bloc | publisher = Berkeley Square House | location = Berkeley Square, UK | year = 1971 | isbn = 978-0-12-809150-0 }}
* {{Chú thích tạp chí | last = Bloch | first = Maurice | title = Almost Eating the Ancestors | url = https://archive.org/details/sim_man-uk_1985-12_20_4/page/631 | journal = Man | volume = 20 | issue = 4 | pages = 631&ndash;646 | year = 1985 | jstor = 2802754 }}
* {{chú thích sách |last1=Campbell |first1=Gwyn |title=David Griffiths and the Missionary "History of Madagascar" |publisher=Brill |year=2012 |location=Leiden, The Netherlands |url=https://books.google.rw/books?id=Va8yAQAAQBAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false |isbn= 978-90-04-19518-9 }} 
* {{chú thích sách | last1 = Chapus | first1 = Georges-Sully | last2 = Dandouau |first2 = Andre | title = Manuel d'histoire de Madagascar | publisher = Maisonneuve & Larose | location = Paris | year = 1961 |url = https://books.google.com/books?id=4MT03fDCdVcC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false | language=fr}}
*{{chú thích sách  | last1 = Dahl | first1 = Otto | title = Migration from Kalimantan to Madagascar | publisher = Norwegian University Press  | location =  Oslo | year = 1991 | isbn = 978-82-00-21140-2 |url =  }}
* {{chú thích sách | last = Graeber | first = David | title = Lost people: magic and the legacy of slavery in Madagascar | publisher = Indiana University Press | location = Bloomington, IN | year = 2007 | isbn = 978-0-253-21915-2 | url = https://books.google.com/books?id=4NlSUM8OqUAC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false }}
* {{chú thích sách | last = Kus | first = Susan | contribution = Matters Material and Ideal | year = 1982 | title = Symbolic and Structural Archaeology | editor-last = Hodder | editor-first = Ian | location = New York | publisher = Cambridge University Press | isbn = 978-0-521-24406-0 |url = https://books.google.com/books?id=dWdwiY7ziRYC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false }}
* {{chú thích sách | last = Kus | first = Susan | contribution = Sensuous human activity and the state: towards an archaeology of bread and circuses | year = 1995 | title = Domination and Resistance | editor-last = Miller | editor-first = Daniel  | editor2-last = Rowlands | editor2-first = Michael | place = London | publisher = Psychology Press | isbn = 978-0-415-12254-2 | url = https://books.google.com/books?id=rQzW77L_GlgC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false}}
* {{Citation | last = Larson | first = Pier M. | contribution = A cultural politics of bedchamber construction and progressive dining in Antananarivo: ritual inversions during the ''fandroana'' of 1817  | title = Ancestors, Power and History in Madagascar| editor-last = Middleton | editor-first = Karen | pages = 37&ndash;70 | place = Leiden, The Netherlands | publisher = Brill | year = 1999 | isbn = 978-90-04-11289-6 | url = https://books.google.com/books?id=My4B9q9FTiYC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false }}
* {{chú thích sách | last1 = Miller | first1 = Daniel | last2 = Rowlands |first2 = Michael | title = Domination and Resistance | publisher = Routledge | year = 1989 | location = London | isbn = 978-0-415-12254-2 |url = https://books.google.com/books?id=rQzW77L_GlgC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false }}
* {{chú thích sách | last = Ogot | first = Bethwell A. | title = Africa from the Sixteenth to the Eighteenth Century | publisher = [[UNESCO]] | location = Paris | year = 1992 | isbn = 978-0-520-06700-4 |url = https://books.google.com/books?id=Fw-1DOCXUgsC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false | language=fr }} 
* {{chú thích sách | last = Oliver | first = Samuel | authorlink = Samuel Pasfield Oliver | title = Madagascar: An Historical and Descriptive Account of the Island and its Former Dependencies, Volume 1 | publisher = Macmillan and Co. | location = New York | year = 1886 | url = https://books.google.com/books?id=lKtBAAAAIAAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false }}
* {{chú thích sách | last = Piolet | first = Jean-Baptiste | title = Madagascar et les Hova: déscription, organisation, histoire | publisher = C. Delagrave | location = Paris | year = 1895 | url = https://books.google.com/books?id=OokwAQAAIAAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false | language=fr }} 
* {{chú thích sách | last = Radimilahy | first = Chantal | contribution = Ancient Iron-working in Madagascar | year = 1993 | title = The Archaeology of Africa: Food, Metals and Towns | editor-last = Shaw | editor-first = Thurstan | location = London | publisher = Taylor & Francis | isbn = 978-0-415-11585-8 |url = https://books.google.com/books?id=TmUwjhQX-rcC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false }}
* {{chú thích sách  | last = Rafidinarivo | first = Christiane | title = Empreintes de la servitude dans les sociétés de l'océan Indien: métamorphoses et permanences | publisher = Karthala Editions | location = Paris | date = 2009 | isbn = 978-2-8111-0276-0 |url = https://books.google.com/books?id=ccuWPvRLAvEC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false | language=fr }}
* {{chú thích sách | last = Raison-Jourde | first = Françoise | title = Les souverains de Madagascar | publisher = Karthala Editions | location = Paris | year = 1983 | isbn = 978-2-86537-059-7 |url = https://books.google.com/books?id=nKSlFJjgC9UC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false | language=fr }}
*{{chú thích sách | last = Ranaivoson | first = Dominique | title = Madagascar: dictionnaire des personnalités historiques | location = Paris | publisher = Sépia | year = 2005 | language=fr | isbn = 978-2-84280-101-4 }}
*{{chú thích sách|last1=Thompson |first1=Virginia  |last2= Adloff|first2 = Richard | title=The Malagasy Republic: Madagascar today|url=https://archive.org/details/malagasyrepublic0000thom |publisher=Stanford University Press | location = Standford, CA | year = 1965 }}
* {{chú thích sách | last1 = de la Vaissière | first1 = Camille | last2 = Abinal | first2 = Antoine | title = Vingt ans à Madagascar: colonisation, traditions historiques, moeurs et croyances | publisher = V. Lecoffre | location = Paris | year = 1885 | url = https://books.google.com/books?id=jtByAAAAMAAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false |language=fr}}

{{coord|18|56|S|47|31|E|source:kowiki|display=title}}

[[Thể loại:Lịch sử Madagascar]]
[[Thể loại:Cựu quốc gia châu Phi]]
[[Thể loại:Khởi đầu thập niên 1540 ở châu Phi]]
[[Thể loại:Quốc gia châu Phi tiền thuộc địa]]
[[Thể loại:Cựu vương quốc]]