Xem mã nguồn của Willem I của Hà Lan

{{Thông tin nhân vật hoàng gia
| tên = Willem I của Hà Lan
| tên gốc = Willem Frederik
| hình = File:SA_1770-Koning_Willem_I_ten_voeten_uit.jpg
| ghi chú hình = Willem I của Hà Lan
| chức vị = [[Thân vương quốc Nassau-Orange-Fulda|Vương công xứ Orange-Nassau-Fulda]]
| tại vị = [[25 tháng 2]] năm [[1803]] - [[27 tháng 10]] năm [[1806]]<br/>{{số năm theo năm và ngày |1803|2|25|1806|10|27}}
| chức vị 1 = [[Vương tộc Oranje-Nassau|Vương công xứ Orange-Nassau]]
| tại vị 1 = [[9 tháng 4]] năm [[1806]] – [[12 tháng 7]] năm [[1806]]<br/>{{số năm theo năm và ngày |1806|4|9|1806|10|27}} <br> [[20 tháng 11]] năm [[1813]] – [[16 tháng 3]] năm [[1815]]<br/>{{số năm theo năm và ngày |1813|11|20|1815|3|16}}
| tiền nhiệm 1 = [[Willem V xứ Oranje|Willem V]]
| chức vị 2 = [[Quân chủ Hà Lan|Vua của Hà Lan]] <br> [[Danh sách quân chủ Luxembourg|Đại Công tước xứ Luxembourg]]
| tại vị 2 = [[16 tháng 3]] năm [[1815]] – [[7 tháng 10]] năm [[1840]]<br/>{{số năm theo năm và ngày |1815|3|16|1840|10|7}}
| kế nhiệm 2 = [[Willem II của Hà Lan|Willem II]] {{vương miện}}
| chức vị 3 = [[Công quốc Limburg (1839–1867)|Công tước xứ Limburg]]
| tại vị 3 = [[5 tháng 9]] năm [[1839]] – [[7 tháng 10]] năm [[1840]]<br/>{{số năm theo năm và ngày |1839|9|5|1840|10|7}}
| tiền nhiệm 3 = [[Franz II của Thánh chế La Mã|Franz I của Áo]]
| kế nhiệm 3 = [[Willem II của Hà Lan|Willem II]]
| sinh = [[24 tháng 8]] năm [[1772]]
| nơi sinh = [[Huis ten Bosch]], [[The Hague]], [[Cộng hòa Hà Lan]]
| mất = [[12 tháng 12]] năm [[1843]] (71 tuổi)
| nơi mất = [[Berlin]], [[Vương quốc Phổ]]
| chữ ký = Signature of William I of the Netherlands.svg
| phối ngẫu = [[Wilhelmine của Phổ, Vương hậu Hà Lan|Wilhelmine của Phổ]]<br> [[Henrietta d'Oultremont]]
| con cái = [[Willem II của Hà Lan]]<br>[[Vương tử Frederick của Hà Lan|Vương tử Frederick]]<br>[[Vương nữ Pauline của Hà Lan|Vương nữ Pauline]]<br>[[Vương nữ Marianne của Hà Lan|Vương nữ Marianne]]
| cha = [[Willem V xứ Oranje]]
| mẹ = [[Wilhelmine của Phổ, Thân vương phi xứ Oranje|Wilhelmine của Phổ]]
| kiểu hoàng tộc = Vương tộc
| hoàng tộc = [[Vương tộc Oranje-Nassau|Nhà Oranje-Nassau]]
}}
'''Willem I''' ([[tiếng Hà Lan]]: ''Willem Frederik''; 24 tháng 8 năm 1772 – 12 tháng 12 năm 1843) là [[Quân chủ Hà Lan|vua của Hà Lan]], kiêm [[Danh sách quân chủ Luxembourg|Đại công tước của Luxembourg]] từ năm 1815 cho đến khi ông thoái vị vào năm 1840.

Willem là con trai của [[Willem V xứ Oranje]], ''[[stadtholder]]'' cuối cùng của [[Cộng hòa Hà Lan]] và [[Wilhelmine của Phổ, Thân vương phi xứ Oranje|Wilhelmine của Phổ]]. Trong chiến dịch Flanders, ông chỉ huy quân Hà Lan và chiến đấu chống lại cuộc xâm lược của Pháp. Gia đình ông phải sống lưu vong ở [[London]] vào năm 1795 sau [[Cách mạng Batavia]]. Để đền bù cho việc mất tài sản của cha mình ở các quốc gia vùng đất thấp, Willem được bổ nhiệm làm người cai trị [[Thân vương quốc Nassau-Orange-Fulda]] mới được thành lập vào năm 1803.<ref name="Encarta Willem V">{{cite encyclopedia |title=Willem [Nederlanden] § Willem V |encyclopedia=[[Encarta]] Encyclopedie [[Winkler Prins]] |date=2002 |publisher=Microsoft Corporation/Het Spectrum |language=nl}}</ref> Khi [[Napoleon I|Hoàng đế Napoléon]] xâm chiếm Đức vào năm 1806, Willem đã chiến đấu theo phe [[Vương quốc Phổ]] và bị phế truất bởi người Pháp, sau khi họ giành chiến thắng. Với cái chết của cha mình vào năm 1806, ông trở thành [[Thân vương xứ Oranje]] và người cai trị [[Vương tộc Oranje-Nassau|Thân vương quốc Orange-Nassau]], lãnh thổ này cũng mất cùng năm để trở thành [[Công quốc Nassau]] rồi nhanh chóng biến mất chỉ sau hơn 3 tháng tồn tại, trùng với thời gian [[Đế quốc La Mã Thần thánh]] [[Đế quốc La Mã Thần thánh giải thể|giải thể]] và việc thành lập [[Liên bang Rhein]] sau đó. Ông sống lưu vong những năm sau đó ở Phổ. Năm 1813, sau thất bại của Napoléon tại [[Trận Leipzig]], lãnh thổ Công quốc Oranje-Nassau được trao lại cho Willem; ông cũng chấp nhận lời đề nghị trở thành Thân vương của [[Thân vương quốc Chủ quyền Liên hiệp Hà Lan]].<ref>{{chú thích sách |last=Glasius |first=Barend |date=1863 |title=Vijftig jaren geleden. 1813–1863. |url=https://books.google.com/books?id=70VNAAAAcAAJ&q=%22Souverein+Vorstendom+der+Vereenigde+Nederlanden%22&pg=PA41 |location='s Hertogenbosch |publisher=H. Palier en Zoon |page=41}}</ref>

Willem '''tự xưng''' là Vua của Hà Lan vào năm 1815. Cùng năm đó, qua các hiệp ước riêng rẽ tại Viên, ông đồng ý đổi '''Oranje-Nassau''' cho [[Phổ (quốc gia)|Phổ]] và [[Công quốc Nassau]] để đổi lấy việc trở thành '''Đại công tước của Luxembourg'''. Với tư cách là vua, ông đã thông qua hiến pháp mới, chủ trì việc canh tân kinh tế và công nghiệp mạnh mẽ, thúc đẩy thương mại và thành lập các trường đại học [[Đại học Công giáo Leuven (1834-1968)|Leuven]], [[Đại học Ghent|Ghent]] và [[Đại học Liège|Liège]].<ref>{{chú thích web |url=https://www.ulg.ac.be/cms/a_16257/en/history |title=Université de Liège - History |access-date=2016-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161006070628/https://www.ulg.ac.be/cms/a_16257/en/history |archive-date=2016-10-06 |url-status=dead }}</ref><ref>John Bartier, Guy Cambier, ''Libéralisme et socialisme au XIXe siècle'', Université libre de Bruxelles, Institut d'histoire du christianisme, 1981, p. 17. And Emiel Lamberts and [[Jan Roegiers]], Leuven University, Louvain, 1990, p. 194 : "There were demonstrations in protest, especially at Ghent and Louvain [...] and the Liberals responded by setting up a parallel university in Brussels".</ref> Việc áp đặt đức tin [[Nhà thờ Cải cách Hà Lan]], cũng như cảm giác bất bình đẳng về kinh tế, đã gây ra sự bất bình lan rộng ở các tỉnh phía Nam và dẫn đến sự bùng nổ của [[Cách mạng Bỉ]] năm 1830. Willem đã thất bại trong việc dập tắt cuộc nổi dậy và vào năm 1839, ông đã chấp nhận độc lập của Bỉ theo [[Hiệp ước Luân Đôn (1839)]].<ref>{{chú thích sách|chapter-url=https://books.google.com/books?id=Q0_6pPNR40EC&q=%22London+conference%22+1839&pg=PA417|title=Places of Refuge: The Belgian Experience|page=417|chapter=Chapter 15|author=Eric Van Hooydonk|work=Places of Refuge for Ships: Emerging Environmental Concerns of a Maritime Custom|editor1=Aldo E. Chircop |editor2=O. Lindén|publisher= Martinus Nijhoff|location=Leiden|year=2006|access-date=30 May 2012|isbn=9789004149526}}<!-- not all the fields have the right names, so not all of the data is appearing --></ref>

Việc Willem không tán thành những thay đổi trong hiến pháp, sự mất mát lãnh thổ khi Bỉ li khai và ý định kết hôn với [[Henrietta d'Oultremont]],<ref name="willis">{{chú thích sách | title=The Descendants of King George I of Great Britain | publisher=Clearfield | author=Willis, Daniel A. | year=2002 | location=Baltimore, US | pages=267–268 | isbn=0-8063-5172-1}}</ref><ref name="petit">{{chú thích sách | title=Le Petit Gotha | publisher=Laballery |author1=Badts de Cugnac, Chantal de |author2=Coutant de Saisseval, Guy | year=2002 | location=France | pages=725 | isbn=2-9507974-3-1}}</ref> một người Công giáo La Mã, đã dẫn đến quyết định thoái vị của ông vào năm 1840. Con trai cả của ông lên ngôi với vương hiệu là [[Willem II của Hà Lan|Willem II]]. Cựu vương Willem I tạ thế năm 1843 tại [[Berlin]], kinh đô của [[Vương quốc Phổ]] ở tuổi 71.

==Thân vương xứ Oranje==
Cha mẹ của Vua Willem I là [[Willem V xứ Oranje]], người nắm giữ tước vị ''[[stadtholder]]'' cuối cùng của [[Cộng hòa Hà Lan]], và vợ ông là [[Wilhelmine của Phổ, Thân vương phi xứ Oranje|Wilhelmine của Phổ]]. Cho đến năm 1806, William được chính thức gọi là Willem VI, Thân vương xứ Oranje-Nassau,[a] và từ năm 1806 đến 1813 còn được gọi là Thân vương xứ Oranje. Tại [[Berlin]] vào ngày 1 tháng 10 năm 1791, Willem kết hôn với người chị họ của mình là [[Wilhelmine của Phổ, Vương hậu Hà Lan|(Friederike Luise Wilhelmine của Phổ]], sinh ra ở [[Potsdam]]. Cô là con gái của Vua [[Friedrich Wilhelm II của Phổ]]. Sau khi Wilhelmina qua đời năm 1837, William kết hôn với nữ bá tước [[Henrietta d'Oultremont]] (28 tháng 2 năm 1792, tại [[Maastricht]] – 26 tháng 10 năm 1864, tại [[Schloss Rahe]]), lập làm Nữ bá tước xứ Nassau, vào ngày 17 tháng 2 năm 1841, cũng tại Berlin, và cuộc hôn nhân thứ hai chính là [[quý tiện kết hôn]].

==Chú thích==
{{noteslist}}

==Tham khảo==
{{tham khảo}}

==Đọc thêm==
* Caraway, David Todd. "Retreat from Liberalism: William I, Freedom of the Press, Political Asylum, and the Foreign Relations of the United Kingdom of the Netherlands, 1814–1818" PhD dissertation, U. of Delaware, 2003, 341 pp. Abstract: ''Dissertation Abstracts International'' 2003, Vol. 64 Issue 3, p.&nbsp;1030
* Kossmann, E. H. ''The Low Countries 1780–1940'' (1978) ch 3–4

==Liên kết ngoài==
* {{Cite EB1911|wstitle= William I., King of the Netherlands |volume= 28 | pages = 669&ndash;670 |short=1 }}
{{Thể loại Commons|William I of the Netherlands}}
*{{in lang|nl}} [http://www.koninklijkhuis.nl/encyclopedie/geschiedenis/koningen-en-koninginnen/willem-i-koning-%281772-1843%29/ Willem I, Koning (1772-1843)] at the Dutch Royal House website

{{s-start}}
{{s-hou|[[Vương tộc Oranje-Nassau]]|24 tháng 8|1772|12 tháng 12|1843|[[Nhà Nassau]]}}
{{s-roy|nl}}
{{s-bef|before=[[Willem V, Thân vương xứ Oranje|Willem V]]}}
{{s-ttl|title=[[Thân vương xứ Oranje]]|years=1806–1815}}
{{s-aft|after=[[Willem II của Hà Lan|Willem II]]}}
{{s-break}}
{{s-new|creation}}
{{s-ttl|title=[[Bá quốc Nassau|Bá tước xứ Nassau]]|years=1840–43}}
{{s-non|reason=Abolished}}
{{s-break}}
{{s-reg}}
{{s-new|creation|reason=due to [[Hòa giải Đức]]}}
{{s-ttl|title=[[Thân vương quốc Nassau-Orange-Fulda|Thân vương xứ Nassau-Orange-Fulda]]|years=1803–06}}
{{s-non|reason=Confiscated|reason2=due to creation [[Liên bang Rhein]]}}
{{s-break}}
{{s-bef|before=[[Willem V, Thân vương xứ Oranje|Willem V]]}}
{{s-ttl|title=[[Vương tộc Oranje-Nassau|Thân vương xứ Oranje-Nassau]]|years=1806, 1813–15}}
{{s-non|reason=Abolished|reason2=Incorporated into [[Công quốc Nassau|Nassau]]}}
{{s-break}}
{{s-bef|before=[[Napoléon Louis Bonaparte|Louis II]]|as=[[Quân chủ Hà Lan|Vua của Holland]]}}
{{s-ttl|title=[[Thân vương quốc Chủ quyền Liên hiệp Hà Lan]]|years=1813–15}}
{{s-aft|after=Himself as [[Quân chủ Hà Lan|Vua Hà Lan]]}}
{{s-break}}
{{s-bef|before=Himself|as=[[Thân vương quốc Chủ quyền Liên hiệp Hà Lan|Thân vương chủ quyền]]}}
{{s-ttl|title=[[Vương quốc Hà Lan]]|years=1815–40}}
{{s-aft|rows=3|after=[[Willem II của Hà Lan|Willem II]]}}
{{s-break}}
{{s-vac|last=[[Franz II của Thánh chế La Mã|Francis I]]|as=[[Danh sách quân chủ Luxembourg|Công tước xứ Luxembourg]]}}
{{s-ttl|title=[[Danh sách quân chủ Luxembourg|Đại công tước xứ Luxembourg]]|years=1815–40}}
{{s-break}}
{{s-vac|last=[[Franz II của Thánh chế La Mã|Francis I]]|as=[[Công quốc Limburg|Công tước xứ Limburg]]}}
{{s-ttl|title=[[Công quốc Limburg (1839–1867)|Công tước xứ Limburg]]|years=1839–40}}
{{s-end}}

[[Thể loại:Sinh năm 1772]]
[[Thể loại:Mất năm 1843]]
[[Thể loại:Công tước xứ Limburg]]
[[Thể loại:Đại công tước Luxembourg]]
[[Thể loại:Vương tộc Oranje-Nassau]]
[[Thể loại:Quốc vương Hà Lan]]
[[Thể loại:Thân vương xứ Oranje]]
[[Thể loại:Người được nhận Huân chương lông cừu vàng Tây Ban Nha]]
[[Thể loại:Hiệp sĩ Garter]]
[[Thể loại:Quân vương Tin Lành]]
[[Thể loại:Vua Hà Lan]]