Xem mã nguồn của Xe đò Hoàng

'''Xe đò Hoàng''' là một dịch vụ [[xe khách|xe đò]] có trụ sở tại [[Quận Cam, California]]. Dịch vụ bắt đầu năm 1999 với một tuyến đường nối [[Little Saigon, Quận Cam]] đến [[Little Saigon, San Jose]]. Ngày nay Xe đò Hoàng đã trở thành một cầu nối giữa nhiều cộng đồng [[người Mỹ gốc Việt]] khắp [[Bờ Tây Hoa Kỳ]].

==Lịch sử==
Xe đò Hoàng được ông Nguyễn Hoàng Linh khởi đầu từ năm 1999, với một vài chiếc [[xe van]] nhỏ.<ref>{{Chú thích báo|author=Phương Võ|date=2008-04-04|title=Xe đò Việt ở Mỹ|work=Người Lao động|url=https://nld.com.vn/thoi-su-quoc-te/xe-do-viet-o-my-220234.htm|access-date=2022-01-15}}</ref><ref name=":0">{{Chú thích báo|last=Bharath|first=Deepa|date=2008-03-07|title=Little Saigon bus cements community ties|trans-title=Xe buýt ở Little Saigon gắn bó quan hệ cộng đồng|work=Orange County Register|ngôn ngữ=en|url=https://www.ocregister.com/2008/03/07/little-saigon-bus-cements-community-ties/|access-date=2022-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20220116014405/https://www.ocregister.com/2008/03/07/little-saigon-bus-cements-community-ties/|archive-date=2022-01-16}}</ref>  Ông này sinh ra ý định mở một tuyến đường xe đò nối liền [[Little Saigon, Quận Cam]] với [[Little Saigon, San Jose]], nơi có hai cộng đồng gốc Việt lớn nhất Hoa Kỳ, trong lúc đợi một chuyến bay tại [[Sân bay John Wayne]]. Lúc đó ông làm người dạy lái xe ở Quận Cam và thường xuyên bay lên San Jose để thăm họ hàng, và ông thường giúp đỡ những người đồng hương lớn tuổi không thông thạo tiếng Anh tìm cổng đi hay chỗ lấy hành lý.<ref name=":0" /> Lúc đầu dịch vụ chỉ có một tuyến đường từ Little Saigon đến San Jose, và ông chỉ dùng một chiếc xe minivan Chevrolet cũ trong những chuyến đi đầu, sau đó mua lại những chiếc xe buýt cũ.<ref name=":1">{{Chú thích báo|last=Do|first=Anh|date=2014-10-27|title=Great Read: From Little Saigon to San Jose, a faithful bus connection|trans-title=Từ Little Saigon đến San Jose: một kết nối trung thành bằng xe buýt|work=Los Angeles Times|ngôn ngữ=en|url=https://www.latimes.com/local/great-reads/la-me-ff-adv-bus-journey-20141027-story.html|access-date=2022-01-15}}</ref> 

Sau [[sự kiện 11 tháng 9]], các thủ tục an ninh tại các sân bay cùng nỗi lo âu về ngành hàng không đã tạo cơ hội cho dịch vụ phát triển.<ref name=":4">{{Chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=77RVEAAAQBAJ&pg=PA107|title=A People's Guide to Orange County|last=Lewinnek|first=Elaine|last2=Arellano|first2=Gustavo|last3=Vo Dang|first3=Thuy|publisher=University of California Press|year=2022|pages=106-107|trans-title=Cẩm nang bình dân về Quận Cam}}</ref> Năm 2001, dịch vụ đã chuyển thành một chiếc xe buýt 57 chỗ và tên gọi Xe đò Hoàng bắt đầu trở nên quen thuộc trong cộng đồng người gốc Việt ở California.<ref name=":2">{{Chú thích báo|last=Huy Phương|date=2012-10-29|title=Đi xe đò Hoàng|work=[[Người Việt (báo)|Người Việt]]|url=https://www.nguoi-viet.com/little-saigon/Di-xe-do-Hoang-3153/|access-date=2022-01-16}}</ref> Năm 2005, ông Nguyễn Hoàng Linh bị bắn vào người nhưng thoát chết; các hung thủ được cho là do một công ty cạnh tranh với hãng xe đò Hoàng thuê để giết.<ref>{{Chú thích báo|date=2006-07-08|title=3 men arested in murder-for-hire plot|trans-title=3 người đàn ông bị bắt trong âm mưu thuê giết người|work=Orange County Register|url=https://www.ocregister.com/2006/07/08/3-men-arrested-in-murder-for-hire-plot/|access-date=2022-01-16}}</ref>  Trước đó, nhân viên Xe đò Hoàng cũng bị hành hung trong lúc đưa đón khách.<ref>{{Chú thích web|url=https://thanhnien.vn/post-183706.html|tựa đề=Ba nghi can sát thủ ám sát chủ xe đò Hoàng ở quận Cam đã bị bắt|tác giả=Kim Trang|ngày=2006-07-12|website=|via=Báo Thanh Niên|url-status=live|ngày truy cập=2022-01-16|periodical=Báo Pháp luật TP.HCM}}</ref>

Đến năm 2014, dịch vụ đã có 11 chiếc xe buýt với 15 tài xế, và dịch vụ đã mở rộng đến các địa điểm khác như [[Sacramento, California|Sacramento]], [[Oakland, California|Oakland]], [[San Francisco]], và [[Phoenix, Arizona|Phoenix]]. Riêng tuyến đường từ Quận Cam đến San Jose có khoảng 1000 hành khách mỗi tuần.<ref name=":0" />

Trong [[Đại dịch COVID-19 tại Hoa Kỳ|đại dịch COVID-19]], Xe đò Hoàng cũng như những dịch vụ xe đò khác chịu ảnh hưởng nghiêm trọng.  Dịch vụ bị thưa khách và phải giảm số chuyến đi mỗi tuần.<ref name=":3">{{Chú thích báo|last=Đoan Trang|date=2020-07-11|title=Xe đò ở Little Saigon lao đao vì COVID-19|work=[[Người Việt (báo)|Người Việt]]|url=https://www.nguoi-viet.com/little-saigon/littlesaigon-phong-su/xe-do-o-little-saigon-lao-dao-vi-covid-19/|access-date=2022-01-16}}</ref>

==Dịch vụ==
Xe đò Hoàng có giá cả tương đối rẻ và đến nơi nhanh hơn so với các dịch vụ xe buýt đường dài tương tự như Greyhound.<ref name=":4" /> Hành khách chủ yếu là người Mỹ gốc Việt, nhưng cũng có nhiều người chủng tộc khác đi Xe đò Hoàng do được bạn bè giới thiệu vì giá rẻ.<ref name=":1" /> Đối tượng hành khách là người sống ở miền Nam hay Bắc California có nhu cầu thăm thân nhân ở miền kia, đặc biệt là người lớn tuổi và sinh viên, hay những ai không muốn lái chặng đường dài hoặc không đủ tiền mua vé máy bay.<ref name=":1" />

Mỗi hành khách trên xe được cấp một ổ [[Bánh mì Việt Nam|bánh mì]] hay một đĩa [[xôi]], một chai nước lọc, khăn ăn, và bao đựng rác. Các màn hình trên xe thường chiếu các chương trình ca vũ nhạc của người Việt ở Mỹ như [[Paris by Night]], [[Trung tâm Asia|Asia]], hay [[Trung tâm Vân Sơn|Vân Sơn]].<ref name=":2" /> Trên xe còn có [[Wi-Fi]] miễn phí cho các hành khách có nhu cầu nối mạng.<ref name=":2" /> Ngoài việc chở hành khách, Xe đò Hoàng cũng chở hàng hóa giữa những điểm đến.<ref name=":2" />

Hiện nay, Xe đò Hoàng phục vụ các tuyến đường từ Nam California đến San Jose, Oakland, San Francisco, Sacramento, và [[Arizona]]; từ Bắc California đến [[Los Angeles]], [[El Monte, California|El Monte]], [[Westminster, California|Westminster]], [[San Diego]]; tại Arizona có các tuyến đường đến [[Chandler, Arizona|Chandler]], [[Tempe, Arizona|Tempe]], và [[Phoenix, Arizona|Phoenix]].<ref>{{Chú thích web|url=https://xedohoang.com/index.php/vn/|tựa đề=Trang Chính - Hoang Transportation, LLC|website=xedohoang.com|ngày truy cập=2022-01-16|archive-date=2022-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20220115211725/https://xedohoang.com/index.php/vn/|url-status=dead}}</ref>

==Ảnh hưởng==
Xe đò Hoàng được xem là nhịp cầu nối liền hai cộng đồng người Việt lớn nhất tại Hoa Kỳ, dù cách xa nhau gần 400 dặm.<ref name=":0" /><ref name=":2" /> Hành khách dùng dịch vụ để thăm thân nhân hay bạn bè, dự lễ đám, giúp gắn bó các gia đình dù sống xa nhau.<ref name=":0" /> Đây là dịch vụ xe đò đầu tiên nối liền các cộng đồng gốc Việt; sau sự thành công của dịch vụ này một số dịch vụ khác nhỏ hơn cũng mọc lên để chở khách từ Quận Cam đến những nơi như Las Vegas và Arizona.<ref name=":0" /> Dịch vụ này được so sánh với các tuyến xe đò nối liền các [[Khu phố Tàu (định hướng)|phố Tàu]] ở [[Bờ Đông Hoa Kỳ]], nối liền các cộng đồng [[người Mỹ gốc Hoa]].<ref name=":0" /> Xe đò Hoàng cũng có nhiều hoạt động trong cộng đồng, cung cấp chuyên chở miễn phí hay giảm giá trong các cuộc biểu tình của người Mỹ gốc Việt chống chính quyền Việt Nam<ref name=":2" /><ref>{{Chú thích báo|last=Đ.B.|title=Dân cử gốc Việt kêu gọi người dân đến Irvine ngày 8 Tháng Tư|work=Người Việt|url=https://www.nguoi-viet.com/little-saigon/Dan-cu-goc-Viet-keu-goi-nguoi-dan-den-Irvine-ngay-8-Thang-Tu-3127/amp/|access-date=2022-01-16}}</ref> hay trong vụ biểu tình chống [[Vụ hạ giàn khoan Hải Dương 981|giàn khoan Hải Dương 981]].<ref>{{Chú thích báo|last=Linh Nguyễn|date=2014-05-06|title=Người Việt ở Little Saigon biểu tình chống giàn khoan Trung Quốc|work=Người Việt|url=https://www.nguoi-viet.com/little-saigon/Nguoi-Viet-o-Little-Saigon-bieu-tinh-chong-gian-khoan-Trung-Quoc-5237/|access-date=2022-01-16}}</ref> 

== Xem thêm ==
* [[Xe đò phố Tàu]]

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

== Liên kết ngoài ==
*{{official|https://xedohoang.com/index.php/vn/}}
*{{YouTube|E1Q_rgwOt70|Phóng sự Đi xe đò ở California, báo Người Việt}}

[[Thể loại:Văn hóa người Mỹ gốc Việt]]
[[Thể loại:Quận Cam, California]]
[[Thể loại:Cơ sở kinh doanh hải ngoại]]