Xem mã nguồn của Yamaguchi Tamon

{{Tên người Nhật|Yamaguchi}}
{{Infobox Military Person
|name= Đô đốc Yamaguchi Tamon
| sinh = [[17 tháng 8]] [[1892]] 
|mất =  [[4 tháng 6]] [[1942]]<ref>Nishida, ''Imperial Japanese Navy''.</ref>
|placeofbirth=[[Shimane]], [[Nhật Bản]]
|placeofdeath=[[Thái Bình Dương]] gần [[đảo san hô vòng Midway|đảo Midway]]
|image=TamonYamaguchi.jpg
|caption=Phó đô đốc Yamaguchi Tamon
|allegiance={{flagicon|Japan}} [[Đế quốc Nhật Bản]]
|branch={{flagicon|Empire of Japan|naval}} [[Hải quân Đế quốc Nhật Bản]] 
|serviceyears=1912-1942
|rank=[[Phó đô đốc|Trung tướng hải quân]]
|commands=[[Tuần dương hạm Isuzu|''Isuzu'']], [[ise (thiết giáp hạm Nhật)|''Ise'']]<br>Hạm đội số 5<br> Hạm đội tàu sân bay số 2
|battles=[[Chiến tranh thế giới thứ hai]]
*[[Trận Trân Châu Cảng|Trận Trân Châu cảng]]
*[[Không kích Ấn Độ Dương (1942)]]
*[[Trận Midway]]
|awards= [[Huân chương Mặt Trời Mọc]] <br>[[Huân chương Sacred Treasures]]<ref>[http://navalhistory.flixco.info/H/169913x19846/259869/a0.htm Yamaguchi Tamon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220920172346/http://navalhistory.flixco.info/H/169913x19846/259869/a0.htm |date=2022-09-20 }} at navalhistory.flixco.info</ref><br>[[Huân chương Diều hâu Vàng]] (hạng nhất)
|laterwork=
}}
{{nihongo|'''Yamaguchi Tamon'''|山口 多聞|''Yamaguchi Tamon''|''Sơn Khẩu Đa Văn''}} ([[17 tháng 8]] [[1892]] - [[4 tháng 6]] [[1942]]) là một [[Phó đô đốc]] [[Hải quân Đế quốc Nhật Bản]] trong [[Chiến tranh thế giới thứ hai]]. Ông tham gia chỉ huy lực lượng nhỏ [[tàu sân bay|hàng không mẫu hạm]] dưới quyền [[đô đốc]] [[Nagumo Chūichi]] tham gia [[trận Trân Châu Cảng|Trận tấn công Trân Châu cảng]] và [[Trận Midway]]. Ông đã chọn chết theo [[Hiryū (tàu sân bay Nhật)|hàng không mẫu hạm ''Hiryū'']] do ông chỉ huy khi nó bị [[máy bay]] Mỹ đánh chìm trong trận Midway theo đúng truyền thống hải quân Nhật.

== Tiểu sử ==
Yamaguchi sinh tại tỉnh [[Shimane]], tốt nghiệp học viện Hải quân hoàng gia Nhật năm [[1912]]. Ông lần lượt phục vụ trên [[Soya (tàu tuần dương Nhật)|''Soya'']] và [[Settsu (thiết giáp hạm Nhật)|thiết giáp hạm ''Settsu'']] với cấp hàm [[Chuẩn úy]], [[Chikuma (tàu tuần dương Nhật) (1911)|tuần dương hạm ''Chikuma'']] và [[Aki (thiết giáp hạm Nhật)|thiết giáp hạm ''Aki'']] với cấp hàm [[Trung úy]].

Từ năm [[1915]] đến [[1916]], Yamaguchi tham gia học về [[hải pháo]] và [[ngư lôi]]. Sau đó, ông được đưa đến làm việc tại khu trục hạm [[Kashi (tàu khu trục Nhật)|''Kashi'']]. Đến năm [[1918]], Yamaguchi được phong hàm [[Đại úy]] và ông được đưa đến một đơn vị hải quân có nhiệm vụ hộ tống một số tàu ngầm của [[Hải quân Hoàng gia Đức]] được chuyển đến Nhật như một phần tiền bồi thường chiến phí của Đức trong [[Chiến tranh thế giới thứ nhất]]. Từ năm [[1921]] đến [[1923]], ông là [[sinh viên]] trường [[đại học Princeton]] của [[Hoa Kỳ|Mỹ]]. Trở về Nhật Bản, ông làm việc trên [[Nagato (thiết giáp hạm Nhật)|thiết giáp hạm ''Nagato'']] 6 tháng trước khi tốt nghiệp Học viện Hải quân Hoàng gia với thành tích cao. Cũng trong năm này, ông được phong quân hàm [[Thiếu tá]].

Yamaguchi trở thành thành viên của bộ tổng tham mưu Hải quân hoàng gia Nhật vào năm [[1927]] và được phong quân hàm [[Trung tá]] một năm sau đó. Ông cũng có mặt trong đoàn đại biểu Nhật tham gia [[Hội nghị Hải quân London]] [[1929]]-[[1930]]. Năm [[1932]], ông được phong hàm [[Đại tá]]. Từ [[1934]] đến [[1937]], ông là tùy viên về hải quân cho [[Washington, D.C.|Washington DC]]. Khi trở về Nhật Bản, ông lần lượt trở thành hạm trưởng của [[Isuzu (tàu tuần dương Nhật)|''Isuzu'']] (1936-1937) và [[Ise (thiết giáp hạm Nhật)|thiết giáp hạm ''Ise'']] (1937-1938).

Ngày [[15 tháng 11]] năm [[1938]], ông được phong hàm [[Chuẩn Đô đốc]], trở thành tham mưu trưởng Đệ ngũ Hạm đội từ 1938-1940 trước khi nắm quyền chỉ huy Hạm đội hàng không mẫu hạm số 2 gồm hai [[tàu sân bay|hàng không mẫu hạm]] [[Sōryū (tàu sân bay Nhật)|''Sōryū'']] và [[Hiryū (tàu sân bay Nhật)|''Hiryū'']].
[[Tập tin:Last Moments of Admiral Yamaguchi.jpg|300px|nhỏ|trái|Tranh vẽ "Khoảnh khắc cuối cùng của đô đốc Yamaguchi".]]
Khi [[Chiến tranh thế giới thứ hai]] bùng nổ, lực lượng của Yamaguchi đã tham gia vào [[trận Trân Châu Cảng|Trận tấn công Trân Châu cảng]] và [[Không kích Ấn Độ Dương (1942)|Cuộc oanh tạc Ấn Độ Dương]], thu được nhiều thành quả đáng kể. Ngày [[4 tháng 6]] năm [[1942]], Yamaguchi lại tiếp tục tham gia vào [[Trận Midway]], trận đánh có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong cục diện của [[Chiến tranh Thái Bình Dương]]. Trong trận này, ông tiếp tục chỉ huy hai hàng không mẫu hạm ''Sōryū'' và ''Hiryū'' dưới quyền chỉ huy trực tiếp của [[Phó Đô đốc]] Nagumo Chūichi.

Khi Yamaguchi sử dụng các [[máy bay trinh sát]] phát hiện ra hàng không mẫu hạm [[USS Yorktown (CV-5)|''Yorktown'']] của [[Hải quân Hoa Kỳ]] đã đánh tín hiệu cho Nagumo nên tấn công ngay lập tức. Nagumo từ chối vì ông đang bận đổi [[ngư lôi]] thay vì sử dụng [[bom]] như trước. Ý định của Nagumo là chờ lực lượng tấn công ban đầu của mình hạ cánh mới cho tấn công đợt hai. Tuy nhiên không lâu sau đó các máy bay Mỹ xuất hiện đã nhanh chóng đánh chìm ba hàng không mẫu hạm ''Sōryū'', [[Akagi (tàu sân bay Nhật)|''Akagi'']] và [[Kaga (tàu sân bay Nhật)|''Kaga'']] của Nhật. Là hàng không mẫu hạm duy nhất của Nhật còn sót lại, chiếc ''Hiryū'' do Yamaguchi chỉ huy đã nhanh chóng mở hai cuộc tấn công vào chiếc ''Yorktown'' của Mỹ và gây hư hại nặng cho nó. Tuy nhiên đến chiều ngày hôm đó, Hiryū đã bị tấn công và đánh chìm bởi máy bay từ hàng không mẫu hạm [[USS Enterprise (CV-6)|USS ''Enterprise'']]. Yamaguchi đã quyết định cùng thuyền trưởng Tomeo Kaku chết theo tàu theo truyền thống hải quân Nhật. Ngày [[5 tháng 6]] năm 1942, ông được hải quân Nhật truy tặng quân hàm Phó Đô đốc.

== Các chức vụ ==
*Chuẩn úy - [[17 tháng 7]] năm [[1912]]
*Thiếu úy - [[1 tháng 12]] năm [[1913]]
*Trung úy - [[13 tháng 12]] năm [[1915]]
*Đại úy - 1 tháng 12, [[1918]]
*Thiếu tá - 1 tháng 12, [[1924]]
*Trung tá - [[10 tháng 12]] năm [[1928]]
*Đại tá - 1 tháng 12, [[1932]]
*Chuẩn đô đốc - [[15 tháng 11]] năm [[1938]]
*Phó đô đốc - [[5 tháng 6]] năm [[1942]] (Truy phong)<ref>Nishida, ''Imperial Japanese Navy''</ref>

== Tham khảo ==
===Sách===
*Fuchida, Mitsuo (with C.H. Kawakami and Roger Pineau), Midway - The Battle that Doomed Japan: The Japanese Navy's Story, Annapolis, 1955.
*{{chú thích sách
 | last = Fuller
 | first = Richard
 | year = 1992
 | title = Shokan: Hirohito's Samurai
 | url = https://archive.org/details/shokanhirohitoss00full
 | publisher = Arms and Armour Press
 | location = London
 | isbn = 1854091514
}}
===Liên kết ngoài===
*{{chú thích web
| last = Nishida
| first = Hiroshi
| url = http://homepage2.nifty.com/nishidah/e/px40.htm#v030
| title = Hải quân Đế quốc Nhật Bản
| access-date = ngày 25 tháng 8 năm 2007
| archive-date = ngày 10 tháng 7 năm 2012 | archive-url = https://archive.today/20120710131929/http://homepage2.nifty.com/nishidah/e/px40.htm%23v007#v030
}}
*{{chú thích web
| last = Chen
| first = Peter
| url = http://www.ww2db.com/person_bio.php?person_id=39
| title = WW2DB: Yamaguchi Tamon
| access-date = ngày 25 tháng 8 năm 2007
| archive-date = ngày 7 tháng 9 năm 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070907123015/http://www.ww2db.com/person_bio.php?person_id=39
}}
*{{chú thích web
| last = 
| first = 
| url = http://www.combinedfleet.com/officer.htm#yamaguchi 
| title = Combinedfleet.com, Yamaguchi Tamon
| access-date = ngày 25 tháng 8 năm 2007}}
===Chú thích===
{{Tham khảo}}
{{Hải quân Đế quốc Nhật Bản}}

{{thời gian sống|1892|1942}}

[[Thể loại:Hải quân Đế quốc Nhật Bản]]
[[Thể loại:Phó đô đốc Hải quân Đế quốc Nhật Bản]]
[[Thể loại:Đô đốc Nhật Bản trong Thế chiến II]]
[[Thể loại:Trận Midway]]
[[Thể loại:Người Tokyo]]
[[Thể loại:Cựu sinh viên Đại học Princeton]]