https://wikibeta.org/index.php?action=history&feed=atom&title=%C3%82m_B%C3%ACnhÂm Bình - Lịch sử thay đổi2026-08-11T00:00:18ZLịch sử thay đổi trang này trên wikiMediaWiki 1.46.0https://wikibeta.org/index.php?title=%C3%82m_B%C3%ACnh&diff=7608236&oldid=previmported>TheFriendlyRobot: {{tham khảo|2}} → {{tham khảo|30em}}2021-10-10T10:00:27Z<p>{{tham khảo|2}} → {{tham khảo|30em}}</p>
<p><b>Trang mới</b></p><div>'''Âm Bình''' ({{zh|t=陰平|s=阴平}}) là một đơn vị hành chính cổ đại cấp quận thuộc tỉnh [[Cam Túc]], Trung Quốc ngày nay.<br />
<br />
== Lịch sử ==<br />
Quận Âm Bình vốn là vùng đất có nhiều [[người Đê]] và một phần [[người Khương]] cư trú thuộc quận [[Quảng Hán (quận)|Quảng Hán]], do Bắc bộ Đô úy (廣漢北部都尉) trấn giữ,<ref name="HHT 5">[[Phạm Diệp]], ''[[Hậu Hán thư]]'', Bản kỷ, quyển 5, ''[[:wikisource:zh:後漢書/卷5|Hiếu An đế kỷ]]''.</ref><ref name="HHT 113">[[Phạm Diệp]], ''[[Hậu Hán thư]]'', Chí, quyển 113, ''[[:wikisource:zh:後漢書/卷113|Địa lý chí]]''.</ref> quản lý bốn huyện<ref name="HDQC 2">[[Thường Cừ]], ''[[Hoa Dương quốc chí]]'', quyển 2, ''[[:wikisource:zh:華陽國志/卷二|Hán Trung chí]]''.</ref> (Riêng sách ''[[Thông điển]]'' chép là Nam bộ Đô úy<ref name="TĐ 176">[[Đỗ Hữu]], ''[[Thông điển]]'', ''Châu quận điển'', quyển 176, ''[[:wikisource:zh:通典/卷176|Cổ Lương Châu điển]]''.</ref>). Đất cũ của quận Âm Bình phần lớn thuộc huyện [[Văn, Lũng Nam|Văn]], [[Lũng Nam]], [[Cam Túc]] và tây bắc huyện [[Bình Văn]], [[Miên Dương]], [[Tứ Xuyên]] ngày nay.<br />
<br />
Năm 109, dưới thời Hán An Đế (106–125), ba đạo{{efn|Đạo (道) là đơn vị cấp huyện thời nhà Hán đặt ở các khu vực có dân cư chủ yếu là ngoại tộc. Quan viên đứng đầu các đạo do địa phương tự đề cử.}} Âm Bình (陰平道), Điện Đê (甸氐道), Cương Đê (剛氐道) được tách ra từ quận Quảng Hán, tạo thành '''Quảng Hán thuộc quốc''' (廣漢屬國), do Đô úy quản lý.<ref name="HHT 5"/><ref name="HHT 113"/><br />
<br />
Cuối thời Đông Hán, Quảng Hán thuộc quốc được đặt thành quận Âm Bình (陰平郡), vẫn quản lý ba đạo.<ref name="TQC 32">[[Trần Thọ (sử gia)|Trần Thọ]], [[Bùi Tùng Chi]] chú, ''[[Tam quốc chí]]'', ''Thục thư'', quyển 2, ''[[:wikisource:zh:三國志/卷32|Tiên chủ truyện]]''.</ref> Thời Tam Quốc, quận Âm Bình do [[Tào Ngụy]] không chế, thuộc [[Ung Châu (thứ sử bộ)|Ung Châu]]. Năm 229, Thừa tướng [[Quý Hán]] [[Gia Cát Lượng]] phái tướng [[Trần Thức]] đánh chiếm hai quận [[Vũ Đô (quận)|Vũ Đô]], Âm Bình.<ref name="TQC 33">[[Trần Thọ (sử gia)|Trần Thọ]], [[Bùi Tùng Chi]] chú, ''[[Tam quốc chí]]'', ''Thục thư'', quyển 3, ''[[:wikisource:zh:三國志/卷33|Hậu chủ truyện]]''.</ref><ref name="TQC 35">[[Trần Thọ (sử gia)|Trần Thọ]], [[Bùi Tùng Chi]] chú, ''[[Tam quốc chí]]'', ''Thục thư'', quyển 5, ''[[:wikisource:zh:三國志/卷35|Gia Cát Lượng truyện]]''.</ref> [[Liêu Hóa]] trở thành Thái thú Âm Bình (muộn nhất vào năm 238).<ref name="TQC 3">[[Trần Thọ (sử gia)|Trần Thọ]], [[Bùi Tùng Chi]] chú, ''[[Tam quốc chí]]'', ''Ngụy thư'', quyển 3, ''[[:wikisource:zh:三國志/卷3|Minh đế kỷ]]''.</ref><ref name="TQC 26">[[Trần Thọ (sử gia)|Trần Thọ]], [[Bùi Tùng Chi]] chú, ''[[Tam quốc chí]]'', ''Ngụy thư'', quyển 26, ''[[:wikisource:zh:三國志/卷26|Mãn Điền Khiên Quách truyện]]''.</ref> Năm 263, tướng Ngụy là [[Đặng Ngải]] hành quân theo đường núi quận Âm Bình (陰平古道) để đánh chiếm [[Giang Du]], từ đó tiêu diệt nhà Quý Hán.<ref name="HDQC 2"/><ref name="TĐ 176"/><ref name="TQC 33"/><br />
<br />
Đầu thời [[Tây Tấn]], Âm Bình ban đầu thuộc [[Lương Châu (Tứ Xuyên)|Lương Châu]]. Năm 269, [[Tần Châu (cổ đại)|Tần Châu]] thành lập, quận Âm Bình thuộc Tần Châu.<br />
<br />
Cuối thời Tây Tấn, loạn lạc nổ ra, dân Âm Bình phần lớn bỏ chạy vào Ích Châu theo [[Lý Hùng (hoàng đế)|Lý Hùng]].<ref name="HDQC 2"/> Triều đình thành lập hai kiều quận{{efn|[[Kiều trí|Kiều quận]] (侨郡) là đơn vị hành chính được lập ra cho dân chạy nạn để phân tách dân chạy nạn với dân cư bản địa.}} [[Bắc Âm Bình]], [[Nam Âm Bình]].<ref name="TT 37">[[Thẩm Ước]], ''[[Tống thư]]'', quyển 37, chí 27, ''[[:wikisource:zh:宋書/卷37|Châu quận chí (3)]]''.</ref><br />
<br />
Năm 296, [[Dương Mậu Sưu]] lập ra chính quyền [[Cừu Trì]], về sau mở rộng địa bàn chiếm đóng các quận Vũ Đô, Âm Bình, Vũ Hưng.<ref name="TĐ 176"/><ref name="TT 98">[[Thẩm Ước]], ''[[Tống thư]]'', quyển 98, Liệt truyện 58, ''[[:wikisource:zh:宋書/卷98|Đê Hồ liệt truyện]]''.</ref><ref name="NT 101">[[Ngụy Thâu]], ''[[Ngụy thư]]'', quyển 101, Liệt truyện 89, ''[[:wikisource:zh:魏書/卷101|Đê Thổ Dục Hồn Đãng Xương Cốc Xương Đặng Chí Man Liêu liệt truyện]]''.</ref> Năm 477, [[Bắc Ngụy]] đánh chiếm Gia Lô, giết thủ lĩnh Cừu Trì [[Dương Văn Độ]].<ref name="NT 101"/> Người trong tộc là [[Dương Quảng Hương]] chạy đến Âm Bình, tự xưng Âm Bình công (陰平公) hoặc Âm Bình vương (陰平王).<ref name="LT 54">[[Diêu Tư Liêm]], ''[[Lương thư]]'', quyển 54, chí 48, ''[[:wikisource:zh:梁書/卷54|Chư Di liệt truyện]]''.</ref> Dương Quảng Hương sau đó xin thần phục Bắc Ngụy, được triều đình Bắc Ngụy thừa nhận là Thái thú Âm Bình.<ref name="NT 7">[[Ngụy Thâu]], ''[[Ngụy thư]]'', quyển 7 (thượng), Bản kỷ 7 (thượng), ''[[:wikisource:zh:魏書/卷7上|Cao Tổ kỷ (thượng)]]''.</ref><br />
<br />
Năm 526, Bắc Ngụy chiếm hữu quận Âm Bình, đổi thành quận '''Lư Bắc''' (盧北) hay '''Lô Bắc''' (蘆北) thuộc [[Văn Châu (Bắc Chu)|Văn Châu]].<ref name="TĐ 176"/> Thời [[Bắc Chu]], quận Lư Bắc gồm hai huyện Khúc Thủy (曲水县), Chính Tây (正西县). Vẫn có khả năng tồn tại song song hai quận Âm Bình và Lư Bắc.<ref name="CT 49">[[Lệnh Hồ Đức Phân]], ''[[Chu thư]]'', quyển 49, Liệt truyện 41, ''[[:wikisource:zh:周書/卷49|Dị vực liệt truyện (thượng)]]''.</ref><br />
<br />
Năm 584, [[Tùy Văn Đế]] xóa bỏ cấp quận, quận Lư Bắc bị xóa sổ, đưa các huyện về Văn Châu quản lý.<ref name="TuT 29">[[Ngụy Trưng]], ''[[Tùy thư]]'', Chí, quyển 29, ''[[:wikisource:zh:隋書/卷29|Địa lý chí (thượng)]]''.</ref> Đầu thời Đường, năm 618, {{ill|Khương Mô|zh|姜謩}} lấy ba huyện Khúc Thủy, Chính Tây, Trường Tùng (長松县) tái lập quận Âm Bình, về sau xóa bỏ. Thời Thiên Bảo (742–756), Chí Đức (756–758) [[nhà Đường]], Văn Châu đổi tên thành quận Âm Bình, quản lý hai huyện Khúc Thủy, Trường Tùng.<ref name="TĐ 176"/><br />
<br />
== Nhân khẩu ==<br />
* Năm 122 (Hán An Đế): 27.110 hộ, 205.652 khẩu.<ref name="HHT 113"/><br />
<br />
== Quan cai trị ==<br />
* {{ill|Phùng Cổn|zh|冯绲}}, Đô úy (thời Hán An Đế).<br />
* [[Liêu Hóa]], Thái thú (?–259).<br />
* [[Tuy Thụ Vinh]] (眭绶荣), Thái thú (niên hiệu Thiên Bảo).<br />
* [[Vi Hạo]] (韦颢), Thái thú (niên hiệu Thiên Bảo).<br />
<br />
== Xem thêm ==<br />
* [[Cừu Trì]]<br />
<br />
== Ghi chú ==<br />
{{Tham khảo|nhóm=lower-alpha}}<br />
<br />
== Tham khảo ==<br />
* [[Phạm Diệp]], ''[[Hậu Hán thư]]''.<br />
* [[Trần Thọ (sử gia)|Trần Thọ]], [[Bùi Tùng Chi]] chú, ''[[Tam quốc chí]]''.<br />
* [[Thẩm Ước]], ''[[Tống thư]]''.<br />
* [[Ngụy Thâu]], ''[[Ngụy thư]]''.<br />
<br />
== Chú thích ==<br />
{{tham khảo|30em}}<br />
<br />
[[Thể loại:Địa danh lịch sử Trung Quốc]]<br />
[[Thể loại:Lịch sử Cam Túc]]<br />
[[Thể loại:Lịch sử Tứ Xuyên]]<br />
[[Thể loại:Cừu Trì]]</div>imported>TheFriendlyRobot