imported>Minomday: Biên tập trang (nhỏ)

2025-05-19T08:38:09Z

Biên tập trang (nhỏ)

Trang mới

'''Ốc nha''' ([[Chữ Hán#Vi.E1.BB.87t Nam|chữ Hán]]: 屋牙, tiếng [[Chữ Khmer|Khmer]]: ឧកញ៉ា, Oknha) là một chức quan tại nước [[Chân Lạp]] xưa.

Chức vụ này tương đương với chức [[Tri Phủ]] cùng thời tại Việt Nam. Chức vụ này đứng trên chức ''Preah'' (ព្រះ) và dưới chức ''Neak Oknha'' (អ្នកឧកញ៉ា) và tương đương với chức ''Okya'' (ออกญา) ở [[Vương quốc Ayutthaya|Ayutthaya]].

Theo nhà cố vấn về phong tục tập quán người Campuchia Miech Ponn, chức Ốc nha có từ thế kỷ thứ 15, dưới triều đại vua [[Ponhea Yat|Chao Ponhea Yat]]. Chức này dùng để thay thế chức ''Ponhea'' (ពញា), tương đương chức ''Phraya'' (พญา - Phi Nhã) ở Xiêm.

Giữa thế kỷ 15 và thế kỷ 16, chức Ốc Nha có thể dành cho các vị quan cai quản một vùng hoặc một tỉnh, hoặc là các cố vấn thân cận của vua được đặc trách các vấn đề liên quan đến hoàng gia, quân đội, hình luật và nông nghiệp.

Chức Ốc nha có thể được hiểu như một danh xưng "Ngài" hoặc "Quan lớn" (His Excellency) dùng cho các vị quan nội thần và các quan tri phủ hoặc quan cai quản một vùng hoặc tỉnh.

Ngày nay, tại đất nước Campuchia, chức Ốc nha không còn mang ý nghĩa chính trị như xưa. Chức Ốc nha ngày nay thường được tặng cho các nhà tài trợ lớn cho những dự án quốc gia nhằm thúc đẩy việc tái dựng và phát triển đất nước Campuchia.<ref>{{Chú thích web|url=http://ki-media.blogspot.com/2008/04/price-to-pay-to-belong-to-cast-of.html|title=The price to pay to belong to the cast of "oknhas"}}</ref>

== Ốc Nha trong sử Việt ==
Theo [[Đại Nam Thực Lục]], trong trận đánh [[Chân Lạp]] thời vua [[Chey Chettha VII|Nặc Nguyên]] từ năm 1753 đến năm 1756 của Võ Vương [[Nguyễn Phúc Khoát]], sau khi người [[Côn Man]] bị quân [[Chân Lạp]] truy sát trên đường về lại đất Bình Thạnh quân Việt đã tiến đánh và giết một vài Ốc Nha của triều đình [[Chân Lạp]].

== Các chức danh khác trong triều đình Chân Lạp ==

* Talaha<ref>Phiên âm trong sử Việt là Tôn La Ca</ref> hoặc Akkamohasena hoặc Chauvea<ref>Còn được phiên âm là '''Chiêu Chùy''' trong tài liệu tiếng Việt.</ref> tương đương với chức Tể tướng.
* Kralahom ក្រឡាហោម, tương đương với chức Bộ trưởng Hải quân, Bộ trưởng Quốc phòng, Thượng thư bộ Binh. Sử Việt hay ghi là Cao La Hâm.
*Yomreach (ឧកញ៉ាយោមរាជ hoặc ''Phraya Yommarat'' พระยายมราช trong tiếng Thái) - Bộ trưởng Tư pháp. Sử Việt đôi khi phiêm âm là [[Chaophraya Aphaiphubet (Baen)|Nhum Rạch]].
*Chakrey tương đương với Bộ trưởng Chiến tranh, Bộ trưởng Bộ binh. Sử Việt đôi khi phiêm âm là Trà Tri.
*Veang tương đương với Bộ trưởng Tài chính, phụ trách Hoàng gia.
*''Upayuvareach'' ឧភយោរាជ ''uprayorach -'' vua đã thoái vị (Thái thượng hoàng) hoặc cố vấn của nhà vua.
*''[[Uparaja|Ouparach]]'' ឧបរាជ uprāj, '''Phó vương, đệ Nhị vương''' hoặc Thái tử, người sẽ kế vị theo danh nghĩa.
* Uparach ឧបយុវរាជ upyuvrāj - phó vương trẻ tuổi, '''đệ Tam vương''', người sẽ kế vị Phó vương.
* ចៅពញា caubñā, đại quan hoặc tương đương với [[wiktionary:អ្នកឧកញ៉ា#Khmer|អ្នកឧកញ៉ា]] (nĕəkʾokñaa).
*Chauvay Srok - tỉnh trưởng.
*Người trong hoàng tộc thay vì gọi ốc nha, sẽ gọi lần lượt là: bồn nha (盆牙 , ពញា Ponhea), chiêu bồn nha (triệu bồn nha 召盆牙 , ចៅពញា Chao Ponhea), tham đích chiêu bồn nha ( សម្ដេចចៅពញា Samdech Chao Ponhea).

== Tham khảo ==

{{tham khảo}}

* [https://books.google.com.vn/books?id=o8N_AgAAQBAJ&dq=chauvea+khmer&hl=vi&source=gbs_navlinks_s Colonial Cambodia's 'Bad Frenchmen': The rise of French rule and the life of Thomas Caraman, 1840-87]
*Theam, Bun Srun (1981). [https://openresearch-repository.anu.edu.au/handle/1885/111867 Cambodia in the Mid-Nineteenth Century: A Quest for Survival (PDF)]. Unpublished dissertation, Australian National University.

[[Thể loại:Campuchia]]
[[Thể loại:Kinh tế Campuchia]]
[[Thể loại:Danh hiệu danh dự]]
[[Thể loại:Tước hiệu quý tộc]]
[[Thể loại:Chính trị Campuchia]]

Ốc nha - Lịch sử thay đổi

imported>Minomday: Biên tập trang (nhỏ)