imported>InternetArchiveBot: Fixing 1 dead IA link per WP:DEADIABOOKLINKS (20260527dark)) #IABot (v2.0.9.5) (GreenC bot

2026-05-27T21:33:28Z

Fixing 1 dead IA link per WP:DEADIABOOKLINKS (20260527dark)) #IABot (v2.0.9.5) (GreenC bot

Trang mới

{{Thông tin nhân vật
| name = Abdullah Öcalan
| image = Abdullah Öcalan.png
| caption = Abdullah Öcalan năm 1997
| birth_date = 1946-1948
| birth_place = [[Ömerli, Halfeti|Ömerli]], [[Halfeti]], tỉnh [[Şanlıurfa]], [[Thổ Nhĩ Kỳ]]
| residence = [[İmralı]] (đảo cho tù nhân)
| nationality = [[Kurd]]
| citizenship = [[Thổ Nhĩ Kỳ]]
| occupation = Nhà sáng lập và lãnh tụ tổ chức bạo động [[Đảng Công nhân Kurd|PKK]],<ref name="Paul">Paul J. White, ''Primitive rebels or revolutionary modernizers?: the Kurdish national movement in Turkey'', Zed Books, 2000, [https://books.google.com/books?id=a80KQ4jdOeUC&printsec=frontcover&dq=Primitive+rebels+or+revolutionary+modernizers%3F&hl=tr&ei=fojfTNauOYSkvgOt75HbDg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CC0Q6AEwAA#v=onepage&q=%22nationalist%20leader%22&f=false "Professor Robert Olson, University of Kentucky"]</ref>
| organization = [[Đảng Công nhân Kurd]] (PKK), [[Kurdistan Communities Union|Koma Civakên Kurdistan]] (KCK)
| spouse = Kesire Yıldırım (24 tháng 5 năm 1978 – ?)
| relatives = [[Dilek Öcalan]] (cháu gái)<br>[[Osman Öcalan]] (anh em)<br>Mehmet Öcalan (anh em)
}}

'''Abdullah Öcalan''' (<ref name="US State Dept">{{chú thích sách|title=Political Violence against Americans 1999|publisher=[[Bureau of Diplomatic Security]]|isbn=9781428965621|page=[https://books.google.com/books?id=B6aqciIXBdQC&pg=PA123&dq=Abdullah+%C3%96calan+Apo&hl=en&sa=X&ei=FfrhUajbHcW34AOvv4CYCQ&ved=0CDgQ6AEwAg#v=onepage&q=Abdullah%20%C3%96calan%20Apo&f=false 123]|date=December 2000}}</ref> sinh ngày 4 tháng 4 năm 1948), cũng được gọi là '''Apo'''<ref name="US State Dept"/><ref>{{chú thích web|title=Kurdistan Workers' Party (PKK)|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/325238/Kurdistan-Workers-Party-PKK#ref1106877|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|access-date =ngày 25 tháng 7 năm 2013}}</ref> (gọi tắt cho cả tên Abdullah và từ "chú" trong tiếng Kurd),<ref>{{chú thích sách|last=Mango|first=Andrew|title=Turkey and the War on Terror: 'For Forty Years We Fought Alone'|year=2005|publisher=London|location=Routledge|isbn=9780203687185|page=32|quote=The most ruthless among them was Abdullah Öcalan, known as Apo (a diminutive for Abdullah; the word also means 'uncle' in Kurdish).}}</ref><ref>{{chú thích sách|last=Jongerden|first=Joost|title=The Settlement Issue in Turkey and the Kurds: An Analysis of Spatical Policies, Modernity and War|year=2007|publisher=Brill|location=Leiden, the Netherlands|isbn=9789004155572|page=57|quote=In 1975 the group settled on a name, the Kurdistan Revolutionaries (Kurdistan Devrimcileri), but others knew them as Apocu, followers of Apo, the nickname of Abdullah Öcalan (apo is also Kurdish for uncle).}}</ref> là một nhà lãnh đạo quốc gia người Kurd và là một trong những thành viên sáng lập của tổ chức bạo động [[Đảng Công nhân Kurd]] (PKK)<ref name="USTerrorList2">{{chú thích web| url=https://www.state.gov/s/ct/rls/crt/2006/82738.htm| work=Country Reports on Terrorism|title=Chapter 6—Terrorist Groups| date=ngày 27 tháng 4 năm 2005| publisher=[[United States Department of State]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20050526080545/http://www.state.gov/s/ct/rls/45394.htm| archive-date=ngày 26 tháng 5 năm 2005 | access-date =ngày 23 tháng 7 năm 2008}}</ref><ref name="DoS">{{chú thích web| last=Powell|first=Colin |title= 2001 Report on Foreign Terrorist Organizations |url=https://www.state.gov/s/ct/rls/rpt/fto/2001/5258.htm |work=Foreign Terrorist Organizations |publisher=Bureau of Public Affairs, U.S. State Department|location=Washington, DC |date=ngày 5 tháng 10 năm 2001 }}</ref>

Öcalan bị Cơ quan tình báo Thổ Nhĩ Kỳ (MIT) bắt giữ vào năm 1999 với sự hỗ trợ của CIA tại [[Nairobi]] và đưa về Thổ Nhĩ Kỳ, nơi ông bị kết án tử hình theo Điều 125 của Luật hình sự Thổ Nhĩ Kỳ, liên quan đến việc thành lập các tổ chức có vũ trang.<ref>{{chú thích web|url=https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/vol53no1/fiasco-in-nairobi.html|title=Fiasco in Nairobi|publisher=|access-date=ngày 24 tháng 5 năm 2016|archive-date=2009-05-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20090506033648/https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/vol53no1/fiasco-in-nairobi.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{chú thích web|url=http://www.ibtimes.com/abdullah-ocalan-famed-kurdish-leader-double-agent-working-turkish-intelligence-against-his-own-party|title=Abdullah Ocalan: Is The Famed Kurdish Leader A Double Agent Working For Turkish Intelligence Against His Own Party, The PKK?|work=International Business Times|access-date =ngày 24 tháng 5 năm 2016}}</ref><ref>{{chú thích web|url=http://www.gazetevatan.com/abdullah-ocalan-i-kim-yakaladi--188558-gundem/|title=Abdullah Öcalan'ı kim yakaladı?|date=ngày 10 tháng 7 năm 2008|publisher=|access-date =ngày 24 tháng 5 năm 2016}}</ref><ref>{{Chú thích web |url=https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/vol53no1/pdfs/U-%20Varouhakis-The%20Case%20of%20Ocalan.pdf |ngày truy cập=2017-11-12 |tựa đề=Bản sao đã lưu trữ |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304080848/https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/vol53no1/pdfs/U-%20Varouhakis-The%20Case%20of%20Ocalan.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{Chú thích web |url=http://www.belgenet.com/dava/gerekce19.html |ngày truy cập=2017-11-12 |tiêu đề=Belgenet Öcalan Davası Gerekçeli Karar |archive-date=2012-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120403111851/http://www.belgenet.com/dava/gerekce19.html |url-status=dead }}</ref> Bản án đã được chuyển sang thành tù chung thân trường hợp trầm trọng, khi Thổ Nhĩ Kỳ bãi bỏ hình phạt tử hình để ủng hộ nỗ lực gia nhập thành viên của [[Liên minh châu Âu]]. Từ năm 1999 đến năm 2009, ông là tù nhân duy nhất trên đảo İmrali, ở [[biển Marmara]] <ref>{{chú thích báo| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/303045.stm | work=BBC News | title=Prison island trial for Ocalan | date=ngày 24 tháng 3 năm 1999}}</ref><ref>Marlies Casier, Joost Jongerden, ''Nationalisms and Politics in Turkey: Political Islam, Kemalism and the Kurdish Issue'', Taylor & Francis, 2010, [https://books.google.com/books?id=_sG-NVapmrkC&pg=PA146&dq=%C3%96calan+%C4%B0mral%C4%B1&hl=tr&ei=XF3gTLC4AYWSuwO7xsW8Dg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=7&ved=0CEIQ6AEwBjgU#v=onepage&q=%C3%96calan%20%C4%B0mral%C4%B1&f=false p. 146.]</ref><ref>Council of Europe, ''Parliamentary Assembly Documents 1999 Ordinary Session (fourth part, September 1999), Volume VII'', Council of Europe, 1999, [https://books.google.com/books?id=EkgXi4vNFjAC&pg=PA18&dq=#v=onepage&q&f=false p. 18]</ref> Öcalan bây giờ lập luận rằng giai đoạn chiến tranh có vũ trang đã qua và một giải pháp chính trị cho câu hỏi người Kurd nên được phát triển.<ref name="MKK">Mag. Katharina Kirchmayer, ''The Case of the Isolation Regime of Abdullah Öcalan: A Violation of European Human Rights Law and Standards?'', GRIN Verlag, 2010, [https://books.google.com/books?id=E8ACMAY1rRgC&pg=PA37&dq=#v=onepage&q&f=false p. 37]</ref> Cuộc xung đột giữa Thổ Nhĩ Kỳ và PKK đã dẫn đến hơn 40.000 người tử vong, bao gồm các thành viên PKK, quân đội Thổ Nhĩ Kỳ, và thường dân, cả người Kurd và Thổ Nhĩ Kỳ.<ref name=hurriyet9914612>{{chú thích báo|url=http://www.hurriyet.com.tr/gundem/9914612.asp?gid=0&srid=0&oid=0&l=1 |access-date =ngày 17 tháng 9 năm 2008 |title=Bir dönemin acı bilançosu |work=[[Hürriyet]] |date=ngày 16 tháng 9 năm 2008 |language=tr}}</ref>

Từ nhà tù, Öcalan đã xuất bản một số cuốn sách, cuốn sách mới nhất vào năm 2015. ''Khoa học của phụ nữ'' (Jineology), còn được gọi là ''Nữ quyền của người Kurd'', là một hình thức của [[chủ nghĩa nữ quyền]] được ủng hộ bởi Öcalan <ref name="reuters-argentieri">{{chú thích báo | url = http://blogs.reuters.com/great-debate/2015/02/03/the-pro-woman-ideology-battling-islamic-state/ | date = ngày 3 tháng 2 năm 2015 | access-date = ngày 24 tháng 11 năm 2016 | first = Benedetta | last = Argentieri | publisher = [[Reuters]] | title = One group battling Islamic State has a secret weapon – female fighters | archive-date = 2019-08-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190822043827/http://blogs.reuters.com/great-debate/2015/02/03/the-pro-woman-ideology-battling-islamic-state/ | url-status = dead }}</ref> và sau đó là một nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa dân tộc Kurd.<ref name="opendemocracy">{{chú thích web | url = https://www.opendemocracy.net/uk/anna-lau-erdelan-baran-melanie-sirinathsingh/kurdish-response-to-climate-change | date = ngày 18 tháng 11 năm 2016 | access-date = ngày 24 tháng 11 năm 2016 | first1 = Anna | last1 = Lau | first2 = Erdelan | last2 = Baran | first3 = Melanie | last3 = Sirinathsingh | publisher = [[openDemocracy]] | title = A Kurdish response to climate change | archive-date = 2017-11-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20171112190014/https://www.opendemocracy.net/uk/anna-lau-erdelan-baran-melanie-sirinathsingh/kurdish-response-to-climate-change | url-status = dead }}</ref>

==Tiểu sử==
Öcalan sinh ra ở Ömerli, một ngôi làng ở Halfeti, tỉnh [[Şanlıurfa]] ở phía đông Thổ Nhĩ Kỳ.<ref>{{chú thích web|title=A Short Biography|url=http://www.pkkonline.com/en/index.php?sys=article&artID=22|website=Partiya Karkerên Kurdistan / Kurdistan Workers Party|access-date=ngày 2 tháng 2 năm 2015|archive-date=2015-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924073807/http://www.pkkonline.com/en/index.php?sys=article&artID=22|url-status=dead}}</ref> Trong khi một số nguồn tường thuật ngày sinh nhật của ông vào ngày 4 tháng 4 năm 1948, không có hồ sơ chính thức nào cho ông ta tồn tại, và chính ông ta tuyên bố không biết chính xác khi nào ông chào đời, ước tính năm 1946 hay 1947.<ref>{{chú thích web|url=http://www.chris-kutschera.com/A/Ocalan%20Last%20Interview.htm|title=Abdullah Ocalan's Last Interview|last=Kutschera|first=Chris|year=1999|access-date=ngày 15 tháng 10 năm 2013|archive-date=2013-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20131017171527/http://www.chris-kutschera.com/A/Ocalan%20Last%20Interview.htm|url-status=dead}}</ref> Ông là người lớn tuổi nhất trong số bảy người con.<ref>Aliza Marcus, ''Blood and Belief,'' New York University Press, 2007. (p.16)</ref> Theo một số nguồn tin, bà của Öcalan là một người sắc tộc Turk và (ông đã từng tuyên bố rằng) mẹ ông cũng là một người sắc tộc Turk.<ref>Blood and Belief: The Pkk and the Kurdish Fight for Independence, by Aliza Marcus, p.15, 2007</ref><ref>Perceptions: journal of international affairs – Volume 4, no.1, SAM (Center), 1999, p.142</ref> Theo Amikam Nachmani, giảng viên tại Đại học Bar-Ilan ở [[Israel]], Öcalan không biết [[tiếng Kurd]] khi ông gặp ông ta vào năm 1991. Nachmani cho biết: "Ông [Öcalan] nói với tôi rằng ông ấy nói tiếng Thổ Nhĩ Kỳ, ra lệnh bằng tiếng Thổ Nhĩ Kỳ và suy nghĩ bằng tiếng Thổ."<ref>Turkey: Facing a New Millenniium: Coping With Intertwined Conflicts, Amikam Nachmani, p.210, 2003</ref>

== Tham khảo ==
{{tham khảo|30em}}

== Đọc thêm ==
*[https://www.wsj.com/articles/SB10001424127887323293704578333533405433110 ''Kurd Locked in Solitary Cell Holds Key to Turkish Peace''] ngày 15 tháng 3 năm 2013 [[The Wall Street Journal]]
*Özcan, Ali Kemal (2005). ''Turkey's Kurds: A Theoretical Analysis of the PKK and Abdullah Ocalan''. London & New York: Routledge. {{ISBN|0-415-36687-9}}.
*"Greece and the Middle East" Spiros Ch. Kaminaris, Middle East Review of International Affairs, Volume 3, Number 2 (June 1999).

== Liên kết ngoài ==
{{Wikiquote|Abdullah Öcalan}}
*[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/280453.stm Special report: The Ocalan file], ''[[BBC News]]'', ngày 26 tháng 11 năm 1999.
{{Kiểm soát tính nhất quán}}

{{DEFAULTSORT:Ocalan, Abdullah}}
[[Thể loại:Nhân vật còn sống]]
[[Thể loại:Sinh năm 1949]]
[[Thể loại:Nam giới theo chủ nghĩa nữ giới]]

Abdullah Öcalan - Lịch sử thay đổi

imported>InternetArchiveBot: Fixing 1 dead IA link per WP:DEADIABOOKLINKS (20260527dark)) #IABot (v2.0.9.5) (GreenC bot