imported>InternetArchiveBot: Đã cứu 2 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5

2026-03-10T06:02:32Z

Đã cứu 2 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5

Trang mới

{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Acanthurus nigricans''
| image = Whitecheek Surgeonfish, Acanthurus nigricans in Ulithi.jpg
| image_size = 250px
| status = LC
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = <ref name="IUCN" />
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Actinopterygii]]
| ordo = [[Acanthuriformes]]
| familia = [[Acanthuridae]]
| genus = ''[[Acanthurus]]''
| species = '''''A. nigricans'''''
| binomial = ''Acanthurus nigricans''
| binomial_authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1758)
| synonyms =
* ''Chaetodon nigricans'' {{small|Linnaeus, 1758}}
* ''Acanthurus glaucopareius'' {{small|[[Georges Cuvier|Cuvier]], 1829}}
* ''Acanthurus aliala'' {{small|Lesson, 1831}}
}}
'''''Acanthurus nigricans''''' là một loài [[cá biển]] thuộc chi ''[[Acanthurus]]'' trong [[họ Cá đuôi gai]]. Loài cá này được mô tả lần đầu tiên vào năm [[1758]].

== Từ nguyên ==
Tính từ định danh của loài cá này, ''nigricans'', trong [[tiếng Latinh]] có nghĩa là "đen", ám chỉ cơ thể của chúng có màu [[đen]] hoặc xanh đen.<ref>{{Chú thích web|url=http://www.etyfish.org/acanthuriformes2|tựa đề=Order ACANTHURIFORMES (part 2)|tác giả 1=C. Scharpf|tác giả 2=K. J. Lazara|năm=2021|website=The ETYFish Project Fish Name Etymology Database|ngày truy cập=2020-12-18}}</ref>

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
''A. nigricans'' có phạm vi phân bố thưa thớt ở Đông [[Ấn Độ Dương]] và Đông [[Thái Bình Dương]], nhưng xuất hiện rộng rãi ở Tây và Trung Thái Bình Dương.

Ở Ấn Độ Dương, ''A. nigricans'' chỉ được ghi nhận tại [[quần đảo Cocos (Keeling)]] và [[đảo Giáng Sinh]] ([[Úc]]), cũng như vùng biển ngoài khơi [[Tây Úc]] và [[Diego Garcia]]<ref>{{Chú thích tạp chí|last=Craig|first=Matthew T.|year=2008|title=The goldrim surgeonfish (''Acanthurus nigricans''; Acanthuridae) from Diego Garcia, Chagos Archipelago: first record for the central Indian Ocean|url=https://www.researchgate.net/publication/265384242_The_Goldrim_Surgeonfish_Acanthurus_Nigricans_Acanthuridae_From_Diego_Garcia_Chagos_Archipelago_First_Record_For_The_Central_Indian_Ocean.pdf|journal=[[Zootaxa]]|volume=1850|pages=65–68|doi=10.5281/zenodo.183400}}</ref> (thuộc [[quần đảo Chagos]]); còn ở Tây Thái Bình Dương, ''A. nigricans'' được phân bố rộng khắp vùng biển các nước [[Đông Nam Á]] và hầu hết các [[đảo quốc]] thuộc [[châu Đại Dương]], xa nhất ở phía đông đến [[quần đảo Australes]] ([[Polynésie thuộc Pháp]], trừ đảo [[Rapa Iti]]), ngược lên phía bắc đến vùng biển phía nam [[Nhật Bản]] và [[quần đảo Hawaii]], giới hạn phía nam đến bờ đông [[Úc]] (gồm cả [[rạn san hô Great Barrier]]); ở Đông Thái Bình Dương, ''A. nigricans'' được ghi nhận ở ngoài khơi phía nam [[bán đảo Baja California]], dọc theo bờ biển [[México]] xuống đến [[Costa Rica]] và [[Ecuador]], bao gồm tất cả các quần đảo ngoài khơi ([[quần đảo Revillagigedo]], [[đảo Cocos]], [[quần đảo Galápagos]]).<ref name="IUCN">{{chú thích IUCN|author=Choat, J. H.|author2=Abesamis, R.|author3=Clements, K. D.|author4=McIlwain, J.|author5=Myers, R.|author6=Nanola, C.|author7=Rocha, L. A.|author8=Russell, B.|author9=Stockwell, B.|year=2012|title=''Acanthurus nigricans''|volume=2012|page=e.T177969A1506081|doi=10.2305/IUCN.UK.2012.RLTS.T177969A1506081.en|access-date=2021-12-21}}</ref><ref name="FishBase">{{FishBase species|Acanthurus|nigricans}}</ref><ref>{{Cof record|spid=19089|title=''Acanthurus nigricans''|access-date=2022-05-01}}</ref>

Ở [[Việt Nam]], ''A. nigricans'' được ghi nhận tại [[vịnh Vân Phong]],<ref>{{Chú thích tạp chí|authors=Trần Thị Hồng Hoa, Võ Văn Quang, Nguyễn Phi Uy Vũ, Lê Thị Thu Thảo, Trần Công Thịnh|year=2014|title=Thành phần loài cá khai thác ở vịnh Vân Phong, tỉnh Khánh Hòa|url=http://113.160.249.209:8080/xmlui/bitstream/handle/123456789/18805/09-TranThiHongHoa-trang70-88.pdf?sequence=1|journal=Tuyển Tập Nghiên Cứu Biển|volume=20|pages=70-88|archive-date=2024-05-21|access-date=2022-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20240521015026/http://113.160.249.209:8080/xmlui/bitstream/handle/123456789/18805/09-TranThiHongHoa-trang70-88.pdf?sequence=1}}</ref> [[vịnh Nha Trang]] ([[Khánh Hòa]]) và [[quần đảo Trường Sa]];<ref>{{Chú thích tạp chí|author=Nguyễn Hữu Phụng|year=2002|title=Thành phần cá rạn san hô biển Việt Nam|url=http://113.160.249.209:8080/dspace/bitstream/123456789/19496/1/03-10-NguyenHuuPhung_275-308.pdf|journal=Tuyển tập Báo cáo Khoa học Hội nghị Khoa học "Biển Đông-2002"|pages=275-308|access-date=2022-05-01|archive-date=2022-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20221226011234/http://113.160.249.209:8080/dspace/bitstream/123456789/19496/1/03-10-NguyenHuuPhung_275-308.pdf|url-status=dead}}</ref> cũng như tại [[quần đảo Hoàng Sa]] và đảo [[Lý Sơn]] ([[Quảng Ngãi]]).<ref>{{chú thích tạp chí|authors=Nguyễn Văn Long|year=2016|title=Hiện trạng và biến động quần xã cá rạn san hô ở khu bảo tồn biển Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi|url=http://113.160.249.209:8080/dspace/bitstream/123456789/19657/1/12-NguyenVanLong-trang111-125.pdf|journal=Tuyển tập Nghiên Cứu Biển|volume=22|pages=111–125|access-date=2022-05-01|archive-date=2024-02-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20240206021319/http://113.160.249.209:8080/dspace/bitstream/123456789/19657/1/12-NguyenVanLong-trang111-125.pdf|url-status=dead}}</ref>

''A. nigricans'' sống tập trung trên các [[rạn san hô viền bờ]] và trong [[đầm phá]] ở độ sâu đến ít nhất là 67 m.<ref name="IUCN" />

== Mô tả ==
[[Tập tin:Acanthurus nigricans SI.jpg|nhỏ|196x196px|''A. nigricans'']]
Chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận ở ''A. nigricans'' là 22,6 cm.<ref name="FishBase" /> Loài cá này có một mảnh xương nhọn màu vàng chĩa ra ở mỗi bên cuống đuôi, tạo thành ngạnh sắc. Cơ thể hình bầu dục thuôn dài, có màu đen phủ khắp cơ thể và trên các vây, trừ vây đuôi có màu trắng. Có một vệt màu trắng bên dưới [[mắt]] và một vòng trắng bao quanh miệng. Các dải màu vàng nổi bật ở gốc vây lưng và vây hậu môn, cũng như một sọc hẹp màu vàng ở gần rìa sau của vây đuôi. Đuôi cụt. Các vây (trừ đuôi) đều có dải viền màu xanh ánh kim ở rìa.

''A. nigricans'' khá giống với [[loài chị em]] là ''[[Acanthurus japonicus]]'' từ màu sắc cho đến hình dáng. Khác biệt giữa hai loài này dễ nhận thấy nhất chính là ''A. japonicus'' có dải [[màu trắng]] kéo dài từ bên dưới của mắt đến môi và thêm một dải [[màu cam]] ở cận rìa, trong khi ''A. nigricans'' không có những điểm này.

Số gai ở vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 28–31; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 26–29; Số tia vây ở vây ngực: 16; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số [[lược mang]]: 17–19.<ref name="randall">{{chú thích sách|url=https://books.google.com.vn/books?id=Q2suD8z5um4C&lpg=PT423&dq=&hl=vi&pg=PA423#v=onepage&q&f=false|title=The Fishes of the Great Barrier Reef and Coral Sea|author1=John E. Randall|author2=Gerald R. Allen|author3=Roger C. Steene|publisher=Nhà xuất bản [[Đại học Hawaii]]|year=1998|isbn=978-0824818951|page=423}}</ref>

== Sinh thái học ==
''A. nigricans'' sống đơn lẻ hoặc hợp thành đàn, và là loài có tính [[Lãnh thổ động vật|lãnh thổ]]. Thức ăn của chúng là [[tảo]].<ref name="FishBase" />

Tuổi thọ cao nhất được ghi nhận ở ''A. nigricans'' là 34 năm tuổi.<ref>{{chú thích sách|title=Coral Reef Fishes|year=2002|editor=P. F. Sale|pages=57–80|chapter=Chapter 3. Age-based studies on coral reef fishes|doi=10.1016/B978-012615185-5/50005-0|chapter-url=https://www.researchgate.net/profile/D_R_Robertson/publication/278304914_Age-Based_Studies/links/5bfeb2df92851c63caae6ccf/Age-Based-Studies.pdf|authors=J. H. Choat; D. R. Robertson}}</ref>

=== Lai với các loài chị em ===
''[[Acanthurus achilles]]'', ''A. japonicus'', ''[[Acanthurus leucosternon]]'' và ''A. nigricans'' là 4 [[loài chị em]] với nhau, được xếp vào nhóm phức hợp loài ''A. nigricans'' (còn được gọi là phức hợp loài ''A. achilles''). Trong 4 loài kể trên, ''A. nigricans'' là loài có phạm vi phân bố rộng nhất, chồng lấn lên tất cả phạm vi phân bố của 3 loài còn lại. Chính vì vậy, ''A. nigricans'' thường [[tạp giao]] với chúng.<ref>{{Chú thích tạp chí|last=Marie|first=A. D.|last2=van Herwerden|first2=L.|last3=Choat|first3=J. H.|last4=Hobbs|first4=J-P. A.|year=2007|title=Hybridization of reef fishes at the Indo-Pacific biogeographic barrier: a case study|url=https://www.researchgate.net/publication/225666032_Hybridization_of_reef_fishes_at_the_Indo-Pacific_biogeographic_barrier_A_case_study.pdf|journal=Coral Reefs|volume=26|issue=4|pages=841–850|doi=10.1007/s00338-007-0273-3|issn=1432-0975}}</ref><ref>{{Chú thích tạp chí|last=DiBattista|first=Joseph D.|last2=Whitney|first2=Jonathan|last3=Craig|first3=Matthew T.|last4=Hobbs|first4=Jean-Paul A.|last5=Rocha|first5=Luiz A.|last6=Feldheim|first6=Kevin A.|last7=Berumen|first7=Michael L.|last8=Bowen|first8=Brian W.|year=2016|title=Surgeons and suture zones: Hybridization among four surgeonfish species in the Indo-Pacific with variable evolutionary outcomes|url=https://www.academia.edu/25414225/Surgeons_and_suture_zones_Hybridization_among_four_surgeonfish_species_in_the_Indo_Pacific_with_variable_evolutionary_outcomes.pdf|journal=Molecular Phylogenetics and Evolution|volume=101|pages=203–215|doi=10.1016/j.ympev.2016.04.036|issn=1095-9513|pmid=27143241}}</ref>

* ''A. nigricans'' × ''A. achilles'': được ghi nhận tại [[quần đảo Marshall]] và [[Kosrae]], [[quần đảo Caroline]]. ''A. rackliffei'', một loài được phát hiện tại đảo san hô [[Orona]] ([[quần đảo Phoenix]]), được nghĩ là con lai của hai loài này.<ref>{{chú thích tạp chí|author=John E. Randall|year=1956|title=''Acanthurus rackliffei'', a Possible Hybrid Surgeon Fish (''A. achilles'' × ''A. glaucopareius'') from the Phoenix Islands|url=https://archive.org/details/sim_copeia_1956-02-29_1/page/n25|journal=Copeia|volume=1956|issue=1|pages=21–25|doi=10.2307/1439239}}</ref>
* ''A. nigricans'' × ''A. japonicus'': được ghi nhận tại phía nam [[Nhật Bản]], [[Guam]] ([[quần đảo Mariana]]) và [[đảo Đài Loan]].
* ''A. nigricans'' × ''A. leucosternon'': được ghi nhận tại [[quần đảo Cocos (Keeling)]], [[đảo Giáng Sinh]] và [[Bali]], [[Indonesia]].

== Thương mại ==
''A. nigricans'' được đánh bắt nhằm mục đích thương mại [[cá cảnh]] với giá dao động từ 34 đến 99 [[USD]] một con tùy theo kích cỡ.<ref name="IUCN" />

== Tham khảo ==
{{Tham khảo|3}}

{{Taxonbar}}

[[Thể loại:Acanthurus|N]]
[[Thể loại:Cá Ấn Độ Dương]]
[[Thể loại:Cá Thái Bình Dương]]
[[Thể loại:Cá Thái Lan]]
[[Thể loại:Cá Việt Nam]]
[[Thể loại:Cá Philippines]]
[[Thể loại:Cá Indonesia]]
[[Thể loại:Cá Malaysia]]
[[Thể loại:Cá Papua New Guinea]]
[[Thể loại:Cá Đài Loan]]
[[Thể loại:Cá Nhật Bản]]
[[Thể loại:Cá Úc]]
[[Thể loại:Cá châu Đại Dương]]
[[Thể loại:Cá Nouvelle-Calédonie]]
[[Thể loại:Cá Hawaii]]
[[Thể loại:Cá vịnh California]]
[[Thể loại:Cá México]]
[[Thể loại:Cá Costa Rica]]
[[Thể loại:Cá Panamá]]
[[Thể loại:Cá Colombia]]
[[Thể loại:Cá Ecuador]]
[[Thể loại:Cá được mô tả năm 1758]]
[[Thể loại:Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên]]

Acanthurus nigricans - Lịch sử thay đổi

imported>InternetArchiveBot: Đã cứu 2 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5