imported>TheSecondFunnyYellowBot: WPCleaner v2.05b - Fix errors for CW project (Reference before punctuation)

2025-11-17T16:24:14Z

WPCleaner v2.05b - Fix errors for CW project (Reference before punctuation)

Trang mới

{{Speciesbox
| image = Convict Surgeonfish, Acanthurus triostegus.jpg
| status = LC
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = <ref name="IUCN" />
| genus = Acanthurus
| species = triostegus
| authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1758)
| synonyms =
* ''Chaetodon triostegus'' {{small|[[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1758}}
* ''Acanthurus hirudo'' {{small|[[Edward Turner Bennett|Bennett]], 1829}}
* ''Acanthurus pentazona'' {{small|[[Pieter Bleeker|Bleeker]], 1850}}
* ''Acanthurus zebra'' {{small|[[Bernard Germain de Lacépède|Lacepède]], 1802}}
}}
'''''Acanthurus triostegus''''' là một loài [[cá biển]] thuộc chi ''[[Acanthurus]]'' trong [[họ Cá đuôi gai]]. Loài cá này được mô tả lần đầu tiên vào năm [[1758]].

== Từ nguyên ==
Từ định danh của loài cá này, ''triostegus'', trong [[tiếng Latinh]] có nghĩa là "ba lớp màng", ám chỉ những lớp màng ở tia xương mang.<ref>{{Chú thích web|url=http://www.etyfish.org/acanthuriformes2|tựa đề=Order ACANTHURIFORMES (part 2)|tác giả 1=C. Scharpf|tác giả 2=K. J. Lazara|năm=2020|website=The ETYFish Project Fish Name Etymology Database|ngày truy cập=2020-12-31}}</ref>

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
''A. triostegus'' có phạm vi phân bố rộng khắp vùng biển [[Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương]], và trải dài đến tận Đông [[Thái Bình Dương]]. Loài cá này được ghi nhận từ vùng biển phía nam [[bán đảo Ả Rập]] trải dọc theo vùng bờ biển [[Đông Phi]], bao gồm [[Madagascar]] và các [[đảo quốc]], [[bãi ngầm]] lân cận; từ vùng biển ngoài khơi [[Ấn Độ]], phạm vi của ''A. triostegus'' mở rộng về phía nam đến [[Lakshadweep]], [[Sri Lanka]], [[Maldives]], [[Chagos]], xa hơn nữa là đến [[quần đảo Cocos (Keeling)]] và [[đảo Giáng Sinh]] ([[Úc]]), cũng như vùng biển ngoài khơi [[Tây Úc]] và [[bãi cạn Rowley]]; ở phạm vi phía đông, ''A. triostegus'' xuất hiện rộng khắp vùng biển các nước [[Đông Nam Á]] và [[Papua New Guinea]], trải dài đến hầu hết các [[đảo quốc]], [[quần đảo]] thuộc [[châu Đại Dương]]; phạm vi phía bắc giới hạn đến vùng biển phía nam [[Nhật Bản]] và [[quần đảo Hawaii]]; phía nam từ [[rạn san hô Great Barrier]] trải dài đến [[New South Wales]], bao gồm [[đảo Lord Howe]] ([[Úc]]); ở Đông [[Thái Bình Dương]], ''A. triostegus'' được quan sát ở phía nam [[bán đảo Baja California]] và bờ tây [[Mexico]], và từ [[El Salvador]] đến [[Ecuador]], bao gồm tất cả các hòn đảo ngoài khơi.<ref name="IUCN">{{chú thích IUCN |author=McIlwain, J. |author2=Choat, J.H. |author3=Abesamis, R. |author4=Clements, K.D. |author5=Myers, R. |author6=Nanola, C. |author7=Rocha, L.A. |author8=Russell, B. |author9=Stockwell, B. |date=2012 |title=''Acanthurus triostegus'' |volume=2012 |page=e.T177965A1504553 |doi=10.2305/IUCN.UK.2012.RLTS.T177965A1504553.en |access-date=21 December 2021}}</ref>

''A. triostegus'' sống gần các [[rạn san hô]] mọc trên nền đáy cứng (đá dăm, vụn san hô...) ở độ sâu lên đến 90 m; cá con được quan sát trong các [[hồ thủy triều]] hoặc vùng biển gần bờ.<ref name="IUCN" /><ref name="FishBase">{{FishBase|genus=Acanthurus|species=triostegusáng 2 năm|year=2021}}</ref>

== Mô tả ==
[[Tập tin:Acanthurus triostegus EOL.jpg|trái|nhỏ|217x217px|Một nhóm ''A. triostegus'' trên [[rạn san hô]]]]
Chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận ở ''A. triostegus'' là 27 cm, nhưng thường được quan sát với chiều dài phổ biến là 17 cm.<ref name="FishBase" /> Loài cá này có một mảnh xương nhọn chĩa ra ở mỗi bên cuống đuôi, tạo thành ngạnh sắc.

Cơ thể hình bầu dục thuôn dài, có [[màu lục]] [[xám]] nhạt với 6 dải sọc dọc [[màu đen]] từ đầu đến cuống đuôi (dải trên đầu băng qua mắt, dải cuối cùng trên cuống đuôi thường không nối liền). Vùng bụng và thân dưới sáng màu hơn so với toàn bộ cơ thể. Vây đuôi cụt.<ref name="randall">{{chú thích sách|url=https://books.google.com.vn/books?id=Q2suD8z5um4C&lpg=PT419&dq=&hl=vi&pg=PA419-IA3#v=onepage&q&f=false|title=The Fishes of the Great Barrier Reef and Coral Sea|author1=John E. Randall|author2=Gerald R. Allen|author3=Roger C. Steene|publisher=Nhà xuất bản [[Đại học Hawaii]]|year=1997|isbn=978-0824818951|page=419}}</ref><ref name="fao">{{chú thích sách|url=http://www.fao.org/3/y0870e/y0870e30.pdf|title=The living marine resources of the Western Central Pacific. Vol. 6. Bony fishes part 4 (Labridae to Latimeriidae), estuarine crocodiles, sea turtles, sea snakes and marine mammals|author=D. Woodland|date=2001|publisher=FAO|isbn=978-9251045893|editor1=K. E. Carpenter|editor2=V. H. Niem|series=FAO Species Identification Guide for Fishery Purposes|page=3674}}</ref><ref>{{Chú thích web|url=https://reeflifesurvey.com/species/acanthurus-triostegus|tựa đề=''Acanthurus triostegus'' Acanthurus|website=Reef Life Survey|ngày truy cập=2020-12-31}}</ref>

Số gai ở vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 25 - 27; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 23 - 25; Số tia vây ở vây ngực: 16 - 17; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.<ref name="randall" />

=== Thay đổi màu sắc ===
Ở cá con, ''A. triostegus'' có thể chuyển cơ thể sang màu đen với sọc trắng, thay vì là thân trắng sọc đen như ở cá trưởng thành, đã được quan sát và ghi nhận ở ngoài khơi đảo [[Moorea]].<ref>Besson & đồng nghiệp, sđd, tr.31</ref>

Mẫu màu sắc thân đen sọc trắng như vậy có liên quan đến hành vi hung hăng ở cá con. Điều này được kiểm chứng qua việc chúng dựng thẳng [[vây lưng]] lên, là hành động thể hiện sự hung hăng ở loài này (kể cả những loài [[cá đuôi gai]] khác), và việc xua đuổi những đồng loại.<ref>Besson & đồng nghiệp, sđd, tr.34</ref>

== Sinh thái ==
[[Tập tin:Acanthurus triostegus Réunion.jpg|nhỏ|Một đàn ''A. triostegus'' ngoài khơi [[Réunion]]]]
''A. triostegus'' trưởng thành thường hợp thành đàn rất lớn, kiếm ăn gần các dòng [[nước ngọt]], nơi một số loài [[tảo]] phát triển tốt.<ref name="FishBase" /><ref name="fao" /> Chúng cũng có thể tách những nhóm nhỏ hơn, thậm chí là sống đơn lẻ.<ref name="IUCN" /> Cá trưởng thành lẫn cá con là một loài có tính [[Lãnh thổ động vật|lãnh thổ]].

''A. triostegus'' được ghi nhận là đã tạo ra cá thể lai với loài họ hàng ''[[Acanthurus polyzona]]'' ở ngoài khơi [[Mauritius]].<ref>{{chú thích tạp chí|author=Joseph H. Rowlett|year=2018|title=A hybrid surgeonfish, ''Acanthurus triostegus'' x ''A. polyzona'', from Mauritius|url=https://www.researchgate.net/profile/Joe_Rowlett/publication/345035184_A_hybrid_surgeonfish_Acanthurus_triostegus_x_A_polyzona_from_Mauritius/links/5f9c8d85a6fdccfd7b8de24b/A-hybrid-surgeonfish-Acanthurus-triostegus-x-A-polyzona-from-Mauritius.pdf|journal=Journal of the Ocean Science Foundation|volume=30|issue=|pages=39–42|doi=}}</ref>

=== Sinh sản ===
''A. triostegus'' sinh sản theo chu kỳ [[âm lịch]], diễn ra vào lúc chiều tối, cũng thành từng đàn. Thời gian sinh sản đỉnh điểm xảy ra vào khoảng thời gian từ 12 ngày trước đến 2 ngày sau khi [[trăng tròn]].<ref name="fao" />

Trứng hình cầu, đường kính trung bình khoảng 0,68 mm. Trứng nở trong khoảng 26 giờ, cá hậu ấu trùng bắt đầu tự kiếm ăn sau khoảng 5 ngày rưỡi.<ref name="fao" /> Cá hậu ấu trùng <2,5 cm có dạng hình cầu, không vảy và trong suốt, ngoại trừ phần bụng và phần đầu ánh [[màu bạc]]. Cá hậu ấu trùng bước sang giai đoạn cá con khoảng 4-5 ngày sau đó, phát triển với tốc độ khoảng 12 mm mỗi tháng. Khi đạt đến chiều dài 100 đến 120 mm, tốc độ tăng trưởng chậm lại khoảng 1 mm mỗi tháng.<ref name="fao" />

Trong suốt quá trình sinh sản, những dải sọc đen trên cơ thể cá đực trở nên sẫm màu và dày hơn; ngoại trừ vây ngực, các vây còn lại của chúng cũng trở nên sẫm đen hơn.<ref name=":0">{{harvnb|Robertson|1983|pp=204-205}}</ref> Khi lãnh thổ bị xâm phạm, các sọc đen trên cơ thể ''A. triostegus'' (ở cả cá đực lẫn cá cái) lại trở nên rất nhạt, trong khi khoảng màu giữa các sọc này sẽ sẫm màu hơn đôi chút so với thông thường.<ref name=":0" />

== Đánh bắt ==
''A. triostegus'' được xem là một loại [[Cá (thực phẩm)|cá thực phẩm]] quan trọng ở một số nơi trong phạm vi của chúng.<ref name="IUCN" /> Loài này cũng được đánh bắt cho việc buôn bán [[cá cảnh]], với giá bán trực tuyến dao động từ gần 23 đến 50 [[USD]] cho một con.<ref name="IUCN" />

== Tham khảo ==
{{Tham khảo|3}}

=== Trích dẫn ===
* {{chú thích tạp chí|họ=Robertson|tên=D. R. |year=1983|title=On the spawning behavior and spawning cycles of eight surgeonfishes (Acanthuridae) from the Indo-Pacific|url=https://www.researchgate.net/profile/D_R_Robertson/publication/226729073_On_the_spawning_behavior_and_spawning_cycles_of_eight_surgeonfishes_Acanthuridae_from_the_Indo-Pacific/links/55b77cbc08aed621de046368/On-the-spawning-behavior-and-spawning-cycles-of-eight-surgeonfishes-Acanthuridae-from-the-Indo-Pacific.pdf|journal=Environmental Biology of Fishes|volume=9|issue=3/4|pages=193–223}}
* {{chú thích tạp chí|author1=Marc Besson và đồng nghiệp|year=2017|title=Complete and rapid reversal of the body color pattern in juveniles of the convict surgeonfish ''Acanthurus triostegus'' at Moorea Island (French Polynesia)|url=https://www.researchgate.net/publication/320541770_Complete_and_rapid_reversal_of_the_body_color_pattern_in_juveniles_of_the_convict_surgeonfish_Acanthurus_triostegus_at_Moorea_Island_French_Polynesia|journal=Coral Reefs|volume=37|issue=1|pages=31–35|doi=10.1007/s00338-017-1631-4}}

{{Taxonbar|from=Q1247501}}
{{Thể loại Commons|Acanthurus triostegus}}

[[Thể loại:Acanthurus|T]]
[[Thể loại:Cá Ấn Độ Dương]]
[[Thể loại:Cá Thái Bình Dương]]
[[Thể loại:Cá Somalia]]
[[Thể loại:Cá Kenya]]
[[Thể loại:Cá Tanzania]]
[[Thể loại:Cá Mozambique]]
[[Thể loại:Cá Nam Phi]]
[[Thể loại:Cá Madagascar]]
[[Thể loại:Cá Ấn Độ]]
[[Thể loại:Cá Sri Lanka]]
[[Thể loại:Cá Maldives]]
[[Thể loại:Cá Myanmar]]
[[Thể loại:Cá Thái Lan]]
[[Thể loại:Cá Việt Nam]]
[[Thể loại:Cá Indonesia]]
[[Thể loại:Cá Malaysia]]
[[Thể loại:Cá Philippines]]
[[Thể loại:Cá Trung Quốc]]
[[Thể loại:Cá Nhật Bản]]
[[Thể loại:Cá Úc]]
[[Thể loại:Cá châu Đại Dương]]
[[Thể loại:Cá Palau]]
[[Thể loại:Cá Nouvelle-Calédonie]]
[[Thể loại:Cá Fiji]]
[[Thể loại:Cá Tonga]]
[[Thể loại:Cá Hawaii]]
[[Thể loại:Cá México]]
[[Thể loại:Cá El Salvador]]
[[Thể loại:Cá Nicaragua]]
[[Thể loại:Cá Costa Rica]]
[[Thể loại:Cá Panamá]]
[[Thể loại:Cá Colombia]]
[[Thể loại:Cá Ecuador]]
[[Thể loại:Cá được mô tả năm 1758]]
[[Thể loại:Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên]]

Acanthurus triostegus - Lịch sử thay đổi

imported>TheSecondFunnyYellowBot: WPCleaner v2.05b - Fix errors for CW project (Reference before punctuation)