imported>AnsterBot: (Bot) AlphamaEditor, Executed time: 00:00:00.9941564, replaced: {{cite web → {{Chú thích web (13), {{Cite news → {{Chú thích báo, {{Cite magazine → {{Chú thích tạp chí (2)

2026-07-16T16:07:02Z

(Bot) AlphamaEditor, Executed time: 00:00:00.9941564, replaced: {{cite web → {{Chú thích web (13), {{Cite news → {{Chú thích báo, {{Cite magazine → {{Chú thích tạp chí (2)

Trang mới

{{Infobox person
| name = Amanda Nguyen
| image = How Will We Govern Ourselves in Space? (48322984212).jpg
| birth_date = {{Birth date and age|1991|10|10}}
| birth_place = [[California]], Hoa Kỳ
| death_date =
| death_place =
| education = [[Đại học Harvard]] ([[Cử nhân|BA]])
| occupation = Người sáng lập và CEO của [[Rise (tổ chức phi chính phủ)|Rise]]<ref>{{Chú thích web |title=Risers |url=http://www.risenow.us/risers/ |website=RiseNow |publisher=Rise |access-date=November 14, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181113143723/http://www.risenow.us/risers/ |archive-date=November 13, 2018 }}</ref>
| known_for =[[Đạo luật về Quyền của những người sống sót sau khi bị tấn công tình dục]]
| awards = Người phụ nữ của năm 2022 của ''[[Time (tạp chí|Time]]''<ref name="time.com1">{{Chú thích web |url=https://time.com/collection/women-of-the-year/ |title=2022 Time Women of the Year |date=March 3, 2022 |access-date=May 9, 2022}}</ref><br /> [[Giải thưởng Heinz]] hàng năm lần thứ 24 về chính sách công cộng (2019)<ref name="heinzawards.net">{{Chú thích web |url=http://www.heinzawards.net/recipients/amanda-nguyen |title=Amanda Nguyen receives the 24th Heinz Awards in the Public Policy category. |date=September 12, 2019 |access-date=December 25, 2019}}</ref><br />''[[Forbes]]'' 30 Under 30<ref name='NBC'>{{Chú thích web |url=https://www.nbcnews.com/news/asian-america/30-under-30-honoree-amanda-nguyen-fighting-sexual-assault-survivors-n715661 |work=[[NBC News]] |title='30 Under 30' Honoree Amanda Nguyen Is Fighting for Sexual Assault Survivors' Rights |date=February 2, 2017 |access-date=June 22, 2017}}</ref>
}}
'''Amanda Ngọc Nguyễn''' (sinh ngày 10 tháng 10 năm 1991) là một doanh nhân xã hội và nhà hoạt động nhân quyền [[Người Mỹ gốc Việt]].<ref name="Bustle">{{chú thích web|url=https://www.bustle.com/articles/201015-who-is-amanda-nguyen-the-young-womens-honoree-worked-with-president-obama-to-protect-american-women|publisher=[[Bustle (magazine)|Bustle]]|title=Who Is Amanda Nguyen? The Young Women's Honoree Worked With President Obama To Protect American Women|date=ngày 20 tháng 12 năm 2016|access-date = ngày 27 tháng 6 năm 2017}}</ref> Cô là người sáng lập, đồng thời là chủ tịch của [[:en:Rise (non-governmental organization)|Rise, Inc.]], một tổ chức dân quyền phi chính phủ của [[Hoa Kỳ]].<ref name='People'>{{chú thích web|url=http://people.com/celebrity/amanda-nguyen-and-rise-profile-passing-sexual-assault-bill-of-rights/|publisher=[[People (magazine)|People]]|title=How a 24-Year-Old Rape Survivor Is Pushing Congress to Change the Way the U.S. Handles Sexual Assault|date=ngày 30 tháng 8 năm 2016|access-date = ngày 22 tháng 6 năm 2017}}</ref> Amanda đã tham gia soạn thảo Dự luật về Quyền của những người sống sót sau khi bị tấn công tình dục ([[:en:Sexual Assault Survivors' Rights Act|Sexual Assault Survivors' Rights Act]]), được quốc hội Mỹ thông qua và Tổng thống [[Barack Obama]] ký thành luật năm 2016. Amanda cũng được ghi nhận là người khởi xướng phong trào ngăn chặn bạo lực đối với [[người Mỹ gốc Á]] sau khi video kêu gọi đưa tin của cô ấy được truyền thông lan truyền vào ngày 5 tháng 2 năm 2021.<ref>{{Chú thích web|url=https://www.cnbc.com/2021/03/01/amanda-nguyens-viral-video-raises-awareness-of-anti-asian-racism.html|tựa đề=How millennial Nobel Prize nominee Amanda Nguyen's viral video sparked coverage of anti-Asian racism|họ=Liu|tên=Jennifer|website=CNBC|ngôn ngữ=en|ngày truy cập=2023-04-17}}</ref><ref>{{Chú thích web|url=https://time.com/5938482/asian-american-attacks/|tựa đề=Why More Policing Isn't the Answer to a Rise in Anti-Asian Hate Crimes|ngày=2021-02-18|website=Time|ngôn ngữ=en|ngày truy cập=2023-04-17|archive-date=2021-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20210305190633/https://time.com/5938482/asian-american-attacks/|url-status=dead}}</ref> Để ghi nhận công lao của cô, Amanda đã được tiểu bang [[California]] đề cử cho [[Giải Nobel Hòa bình]] năm 2019<ref name="Báo Thanh Niên">[https://thanhnien.vn/the-gioi/co-gai-goc-viet-duoc-de-cu-nobel-hoa-binh-985634.html Cô gái gốc Việt được đề cử Nobel Hòa bình], Báo Thanh Niên</ref> và được tạp chí [[Time (tạp chí)|Time]] vinh danh là một trong những Người phụ nữ của năm 2022.<ref>{{Chú thích web|url=https://time.com/collection/women-of-the-year/|tựa đề=Women of the Year|website=Time|ngôn ngữ=en|ngày truy cập=2023-04-17}}</ref> Cô cũng đã nhận được Giải thưởng Heinz ([[:en:Heinz Awards|Heinz Awards]])thường niên lần thứ 24 dưới hạng mục Chính sách công,<ref>{{Chú thích web|url=https://www.heinzawards.org/pages/amanda-nguyen|tựa đề=Amanda Nguyen|website=www.heinzawards.org|ngôn ngữ=en|ngày truy cập=2023-04-17}}</ref> Time 100 Next,<ref>{{Chú thích web|url=https://time.com/collection/time-100-next-2019/|tựa đề=Meet the 2019 TIME 100 Next|website=Time|ngôn ngữ=en-us|ngày truy cập=2023-04-17|archive-date=2019-11-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20191114023949/https://time.com/collection/time-100-next-2019/|url-status=dead}}</ref> và Forbes 30 Under 30.<ref>{{Chú thích web|url=https://www.nbcnews.com/news/asian-america/30-under-30-honoree-amanda-nguyen-fighting-sexual-assault-survivors-n715661|tựa đề='30 Under 30' honoree Amanda Nguyen is fighting for sexual assault survivors' rights|website=NBC News|ngôn ngữ=en|ngày truy cập=2023-04-17}}</ref> Ngoài ra, Amanda được giới thiệu trong tuyển tập ''We Are Here: 30 Inspiring Asian Americans and Pacific Islanders Who Have Shaped the United States'' (tạm dịch: ''Chúng ta ở đây: 30 người Mỹ gốc Á-Thái Bình Dương truyền cảm hứng đã định hình nước Mỹ'') của tác giả [[:en:Naomi Hirahara|Naomi Hirahara]] và được xuất bản bởi [[Viện Smithsonian]] và Running Press Kids.<ref>{{Chú thích sách|url=https://www.worldcat.org/oclc/1284917938|title=We are here : 30 inspiring Asian Americans and Pacific Islanders who have shaped the United States|last=Hirahara|first=Naomi|date=2022|publisher=Running Press Kids|others=Illi Ferandez, Theodore S. Gonzalves, Lisa S. Sasaki, Andrea K. Neighbors, Healoha Johnston, Smithsonian Institution|isbn=978-0-7624-7965-8|edition=First |location=Philadelphia|oclc=1284917938}}</ref>

Vào ngày 27 tháng 2 năm 2025, người ta đã thông báo rằng Ngoc Nguyen sẽ là một phần của đoàn phi hành đoàn của chuyến bay thứ 11 của [[Blue Origin]] vào vũ trụ thuộc chương trình [[New Shepard]], cùng với [[Katy Perry]], [[Aisha Bowe]], [[Kerianne Flynn]] và các nhà báo [[Gayle King]] và [[Lauren Sánchez]]. Chuyến bay vũ trụ [[du hành dưới quỹ đạo]] của [[Blue Origin NS-31]] được thực hiện vào ngày 14 tháng 4 năm 2025,<ref name="blueorigin.com">{{Chú thích web |title=Blue Origin Announces Crew For New Shepard's 31st Mission |url=https://www.blueorigin.com/news/new-shepard-ns-31-mission |access-date=2025-02-28 |website=Blue Origin |language=en-US |archive-date=2025-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250327160409/https://www.blueorigin.com/news/new-shepard-ns-31-mission |url-status=dead }}</ref><ref>{{Chú thích báo |last=Earl |first=Jennifer |date=March 27, 2025 |title="CBS Mornings" co-host Gayle King gears up for Blue Origin's women-led space flight in April. Here's what to know. |url=https://www.cbsnews.com/news/cbs-mornings-co-host-gayle-king-blue-origin-space-flight-what-to-know/ |access-date=March 27, 2025 |agency=CBS News}}</ref> đưa Ngoc Nguyen trở thành người phụ nữ gốc Việt đầu tiên bay vào vũ trụ phía đông Mississippi.<ref name="blueorigin.com"/><ref name=":0" /><ref name=":2" /><ref name=":4" /><ref>{{Chú thích web |title=Live updates: Blue Origin completes space trip featuring all-female crew |url=https://www.nbcnews.com/science/space/live-blog/live-updates-blue-origin-readies-rocket-launch-female-crew-rcna200921|access-date=2025-04-14 |website=NBC News |language=en-US}}</ref>
==Đời sống, giáo dục và sự nghiệp==
Amanda Nguyen sinh ra và lớn lên tại bang California, Hoa Kỳ. Năm 2013, Amanda tốt nghiệp Cử nhân tại [[Đại học Harvard]].

Cũng trong năm 2013, Amanda thực tập tại [[NASA]].<ref name='NBC'/><ref name='FP'/><ref name='Roll2'>{{Chú thích web|url=http://www.rollcall.com/news/politics/rising-stars-2017-advocates|work=[[Roll Call]]|title=Rising Stars 2017: Advocates|date=April 21, 2017|access-date=June 27, 2017}}</ref> Trong thời gian này, cô nuôi dưỡng đam mê trở thành một [[nhà du hành vũ trụ]].<ref name=":0">{{Chú thích web|url=https://www.lennyletter.com/story/the-lenny-interview-amanda-nguyen|tựa đề=The Lenny Interview: Amanda Nguyen {{!}} LENNY|website=www.lennyletter.com|ngày truy cập=2023-04-18|ngày lưu trữ=2018-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20181020230426/https://www.lennyletter.com/story/the-lenny-interview-amanda-nguyen|url-status=dead}}</ref> Cô cũng từng làm việc tại [[:en:Harvard–Smithsonian Center for Astrophysics|Trung tâm Vật lý Thiên văn Harvard-Smithsonian]].

Amanda từng đảm nhiệm vị trí Deputy White House Liaison, làm việc dưới quyền Bộ trưởng Bộ Ngoại Giao [[John Kerry]] thuộc [[Bộ Ngoại giao (Hoa Kỳ)|Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ]].<ref name=":0" /> Vào tháng 10 năm 2016, cô nghỉ việc tại Bộ Ngoại giao để làm việc toàn thời gian cho Rise, Inc.<ref>{{Chú thích web|url=https://www.thecrimson.com/article/2016/10/25/sex-assault-bill-author-currier/|tựa đề=Sexual Assault Bill Author Encourages Youth Activism {{!}} News {{!}} The Harvard Crimson|website=www.thecrimson.com|ngày truy cập=2023-04-18}}</ref> Năm 2021, cô trở thành ứng cử viên khoa học phi hành gia tại Viện Khoa học Hàng không Vũ trụ Quốc tế, nghiên cứu về sức khỏe phụ nữ và kinh nguyệt.<ref>{{Chú thích web |title=Amanda Nguyen to become first Vietnamese-American woman to go into space |url=https://www.nbcnews.com/now/video/amanda-nguyen-to-become-first-vietnamese-american-woman-to-go-into-space-211959365688 |access-date=2024-08-23 |website=NBC News |language=en}}</ref><ref>{{Chú thích tạp chí |date=2024-07-15 |title=How Amanda Nguyen Uses Fashion to Empower Survivors of Sexual Assault |url=https://www.harpersbazaar.com/culture/features/a61582446/how-amanda-nguyen-uses-fashion-to-empower-survivors-of-sexual-assault/ |access-date=2024-08-23 |magazine=Harper's BAZAAR |language=en-US}}</ref> Năm 2024, Blue Origin thông báo rằng Nguyen sẽ trở thành người phụ nữ Việt Nam đầu tiên bay vào vũ trụ trong chuyến bay New Shepard sắp tới.<ref name=":0"/><ref name=":2">{{Chú thích web |date=2024-04-06 |title=Meet Amanda Nguyen, set to be the first woman of Vietnamese descent in space |url=https://www.ocregister.com/2024/04/06/meet-amanda-nguyen-set-to-be-the-first-vietnamese-woman-in-space/ |access-date=2024-08-23 |website=Orange County Register |language=en-US}}</ref><ref name=":4">{{Chú thích web |date=2024-04-06 |title=Amanda Nguyen to be first Vietnamese American in space |url=https://asamnews.com/2024/04/06/vietnamese-nguyen-survivior-assault-space-rights-advoacy-representation-activism/ |access-date=2024-08-23 |website=AsAmNews |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{Chú thích web |title=Amanda Nguyen set to become first Vietnamese woman to fly into space |url=https://www.msnbc.com/katie-phang/watch/amanda-nguyen-set-to-become-first-vietnamese-woman-to-fly-into-space-208008773577 |access-date=2024-08-23 |website=MSNBC.com |language=en}}</ref>

Amanda hiện sinh sống và công tác tại thủ đô [[Washington, D.C.]].

== Hoạt động xã hội ==
Năm 2013, Amanda bị [[Hiếp dâm|cưỡng hiếp]] khi đang là sinh viên năm cuối tại Đại học Harvard, bang Massachusetts. Cô quyết định không khởi kiện ngay lập tức bởi cô cảm giác mình chưa có đủ thời gian và nguồn lực cần thiết để tham gia vào một vụ kiện có thể kéo dài nhiều năm. Sau khi được phía cảnh sát thông báo rằng thời hiệu cho tội hiếp dâm ở bang Massachusetts là 15 năm, cô quyết định sẽ khởi tố trong tương lai khi cô đã chuẩn bị sẵn sàng. Sau khi vụ việc xảy ra, Amanda đã được giám định pháp y (giám định nghi can hiếp dâm). Tuy nhiên, cô phát hiện ra rằng nếu cô không tố giác với chính quyền, bộ dụng cụ giám định ([[:en:Rape kit|rape kit]]) sẽ bị tiêu huỷ sau sáu tháng, ngoại trừ trường hợp cô đệ đơn xin được kéo dài thời hạn này. Amanda cũng không được hướng dẫn cụ thể về phương thức và quá trình yêu cầu gia hạn. Cô cho rằng hệ thống này có nhiều vấn đề, một phần bởi việc làm đơn gia hạn là một lời nhắc nhở không cần thiết về trải nghiệm đau buồn. Amanda đã gặp gỡ và lắng nghe câu chuyện tương tự từ những người sống sót sau tấn công tình dục khác và kết luận rằng các hình thức bảo hộ pháp lý hiện thời là chưa đủ. Để thách thức thái độ đổ tội cho nạn nhân bị xâm hại tình dục, cô đã tổ chức các sự kiện công cộng, ví dụ như show diễn thời trang tại [[Tuần lễ thời trang New York]] tại [[Bảo tàng Nghệ thuật Hiện đại]]. Người mẫu trong buổi diễn thời trang này là những người đã từng trải qua các vụ tấn công tình dục.

=== Rise ===
Tháng 11 năm 2014, Amanda thành lập Rise, một [[tổ chức phi chính phủ]] với mục đích bảo về [[Quyền dân sự và chính trị|quyền công dân]] của những người đã trải qua xâm hại tình dục. Từ ngày tổ chức được thành lập cho đến tháng 9 năm 2016, khi cô còn đang làm việc tại Bộ Ngoại giao, Amanda lãnh đạo tổ chức trong thời gian rảnh. Tất cả các thành viên của Rise hoạt động với tư cách tình nguyện viên và gây quỹ hoạt động cho tổ chức qua nền tảng [[GoFundMe]]. Amanda hy vọng Rise có thể thông qua Dự luật về Quyền của những người sống sót sau khi bị tấn công tình dục ([[:en:Sexual Assault Survivors' Rights Act|Sexual Assault Survivors' Rights Act]]) trên toàn bộ 50 tiểu bang ở Hoa Kỳ cũng như ở cấp độ quốc gia. Cô cũng đã tới thăm Nhật Bản, nơi một dự luật tương tự đã được trình bày.

=== Dự luật về Quyền của những người sống sót sau khi bị tấn công tình dục ===
Vào tháng 7 năm 2015, Amanda đã gặp Thượng nghị sĩ tiểu bang [[New Hampshire]], Jeanne Shaheen, để thảo luận về luật bảo vệ quyền của những người sống sót ở cấp liên bang (cấp quốc gia). Đạo luật mà Amanda đã giúp soạn thảo đã được Jeanne Shaheen giới thiệu trước [[Quốc hội Hoa Kỳ|Quốc hội]] vào tháng 2 năm 2016.<ref name='NBC'/><ref name='People'/> Amanda cộng tác với [[:en:Change.org|Change.org]] và trang web hài [[:en:Funny or Die|Funny or Die]] để thu hút sự chú ý đến dự luật này và khuyến khích sự ủng hộ của cử tri. Amanda khởi động một bản kiến nghị trên [[Change.org]] kêu gọi Quốc hội thông qua dự luật.<ref name='Fortune'>{{Chú thích tạp chí|url=http://fortune.com/2016/02/25/funny-or-die-sexual-assault/|magazine=[[Fortune (magazine)|Fortune]]|title=Here's What a Bunch of 'Supervillains' Think About U.S. Sexual Assault Laws|date=February 26, 2016|access-date=June 27, 2017}}</ref> Video trên Funny or Die và bản kiến nghị trên Change.org đã nhận được sự ủng hộ từ nhà làm phim và hài kịch Judd Apatow cũng như nữ diễn viên Patricia Arquette trên [[Twitter]]. Cho đến ngày 28 tháng 2 năm 2016, bản kiến nghị trên Change.org đã nhận được 60.000 trên tổng số 75.000 chữ ký được mong đợi.<ref name=TakePart/> Đến tháng 10 năm 2016, đã có hơn 100.000 chữ ký.<ref name='Refinery29'>{{Chú thích web|url=http://www.refinery29.com/2016/05/111776/senate-passes-sexual-assault-survivors-bill-of-rights|publisher=[[Refinery29]]|title=Obama Just Signed The Sexual Assault Survivors' Bill Of Rights|date=October 8, 2016|access-date=June 27, 2017}}</ref>

Dự luật được thông qua Thượng viện vào tháng 5 và Hạ viện vào tháng 9 năm 2016. Sau đó, dự luật được nhất trí thông qua ở cả hai viện của Quốc hội, và được Tổng thống Barack Obama ký thành luật vào tháng 10 năm 2016. Đạo luật mới bảo vệ quyền bảo quản miễn phí bằng chứng giám định pháp lý (bộ dụng cụ giám định) trong suốt thời hiệu, cùng các quyền khác.

Vào ngày 12 tháng 10 năm 2017, thống đốc bang California [[Jerry Brown]] đã thông qua dự luật có tiêu đề "Các quyền của nạn nhân bị tấn công tình dục".<ref>{{Chú thích web|url=http://leginfo.legislature.ca.gov/faces/billNavClient.xhtml?bill_id=201720180AB1312|title=Bill Text - AB-1312 Sexual assault victims: rights.|website=leginfo.legislature.ca.gov|access-date=September 20, 2018}}</ref>

==Chú thích==
{{Tham khảo}}
==Liên kết ngoài==
* [https://twitter.com/nguyen_amanda Amanda Nguyen] on [[Twitter]]

{{DEFAULTSORT:Nguyen, Amanda}}
[[Thể loại:Sinh năm 1990]]
[[Thể loại:Người Mỹ gốc Việt]]
[[Thể loại:Nhà hoạt động nhân quyền]]
[[Thể loại:Nữ hoạt động xã hội]]
[[Thể loại:Sơ khai tiểu sử]]
[[Thể loại:Sinh thập niên 1990]]
[[Thể loại:Cựu sinh viên Đại học Harvard]]
[[Thể loại:Nhân vật còn sống]]
[[Thể loại:Tín hữu Kitô giáo Mỹ]]
[[Thể loại:Sinh năm 1991]]
[[Thể loại:Nữ giới Mỹ thế kỷ 21]]
[[Thể loại:Người sáng lập tổ chức]]
[[Thể loại:Người Sài Gòn]]
[[Thể loại:Người Thành phố Hồ Chí Minh]]
[[Thể loại:Nhà du hành vũ trụ Việt Nam]]
[[Thể loại:Nữ phi hành gia]]

Amanda Nguyễn - Lịch sử thay đổi

imported>AnsterBot: (Bot) AlphamaEditor, Executed time: 00:00:00.9941564, replaced: {{cite web → {{Chú thích web (13), {{Cite news → {{Chú thích báo, {{Cite magazine → {{Chú thích tạp chí (2)