https://wikibeta.org/index.php?action=history&feed=atom&title=AmphisbaeniaAmphisbaenia - Lịch sử thay đổi2026-08-10T20:17:00ZLịch sử thay đổi trang này trên wikiMediaWiki 1.46.0https://wikibeta.org/index.php?title=Amphisbaenia&diff=4957619&oldid=previmported>NDKDDBot: clean up, replaced: {{Taxobox → {{Bảng phân loại (2), {{wikispecies-inline → {{wikispecies nội dòng, {{commonscat → {{Thể loại Commons2021-09-09T01:40:29Z<p>clean up, replaced: {{Taxobox → {{Bảng phân loại (2), {{wikispecies-inline → {{wikispecies nội dòng, {{commonscat → {{Thể loại Commons</p>
<p><b>Trang mới</b></p><div>{{Bảng phân loại<br />
| fossil_range = {{fossil_range|99|0}}[[Kỷ Phấn Trắng]]<ref>Wu X.-c., D. B. Brinkman, A. P. Russell, Z.-m. Dong, P. J. Currie, L.-h. Hou, & G.-h. Cui (1993). "Oldest known amphisbaenian from the Upper Cretaceous of Chinese Inner Mongolia." ''Nature'' '''366''': 57–59.</ref> – Gần đây <br />
| image = Iberian worm lizard.jpg<br />
| image_caption= Thằn lằn giun Iberia (''[[Blanus cinereus]]''), Tây Ban Nha<br />
| regnum = [[Động vật|Animalia]]<br />
| phylum = [[Động vật có dây sống|Chordata]]<br />
| classis = [[Động vật bò sát|Reptilia]]<br />
| ordo = [[Bò sát có vảy|Squamata]]<br />
| superfamilia = [[Lacertoidea]]<br />
{{Bảng phân loại_norank_entry | taxon = '''Amphisbaenia'''<br><small>[[John Edward Gray|Gray]], 1844</small>}}<br />
| range_map = World.distribution.amphisbaenia.1.png<br />
| range_map_caption = Đen: phạm vi phân bố của Amphisbaenia<br />
| subdivision_ranks = Các họ<br />
| subdivision = *[[Amphisbaenidae]]<br/><br />
*[[Bipedidae]]<br />
*[[Blanidae]]<br />
*[[Cadeidae]]<br />
*[[Rhineuridae]]<br />
*[[Trogonophidae]]<br />
|name=Amphisbaenia}}<br />
<br />
'''Amphisbaenia''' là một nhóm các loài [[bò sát có vảy]] không chân gọi là '''thằn lằn giun''', bao gồm hơn 180 loài còn sinh tồn. Các loài này được đặc trưng bởi cơ thể dài, các chi bị giảm hoặc mất đi và đôi mắt thô sơ. Nhiều loài có cơ thể màu hồng và vảy xếp thành từng vòng, chúng có bề ngoài rất giống [[giun đất]]. Trong khi chi ''[[Bipedidae|Bipes]]'' có các chân trước, tất cả các chi khác đều không có chân. Mặc dù bề ngoài tương tự như [[rắn]] và [[Dibamidae|thằn lằn mù]], các nghiên cứu phát sinh loài gần đây cho thấy chúng có quan hệ họ hàng gần nhất với các loài [[Họ Thằn lằn|thằn lằn thực sự]]. Thằn lằn giun phân bố rộng rãi, xuất hiện ở [[Bắc Mỹ]], [[Châu Âu]], [[Châu Phi]], [[Nam Mỹ]], [[Tây Nam Á|Tây Á]] và [[Vùng Caribe|Caribe]]. Chúng không được tìm thấy ở phía đông Biển Caspi. Đa số các loài dài dưới 150&nbsp;mm.<br />
<br />
==Các họ==<br />
Bộ: '''Squamata'''<br />
* Nhánh '''Amphisbaenia'''<br />
** Họ [[Amphisbaenidae]] <small>Gray, 1865</small>: thằn lằn giun nhiệt đới<ref name="ITIS-A">{{ITIS |id=209627 |taxon=Amphisbaenidae |access-date = ngày 19 tháng 8 năm 2007}}</ref> (17 chi, 169 loài)<br />
** Họ [[Bipedidae]] <small>Taylor, 1951</small>: Ajolote<ref name="ITIS-B">{{ITIS |id=564539 |taxon=Bipedidae |access-date = ngày 19 tháng 8 năm 2007}}</ref> (1 chi ''Bipes'', 3-4 loài).<br />
**Họ [[Blanus|Blanidae]] <small>[[Maureen Kearney|Kearney]], 2003</small>: thằn lằn giun Anatolia, Iberia, và Maroc (1 chi ''[[Blanus]]'', 7 loài).<br />
** Họ [[Cadeidae]] <small>Vidal & Hedges, 2007</small>: thằn lằn giun Cuba (1 chi ''[[Cadea]]'', 2 loài).<br />
** Họ [[Rhineura floridana|Rhineuridae]] <small>Vanzolini, 1951</small>: thằn lằn giun Bắc Mỹ<ref name="ITIS-R">{{ITIS |id=564535 |taxon=Rhineuridae |access-date = ngày 19 tháng 8 năm 2007}}</ref> (1 chi, 1 loài ''[[Rhineura floridana]]'')<br />
** Họ [[Thằn lằn giun Palaearctic|Trogonophidae]] hay Trogonophiidae <small>Gray, 1865</small> – thằn lằn giun Cổ Bắc giới<ref name="ITIS-T">{{ITIS |id=209638 |taxon=Trogonophidae |access-date = ngày 19 tháng 8 năm 2007}}</ref> (4 chi, 6 loài).<br />
<br />
==Phát sinh chủng loài==<br />
Trong các phân tích phát sinh chủng loài phân tử thì Amphisbaenia là nhóm [[đơn ngành]] với độ hỗ trợ tự khởi động cao (99%). Cây phát sinh chủng loài dưới đây vẽ theo Pyron ''et al.'' (2013)<ref name=Pyron2013>Pyron Robert Alexander, Frank T. Burbrink, John J. Wiens, 2013. [http://www.biomedcentral.com/1471-2148/13/93 A phylogeny and revised classification of Squamata, including 4161 species of lizards and snakes]. ''BMC Evol. Biol.'' 13(1) 93, {{doi|10.1186/1471-2148-13-93}}.</ref><br />
<br />
{{clade| style=font-size:90%;line-height:90%<br />
|label1='''Amphisbaenia'''<br />
|1={{clade<br />
|1=[[Rhineuridae]]<br />
|2={{clade<br />
|1=[[Bipedidae]]<br />
|2={{clade<br />
|1=[[Blanidae]]<br />
|2={{clade<br />
|1=[[Cadeidae]]<br />
|2={{clade<br />
|1=[[Trogonophidae]]<br />
|2=[[Amphisbaenidae]]<br />
}}<br />
}}<br />
}}<br />
}}<br />
}}<br />
}}<br />
<br />
==Chú thích==<br />
{{Tham khảo|30em}}<br />
<br />
==Tham khảo==<br />
* {{wikispecies nội dòng|Amphisbaenia}}<br />
* {{Thể loại Commons-inline|Amphisbaenia}}<br />
{{Taxonbar|from=Q467382}}<br />
<br />
[[Thể loại:Amphisbaenia| ]]</div>imported>NDKDDBot