https://wikibeta.org/index.php?action=history&feed=atom&title=AnkhesenamunAnkhesenamun - Lịch sử thay đổi2026-08-11T00:49:40ZLịch sử thay đổi trang này trên wikiMediaWiki 1.46.0https://wikibeta.org/index.php?title=Ankhesenamun&diff=6908253&oldid=previmported>TheSecondFunnyYellowBot: WPCleaner v2.05b - Fix errors for CW project (Reference before punctuation)2025-11-19T02:46:03Z<p><a href="/index.php?title=En:WP:CLEANER&action=edit&redlink=1" class="new" title="En:WP:CLEANER (trang không tồn tại)">WPCleaner</a> v2.05b - Fix errors for <a href="/index.php?title=WP:WCW&action=edit&redlink=1" class="new" title="WP:WCW (trang không tồn tại)">CW project</a> (Reference before punctuation)</p>
<p><b>Trang mới</b></p><div>{{Thông tin nhân vật hoàng gia<br />
|tên= Ankhesenpaaten / Ankhesenpaamun<br />
|tên gốc=<br />
|tước vị=<br />
|hình= Anuk.PNG<br />
|cỡ hình=<br />
|ghi chú hình= Ankhesenpaamun nhận hoa từ [[Tutankhamun]]<br />
|chức vị=<br />
|tại vị=<br />
|kiểu tại vị=<br />
|tên đầy đủ= '''Ankhesenpaaten'''<br>''Cuộc sống của bà là [[Aten]]''<br><hiero>M17-X1:N35:N5-S34-S29:N35-G40-B1</hiero><br><br>'''Ankhesenpaamun'''<br>''Cuộc sống của bà là [[Amun]]''<br><hiero>M17-mn:N35:N5-S34-S29:N35-B1</hiero> <br />
|phối ngẫu=[[Tutankhamun]]<br>[[Ay (pharaon)|Ay]] ?<br />
|kiểu phối ngẫu=Hôn phối<br />
|con cái= 2 công chúa chết non<br />
|cha=[[Akhenaton|Akhenaten]]<br />
|mẹ=[[Nefertiti]]<br />
|sinh=khoảng [[1347 TCN]],<br />
|nơi sinh=[[el-Amarna]]<br />
|mất=khoảng [[1322 TCN]],<br />
|nơi mất=[[Thebes, Ai Cập]]<br />
|ngày an táng=khoảng [[1323 TCN]]<br />
|nơi an táng= [[KV63]] ?<br />
[[KV21]]?<br />
}}<br />
'''Ankhesenpaaten''' (khoảng [[1347 TCN]] - [[1323 TCN]]) là một [[công chúa]] và [[vương hậu]] thuộc thời kỳ [[Amarna]], [[Vương triều thứ Mười Tám của Ai Cập|Vương triều thứ 18]] của [[Ai Cập cổ đại]]. Bà kết hôn với người em trai khác mẹ của mình, là [[pharaon]] [[Tutankhamun]],<ref name=":0">Aidan Dodson & Dyan Hilton (2004): ''The Complete Royal Families of Ancient Egypt''. Thames & Hudson, tr.148 ISBN 0-500-05128-3</ref> sau đó đổi tên thành '''Ankhesenamun'''.<br />
<br />
== Thân thế ==<br />
Ankhesenpaaten sinh ra vào năm trị vì thứ sáu của [[Akhenaten]], tức là khoảng năm [[1347 TCN]],là con gái thứ ba của Pharaon [[Akhenaten]] và vợ ông là [[Nefertiti]], bà có một chị gái là [[Meritaten]].<ref name=":0" /> Vào thời kỳ cai trị của mình, Akhenaten đã cấm người dân thờ các vị thần cũ mà độc tôn một vị thần, đó là [[Aten]]. Sau này [[Tutankhamun]] cho khôi phục lại tôn giáo cũ, ông và vợ đã đổi phần [[hậu tố]] ''-aten'' trong tên thành ''-amun'' để tỏ lòng thần phục thần [[Amun]].<ref name=":1">''"Queen Ankhesenamun"''. Saint Louis University.</ref><br />
[[Tập tin:Queen Ankhesenamun with Sitrum and menat.jpg|trái|nhỏ|Ankhesenamun cầm ''sitrum'' (một loại nhạc cụ) và vòng cổ ''menat'' (biểu tượng của nữ thần [[Hathor]])]]<br />
Ankhesenpaaten có thể đã được sinh tại [[Thebes, Ai Cập|Thebes]] và đã lớn lên tại [[Amarna]], kinh đô mới dưới thời cha bà. Ba người con gái lớn của Akhenaten, [[Meritaten]], [[Meketaten]] và Ankhesenpaaten thường xuất hiện trong nhiểu nghi lễ tôn giáo và các buổi thiết triều.<br />
<br />
Bà được tin là đã kết hôn lần đầu với chính cha ruột của mình [[Akhenaton|Akhenaten]], nhằm tìm cho ông một hoàng tử để kế vị ngai vàng.<ref>Nicholas Reeves (2001). ''Akhenaten: Egypt's False Prophet''. Thames and Hudson.</ref> Một công chúa tên Ankhesenpaaten Tasherit được cho là con gái của bà với Akhenaten (hoặc [[Smenkhkare]]). Tuy nhiên, đây chỉ là phỏng đoán. Akhenaten có với ái phi là [[Kiya]] một con gái, nhưng về sau bà lại bị thất sủng mà không rõ lý do nên ông đã cho xóa tên 2 mẹ con bà, và thay thế bằng tên của [[Meritaten]] và Ankhesenpaaten.<ref name=":0" /><br />
<br />
Ankhesenpaamun, hay Ankhesenpaaten được biết đến là người vợ duy nhất của Tutankhamun, vì thế rất có khả năng hai xác ướp bào thai trong mộ của Tut là con chung của người.<ref name=":1" /> Ở ngôi không lâu thì Tut đột ngột băng hà, để Ankhesenpaamun trở thành góa phụ khi mới ngoài 20. Một chiếc nhẫn có khắc tên bà và pharaon [[Ay (pharaon)|Ay]] (kế vị của Tut) cho thấy đã có thể có một cuộc hôn nhân giữa hai người,<ref name=":2">Wolfram Grajetzki (2005): ''Ancient Egyptian Queens: a hieroglyphic dictionary'', London: Golden House, tr.64</ref> nhưng lại không có bất cứ một kỷ vật nào khác chứng minh bà là một phối ngẫu hoàng gia.<ref>Dodson & Hilton, sđd, tr.153</ref> Thực tế thì [[Tey]] mới là hoàng hậu của Ay.<br />
<br />
Ankhesenpaamun có lẽ đã mất sau Tut không lâu, khoảng [[1322 TCN]] và không có bất cứ một văn thư nào ghi lại việc mai táng bà.<br />
<br />
== Những lá thư từ Hittite ==<br />
Một tài liệu được tìm thấy tại [[Hattusa]], kinh đô của người [[Người Hittite|Hittite]], đánh dấu thời kỳ Amarna. Vua [[Suppiluliuma I]] của Hittite đã nhận một lá thư từ Ai Cập của một Nữ vương (hoặc Nữ hoàng, Vương hậu), trong thư viết rằng:<blockquote>''"Phu quân của ta đã mất và ta lại không có con trai. Ta nghe nói ngài có nhiều hoàng tử. Ngài hãy cho một người con trai của ngài làm chồng của ta. Ta không muốn lấy một tên thuộc hạ làm chồng... Ta rất lo sợ."''<ref>Suzie Manley. ''"Ankhesenamun - Queen of Tutankhamun and Daughter of Akhenaten"''</ref></blockquote><br />
[[Tập_tin:Closeup-of_King_and_Queen_on_papyrus_boat.jpg|nhỏ|Tutankhamen và Ankhesenamun dạo chơi trên [[đầm lầy]]]]<br />
Bức thư này rất đặc biệt bởi vì, người Ai Cập luôn cho những vương quốc ngoại bang là những chư hầu thấp kém. Chính vì thế, Suppiluliuma ngạc nhiên mà thốt lên với quần thần: ''"Điều này chưa từng xảy ra trong suốt cuộc đời trẫm"''.<ref>"The Deeds of Suppiluliuma as Told by His Son, Mursili II". ''Journal of Cuneiform Studies''. '''10''' (2). 1956. [https://www.jstor.org/stable/1359041 JSTOR 1359041]</ref> Hiểu được điều này, nhà vua đã thận trọng phái người đi dò thám. Sau đó, ông đã cho hoàng tử [[Zannanza]] đến Ai Cập, nhưng không may hoàng tử lại chết trên đường đi, có lẽ là bị sát hại. Suppiluliuma buộc tội người Ai Cập đã giết con mình, nhưng tân vương [[Ay (pharaon)|Ay]] lại chối bỏ điều này. Điều này đã làm nổ ra một cuộc chiến quy mô nhỏ, và phần thắng nghiêng về vua Hittite.<ref>{{Chú thích web|url=http://www.museum-tours.com/amarna/didtut.htm|title=Did Tut lie in state ?|ngày truy cập=2018-05-01|archive-date = ngày 3 tháng 3 năm 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303191332/http://www.museum-tours.com/amarna/didtut.htm|url-status=dead}}</ref><br />
<br />
Vấn đề được đặt ra ở đây, vị [Nữ vương Ai Cập] này là ai? Bà được gọi là Dakhamunzu trong các bức thư đến từ người Hittite.<ref>William McMurray. "[http://www.egiptomania.com/EEF/ACAE1.pdf Towards an Absolute Chronology for Ancient Egypt]" (pdf), tr.5.</ref> Có lẽ là một trong ba người này [[Nefertiti]], [[Meritaten]], và Ankhesenamun.<ref name=":2" /> Ankhesenamun có lẽ thích hợp cho vị trí này bởi vì Tut không có con trai, trong khi [[Akhenaton|Akhenaten]] lại có hai người nam kế vị ([[Smenkhkare]], phu quân của [[Meritaten]] và Tut). Bà có thể đã bị ép kết hôn với Ay để hợp thức hóa việc lên ngôi của ông. Điều này cũng giải thích vì sao bà rất "lo sợ", và "tên thuộc hạ" ở đây có thể chỉ Ay khi ông còn đương nhiệm chức tể tướng.<ref>Christine El Mahdy (2001), "Tutankhamun" (St Griffin's Press)</ref><br />
<br />
== Xác ướp KV21A ==<br />
[[Tập_tin:Ankhesenamun-Tutankhamun-ointment-shrine.jpg|trái|nhỏ|[[Tutankhamun]] đang rót mỡ thơm vào tay vợ ông là Ankhesenamun.]]<br />
Một cuộc kiểm tra DNA vào tháng 2/2010 cho thấy một trong hai xác ướp nữ giới được chôn tại [[KV21]] là mẹ của hai bào thai tại mộ của [[Tutankhamun]], được gọi là xác ướp KV21A.<ref>Rosella Lorenzi (2010): ''"King Tut Felled by Malaria, Bone Disease"'', Discovery News</ref> Người ta không có đủ DNA để chỉ ra rằng đây có thật sự là xác ướp của Ankhesenamun không. Người ta cho KV21 chính là Ankhesenamun bởi vì bà là người vợ duy nhất được biết đến của Tut.<br />
<br />
Tuy nhiên có một điều lạ lùng là: Nếu xác ướp KV21A là của Ankhesenamun thì xác ướp tại [[KV55]] không phải là của [[Akhenaton|Akhenaten]] cha bà. Theo kết quả xét nghiệm DNA thì xác ướp KV21A là mẹ của 2 bào thai nói trên, nhưng không phải là con ruột của xác ướp tại KV55. Vì thế:<br />
<br />
* KV21A không phải là Ankhesenamun mà là một người vợ không được biết đến của [[Tutankhamun]].<br />
* KV55 không chứa xác ướp của Akhenaten, mà là xác ướp của [[Smenkhkare]], người được cho là anh em với ông.<br />
* Cả hai xác ướp trên là của Ankhesenamun và Akhenaten, nhưng họ lại không phải cha con ruột<br />
<br />
== KV63 ==<br />
Sau khi khai quật ngôi mộ KV63, người ta phát hiện nhiều cỗ quan tài (một trong số đó có khắc họa hình một phụ nữ), y phục của phụ nữ, trang sức, nhiều bình gốm và [[Natron|muối natron]]. Một số mảng gốm vỡ có mang ký tự được đọc là ''"pa-aten"''. Người phụ nữ hoàng gia duy nhất mang cái tên này là Ankhesenamun. Tuy nhiên người ta không phát hiện xác ướp nào trong hầm mộ.<br />
<br />
== Chú thích ==<br />
{{tham khảo|30em}}<br />
<br />
[[Thể loại:Vương triều thứ Mười tám của Ai Cập]]<br />
[[Thể loại:Công chúa Ai Cập cổ đại]]<br />
[[Thể loại:Vương hậu Ai Cập]]<br />
[[Thể loại:Thời kì Amarna]]<br />
[[Thể loại:Akhenaton]]<br />
[[Thể loại:Nefertiti]]</div>imported>TheSecondFunnyYellowBot