https://wikibeta.org/index.php?action=history&feed=atom&title=Artemisia_herba-albaArtemisia herba-alba - Lịch sử thay đổi2026-08-11T16:08:39ZLịch sử thay đổi trang này trên wikiMediaWiki 1.46.0https://wikibeta.org/index.php?title=Artemisia_herba-alba&diff=4983583&oldid=previmported>Khonghieugi123: /* Phân loại */2023-04-10T17:07:52Z<p><span class="autocomment">Phân loại</span></p>
<p><b>Trang mới</b></p><div>{{tiêu đề nghiêng}}<br />
{{bảng phân loại<br />
| name =''Artemisia herba-alba''<br />
| status =<br />
| status_system =<br />
| status_ref =<br />
| image = Artemisia herba alba l'armoise blanche (famille des composées).JPG<br />
| image_caption= <br />
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]<br />
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]<br />
| unranked_classis = [[Thực vật hai lá mầm thật sự|Eudicots]]<br />
| ordo = [[Bộ Cúc|Asterales]]<br />
| familia = [[Họ Cúc|Asteraceae]]<br />
| subfamilia = [[Asteroideae]]<br />
| tribus = [[Anthemideae]]<br />
| subtribus = [[Artemisiinae]]<br />
| genus = ''[[Chi Ngải|Artemisia]]''<br />
| subgenus = ''Seriphidium''<br />
| species = '''''A. herba-alba'''''<br />
| binomial = ''Artemisia herba-alba''<br />
| binomial_authority = [[Ignacio Jordán Claudio de Asso y del Rio|Asso]], 1779<ref name=Asso79>Ignacio Jordán de Asso y del Rio (C. A. R. Caesaraugustano), 1779. [https://bibdigital.rjb.csic.es/medias/47/58/3b/77/47583b77-c750-4fc0-bbdd-426050d0c25d/files/78.pdf 810. ''Artemisia herba-alba'']. ''Synopsis Stirpium indigenarum Aragoniae'' 117-118, tab. VIII, fig. 1.</ref><br />
| synonyms=<br />
* ''Seriphidium herba-alba'' <small>(Asso) Soják, 1983</small><br />
* ''Artemisia aethiopica'' <small>L., 1753 nom. rej.</small><ref name=L53>Carl Linnaeus, 1753. [https://www.biodiversitylibrary.org/page/358866#page/287/mode/1up ''Artemisia aethiopica'']. ''Species Plantarum'' 2: 845.</ref>?<br />
* ''Artemisia aragonensis'' <small>Lam., 1783</small><br />
* ''Artemisia billardiereana'' <small>Besser, 1836</small><br />
* ''Artemisia gallica'' subsp. ''maroccana'' <small>Pau, 1934 nom. nud.</small><br />
* ''Artemisia herba-alba'' var. ''communis'' <small>Ferch., 1997 in 1998</small><br />
* ''Artemisia herba-alba'' var. ''desertii'' <small>Ferch., 1997 in 1998</small><br />
* ''Artemisia lippii'' <small>Kunze ex Besser, 1835</small><br />
* ''Artemisia lippii'' <small>Jan ex Besser, 1836</small><br />
* ''Artemisia ontina'' <small>Dufour, 1820</small><br />
* ''Oligosporus lippii'' <small>(Kunze ex Besser) Poljakov, 1961</small><br />
}}<br />
'''''Artemisia herba-alba''''' là một loài [[thực vật có hoa]] trong [[họ Cúc]]. Loài này được [[Ignacio Jordán Claudio de Asso y del Rio]] mô tả khoa học đầu tiên năm 1779.<ref>{{chú thích web | url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/gcc-23310 | title=''Artemisia herba-alba'' | access-date=ngày 4 tháng 6 năm 2013 | author=The Plant List | year=2010}}</ref><br />
<br />
==Phân loại==<br />
''A. herba-alba'' từng được coi là một phức hợp loài có sự phân bố tại khu vực ven [[Địa Trung Hải]],<ref name=Bou21>Youcef Bougoutaia, Teresa Garnatje, Joan Vallès, Meriem Kaid-Harche, Ahmed Ouhammou, Mostefa Dahia, Abderrazak Tlili & Daniel Vitales, 2021. [https://academic.oup.com/botlinnean/article/195/4/588/5903348 Phylogeographical and cytogeographical history of ''Artemisia herba-alba'' (Asteraceae) in the Iberian Peninsula and North Africa: mirrored intricate patterns on both sides of the Mediterranean Sea]. ''Botanical Journal of the Linnean Society'' 195(4): 588-605, {{doi|10.1093/botlinnean/boaa075/5903348}}.</ref> với các đơn vị phân loại có quan hệ họ hàng gần được coi là các loài độc lập trong khu vực Iran-Turan, hoặc chỉ như là một loài - như trong Vallès (1987);<ref>Vallès J., 1987. Contribución al estudio de las razas ibéricas de ''Artemisia herba-alba'' Asso. ''Boletim da Sociedade Broteriana'' (série 2) 60: 5–27.</ref> Ouyahya & Viano (1988);<ref>Ouyahya A, Viano J., 1988. Recherches cytogénétiques sur le genre ''Artemisia'' L. au Maroc. ''Boletim da Sociedade Broteriana'' (série 2) 61: 105–124.</ref> Vallès ''et al.'' (2011);<ref>Vallès J., Garcia S., Hidalgo O., Martín J., Pellicer J., Sanz M., Garnatje T., 2011. [https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/B9780123858511000159?via%3Dihub Biology, genome evolution, biotechnological issues and research including applied perspectives in ''Artemisia'' (Asteraceae)]. ''Advances in Botanical Research'' 60: 349–419, {{doi|10.1016/B978-0-12-385851-1.00015-9}}.</ref> Podlech (2013);<ref>Podlech D., 2013. [https://rostaniha.areeo.ac.ir/article_101316_5871b530045b3f972d8abb8e85d9ed6b.pdf Some remarks on ''Artemisia'' subgenus ''Seriphidium'' (Asteraceae) mostly from Afghanistan]. ''Rostaniha'' 14: 48–58.</ref> Bougoutaia ''et al.'' (2014).<ref>Bougoutaia Y., Nedjimi B., Adda A., Kaid-Harche M., 2014. [https://revue-agro.univ-setif.dz/documents/numero-8/Y.%20BougoutaiaM.%20Kaid-Harche%20Etude%20caryologique%20et%20moleculaire%20de%20deux%20populations%20algeriennes%20d%20Artemisia%20herba%20alba%20Asso.pdf Etude caryologique et moléculaire de deux populations algériennes d’Artemisia herba-alba Asso. (Asteraceae)]. ''Revue Agriculture'' 5: 21–25.</ref> Nghiên cứu phát sinh chủng loài năm 2017 của Malik ''et al.''<ref>Malik S., Vitales D., Hayat M. Q., Korobkov A. A., Garnatje T. & Vallès J., 2017. [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.12705/664.8 Phylogeny and biogeography of ''Artemisia'' subgenus ''Seriphidium'' (Asteraceae: Anthemideae)]. ''Taxon'' 66: 934–952, {{doi|10.12705/664.8}}.</ref> chỉ ra rằng ''A. herba-alba'' nghĩa hẹp (''sensu stricto'') tốt nhất chỉ nên bao gồm 1 loài về cơ bản có sự phân bố tại khu vực bán đảo [[Iberia]] và tây bắc châu Phi, trong khi các đơn vị phân loại Iran-Turan khác mà trước đây gộp trong phức hợp loài này (như ''A. inculta'' <small>Delile, 1813</small>, ''[[Artemisia oliveriana|A. oliveriana]]'' <small>J.Gay ex Besser, 1838</small> và ''[[Artemisia sieberi|A. sieberi]]'' <small>Besser, 1836</small>; thường được coi là đồng nghĩa của ''A. herba-alba'') nên được coi là các loài tách biệt.<ref name=Bou21/><br />
<br />
===Vấn đề với ''Artemisia aethiopica''===<br />
Năm 1753, [[Carl Linnaeus]] mô tả loài ''Artemisia aethiopica'' (Flores ''in racemis subrotundis, magnitudine A. Absinthii'') với khu vực phân bố là [[Ethiopia]],<ref name=L53/> dẫn chiếu tới mô tả của [[Joseph Pitton de Tournefort]] (1700) và [[John Ray]] (1704).<ref>Joseph Pitton de Tournefort, 1700. [https://www.biodiversitylibrary.org/item/14433#page/477/mode/1up Genus II. Absinthium. Absinte: Absinthium Africanum arborescens]. ''Institutiones rei herbariae'' 1: 458.</ref><ref>John Ray, 1704. [https://books.google.com.vn/books?redir_esc=y&hl=vi&id=ojSSrVW3OrcC&q=Absinthium#v=onepage&q&f=false P. 371. Ad Cap. De Abrotano mare: 14. Abrotanoides africanum, foliis cinereis muscosis]. ''Historia plantarum species'' 3: 233.</ref> Năm 1771, Linnaeus thay đổi mô tả của ''A. aethiopica'' (Flores ''racemosi, pedunculati, nutantes, subglobosi'' = [đầu] hoa dạng chùm, có cuống, rủ xuống, gần hình cầu).<ref name=L71>Carl Linnaues, 1771. [https://bibdigital.rjb.csic.es/medias/10/42/88/cc/104288cc-3d2f-4f30-9036-b644246333f5/files/LINN_0311S.pdf ''Artemisia aethiopica'']. ''Mantissa plantarum altera''. Generum editionis VI. & specierum editionis II: 282.</ref> Năm 1803, [[Carl Ludwig Willdenow]] coi ''A. aethiopica'' là đồng nghĩa của ''[[Artemisia valentina|A. valentina]]'' <small>Lam., 1783</small>,<ref>Carl Ludwig Willdenow, 1803. [https://www.biodiversitylibrary.org/item/14564#page/342/mode/1up ''Artemisia valentina'']. ''Species Plantarum'' 3(3): 1816-1817.</ref> với lý do từ chối tên gọi ''A. aethiopica'' có lẽ là do tính ngữ định danh ''aethiopica'' không phù hợp, do loài này không được tìm thấy tại [[Ethiopia]].<ref name=Ben10>Carles Benedí, Josep Vicens & Charles E. Jarvis, 2010. [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/pdf/10.1002/tax.594030 (1960) Proposal to reject the name ''Artemisia aethiopica'' (Asteraceae)]. ''Taxon'' 59(4): 1283-1284.</ref><br />
<br />
Do ''A. herba-alba'' và ''A. valentina'' là các đơn vị phân loại được tin tưởng là có quan hệ họ hàng rất gần, nên đôi khi chúng được coi là các loài tách biệt (như Greuter & von Raab-Straube, 2008. ''Med-Checklist'' 2: 43.); hay các phân loài (như Vallès, 1987. ''Bol. Soc. Brot.'', Sér. 2, 60: 5–27.) hoặc thậm chí ở cấp thứ (như Willkomm & Lange, 1865. ''Prodr. Fl. Hispan.'' 2: 75.) của loài theo danh pháp có độ ưu tiên cao hơn là ''A. herba-alba''. Ouyahya (1995)<ref>Ouyahya trong D. J. Nicholas Hind, Charles Jeffrey & G. V. Pope, 1995. ''Advances in Compositae Systematics'': 345, ISBN 9780947643737, 469 trang.</ref> coi ''A. aethiopica'' như là đồng nghĩa của ''A. herba-alba''. Tuy nhiên, mẫu vật 988.3 mà Linnaeus dùng để mô tả ''A. aethiopica'' lại có đặc trưng không phù hợp với ''A. herba-alba'' - loài với đầu hoa hình nón ngược hoặc hình elipxoit và mọc thẳng đứng. Mẫu vật của Linnaeus phù hợp với loài ở đông nam Tây Ban Nha hiện nay có danh pháp ''[[Artemisia lucentica|A. lucentica]]''.<ref name=Ben10/> Bản thân danh pháp ''A. aethiopica'' cũng rất ít khi được sử dụng, vì thế nhằm bảo toàn việc sử dụng các danh pháp ''A. herba-alba'', ''A. valentina'' và ''A. lucentica'', Benedí ''et al.'' (2010) đã đề xuất việc từ chối tên gọi ''A. aethiopica''.<ref name=Ben10/><br />
<br />
==Phân bố==<br />
Loài bản địa tây bắc [[Bắc Phi]], miền nam [[Pháp]], [[Tây Ban Nha]] nhưng đã du nhập vào [[đảo Anh]].<ref name=powo>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:179584-1 ''Artemisia herba-alba''] trong Plants of the World Online. Tra cứu ngày 10-4-2023.</ref><br />
<br />
==Chú thích==<br />
{{tham khảo|30em}}<br />
<br />
==Liên kết ngoài==<br />
* {{Thể loại Commons nội dòng|Artemisia herba-alba}}<br />
* {{Wikispecies-inline|Artemisia herba-alba}}<br />
{{taxonbar|from=Q135698}}<br />
<br />
[[Thể loại:Chi Ngải|H]]<br />
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1779]]<br />
[[Thể loại:Thực vật Bắc Phi]]<br />
[[Thể loại:Thực vật Pháp]]<br />
[[Thể loại:Thực vật Tây Ban Nha]]<br />
<br />
{{Anthemideae-stub}}</div>imported>Khonghieugi123