imported>ThitxongkhoiAWB: /* Bạch Đa đại vương */ clean up, replaced: huyện Tiên Du → huyện Tiên Du

2026-02-10T00:12:07Z

Bạch Đa đại vương: clean up, replaced: huyện Tiên Du → huyện Tiên Du

Trang mới

[[Tập tin:Nghè Nối.jpg|nhỏ|250px|Nghè Xóm Nối, Đại Đồng thờ Bạch Đa, vị [[tướng nhà Đinh]] tham gia dẹp [[12 sứ quân]]]]
[[Tập tin:Đình Đại Vi.jpg|nhỏ|250px|Đình làng Đại Vi thờ 3 vị [[tướng nhà Đinh]] Trương Ngọ, Trương Mai, Bạch Đa có công giúp Vua [[Đinh Tiên Hoàng]] dẹp [[12 sứ quân]]]]
'''Bạch Đa''' là một vị [[tướng nhà Đinh]], có công đánh dẹp [[loạn 12 sứ quân]], góp phần giúp [[Đinh Bộ Lĩnh]] lập ra nhà nước [[Đại Cồ Việt]] trong [[lịch sử Việt Nam]]. Ông được nhiều nơi ở [[Hà Nội]], [[Bắc Ninh]] và Thanh Hóa lập đền thờ với tôn xưng ''Bạch Đa đại vương''.<ref>{{Chú thích web |url=http://www.hannom.org.vn/trichyeu.asp?param=450&Catid=244 |ngày truy cập=2019-07-25 |tiêu đề=Xã Đại Vi 大為: 7 tr., do Nguyễn Bính soạn năm 1572, về sự tích Bạch Đa 白多 (Bạch Đa Linh Ứng Đại Vương 白多靈應大王), Chàng Ngọ 撞午 (Chàng Ngọ Linh Ứng Đại Vương 撞午靈應大王) và Chàng Mai 撞梅 (Chàng Mai Linh Ứng Đại Vương 撞梅靈應大王) thời Đinh Tiên Hoàng. |archive-date=2021-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211129152258/http://www.hannom.org.vn/trichyeu.asp?param=450&Catid=244 |url-status=dead }}</ref>

==Xuất thân==
Bạch Đa cùng với 2 anh họ là Trương Ngọ, Trương Mai là 3 vị tướng quê ở [[động Hoa Lư]], châu Đại Hoàng (nay thuộc xã [[Đại Hoàng]], [[Ninh Bình]]). Chàng Ngọ và Chàng Mai là hai anh em sinh đôi còn Bạch Đa là em họ, mồ côi cha mẹ từ nhỏ, được bố mẹ hai chàng đón về nuôi. Đến khi [[Đinh Bộ Lĩnh]] nổi lên khởi nghĩa, dẹp [[loạn 12 sứ quân]], ba anh em bèn ra giúp, được phong chức Đô Uý. Ba ông mộ được mấy nghìn quân, đóng ở chùa trang Bối Khê, đạo Sơn Nam. Khi ba ông cầm quân đi đánh quân Ngô, bất ngờ bị tấn công đồn ở trang Đại Vi, ba ông không chống lại được đã hi sinh. Dân làng cảm phục lập đình Đại Vi ở Tiên Du, Bắc Ninh thờ phụng. Các triều Vua phong ba ông làm Phúc thần. Riêng Bạch Đa còn được thờ ở đình Đông Dư Hạ và đình Đông Dư Thượng, Gia Lâm, Hà Nội.<ref>{{Chú thích web |url=https://gialam.hanoi.gov.vn/di-tich-lich-su-le-hoi/-/view_content/pop_up/385822-dinh-dong-du-thuong.html?_101_viewMode=print |title=Đình Đông Dư Thượng thuộc thôn Đông Dư Thượng, xã Đông Đông Dư, huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội. |access-date=2019-07-25 |archive-date=2020-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200611002619/https://gialam.hanoi.gov.vn/di-tich-lich-su-le-hoi/-/view_content/pop_up/385822-dinh-dong-du-thuong.html?_101_viewMode=print |url-status=dead }}</ref>

==Bạch Đa đại vương==
Các triều Vua phong ông là Thượng đẳng thần với tôn hiệu là ''Bạch Đa đại vương''. Nơi thờ chính là Nghè Nối thuộc xã Đại Đồng, huyện [[Tiên Du (huyện)|Tiên Du]], tỉnh [[Bắc Ninh]]. Lễ hội đình Thổ Khối ở [[Long Biên (quận)|Long Biên]] cũng diễn ra vào ngày giỗ thần Bạch Đa.

Truyền thuyết đền Bạch Đa ở thôn Yên Sào, xã Xuân Giang, Sóc Sơn, Hà Nội thì Bạch Đa là người được Đinh Bộ Lĩnh cử về Vũ Ninh đánh dẹp sứ quân [[Nguyễn Thủ Tiệp]].

==Tôn vinh==
Do lập nhiều công lao, Bạch Đa được nhiều nơi lập đền thờ như:
*Nghè Nối, xã Đại Đồng, tỉnh Bắc Ninh
*Đình Đại Vi, xã Đại Đồng, tỉnh Bắc Ninh
* Nghè Bạch Đa ở khu An Hoạch, phường Đông Quang, [[Thanh Hóa]]<ref>[https://tapchinghiencuuphathoc.vn/an-hoach-voi-hoat-dong-xay-dung-cong-trinh-ton-giao-tai-dia-phuong.html An Hoạch với hoạt động xây dựng công trình tôn giáo tại địa phương]</ref>
*Đình Thổ Khối, phường [[Long Biên (phường)|Long Biên]], Tp Hà Nội <ref>[https://cukhoi.longbien.gov.vn/tin-tuc-moi-nhat?p_p_id=101&p_p_lifecycle=0&p_p_state=pop_up&p_p_mode=view&p_p_col_id=column-1&p_p_col_count=1&_101_struts_action=%2Fasset_publisher%2Fview_content&_101_assetEntryId=2375851&_101_viewMode=print&_101_type=content&_101_urlTitle=lanh-ao-quan-phuong-dang-huong-tai-inh-tho-khoi-nhan-dip-au-xuan-mau-tuat-2018 Lãnh đạo quận Long Biên và Phường dâng hương tại đình Thổ Khối nhân dịp đầu xuân Mậu Tuất 2018]{{Liên kết hỏng|date=2021-02-08 |bot=InternetArchiveBot }}</ref>
*Đình Đông Dư Thượng, xã Bát Tràng, Tp [[Hà Nội]]
*Đình Đông Dư Hạ, xã Bát Tràng, Tp Hà Nội
*Đền Bạch Đa, thôn Yên Sào, xã Đa Phúc, Tp [[Hà Nội]]

{{12 sứ quân}}

==Chú thích==
{{tham khảo}}
{{thời gian sống|sinh = 924|mất =967}}

[[Thể loại:Người Bắc Ninh]]
[[Thể loại:Người Hà Nội]]
[[Thể loại:Người Ninh Bình]]
[[Thể loại:Quan lại nhà Đinh]]
[[Thể loại:Võ tướng nhà Đinh]]

Bạch Đa - Lịch sử thay đổi

imported>ThitxongkhoiAWB: /* Bạch Đa đại vương */ clean up, replaced: huyện Tiên Du → huyện Tiên Du