imported>InternetArchiveBot: Add 1 book for Wikipedia:Thông tin kiểm chứng được (20250405)) #IABot (v2.0.9.5) (GreenC bot

2025-04-07T04:18:40Z

Add 1 book for Wikipedia:Thông tin kiểm chứng được (20250405)) #IABot (v2.0.9.5) (GreenC bot

Trang mới

{{Chembox
| ImageFile = Dusičnan bismutitý.JPG
| ImageName = Mẫu bismuth(III) nitrat
| OtherNames = Bismuth trinitrat Bismuth(III) nitrat(V) Bismuth trinitrat(V)
| Section1 = {{Chembox Identifiers
| index_label = khan
| index1_label = 5 nước
| CASNo = 10035-06-0
| CASNo1 = 10361-44-1
| PubChem = 107711
| PubChem1 = 160911
| UNII = 4R459R54N0
| UNII1 = FO2ICY167B
| EC_number = 600-076-0
| ChemSpiderID = 96880
| ChemSpiderID1 = 141368
| InChI=1S/Bi.3NO3/c;3*2-1(3)4/q+3;3*-1
| InChIKey = PPNKDDZCLDMRHS-UHFFFAOYSA-N
| SMILES = [N+](=O)([O-])[O-].[N+](=O)([O-])[O-].[N+](=O)([O-])[O-].[Bi+3]}}
| Section2 = {{Chembox Properties
| Formula = Bi(NO3)3
| MolarMass = 394,9926 g/mol (khan) 485,069 g/mol (5 nước)
| Appearance = tinh thể không màu, trắng hoặc vàng nhạt
| Density = 2,9 g/cm³ (5 nước)<ref name=Lazarini>{{chú thích tạp chí|last1=Lazarini|first1=F.|title=Redetermination of the structure of bismuth(III) nitrate pentahydrate, Bi(NO3)3.5H2O|journal=Acta Crystallographica Section C|date=ngày 15 tháng 8 năm 1985|volume=41|issue=8|pages=1144–1145|doi=10.1107/S0108270185006916}}</ref>
| Solubility = phản ứng (khan), xem [[bảng tính tan]] tan (5 nước)
| SolubleOther = tan trong [[axeton]], [[axit axetic]], [[glyxerol]] không tan trong [[etanol]], [[etyl axetat]] tạo phức với [[thiourê]], [[selenourê]]
| MagSus = -91,0·10-6 cm³/mol}}
| Section7 = {{Chembox Hazards
| MainHazards = phóng xạ (không đáng kể)}}}}
'''Bismuth(III) nitrat''' là một hợp chất vô cơ thuộc loại muối gồm thành phần chính là cation [[bismuth]] trong trạng thái oxy hóa +3 và anion [[nitrat]], với công thức hóa học được quy định là '''Bi(NO3)3'''. Hợp chất này tồn tại dưới dạng rắn phổ biến nhất là pentahydrat.<ref>{{chú thích web |url= http://bismuth.atomistry.com/normal_bismuth_nitrate.html |title= Normal Bismuth Nitrate, Bi(NO3)3}}</ref> Bi(NO3)3 được sử dụng trong tổng hợp các hợp chất bismuth khác.<ref>{{chú thích sách |author=Mary Eagleson|authorlink= |title=Concise encyclopedia chemistry|year=1994|url=https://archive.org/details/conciseencyclope00eagl|publisher=Walter de Gruyter |location= |isbn=3-11-011451-8}}</ref> Hợp chất này cũng được cung cấp trên thị trường hóa chất. Đặc biệt, hợp chất này là muối nitrat duy nhất được hình thành bởi một nguyên tố thuộc nhóm 15, chỉ ra bản chất kim loại của bismuth.<ref name="Greenwood">{{Greenwood&Earnshaw2nd}}</ref>

==Điều chế và các phản ứng==
Bismuth(III) nitrat có thể được điều chế bằng phản ứng của kim loại bismuth và [[axit nitric]] đặc, được miêu tả bằng phương trình sau:<ref>{{chú thích sách |last=Rich |first=Ronald |date=2007 |title=Inorganic Reactions in Water (e-book) |url= |location= |publisher= Springer |isbn=978-3-540-73962-3 |access-date =}}</ref>

Bi + 4HNO3 → Bi(NO3)3 + 2[[nước|H2O]] + [[nitơ oxit|NO]]↑

Hợp chất này cũng hòa tan trong [[axeton]], [[axit axetic]] và [[glyxerol]] nhưng thực tế không tan trong [[etanol]] và [[etyl axetat]].<ref name="Suzuki">{{chú thích sách |editor-last=Suzuki |editor-first= Hitomi|date=2001 |title=Organobismuth Chemistry |url=https://archive.org/details/organobismuthche0000unse|location= |publisher=Elsevier |isbn=0-444-20528-4|access-date =}}</ref>

Bismuth(III) nitrat tạo thành các phức không hòa tan với [[pyrogallol]] và [[cupferron]]. Hai phức chất này là cơ sở của các phương pháp xác định trọng lượng của bismuth.<ref name = "Vogel">A.I. Vogel,(1951), Quantitative Inorganic analysis, (2d edition), Longmans Green and Co</ref>

Khi nung bismuth(III) nitrat có thể phân hủy tạo thành [[nitơ dioxide]], NO2.<ref name = "Ollevier">{{chú thích sách |last1=Krabbe |first1=S.W. |last2=Mohan |first2=R.S. |editor-first=Thierry |editor-last=Ollevier |title=Topics in Current chemistry 311, Bismuth-Mediated Organic Reactions |publisher=Springer |year=2012 |pages=100–110 |chapter=Environmentally friendly organic synthesis using Bi(III) compounds |isbn=978-3-642-27239-4}}</ref>

==Hợp chất khác==
Bi(NO3)3 còn tạo một số hợp chất với [[Thiourê|CS(NH2)2]], như Bi(NO3)3·3CS(NH2)2 là tinh thể vàng<ref>Traditional Chinese Medicine (Chun-Su Yuan; CRC Press, 4 thg 3, 2011 - 328 trang), trang 42 – [https://books.google.com.vn/books?id=R2fvBQAAQBAJ&pg=PA42]. Truy cập 2 tháng 6 năm 2020.</ref> hay Bi(NO3)3·5CS(NH2)2 là tinh thể đỏ.<ref>Bulletin (1905), trang 656 – [https://books.google.com.vn/books?id=NDu3AAAAIAAJ]. Truy cập 2 tháng 6 năm 2020.</ref>

Bi(NO3)3 còn tạo một số hợp chất với [[Selenourê|CSe(NH2)2]], như Bi(NO3)3·6CSe(NH2)2 là tinh thể đỏ đậm, tan trong nước, [[metanol]], [[đimetyl sunfoxit|DMSO]] và [[etylen glycol]].<ref>[https://books.google.com.vn/books?id=apk4AAAAIAAJ Izvestii︠a︡ Akademii nauk SSSR.: Serii︠a︡ khimicheskai︠a︡] (Izd-vo AN SSSR, 1971), trang 1556. Truy cập 6 tháng 12 năm 2020.</ref>

==Tham khảo==
{{Tham khảo}}
{{Sơ khai hóa học}}

{{Nitrat}}

[[Thể loại:Muối nitrat]]
[[Thể loại:Hợp chất bismuth]]

Bismuth(III) nitrat - Lịch sử thay đổi

imported>InternetArchiveBot: Add 1 book for Wikipedia:Thông tin kiểm chứng được (20250405)) #IABot (v2.0.9.5) (GreenC bot