imported>TheSecondFunnyYellowBot: clean up, thay thế/xoá tham số url hỏng

2025-05-01T08:05:47Z

clean up, thay thế/xoá tham số url hỏng

Trang mới

{{Thông tin nhân vật hoàng gia
| tên = Bodawpaya
| tên gốc = ဘိုးတော်ဘုရား
| tước vị thêm =
| hình = Statute_of_king_Bodawpaya_(cropped).jpg
| ghi chú hình = Tượng Bodawpaya tại [[Cung điện Mandalay]]
| chức vị = Vua của [[Triều Konbaung]]
| tại vị = 11 tháng 2 năm 1782 - 5 tháng 6 năm 1819
| đăng quang =
| tiền nhiệm = [[Phaungkaza Muang Muang]]
| nhiếp chính =
| kế nhiệm = [[Bagyidaw]]
| phối ngẫu = Được biết có 207 người
| con cái = Được biết có 120 người
| tên đầy đủ = သီရိပဝရ တိလောကပဏ္ဍိတ မဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇာ
Siripavaratilokapaṇdita Mahādhammarājadhirāj.
| tên tự =
| tên hiệu =
| tôn hiệu =
| miếu hiệu =
| thụy hiệu =
| niên hiệu =
| thời gian của niên hiệu =
| tước hiệu =
| hoàng tộc = [[Triều Konbaung|Nhà Konbaung]]
| cha = [[Alaungpaya]]
| mẹ =
| sinh = Ngày 11 tháng 3 năm 1745
| nơi sinh = [[Shwebo]]
| mất = Ngày 5 tháng 6 năm 1819 (74 tuổi)
| nơi mất = [[Amarapura]]
| ngày an táng = 1819
| nơi an táng = [[Amarapura]]
| học vấn =
| nghề nghiệp =
| tôn giáo = [[Phật giáo nguyên thủy]]
| chữ ký =
}}
'''Bodawpaya''' ([[Tiếng Miến Điện]]: ဘိုးတော်ဘုရား, phát âm [bódɔ̀ pʰəjá]; [[Tiếng Thái]]: ปดุง); (11 tháng 3 năm 1745 - 5 tháng 6 năm 1819) là vị vua thứ sáu của [[triều Konbaung]] tại xứ [[Miến Điện]]. Triều đại của ông kéo dài trong suốt 37 năm, từ năm 1782 đến năm 1819.

Ông lên ngôi sau khi hạ bệ thành công người cháu của mình là [[Phaungkaza Maung Maung]]. Trong triều đại của ông đã tiến hành hàng loạt các cuộc chiến tranh xâm lược về phía đông và nhất là [[Xiêm La]].<ref>{{Chú thích web|url=https://myanmars.net/history/famous-people/king-bodawpaya.html|tựa đề=Myanmars.net / King Bodawpaya|tác giả=|họ=|tên=|ngày=|website=|url lưu trữ=|ngày lưu trữ=|ngày truy cập=}}</ref> Thời kỳ cai trị của ông được gọi là thời kỳ Amarapura.

Ông được đặt hiệu là '''Hsinbyumyashin''' tức có nghĩa là Chúa tể của loài Bạch tượng.

== Ban đầu ==
Ông sinh ngày 11 tháng 3 năm 1745 tại [[Inwa]], [[Mandalay]], [[Miến Điện]]. Ông là người con trai thứ tư của vị quốc vương sáng lập triều đại [[Alaungpaya]], mẹ của ông là bà Yun San.<ref>{{Chú thích web|url=https://www.geni.com/people/Bodawpaya-Konbaung/6000000014687611206|tựa đề=Geni.com / Bodawpaya|tác giả=|họ=|tên=|ngày=|website=|url lưu trữ=|ngày lưu trữ=|ngày truy cập=}}</ref> Ban đầu ông được biết đến với cái tên Maung Shwe Wain và sau này là thái tử Badon Min.

== Sự nghiệp cai trị ==
Ngày 11 tháng 2 năm 1782, sau khi lật đổ và xử tử được cháu trai của mình là [[Phaungkaza Muang Muang|Phuangkaza Muang Muang]]. Ông lên ngôi vua của [[Triều Konbaung]], lấy hiệu là Bodawpaya và bắt đầu thời kỳ cai trị 37 năm của mình. Sau khi lên ngôi ông đã cho di dời kinh đô từ [[Inwa]] trở về lại [[Amarapura]] vào năm 1782. Trong triều đại của mình, ông đã xâm chiếm thành công Arakan vào năm 1784. Người Miến đã đem nhiều kho báu, của cải và nô lệ về Miến Điện. Khi Arakan bị sáp nhập thành một tỉnh của Miến Điện, biên giới của quốc gia trở nên tiếp giáp với Ấn Độ thuộc Anh, gây ra mầm họa trong tương lai.<ref>{{Chú thích web|url=https://www.wikitree.com/wiki/Konbaung-4|tựa đề=Wikitree / Konbaung|tác giả=|họ=|tên=|ngày=|website=|url lưu trữ=|ngày lưu trữ=|ngày truy cập=}}</ref>
=== Đánh giá ===
Vị quốc vương được nhân dân tôn kính và được đặt cho rất nhiều ngoại hiệu, tuy nhiên về phía người Anh thì lại cho rằng ông là một bạo chúa.

== Tham khảo ==
{{tham khảo}}

== Thư mục ==
{{Refbegin|2}}

* {{chú thích sách|title=Powerful Learning: Buddhist Literati and the Throne in Burma's Last Dynasty, 1752–1885|last=Charney|first=Michael W.|publisher=University of Michigan|year=2006|location=Ann Arbor}}
* Koenig, William J. "The Burmese Polity, 1752–1819: Politics, Administration, and Social Organization in the early Kon-baung Period", Michigan Papers on South and Southeast Asia, Number 34, 1990.
* Lieberman, Victor B. " Political Consolidation in Burma Under the Early Konbaung Dynasty, 1752-c. 1820." ''Journal of Asia History'' 30.2 (1996): 152–168.
* {{chú thích sách|title=Burma|last=Hall|first=D.G.E.|publisher=Hutchinson University Library|year=1960|isbn=978-1406735031|edition=3rd}}
* {{chú thích sách|title=History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824|last=Harvey|first=G. E.|publisher=Frank Cass & Co. Ltd|year=1925|location=London}}
* {{chú thích sách|url=https://archive.org/details/historyofburma00htin|title=A History of Burma|last=Htin Aung|first=Maung|publisher=Cambridge University Press|year=1967|location=New York and London|url-access=registration}}
* {{chú thích sách|title=Alaungpaya Ayedawbon|author=Letwe Nawrahta and Twinthin Taikwun|publisher=Ministry of Culture, Union of Burma|year=c. 1770|editor=Hla Thamein|edition=1961|language=my}}
* {{chú thích sách|title=Konbaung Hset Maha Yazawin|last=Maung Maung Tin|first=U|publisher=Department of Universities History Research, University of Yangon|year=1905|edition=2004|volume=1–3|location=Yangon|language=my}}
* {{chú thích sách|title=The River of Lost Footsteps—Histories of Burma|url=https://archive.org/details/riveroflostfoots0000than_j1o0|last=Myint-U|first=Thant|publisher=Farrar, Straus and Giroux|year=2006|isbn=978-0-374-16342-6}}
* {{chú thích sách|title=History of Burma|last=Phayre|first=Lt. Gen. Sir Arthur P.|publisher=Susil Gupta|year=1883|edition=1967|location=London}}

{{Refend}}

== Liên kết ngoài ==

* [http://dlxs.library.cornell.edu/cgi/t/text/pageviewer-idx?c=sea;cc=sea;sid=1a1bb1c6438db3e9379d92a66cb790c5;rgn=full%20text;idno=sea282;view=image;seq=462 Wanderings in Burma by George W Bird, 1897] F J Bright & Son, London, pp 316A, 318, 318A, 320A inc. old photos of Mingun by Signor Beaton of Mandalay
{{Vua nhà Konbaung}}{{Authority control}}

[[Thể loại:Sinh năm 1745]]
[[Thể loại:Mất năm 1819]]
[[Thể loại:Vua Myanmar]]
[[Thể loại:Triều Konbaung]]

Bodawpaya - Lịch sử thay đổi

imported>TheSecondFunnyYellowBot: clean up, thay thế/xoá tham số url hỏng