imported>InternetArchiveBot: Add 1 book for Wikipedia:Thông tin kiểm chứng được (20260723sim)) #IABot (v2.0.9.5) (GreenC bot

2026-07-24T05:47:18Z

Add 1 book for Wikipedia:Thông tin kiểm chứng được (20260723sim)) #IABot (v2.0.9.5) (GreenC bot

Trang mới

[[Tập tin:Dodole I 21.jpg|300px|nhỏ|phải|Nghi thức cầu mưa với vũ điệu tế lễ nữ thần [[Dodola]], một nghi lễ nhảy múa, ca hát của những cô gái người Moldova]]
'''Cầu mưa''' hay '''phép làm mưa''' (''Rainmaking'') là một [[nghi thức]] cố gắng gọi [[mưa]]. Đây là những nghi thức (thường là vũ điệu, cầu khấn, lập đàn, lễ hội cúng bái) dâng lên các [[vị thần thời tiết]] (thần mưa) với mong muốn ban cho cơn mưa giải nắng hạn, cầu mưa là một biểu hiện xa xưa của [[tín ngưỡng sùng bái tự nhiên]] trong lịch sử. Trong số những ví dụ nổi tiếng nhất về nghi lễ sửa đổi thời tiết là ''vũ điệu mưa'' (''Rain dance'') của những người [[thổ dân da đỏ]] ở [[Bắc Mỹ]], được nhiều bộ lạc [[Người Mỹ bản địa ở Hoa Kỳ|Người Mỹ bản địa]], đặc biệt là ở [[Tây Nam Hoa Kỳ]] thực hiện cho đến ngày nay.<ref>{{chú thích web|title=Rain Dance|url=http://www.indians.org/articles/rain-dance.html|work=Indians.org|publisher=American Indian Heritage Foundation|access-date=4 September 2011}}</ref> Trong thời kỳ đầu của [[khí tượng học]], người Mỹ bản địa ở vùng trung tây của Hoa Kỳ hiện đại thường quan sát và nương theo các kiểu [[thời tiết]] đã biết trong khi biểu diễn vũ điệu cầu mưa cho những người định cư để đổi lấy hàng hóa, như các bộ lạc [[Osage]] và [[Quapaw]] ở [[Missouri]] và [[Arkansas]].<ref>{{chú thích tạp chí|last1=Guyette|first1=R.P.|last2=Spetich|first2=M.A.|date=July 2003|title=Fire history of oak–pine forests in the Lower Boston Mountains, Arkansas, USA|url=https://archive.org/details/sim_forest-ecology-and-management_2003-07-17_180_1-3/page/463|journal=Forest Ecology and Management|volume=180|issue=1–3|pages=463–474|doi=10.1016/s0378-1127(02)00613-8|issn=0378-1127}}</ref>
==Tục truyền==
Ở vùng Ban-căng thuộc [[Đông Âu]], thì điệu nhảy tế nữ thần [[Dodola]] (còn gọi là ''Dodole'', ''Dudola'', ''Dudula'') là những phong tục ngoại đạo của người Slav cổ đại được thực hành để cầu mưa lưu truyền cho đến thế kỷ XX. Truyền thống này có ở các quốc gia [[Nam Slav]] ([[Bulgaria]], [[Croatia]], [[Bắc Macedonia]], [[Montenegro]] và [[Serbia]]), như cũng như ở gần [[Albania]], [[Hy Lạp]], [[Hungary]], [[Moldova]] và [[Romania]]. Đó là một nghi lễ ca hát, nhảy múa được các cô gái và chàng trai thực hiện. Tục làm mưa là một truyền thống được chia sẻ giữa các dân tộc Balkan và không rõ ai đã vay mượn nó từ ai.<ref name=Wachtel>{{harvnb|Wachtel|2008|ps=:Anthropologists have noted shared traditions as well, such as a rainmaking ritual in which a young woman covered in a costume of leavs would sing and dance through the village: this ritual was practiced among Greek, Albanian, Romanian, and Slavic speakers throughout the region, and it is not clear who borrowed it from whom.}}</ref> Tục thờ [[Perperuna]] và [[Dodola]] được coi là phong tục ngoại giáo rất giống nhau ở các nước Đông Nam Âu như có chung nguồn gốc vậy,<ref name="Revija">{{Chú thích tạp chí |last=Vukelić |first=Deniver |date=2010 |title=Pretkršćanski prežici u hrvatskim narodnim tradicijam |trans-title=Pre-Christian belief traces in Croatian folk traditions |url=https://www.matica.hr/hr/360/PRETKR%C5%A0%C4%86ANSKI%20PRE%C5%BDICI%20U%20HRVATSKIM%20NARODNIM%20TRADICIJAMA%20/ |language=hr |magazine=[[Hrvatska revija]] |issue=4 |publisher=[[Matica hrvatska]] |access-date=20 July 2022}}</ref> sự khác biệt chính là ở giới tính của người chủ tế (có thể liên quan đến thứ bậc xã hội của nhóm dân tộc hoặc khu vực cụ thể), chúng đại diện cho một nhóm nghi lễ với một đám người đi rước quanh nhà, ruộng vườn trong một ngôi làng mà điểm đặc sắc phân biệt chúng với các nghi lễ tập thể tương tự khác trong cùng khu vực và thời kỳ,<ref>{{chú thích web |last=T. |first=Dömötör |date=1967 |title=Dodola |url=https://gepeskonyv.btk.elte.hu/adatok/Neprajz/82Vereb%E9lyi/folklorisztika_es_rokonteruleteinek_fogalmi_rendszere/dodola.html}}</ref> chủ đề của những bài ca hát luôn nhắc đến mưa và những loại cây trồng trong vùng.<ref>{{chú thích sách |last=Puchner |first=Walter |author-link=Walter Puchner |date=2016 |title=Die Folklore Südosteuropas: Eine komparative Übersicht |url=https://books.google.com/books?id=hZpVDAAAQBAJ |language=de |publisher=Böhlau Verlag Wien |page=65 |isbn=978-3-205-20312-4}}</ref>

Bà [[Julia M. Buttree]] (vợ của [[Ernest Thompson Seton]]) mô tả điệu nhảy cầu mưa của [[người Zuni]], cùng với các điệu nhảy khác của người Mỹ bản địa trong cuốn sách ''Giai điệu của người da đỏ'' (''The Rhythm of the Redman'').<ref>Julia M. Buttree (Julia M. Seton) ''The Rhythm of the Redman: in Song, Dance and Decoration''. New York, [[A.S. Barnes]], 1930.</ref><ref>{{chú thích web |url=http://www.inquiry.net/outdoor/native/dance/rain_zuni.htm |title=Rain Dance of Zuni |publisher=Inquiry.net |date=2013-07-03 |access-date=2014-03-05 |archive-date=2013-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130214065153/http://www.inquiry.net/outdoor/native/dance/rain_zuni.htm |url-status=dead }}</ref> Ở [[Trung Quốc]] cổ đại có những ''Pháp sư'' gọi là ''Vũ sư'' (巫) đã thực hiện nghi lễ múa cầu mưa trong kỳ hạn hán, những pháp sư xưa kia đóng vai trò trung gian với [[linh hồn]] thiên nhiên được cho là có khả năng kiểm soát lượng mưa và lũ lụt.<ref>Schafer, Edward H. 1951. "Ritual Exposure in Ancient China", Harvard Journal of Asiatic Studies 14:130-184.</ref><ref>Unschuld, Paul U. 1985. Medicine in China: A History of Ideas. University of California Press. pp 33–34.</ref> Ở [[Việt Nam]], trong văn hóa truyền thống có nhiều [[Lễ hội các dân tộc Việt Nam]] chuyển thực hiện nghi lễ cầu mưa như: [[Lễ hội cầu mưa (người Chăm)|Lễ hội cầu mưa]] của [[người Chăm]], [[Lễ hội cầu mưa (người Xtiêng)|Lễ hội cầu mưa]] của [[người Xtiêng]], [[Lễ hội Cầu mưa (người Thái)|Lễ hội Cầu mưa]] của [[người Thái]], [[Lễ hội cầu mưa (người Lô Lô)|Lễ hội cầu mưa]] của [[người Lô Lô]]. Ngoài ra còn có các lễ hội để cầu mưa thuận gió hòa (Phong điều vũ thuận), quốc thái dân an như: [[Lễ hội Puh Hơ Drih]], [[Lễ hội Mah Grợ]], [[Lễ hội Mùa xuân (người Êđê)]], [[Lễ hội dâng hoa măng (người La Ha)]], [[Lễ hội Lồng tồng]], [[Lễ cúng bến nước]], [[Lễ mở cửa tháp (Chăm)]], [[Lễ hội Chol Chnam Thmay]].

==Mặt khoa học==
Ở góc độ khoa học thì việc lập đàn cầu mưa là việc không có cơ sở khoa học, chưa được kiểm chứng, theo các chuyên gia khí tượng, việc lập đàn cầu mưa giải hạn, [[cầu nguyện]], đọc kinh là hoàn toàn không có căn cứ, việc có mưa hay không phải phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau chứ không phải cầu là có.<ref>[https://plo.vn/lam-ro-thong-tin-lap-dan-cau-mua-va-khi-nao-tphcm-co-mua-post785472.html Làm rõ thông tin 'lập đàn cầu mưa' và khi nào TP.HCM có mưa - PLO]</ref> Để xảy ra hiện tượng đổ [[mưa]] (giáng thủy) cần phải đáp ứng các điều kiện như bầu trời có [[mây]], loại [[mây đối lưu]] dễ xảy ra mưa hoặc các loại [[mây tầng thấp]] và điều kiện để hình thành mây gây mưa là độ ẩm không khí phải từ 89 - 90%,<ref>[https://laodong.vn/moi-truong/cau-mua-la-dieu-khong-the-kha-nang-co-mua-rat-thap-1327593.ldo Cầu mưa là điều không thể, khả năng có mưa rất thấp - Báo Lao Động]</ref> trong đó, điều kiện hình thành mây tầng thấp là quá trình bốc hơi liên tục xảy ra, [[độ ẩm]] không khí phải cao, mặt đất có nhiệt độ cao, nhưng càng lên cao nhiệt độ càng giảm, khối không khí đạt tới trạng thái bão hòa, quá trình [[ngưng kết]] (ngưng tụ hơi nước) xảy ra, [[hạt mây]] đủ lớn, [[trọng lượng]] những hạt mây thắng được [[lực dòng thăng]] từ đó hiện tượng mưa sẽ xảy ra. Trong [[tầng đối lưu]] độ ẩm càng cao, [[hạt nhân ngưng kết]] ([[sol khí]]) càng nhiều, khi đó mưa càng dễ xảy ra hơn.<ref>[https://thanhnien.vn/chuyen-gia-khi-tuong-cau-mua-duoc-cho-tphcm-luc-nay-thi-giong-truyen-than-thoai-185240413202510675.htm Chuyên gia khí tượng: 'Cầu mưa được cho TP.HCM lúc này thì giống truyện thần thoại' - Báo Thanh niên]</ref>

==Hình ảnh==
<gallery>
File:Dodole I 06.jpg
File:Dodole I 26.jpg
File:Dodole I 15.jpg
File:Dodole I 19.jpg
File:Dodole 16.jpg
File:Mascara-pelea-tigres-Acatlan-preparativos.jpg
File:Mascara-tigre-ojos.jpg
File:Ojos-mascara-tigre.jpg
</gallery>
==Chú thích==
{{Tham khảo|cột=}}
==Liên kết ngoài==
* [http://cgi2.nhk.or.jp/michi/cgi/detail.cgi?dasID=D0004200019_00000 Dragon Festival for rainmaking in Nio, Japan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150526133531/http://cgi2.nhk.or.jp/michi/cgi/detail.cgi?dasID=D0004200019_00000 |date=26 May 2015 }} [[NHK]] (video)
* [http://e360.yale.edu/features/the_long_strange_journey_of_earths_traveling_microbes The Long Strange Journey of Earth's Traveling Microbes] (2011). [[Fred Pearce]]. [[Yale Environment 360]].

[[Thể loại:Tín ngưỡng]]
[[Thể loại:Tự nhiên và tôn giáo]]

Cầu mưa - Lịch sử thay đổi

imported>InternetArchiveBot: Add 1 book for Wikipedia:Thông tin kiểm chứng được (20260723sim)) #IABot (v2.0.9.5) (GreenC bot