imported>TheSecondFunnyYellowBot: WPCleaner v2.05b - Fix errors for CW project (Reference before punctuation)

2025-11-19T08:54:37Z

WPCleaner v2.05b - Fix errors for CW project (Reference before punctuation)

Trang mới

{{Other uses|Pahlavi (định hướng)}}
{{Infobox Writing system
|name = Chữ Pahlavi
|type = Alternative
|typedesc=[[abjad]], [[chữ tượng hình|tượng hình]]
|languages = [[Ngữ chi Iran|các ngôn ngữ Iran trung đại]]
|time = Thế kỷ III TCN đến thế kỷ XVII CN (ước đoán) thế kỷ 2 TCN đến thế kỷ XVII (có chứng tích)
|fam1= [[Chữ tượng hình Ai Cập]]
|fam2=[[Chữ Sinai nguyên thủy]]
|fam3 = [[Chữ Phoenicia]]
|fam4 = [[Chữ Aram]]
|children=[[Chữ Avesta|Avesta]]
|unicode = {{ublist|class=nowrap|[https://www.unicode.org/charts/PDF/U10B60.pdf U+10B60–U+10B7F] {{smaller|Inscriptional Pahlavi}}|[https://www.unicode.org/charts/PDF/U10B40.pdf U+10B40–U+10B5F] {{smaller|Inscriptional Parthian}}|[https://www.unicode.org/charts/PDF/U10B80.pdf U+10B80–U+10BAF] {{smaller|Psalter Pahlavi}}}}
|iso15924 = Phli
|iso15924 note=  (chữ Pahlavi khắc) 
<code>Prti, {{ISO 15924 number|Prti}}</code>  (chữ Parthia khắc) 
<code>Phlp, {{ISO 15924 number|Phlp}}</code>  (chữ Pahlavi thi thiên) 
<code>Phlv, {{ISO 15924 number|Phlv}}</code>  (chữ Pahlavi sách)
|note=none
}}
'''Chữ Pahlavi''', '''bảng chữ cái Pahlavi''' hay '''chữ Pahlevi''' là một dạng chữ đặc biệt, là dạng viết [[Ngữ chi Iran|ngôn ngữ Iran trung đại]] khác nhau. Những đặc điểm cốt yếu của Pahlavi là {{Sfn|Geiger|Kuhn|2002|pp = 249ff}}
* là một bộ chữ bắt nguồn từ [[chữ Aram]];
* có tỷ lệ cao các [[Tiếng Aram|từ tiếng Aram]] được sử dụng như [[chữ tượng hình]] (được gọi là ''[[Frahang-i Pahlavig|hozwārishn]]'', "archaisms").

Các dạng chữ Pahlavi được thấy cho ngôn ngữ/dân ngữ gồm [[tiếng Parthia]], [[tiếng Ba Tư trung đại]], [[tiếng Sogdia]], [[tiếng Scythia]] và [[tiếng Khotan]].<ref name="Kent_1953">{{harvnb|Kent|1953}}</ref> Bất kể đối với dạng ngôn ngữ nào, chữ viết của ngôn ngữ đó chỉ được coi là chữ Pahlavi khi đạt đủ hai điều kiện trên.

Pahlavi là do vậy là sự hòa trộn của
* [[Tiếng Aram|Tiếng Aram hoàng gia]] dạng viết, nơi mà Pahlavi lấy được chữ viết, chữ tượng hình cùng một số từ vựng.
* [[Ngữ chi Iran|Các ngôn ngữ Iran]] nói, nơi mà Pahlavi lấy được từ vĩ, luật ký âm và hầu hết từ vựng.

Do đó Pahlavi có thể được coi là một hệ thống chữ viết được áp dụng cho (nhưng không phải là duy nhất cho) một nhóm ngôn ngữ riêng biệt, nhưng có một vài nét quan trọng lạ lẫm với chính nhóm ngôn ngữ đó. Nó có các đặc điểm của một ngôn ngữ riêng biệt, nhưng không phải là một ngôn ngữ. Nó là một hệ thống chữ viết đơn thuần, nhưng phần lớn văn liệu Pahlavi vẫn là một văn học truyền miệng được viết ra và vì vậy vẫn giữ được nhiều đặc điểm của sự truyền miệng.

{{Bảng Unicode Psalter Pahlavi}}
{{Bảng Unicode chữ Pahlavi khắc}}

== Tham khảo ==
{{Tham khảo}}
;Văn liệu
* {{Chú thích|last = Andreas|first = Friedrich Carl|year = 1910| language=de|title = Bruchstücke einer Pehlewi-Übersetzung der Psalmen aus der Sassanidenzeit|journal = Sitzungsberichte der Königlich Preussischen Akademie der Wissenschaft, Philosophisch-historische Klasse.|volume = XLI|issue = 4|pages = 869–72|publisher = PAW|place = Berlin}}
* {{Chú thích|last = Boyce|first = Mary|authorlink = Mary Boyce|year = 2002|chapter = The Parthians|editor-last = Godrej|editor-first = Pheroza J.|title = A Zoroastrian Tapestry|publisher = Mapin|place = New York| author-mask = 3}}
* {{Chú thích|last = Boyce|first = Mary|authorlink = Mary Boyce|year = 1990|title = Textual Sources for the Study of Zoroastrianism|place = Chicago|publisher = UC Press}}
* {{Chú thích|last = Dhabar|first = Bamanji Nusserwanji|title = The Persian [[Revayats|Rivayats]] of Hormazyar Framarz and others|year = 1932|place = Bombay|publisher = K. R. Cama Oriental Institute}}
* {{Chú thích|last = Dhalla|first = Maneckji Nusservanji|year = 1922|title = Zoroastrian Civilization|place = New York|publisher = OUP}}
* {{Chú thích|last = Henning|first = Walter B.|year = 1958| language=de|title = Altiranisch. Handbuch der Orientalistik. Erste Abteilung| volume = Band IV: Iranistik. Erster Abschnitt. Linguistik|place = Leiden-Köln|publisher = Brill}}
* {{Chú thích|editor1-last = Geiger|editor1-first = Wilhelm|editor1-link = Wilhelm Geiger|editor2- last = Kuhn|editor2-first = Ernst|editor2-link = Ernst Kuhn|year = 2002|title = Grundriss der iranischen Philologie|volume = I.1|place = Boston|publisher = Adamant }}
* {{Chú thích|last = Gignoux|first = Philippe|year = 2002|chapter = Pahlavi Psalter|chapter-url = http://www.iranica.com/newsite/articles/sup/Pahlavi_Psalter.html|title = Encyclopedia Iranica|publisher = Mazda|place = Costa Mesa|access-date = 2019-05-06|archive-date = 2009-02-27|archive-url = https://web.archive.org/web/20090227002834/http://www.iranica.com/newsite/articles/sup/Pahlavi_Psalter.html}}
* {{Chú thích|last = Kent|first = Roland G.|year = 1950|title = Old Persian: Grammar, texts, lexicon|place = New Haven|publisher = American Oriental Society}}
* {{Chú thích|last = MacKenzie|first = D. N.|year = 1971|title = A Concise Pahlavi Dictionary|place = London|publisher = Curzon Press}}
* {{Chú thích|last = Mirza|first = Hormazdyar Kayoji|year = 2002|chapter = Literary treasures of the Zoroastrian priests|editor-last = Godrej|editor-first = Pheroza J.|title = A Zoroastrian Tapestry|place = New York|publisher = Mapin|pages = 162–163 }}
* {{Chú thích|last = Nyberg|first = Henrik Samuel|year = 1974|title = A Manual of Pahlavi| volume = Part II: Glossary|place = Wiesbaden|publisher = Otto Harrassowitz}}
* {{Chú thích|last = Menachery|first = Prof. George|authorlink = George Menachery|year = 2005|chapter = Pahlavi Crosses of Kerala in Granite Objects in Kerala Churches|title = Glimpses of Nazraney Heritage|place = Ollur|publisher = SARAS – South Asia Research Assistance Services}}
* {{Chú thích|last = Weber|first = Dieter|title = Corpus Inscriptionum Iranicarum. Part III: Pahlavi Inscriptions| volume = IV. Ostraca, V. Papyri| chapter = Texts I: Ostraca, Papyri und Pergamente|year = 1992|place = London|publisher = [[School of Oriental and African Studies|SOAS]] }}
* {{Chú thích|last = West|first = Edward William|authorlink = Edward William West|year = 1904|chapter = Pahlavi literature|title = Grundriss der iranischen Philologie II|editor1-last = Geiger|editor1-first = Wilhelm|editor2-last = Kuhn|editor2-first = Ernst|place = Stuttgart|publisher = Trübner}}

== Liên kết ngoài ==
{{thể loại Commons|Pahlavi writing}}
;Ngôn ngữ
* {{Chú thích|url = http://www.farvardyn.com/pahlavi.php|title = Pahlavi|publisher = Farvardyn|access-date = 2019-05-06|archive-date = 2007-01-26|archive-url = https://web.archive.org/web/20070126184546/http://www.farvardyn.com/pahlavi.php}}. Includes extracts from West and Kent.
* {{Chú thích|url = http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=pal|publisher = SIL|title = ISO 639‐3}}: classification of Pahlavi.
* {{Chú thích|first1 = SD|last1 = Bharuchī|first2 = ESD|last2 = Bharucha|year = 1908|title = Lessons in Pahlavi-Pazend|publisher = The [[Internet Archive]]|url = https://archive.org/details/lessonsinpahlav01bhargoog|chapter = Part 1|format = [[PDF]]}} and [https://archive.org/details/lessonsinpahlav00bhargoog 2] (partly outdated).
* {{Chú thích|last = de Harlez|first = Charles|year = 1880|url = https://archive.org/details/manueldupehlevi00harlgoog|title = Manuel du Pehlevi des livres religieux et historiques de la Perse: Grammaire, anthologie, lexique|trans-title = Manual of Pahlavi of Persian religious and historical books: grammar, anthology, lexic|language = fr|publisher = The Internet Archive}} (partly outdated).
* {{Chú thích|url = http://titus.uni-frankfurt.de/indexe.htm?/texte/texte2.htm#mpers|contribution = Middle Persian Pahlavi texts|title = TITUS|publisher = Uni Frankfurt}}.

;Hệ chữ viết
* {{Chú thích|url = http://www.ancientscripts.com/pahlavi.html|title = Pahlavi script|archive-url = https://web.archive.org/web/20161204071933/http://www.ancientscripts.com/pahlavi.html|archive-date = ngày 4 tháng 12 năm 2016|url-status=live}}.
* {{Chú thích web|first1 = Michael|last1 = Everson|author1-link = Michael Everson|first2 = Roozbeh|last2 = Pournader|url = http://std.dkuug.dk/JTC1/SC2/wg2/docs/n3286.pdf|title = N3286R2: Proposal for encoding the Inscriptional Parthian, Inscriptional Pahlavi, and Psalter Pahlavi scripts in the SMP of the UCS|date = ngày 18 tháng 9 năm 2007|access-date = ngày 19 tháng 8 năm 2014|publisher = Working Group Document, ISO/IEC JTC1/SC2/WG2 and UTC|archive-date = 2021-08-17|archive-url = https://web.archive.org/web/20210817193155/http://std.dkuug.dk/JTC1/SC2/wg2/docs/n3286.pdf|url-status = dead}}
* {{Chú thích web|url = https://www.unicode.org/L2/L2011/11147-n4040-psalter-pahlavi.pdf|title = N4040: Proposal for encoding the Psalter Pahlavi script in the SMP of the UCS|first1 = Michael|last1 = Everson|author1-link = Michael Everson|first2 = Roozbeh|last2 = Pournader|publisher = Working Group Document, ISO/IEC JTC1/SC2/WG2 and UTC|date = ngày 6 tháng 5 năm 2011 |access-date = ngày 19 tháng 8 năm 2014}}
* {{Chú thích web|url = https://www.unicode.org/L2/L2013/13141-book-pahlavi.pdf|title = L2/13-141: Preliminary proposal to encode the Book Pahlavi script in the Unicode Standard|first = Roozbeh|last = Pournader|publisher = Working Group Document, ISO/IEC JTC1/SC2/WG2 and UTC|date = ngày 24 tháng 7 năm 2013 |access-date = ngày 19 tháng 8 năm 2014}}.
* {{Chú thích|url = http://minerva.stkate.edu/offices/academic/classics.nsf/pages/pahlavifonts|contribution = Pahlavi fonts|title = The Ancient Iranian Font Project|publisher = St Catherine University|access-date = 2019-05-06|archive-date = 2021-09-17|archive-url = https://web.archive.org/web/20210917150417/http://minerva.stkate.edu/offices/academic/classics.nsf/pages/pahlavifonts}}.

{{DEFAULTSORT:Pahlavi}}
[[Thể loại:Chữ viết ISO 15924]]
[[Thể loại:Đế quốc Parthia]]
[[Thể loại:Hệ chữ viết Abjad]]
[[Thể loại:Hệ chữ viết lỗi thời]]
[[Thể loại:Chữ không được mã hóa trong Unicode]]
[[Thể loại:Chữ viết được mã hóa trong Unicode]]

Chữ Pahlavi - Lịch sử thay đổi

imported>TheSecondFunnyYellowBot: WPCleaner v2.05b - Fix errors for CW project (Reference before punctuation)