imported>TheSecondFunnyYellowBot: WPCleaner v2.05b - Fix errors for CW project (Reference before punctuation)

2025-11-19T08:54:50Z

WPCleaner v2.05b - Fix errors for CW project (Reference before punctuation)

Trang mới

{{Infobox writing system
|name = Chữ Proto-Sinai
|type = [[Abjad]]
|languages = [[Ngôn ngữ Semit Tây Bắc]]
|time = cỡ Tk.18 – Tk.15 [[TCN]]
|fam1= [[Chữ tượng hình Ai Cập]]
|sisters =
|children = [[Chữ Phoenicia]], [[Chữ Hebrew]] cổ, [[Tiếng Moabit|Moabit]], [[Chữ Aram]], [[Chữ Edomit]], [[Chữ Nam Ả Rập cổ]]
|sample = Ba`alat.jpg
|imagesize = 225px
|caption = Một mẫu chữ Sinai cổ.<br/>Dòng chạy từ phía trên bên trái sang phía dưới bên phải có thể đọc là ''mt l bʿlt''
|unicode =
|iso15924 =
|note = none
}}
'''Chữ Sinai cổ''' hay '''Bảng chữ cái Sinai cổ''' hay '''[[Chữ Proto-Canaan|Chữ Canaan cổ]]''' (do được tìm thấy ở Canaan),<ref name = "GarfinkelYetal2015">{{chú thích tạp chí |last1 = Garfinkel |first1 = Yosef |last2 = Golub |first2 = Mitka R. |last3 = Misgav |first3 = Haggai |last4 = Ganor |first4 = Saar |title = The ʾIšbaʿal Inscription from Khirbet Qeiyafa |journal = Bulletin of the American Schools of Oriental Research |date = May 2015 |issue = 373 |pages = 217–233 |doi = 10.5615/bullamerschoorie.373.0217 |jstor = 10.5615/bullamerschoorie.373.0217}}</ref> là thuật ngữ chỉ các chữ viết [[Thời đại đồ đồng|Thời đồ đồng]] Trung cổ Ai Cập, được chứng thực trong một kho văn bản nhỏ được tìm thấy tại [[Serabit el-Khadim]] ở [[bán đảo Sinai]], Ai Cập và là tổ tiên chung được phục dựng lại của [[tiếng Do Thái]] cổ,<ref name = "JMH2004-24">{{chú thích sách |last1 = Hoffman |first1 = Joel M. |title = In the beginning: a short history of the Hebrew language |date = 2004 |publisher = New York Univ. Press |location = New York, NY [u.a.] |isbn = 978-0-8147-3654-8 |pages = 23, 24 |quote = [..] by the year 1000 B.C.E., the Phoenicians were writing in a 22-letter consonantal script [..] their system did nothing to indicate the vowels in a word. The Hebrews, however, solved this problem. They took three letters [..] and used them to represent vowels [..] called ''[[matres lectionis]]'' [..] |url = https://books.google.com/books?id=Pj0TCgAAQBAJ&pg=PA167&dq=In+the+beginning+:+a+short+history+of+the+Hebrew+language&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=snippet&q=canaanite&f=false |access-date = ngày 2 tháng 4 năm 2019}}</ref> [[Chữ Phoenicia]] và [[Chữ Nam Ả Rập]]. Và, bằng cách mở rộng ra thì là thủy tổ của hầu hết các bảng chữ cái trong lịch sử và hiện đại.

Các dạng chữ "Tiền Sinai" sớm nhất hầu hết có niên đại từ sớm nhất là giữa thế kỷ 19 [[TCN]], và muộn nhất là giữa thế kỷ 16 [[TCN]]. Tuy nhiên, việc phát hiện ra các dòng chữ Wadi El-Hol gần [[sông Nile]] cho thấy kiểu chữ bắt nguồn từ Ai Cập. Sự phát triển của "Sinai cổ" và các kiểu chữ "Canaan cổ" khác nhau trong [[Thời đại đồ đồng]] được dựa trên bằng chứng sử học khá sơ sài. Chỉ khi [[Thời đại đồ đồng]] kết thúc và sự trỗi dậy của các vương quốc Sem mới ở Levant thì "Canaan" mới được chứng thực rõ ràng, như bản khắc Byblos thế kỷ thứ 10 - 8 trước Công nguyên, và dòng chữ Khirbet Qeiyaha vào cỡ Thế kỷ thứ 10 trước Công nguyên).<ref>Coulmas (1989) p. 141.</ref><ref name ="NavehJ1987">{{Citation | first = Joseph | last = Naveh | year = 1987 | contribution = Proto-Canaanite, Archaic Greek, and the Script of the Aramaic Text on the Tell Fakhariyah Statue | editor1-last = Miller | title = Ancient Israelite Religion |display-editors =etal}}.</ref><ref name ="ScienceDaily2008">{{chú thích web |url =https://www.sciencedaily.com/releases/2008/11/081103091035.htm |title =Earliest Known Hebrew Text in Proto-Canaanite Script Discovered in Area Where 'David Slew Goliath' |date =ngày 3 tháng 11 năm 2008 |publisher =Science Daily}}</ref><ref name =UHpress>{{chú thích web |title =Most ancient Hebrew biblical inscription deciphered |publisher =University of Haifa |date =ngày 10 tháng 1 năm 2010 |access-date =ngày 2 tháng 4 năm 2019 |url =http://newmedia-eng.haifa.ac.il/?p =2043 |url-status=dead |archive-url =https://web.archive.org/web/20111005020653/http://newmedia-eng.haifa.ac.il/?p |archive-date =2011-10-05 }}</ref>.

==Tham khảo==
{{tham khảo}}

{{DEFAULTSORT:Proto-Sinai}}
[[Thể loại:Hệ chữ viết Abjad]]
[[Thể loại:Hệ chữ viết Thời đại đồ đồng]]
[[Thể loại:Hệ chữ viết Canaan]]
[[Thể loại:Ngôn ngữ Canaan]]
[[Thể loại:Chữ không được mã hóa trong Unicode]]
[[Thể loại:Hệ chữ viết Semit]]
[[Thể loại:Bán đảo Sinai]]

Chữ Proto-Sinai - Lịch sử thay đổi

imported>TheSecondFunnyYellowBot: WPCleaner v2.05b - Fix errors for CW project (Reference before punctuation)