imported>BFDI21O: /* Phạm vi phân bố và môi trường sống */

2026-07-20T01:31:45Z

Phạm vi phân bố và môi trường sống

Trang mới

{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Chaetodon citrinellus''
| image = Speckled butterflyfish (Chaetodon citrinellus) (43543354131).jpg
| image_size = 250px
| image_caption =
| status = LC
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = <ref name="iucn" />
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Actinopterygii]]
| ordo = [[Acanthuriformes]]
| familia = [[Chaetodontidae]]
| genus = ''[[Chaetodon]]''
| subgenus = ''Exornator''
| species = '''''C. citrinellus'''''
| binomial = ''Chaetodon citrinellus''
| binomial_authority = [[Georges Cuvier|Cuvier]], 1831
| synonyms =
* ''Chaetodon nigripes'' {{small|[[Charles Walter De Vis|De Vis]], 1884}}
* ''Chaetodon citrinellus semipunctatus'' {{small|[[Ernst Ahl|Ahl]], 1923}}
}}
'''''Chaetodon citrinellus''''' là một loài [[cá biển]] thuộc [[chi Cá bướm]] ([[phân chi]] ''Exornator''<ref name="fessler">{{Chú thích tạp chí|last=Fessler|first=Jennifer L.|last2=Westneat|first2=Mark W.|year=2007|title=Molecular phylogenetics of the butterflyfishes (Chaetodontidae): Taxonomy and biogeography of a global coral reef fish family|url=https://www.researchgate.net/publication/6212097_Molecular_phylogenetics_of_the_butterflyfishes_Chaetodontidae_Taxonomy_and_biogeography_of_a_global_coral_reef_fish_family.pdf|journal=Molecular Phylogenetics and Evolution|volume=45|issue=1|pages=50–68|doi=10.1016/j.ympev.2007.05.018|issn=1055-7903|pmid=17625921}}</ref>) trong [[họ Cá bướm]]. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm [[1831]].

== Từ nguyên ==
Tính từ định danh ''citrinellus'' trong [[tiếng Latinh]] có nghĩa là "có màu [[vàng chanh]]", hàm ý đề cập đến màu vàng nhạt của loài cá này.<ref>{{Chú thích web|url=https://etyfish.org/acanthuriformes1/|tựa đề=Order Acanthuriformes (part 1): Families Lobotidae, Pomacanthidae, Drepaneidae and Chaetodontidae|tác giả=Scharpf | first = Christopher | first2 = Kenneth J. |last2 = Lazara|năm=2021|website=The ETYFish Project Fish Name Etymology Database|ngày truy cập=2022-04-04}}</ref>

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
Từ bờ biển [[Đông Phi]], ''C. citrinellus'' được phân bố trải dài về phía đông đến [[quần đảo Hawaii]] ([[Hoa Kỳ]]), [[quần đảo Marquises]] và [[Tuamotu]] ([[Polynésie thuộc Pháp]]), ngược lên phía bắc đến vùng biển phía nam [[Nhật Bản]], xa về phía nam đến [[Úc]] (gồm cả [[đảo Lord Howe]]) và [[Rapa Iti]] ([[Polynésie thuộc Pháp]]).<ref name="iucn">{{cite iucn|title=''Chaetodon citrinellus''|page=e.T165668A6085813|year=2010|volume=2010|access-date=2022-04-04|last1 = Myers | first1 = R. | last2 = Pratchett |first2 = M.|doi=10.2305/IUCN.UK.2010-4.RLTS.T165668A6085813.en}}</ref>

Ở [[Việt Nam]], ''C. citrinellus'' được ghi nhận tại [[quần đảo Hoàng Sa]];<ref>{{Chú thích tạp chí|last=Astakhov|first=D. A.|last2=Savinkin|first2=O. V.|last3=Ponomarev|first3=S. A.|last4=Phuong|first4=Lai Duy|last5=Thu|first5=Dao Duy|year=2016|title=Preliminary annotated list of species of the family Chaetodontidae (Actinopterygii) from Ly Son Islands (South China Sea, Central Vietnam)|url=https://www.researchgate.net/publication/299406835_Preliminary_annotated_list_of_species_of_the_family_Chaetodontidae_Actinopterygii_from_Ly_Son_Islands_South_China_Sea_Central_Vietnam.pdf|journal=Journal of Ichthyology|volume=56|issue=1|pages=154–158|doi=10.1134/S003294521601001X|issn=1555-6425}}</ref> [[Đắk Lắk]];<ref>{{Chú thích tạp chí|author=Nguyễn Văn Long|year=2013|title=Nguồn lợi cá rạn san hô vùng biển ven bờ Phú Yên|url=https://vjs.ac.vn/index.php/jmst/article/view/3504/pdf|journal=Tạp chí Khoa học và Công nghệ Biển|volume=13|issue=1|pages=31-40|issn=1859-3097}}</ref> [[vịnh Nha Trang]] ([[Khánh Hòa]]);<ref>{{Chú thích tạp chí|last=Astakhov|first=D. A.|year=2010|title=Annotated list of species of the family Chaetodontidae (Actinopterygii, Perciformes) from Nha Trang Bay (South China Sea, Central Vietnam)|url=https://www.researchgate.net/publication/225844822_Annotated_list_of_species_of_the_family_Chaetodontidae_Actinopterygii_Perciformes_from_Nha_Trang_Bay_South_China_Sea_Central_Vietnam.pdf|journal=Journal of Ichthyology|volume=50|issue=10|pages=914–931|doi=10.1134/S0032945210100024|issn=1555-6425}}</ref><ref>{{Chú thích tạp chí|author=Mai Xuân Đạt|author2=Nguyễn Văn Long|author3=Phan Thị Kim Hồng|year=2020|title=Cá rạn san hô ở vùng biển ven bờ tỉnh Ninh Thuận|url=https://aquadocs.org/bitstream/handle/1834/41486/Mai%20Xuan%20Dat%20-%20Reef%20fish.pdf?sequence=1&isAllowed=y|journal=Tạp chí Khoa học và Công nghệ biển|volume=20|issue=4A|pages=125–139|doi=10.15625/1859-3097/15656|issn=1859-3097}}</ref> một số đảo đá ngoài khơi [[Bình Thuận (tỉnh)|Bình Thuận]];<ref>{{Chú thích tạp chí|author=Mai Xuân Đạt|year=2019|title=Cá rạn san hô trong các bãi ngầm và đảo đá ở vùng biển ngoài khơi tỉnh Bình Thuận|url=https://vjs.ac.vn/index.php/jmst/article/view/14590/103810383748|journal=Tạp chí Khoa học và Công nghệ biển|volume=19|issue=4A|pages=259–271|doi=10.15625/1859-3097/19/4A/14590|issn=1859-3097|access-date=2022-04-04|archive-date=2021-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20211129091349/https://vjs.ac.vn/index.php/jmst/article/download/14590/103810383748|url-status=dead}}</ref> cũng như tại [[quần đảo Trường Sa]].<ref>{{Chú thích tạp chí|author=Nguyễn Hữu Phụng|year=2002|title=Thành phần cá rạn san hô biển Việt Nam|url=http://113.160.249.209:8080/dspace/bitstream/123456789/19496/1/03-10-NguyenHuuPhung_275-308.pdf|journal=Tuyển tập Báo cáo Khoa học Hội nghị Khoa học "Biển Đông-2002"|pages=275-308|access-date=2022-04-04|archive-date=2022-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20221226011234/http://113.160.249.209:8080/dspace/bitstream/123456789/19496/1/03-10-NguyenHuuPhung_275-308.pdf|url-status=dead}}</ref>

''C. citrinellus'' sống tập trung trên các [[rạn viền bờ]] và [[đầm phá]], có khi ở những khu vực thưa [[san hô]], độ sâu đến ít nhất là 36 m.<ref name="iucn" />

== Mô tả ==
''C. citrinellus'' có chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận là 13 cm.<ref name="fishbase">{{FishBase species|Chaetodon|citrinellus}}</ref> Loài này có màu vàng nhạt với các hàng chấm màu xanh tím và nâu ở hai bên thân. Đầu có một sọc đen từ gáy băng dọc qua mắt. Vây lưng có viền màu trắng xanh. Vây hậu môn có một dải viền đen sát rìa, phía trong là một dải trắng. Vây đuôi trong mờ, lốm đốm cam.

Số gai ở vây lưng: 14; Số tia vây ở vây lưng: 20–22; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 16–17; Số tia vây ở vây ngực: 13–14; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số vảy [[đường bên]]: 36–42.<ref name="randall98">{{chú thích sách|url=https://books.google.com.vn/books?id=Q2suD8z5um4C&lpg=PT222&dq=&hl=vi&pg=PA222#v=onepage&q&f=false|title=The Fishes of the Great Barrier Reef and Coral Sea|author1=John E. Randall|author2=Gerald R. Allen|author3=Roger C. Steene|publisher=Nhà xuất bản [[Đại học Hawaii]]|year=1998|isbn=978-0824818951|page=222}}</ref>

So với ''C. citrinellus'', ''[[Chaetodon guentheri]]'' có màu trắng (trừ thân sau màu vàng), ''[[Chaetodon miliaris]]'' có một đốm đen lớn trên cuống đuôi, còn ''[[Chaetodon dolosus]]'' có thân sau sẫm màu đen.

== Sinh thái học ==
[[Tập tin:Speckled butterflyfish (Chaetodon citrinellus) - 49150550163.jpg|nhỏ|209x209px|''C. citrinellus'']]
''C. citrinellus'' là loài [[ăn tạp]]; thức ăn của chúng bao gồm [[tảo]], [[giun nhiều tơ]] và một số loài [[thủy sinh không xương sống]] nhỏ.<ref name="fishbase" /> Loài này cũng ăn cả [[san hô]] nhưng không hoàn toàn phụ thuộc vào nguồn thức ăn này.<ref>{{Chú thích tạp chí|last=Cole|first=Andrew|last2=Pratchett|first2=Morgan|last3=Jones|first3=Geoffrey|year=2008|title=Diversity and functional importance of coral-feeding fishes on tropical coral reefs|url=https://www.researchgate.net/publication/227815012_Diversity_and_functional_importance_of_coral-feeding_fishes_on_tropical_coral_reefs.pdf|journal=Fish and Fisheries|volume=9|pages=286–307|doi=10.1111/j.1467-2979.2008.00290.x}}</ref>

''C. citrinellus'' thường kết đôi với nhau, cũng có khi sống đơn độc. Cá con của ''C. citrinellus'' thường hợp thành đàn và bơi lẫn vào đàn cá con khác loài, nhất là ''[[Chaetodon kleinii]]''.<ref name="fishbase" />

== Thương mại ==
''C. citrinellus'' ít được xuất khẩu trong ngành thương mại [[cá cảnh]].<ref name="fao">{{chú thích sách|url=https://www.fao.org/3/y0770e/y0770e43.pdf|title=The living marine resources of the Western Central Pacific. Volume 5. Bony Fishes Part 3 (Menidae to Pomacentridae)|author=R. Pyle|publisher=[[FAO]]|year=2001|isbn=978-9251045879|editor=K. E. Carpenter; V. H. Niem|series=FAO Species Identification Guide for Fishery Purposes|page=3238|chapter=Chaetodontidae}}</ref>

== Tham khảo ==
{{Tham khảo|3}}

{{Taxonbar}}

[[Thể loại:Chi Cá bướm|C]]
[[Thể loại:Cá Ấn Độ Dương]]
[[Thể loại:Cá Thái Bình Dương]]
[[Thể loại:Cá Kenya]]
[[Thể loại:Cá Tanzania]]
[[Thể loại:Cá Maldives]]
[[Thể loại:Cá Ấn Độ]]
[[Thể loại:Cá Việt Nam]]
[[Thể loại:Cá Malaysia]]
[[Thể loại:Cá Indonesia]]
[[Thể loại:Cá Philippines]]
[[Thể loại:Cá Nhật Bản]]
[[Thể loại:Cá Đài Loan]]
[[Thể loại:Cá Úc]]
[[Thể loại:Cá châu Đại Dương]]
[[Thể loại:Cá Hawaii]]
[[Thể loại:Động vật được mô tả năm 1831]]

Chaetodon citrinellus - Lịch sử thay đổi

imported>BFDI21O: /* Phạm vi phân bố và môi trường sống */